# Чикан чĕлхиLatinitsopa vulani

| Чикан чĕлхи |
| --- |
| Тӑван ячӗ:
  | романы чиб, романэс |
| Патшалӑхсем: | Мĕнпур тĕнчери чикансем хушшинче |
| Классификаци |
| Категори: | Еврази чĕлхисем |
| Индии-европа çемьи
Инди-иран турачĕ
Индии-ари ушкăнĕ |
| Ҫырулӑх:
  | латиница, кириллица |
| Чӗлхе кочӗсем |
| ISO 639-1: | — |
| ISO 639-2: | rom |
| ISO 639-3: | rom — чикан (пĕрлĕ)
rmn — балкан чиканĕсен
rml — балти чиканĕсен
rmc — карпат чиканĕсен
rmf — финн чиканĕсен
rmo — синти
rmr — испан чиканĕсен
rmy — румын чиканĕсен
rmw — валли чиканĕсен  |
| *Ҫавӑн пекех пӑхӑр: Проект:Лингвистика* |

**Чикан чĕлхи** (чик. Romani chib [романи́ чиб]) — чикансен хĕвеланăç турачĕсен чĕлхи. инди-европа чĕлхисен инди-ари турачĕ шутне кĕрет.

## Çырулăхĕ

Чикансем пĕрле пурăнакан халăх çырулăхĕпе усă кураççĕ. Çапла, СССР чиканĕсем 1927 çултанпа вырăссен çумне **Ґ ґ** саспалли хушнă, **Щ щ** тата **ъ** кăларнă (вырăс чиканĕсем). Югослави çĕрĕсенче латин никĕсĕпе ус кураççĕ: **A a, Ä ä, B b, C c, Č č, Kj kj, D d, Gj gj, Dž dž, E e, F f, G g, H h, X x, I i, J j, K k, L l, Lj lj, M m, N n, Nj nj, O o, P p, Q q, R r, S s, Š š, T t, U u, V v, Z z, Ž ž**.

Иккĕмĕш Тĕнче вăрçиччен чикан чĕлхипе чылай кăларăм пичетрен тухнă (РОМАНО КАТАЛОГО пăхăр (Раççей патшалăх библиотекинче упранакан 1928—1938 çç. чикан чĕлхипе хайланă кĕнеке ят-йышĕ)).

Чикан чĕлхинче çырулăха деванагари никĕсĕпе йĕркелесшĕн пулнă.

*Раççей чиканĕсен диалекчĕн чикан алфавичĕ*

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Б б | В в | Г г | Ґ ґ | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Л л | М м | Н н |
| О о | П п | Р р | С с | Т т | У у | Ф ф | Х х |
| Ц ц | Ч ч | Ш ш | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |

*Кэлдэрар диалекчĕн чикан алфавичĕ*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Б б | В в | Г г | Ғ ғ | Д д | Е е | Ё ё | Ж ж |
| З з | И и | Й й | К к | Кх кх | Л л | М м | Н н | О о |
| П п | Пх пх | Р р | Рр рр | С с | Т т | Тх тх | У у | Ф ф |
| Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |

## Çĕр çинче вырнаçни

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| : 433 000
: 405 000
: 350 000
: 350 000
: 300 000
: 280 000
: 260 000
: 215 000
: 215 000
: 160 000
: 140 000  | : 113 000
: 90 000
: 85 000
: 56 000
: 42 000
: 40 000
: 30 000
: 28 000
: 27 000
: 20 000
: 18 500  | : 10 000
: 9 500
: 8 000
: 4 000
: 4 000
: 3 000
: 3 000
: 1 500
: 1 100
: 1 000
: 1 000  |

## Сăмахсарсемпе каçăсем

* Вырăсла-чикан сăмахсарĕ онлайн 2010 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 10-мӗшӗнче архивланӑ.
* Вырăсла-чикан сăмахсарĕ (келдэрар диалекчĕ)(ĕçлемен каçă)
* Чикан чĕлхин хрестоматийĕ 2010 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 8-мӗшӗнче архивланӑ.
* Чикан чĕлхине вĕренекенсен блогĕ (руска рома диалекчĕ)
* Чикан канашлăвĕ, «Чикан чĕлхик», «Чикансен кун-çулĕ», «Чикан юрри» тата ытти те.
* В.Калинин, А.Русаков. Обзор цыганской литературы бывшего Советского Союза, стран СНГ и Балтии 2011 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 10-мӗшӗнче архивланӑ.

## Асăрхавсем

## Вуламалли

* Список изданий на цыганском языке 1928-38 гг., хранящихся в Российской государственной библиотеке 2012 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 2-мӗшӗнче архивланӑ.
* Вентцель Т. В., Цыганский язык, М., 1964;
* Вентцель Т. В., Черенков Л. Н., Диалекты цыганского языка, в сборнике: Языки Азии и Африки, кн. 1, М., 1976;
* Деметер Р.C., Деметер П. С. Цыганско-русский и русско-цыганский словарь (кэлдэрарский диалект). 5300 слов / Под ред. Льва Николаевича Черенкова. — М., 1990.
* Деметер-Чарская О. С. Цыганско-русский и русско-цыганский словарь (северно-русский диалект). — М., 2007
* Истомин (Патканов) П. С. Цыганский язык. М., 1990.
* Кепески К. Ромска граматика. Скопје, 1980.
* Махотин Джура. Аджутипе прэ романи чиб (пособие по цыганскому языку). Тверь, 1993.
* Сергиевский М. В., Баранников А. П. Цыганско-русский словарь. Москва, 1938
* Смирнова-Сеславинская М. В., Цветков Г. Н. Межкультурная русско-цыганская коммуникация (с подробной грамматикой языка цыган ловаря и кэлдэраря, на основе языка ловаря). Пособие для учителей общеобразовательных учреждений. М.: Федеральный институт развития образования, 2009. — С. 430.
* Торопов В. Г. История изучения цыганского языка в России // Цыгане. Сб. статей. М.: Ин-т этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая, 1999. — С. 16-26.
* Торопов В. Г. Крымский диалект цыганского языка. Иваново. 1994.
* Цветков Г. Н. Романэ ворби. Цыганско-русский и русско-цыганский словарь (ловарьский диалект). Москва, Апостроф: 2001.
* Шаповал В. В. Самоучитель цыганского языка (русска рома: севернорусский диалект). М.: Астрель, 2007. — 447 с. — ISBN 978-5-17-043115-1 .
* Шаповал В. В. Словарь цыганизмов. Москва, 2009. — 771 с.
* Kochanowski J., Gypsy studies, v. 1-2, New Delhi, 1963;
* Rishi W. R., Multilingual Romani dictionary, Chandigarh, 1974.
* Turner R. L., The position of Romani in Indo-Aryan, L., 1927;
* Wolf S. A., Grosses Wörtebuch der Zigeunersprache (Romani tšiw), Mannheim, 1960;

Wikipedia
Википедин Sherutni patrin - शेरुत्नि पात्रीन уйрăмĕ.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр.* Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла. |