Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Гамма-функциLatinitsopa vulani

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Гамма пӑхӑр.
Чăн улшăнавçăллă гамма-функцин графикĕ
**Гамма-функци** — математикăлла функци. Леонард Эйлер кĕртнĕ, епле паллă тăвасси Лежандр ячĕпе çыхăннă.

## Асăрхавсем

## Литература

* В. Я. Арсенин. *Математическая физика: основные уравнения и специальные функции*, глава X, сс. 225—233. Наука, Москва, 1966.
* М. А. Евграфов. *Аналитические функции*, глава VI, сс. 267—273. Наука, Москва, 1968.
* М. А. Евграфов и др. *Сборник задач по теории аналитических функций*, сс. 307—316. Наука, Москва, 1969.
* Г. М. Фихтенгольц. *Курс дифференциального и интегрального исчисления* (7-е изд.), глава XIV, сс. 750—794. Наука, Москва, 1969.
* А. И. Маркушевич. *Теория аналитических функций* (2-е изд.), том 2, сс. 303—324. Наука, Москва, 1968.
* Н. Н. Лебедев. *Специальные функции и их приложения* (2-е изд.), глава I, сс. 11—27. ФМ, Москва, 1963.
* А. Ф. Никифоров и В. Б. Уваров. *Специальные функции математической физики*, сс. 263—268. Наука, Москва, 1978.
* Пагурова В. И. Таблицы неполной гамма-функции. (Редактор Диткин В. А.). Москва, Изд-во ВЦ АН СССР, 1963. 236 с.
	+ Л. Н. Большев. В. И. Пагурова. Таблицы неполной гамма-функции. Рецензия 2021 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 9-мӗшӗнче архивланӑ. // Ж. вычисл. матем. и матем. физ., 4:5 (1964), 977—978
* R. Campbell. *Les intégrales eulériennes et leurs applications*, Dunod, Paris, 1966.
* M. Godefroy. *La fonction Gamma; Théorie, Histoire, Bibliographie*, Gauthier-Villars, Paris, 1901.
* N. Nielson. *Handbuch der Theorie der Gammafunktion*, Teubner, Leipzig, 1906.
# Пифагор теореми

**Пифагор теореми** — Евклид геометрийĕн никĕсĕнчи теоремăсенчен пĕри; тӳркĕтеслĕ виç кĕтеслĕхĕн енĕсем хушшинчи çыхăнăвĕсене палăртса парать.

Pythagore
Une version géométrique du théorème.

## Хормулани

**Пифагор теореми**: Катетсем (*a* тата *b*) çине хусăнакан тăваткалсен лаптăк сумми гипотенуза (*c*) çинче тунă тăваткал лаптăкĕпе тан.
## Вариацисемпе пĕтĕмлетӳсем

* **Косинуссен теореми Сферăллă геометрире, на единичной сфера çинче, Пифагор теореми çакăн евĕр пулать
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
* Лобачевский геометрийĕнче, WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 авмакалăх тӳремĕнче Пифагор теореми çакăн пек пулать
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4

* + Катетсем çинче тунă çурма çаврасен (диаметр çинчи пек) лаптăкĕ гипотенуза çинче тунă çурма çавран лаптăкĕпе тан. Çак тĕслĕхпе икĕ çавракăшăн пĕкисемпе чикĕленĕ кĕлеткесен пахалăхĕсене кăтартса çирĕплетнĕ чух, (гиппократ луночки ячĕллĕ) усă кураççĕ.
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 векторсен орто йĕркинче Пифагор теореми ятлă çак тĕслĕх тĕрĕс шутланать:
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
	+ Ахăртнех WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 — координат тĕнĕлĕсем çинчи вектор проекцийĕсем пулсан, çак хормулăпа Евклид татăкĕпе пĕр тан пулать, вăл векторăн тăршшĕ унăн компоненчĕсен тăваткалĕн суммин тымарĕпе таннине пĕлтерет.
	+ Çак танлăхăн аналăкне векторсен вĕçĕмсĕр йĕркинче Парсеваль танлăхĕ теççĕ.

## Истори

Пирĕн эрăччен 500–200 çулсем.
Сулахай енче çырнă: виçкĕтеслĕхĕн çӳллĕшпе тĕпĕн тăршшин тăваткалĕсен сумми гипотенуза тăршшин тăваткалĕпе пĕр тан.
Теоремăн авторĕ грек философĕ, математикĕ Пифагор пулнă теççĕ пулин те, çак теорема унчен малтанах паллă шутланнă.
Теоремăна тĕпчесе уçни тата ăнланăва куçарни темиçе тапхăр пынă:

## Çавăн пекех пăхăр

* Пифагор виççи
* Пифагор шăлаварĕ
* Гиппократ луночки
* Ферма мăн теореми

## Вуламалли

### вырăсла

* *Скопец З. А.* Геометрические миниатюры. М., 1990
* *Еленьский Щ.* По следам Пифагора. М., 1961
* *Ван-дер-Варден Б. Л.* Пробуждающаяся наука. Математика Древнего Египта, Вавилона и Греции. М., 1959
* *Глейзер Г. И.* История математики в школе. М., 1982
* В.Литцман, «Теорема Пифагора» М., 1960.
	+ Сайт о теореме Пифагора с большим числом доказательств материал взят из книги В.Литцмана, большое число чертежей представлено в виде отдельных графических файлов.
* Теорема Пифагора и пифагоровы тройки 2016 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 3-мӗшӗнче архивланӑ. глава из книги Д. В. Аносова «Взгляд на математику и нечто из нее»
* История теоремы Пифагора
* О теореме Пифагора и способах ее доказательства 2007 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 17-мӗшӗнче архивланӑ. Г. Глейзер, академик РАО, Москва

### акăлчанла

* Пифагор теореми WolframMathWorld çинче
* Cut-The-Knot, Пифагор теоремин пайĕ, 70 яхăн теоремăна çирĕплетмелли мел тата анлă хушма хыпарсем

## Çав. пекех

* Пифагор
# Хуркайăк ÇулĕLatinitsopa vulani

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Хуркайăк Çулĕ (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.
 Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Галактика (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.

|  |
| --- |
| Хуркайăк Çулĕ |
| Галактика |
|
Хуркайăк çулĕ (компьютер моделĕ). Спираль галактики, перемычкăпа. Тăваттă çанăвĕнчен иккĕшĕнче нумайрах. |
| Пахалăхсем |
| Тĕс |
SBbc (спираль галактики, перемычкăпа) |
| Диаметр |
100 000 çутă çул |
| Хулăнăш |
1 000 çутă çул |
| Çăлтăрсен шучĕ |
2-4·1011 |
| Йывăрăш |
3,0·1012 M☉ |
| Çул ӳсĕмĕпе паллă çăлтăрсенчен чи ватти |
13,2 млрд çул |
| Хĕвел галактика центрне çити хушă |
26 000 ± 1 400 çутă çулĕ |
| Хĕвелĕн галактика çаврăнăшĕ |
225−250 млн çул |
| Спираль структурин çаврăну тапхăрĕ |
50 млн çул |
| перемычкăн çаврăну тапхăрĕ |
15—18 млн çул |
| Фонăн реликт пайăркипе танлаштарнă хăвăртлăхĕ |
552 км/с |

**Хуркайăк Çулĕ** - тӳпере çутă тăрăх пек курăнакан çăлтăрсен капламĕ. Çавăн пекех "Хуркайăк çулĕ" тесе эпир пуранкан галактикăна та (пысăк саспаллипе пуçласа çыракан пирĕн **Галактика**, пайăр ят) калаççĕ. Ку статьяра, тĕпрен илсен, юлашкинчен асăннă япала пирки сăмах пырать.

## Галактика тытăмĕ

### Тĕшĕ

Хуркайăк çулĕн галактика центрĕ инфрахĕрлĕ диапазонра.

### Çанăвĕсем

Галактика çанисем
### Гало

Галактика галовĕ сфера ĕлкиллĕ, диаметрĕ 5-10 пине яхăн çутă çул тата температури 5×105 K .

## Галактикăн эволюципе пуласлăхĕ

## Модель

## Çавăн пекех пăхăр

* Галактикăн рентген тӳрчĕ
* MilkyWay@home

## Асăрхавсем

## Вуламалли

* «Млечный путь», ISBN 5-85099-156-5

## Каçăсем

* Хуркайăк çулĕ — сăнÿкерчĕксем (выр.) 2007 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 20-мӗшӗнче архивланӑ.
* Хуркайăк çулĕ тӳпере
# Танлаштаруллă нÿрĕклĕхLatinitsopa vulani

Hygrometer USSR 1987
**Танлаштаруллă нÿрĕклĕх** — шыв пăсĕсен газри (ытларах чухне сывлăш пирки сăмах пырать) парциаллă пусăмне палăртнă температурăри тăраннă пăссен шайлашуллă пусăмĕ çине пайласан пулакан физикăлла кап. Грекла φ саспаллипе паллă тăваççĕ, гигрометрпа виçеççĕ.

## Асăрхавсем
# Тель-АвивLatinitsopa vulani

|  |
| --- |
| Тель-Авив |
|  |
| **Хула гербĕ**  |
| Патшалăх: | Израиль |
| Регион: | пĕрлештернĕ хула |
| Никĕсленĕ: | 1909 |
| Хула, çултан: |  |
| Халăх йышĕ, пин çын: | 432 892 çын (2016) |
| Хула лаптăкĕ: | 70 км² яхăн км2 |
| Геогр. анлăхĕ: | 32°05′00″ ç. ш. |
| Геогр. вăрăмлăхĕ: | 34°48′00″ х.т.д. |

**Тель-Авив—Яффа** (ивр. תֵּל אָבִיב-יָפוֹ‎ — *Тель Авив — Яфо*; тата Тель-Авив; арап. تل أبيب) — Израильти пĕрлештернĕ хула муниципалитечĕ.
Израильти Вăтаçĕр тинĕсĕн хĕвелтухăç çыранĕнче вырнаçнă, халăх шучĕпе Израильте иккĕмĕш вырăнта (432 892 çын 2016 çула), çĕршывăн экономика тата культура варри. 1950 çулхи ака уйăхĕнче Тель-Авив çамрăк хулапа авалхи Яффа хулине пĕрлештерсе пĕр хула туса хунă.
Чи малтанах Тель-Авив Яффа çумĕнчи еврей хули пулса никĕсленнĕ.

## Халăхĕ

## Кун-çулĕ

## Çанталăкĕ

## Транспорт

## Сывлăха упрани

## Культура тата ÿнер

## Наукапа технологи

## Тăванлă хуласем

## Паллă çынсем

## Вуламалли

* Озеров Е., Тель-Авив шаг за шагом: Семь прогулок по городу. — Модиин: Издательство Евгения Озерова, 2009. — 142 с., ил.
* Горн О., Тайны Белого города: Неизвестный Тель-Авив. — Тель-Авив, 2013. — 127 с., ил.

## Каçăсем

* Официальный сайт муниципалитета
* Официальный сайт муниципалитета на русском языке — архивная версия
* Тель-Авив 2020 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 20-мӗшӗнче архивланӑ. — Энциклопедии «Вокруг света»
# ХĕллеLatinitsopa vulani

Санкт-Петербургри хĕл.
 Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Хĕлле (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.
**Хĕлле** (çавăн пекех **хĕл**) — çанталăкăн тĕсĕ, çулталăкăн 4 тапхăрĕсенчен пĕрри, кĕркуннепе çуркунне хушшинче пулать.

Çак çулталăк тапхăрĕн тĕп палли — пĕрмай сивĕ температура (0 градусран аялтарах, Цельсипе), Çĕрĕн чылай районĕсенче çĕр çине юр çăвать.

Çулталăк тапхăрĕсем Çĕр çаврăнăвĕн тĕнĕлĕпе эклиптика лапчăклăхĕ хушшинчи кĕтесе пула ылмашăнаççĕ.

## Фотопухмач

* Хĕллехи пейзаж.
*
*
*
* Болотницăри хĕл.
* Çаркари хĕллехи каç.
* Хĕл вăрманта.
* Перĕм Енĕ, хĕллехи çул.
* Хĕл Бутаково ялĕнче.

## Çавăн пекех

* Йĕтре хĕлĕ

## Вуламалли

* *Иван Забелин.*  Домашний быт русских царей в XVI и XVII

столетиях. — М.: Транзиткнига, 2005. — ISBN 5-957-82773-8

## Каçăсем

* Çутçанталăк хĕлне çырса кăтартни

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр.* Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла. |
# Университет

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Университет (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.
**Университет** (ним. *Universität*, лат. *universitas*) — аслă пĕлӳ паракан вĕрентӳ шкулĕ. Пĕрремĕш университетсем XI — XIII ĕмĕрсенче Италире, Испанире, Францире пулнă.

Университет ертӳçлĕхĕ — ректорат, унăн пуçлăхĕ — ректор.

## Истори

## Çав. пекех

* Вĕренӳ аслă шкулĕ
* Университетсен ят-йышĕ
	+ Раççей университечĕсем
* Студент
* Абитуриент

## Литература

* Университет // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907.
* *Суворов Н.* Средневековые университеты. — М., 1898; 2013.
* *Ощепков М. Ю.* Академические свободы // *Комиссия РАН по борьбе с лженаукой и фальсификацией научных исследований* В защиту науки. — 2016. — № 17.

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* Из истории университетов. Как появились университеты 2018 ҫулхи Ака уйӑхӗн 1-мӗшӗнче архивланӑ.
* *Камалдинова Э. Ш., Сагитов Р. В.* Учебная тропа в современном вузе // *Знание. Понимание. Умение*. — 2005. — № 3.
* *Луков Вл. А.* Мировая университетская культура // *Знание. Понимание. Умение*. — 2005. — № 3.
* *Тлостанова М. В.* Судьба университета в эпоху глобализации // *Знание. Понимание. Умение*. — 2005. — № 3.
* Хайдуков Д. С. Университетские города — точки роста // Сб.: Материалы Международного молодёжного научного форума «Ломоносов — 2012». — М.: МАКС Пресс, 2012
* Интеллектуальный университет — инкубатор талантов
* У истоков университетской корпорации. Лекция Павла Уварова 2018 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 18-мӗшӗнче архивланӑ.
* *Липатникова Г. И.* Документы по истории университетов Европы XII—XV вв.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр.* Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла. |
# Инд (юханшыв)Latinitsopa vulani

**Инд** (санскр. सिन्ध, Sindhu?, «юхан шыв, юхăм»;тибетла *སེང་གེ།་གཙང་པོ* , китайла *印度河 Yìndù Hé*, панджаби чĕлхи *دریاۓ سندھ Sindh*, пушту *اباسين‎ Abāsin*, урду *دریائے سندھ*) - ) —Кăнтăр Азире вырнаçнă пысăк юханшыв.

Китайти Гималайăн Тибет сăртлăхĕ çинче пуçланать те Çурçĕр-хĕвел анăç Индипе Пакистан çĕрĕ çинче юхса иртсе Карачи хула çывăхĕнче Арави тинĕсне кĕрет.

Инд юханшывĕ юпписем пелен
Инд тăршшĕ - 3180 км, бассейн лаптăкĕ- 960 800 км².

Юпписем: Гарток, Занскар, Драс, Шайск, Шигар, Гильгит, Кабул, Панджнад (Сатледж).

Юханшыв айлăмĕн пысăк пайĕ Инди субконтиненчĕн чи типĕ вырăненче вырнаçнă. Инд Гималай пăрлăхĕсенчен тухакан шывпа тата муссон çумăрĕсенпе тулать.

Пирĕн эрăчченхи 3-мĕш пинçуллăх варринче Инд хĕрринче чи авалхи цивилизацисенчен пĕри—Инд( Харрапа) цивилизацийĕ пулса кайнă.

Александр Македонский çÿревĕсем вăхăтĕнче çырса хăварнисемпе килĕшÿллĕн, Инд хĕрринче унччен витĕр тухма май çук сĕм-вăрмансем пулнă, носорогсене тĕл пулкаланă. Халĕ çынсем вăрмансене касса пĕтернипе тата экологи хистевĕсене пăхăнманни Инд çыранĕсем тĕрлĕрен ÿсĕн-тăран енчен самай чухăнтарах. Индра çеç пурăнакан Инди юханшыв дельфинĕ те, кун пек малалла та тăсăлсан, Çĕр çинче пач çухалмалла. Халĕ, ăсчахсем пĕлтернĕ тăрăх, вĕсен шучĕ пине яхăн кăна тăрса юлнă.

Араб çĕршывĕ çывăхри патшалăхсене çĕнтернĕ чухне арабсем Инд хĕрринчи анатри çĕрсене хăйсен тунă.

## Сăн ÿкерчĕксем

Инд шывĕн вăрри

Инд шывĕ анлăрах карта çинче

Инд юханшывĕнчи пулăçăсем.Сăн ÿкерчĕк. 1905 çул

## Каçăсем

* Инд МСЭ(ĕçлемен каçă)
* Словарь современных географических названий — Инд 2009 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 22-мӗшӗнче архивланӑ.
* WWF Global 200 Ecoregions — Indus River Delta

## Пăхмалли
# Тĕрĕк чĕлхисемLatinitsopa vulani

**Тĕрĕк чĕлхисем**, — Азире тата Европăн хĕвелтухăç енче сарăлнă SOV чĕлхесен ушкăнĕ. Алтай çемьине кĕреççĕ. Çыру валли кириллица, латин тата арап алфавичĕсене усă кураççĕ.

## Ушкăнлани

Тĕнчери тĕрĕк чĕлхисем
* Пăлхар ушкăнĕ
	+ Чăваш чĕлхи
	+ Хасар чĕлхи
* Огуз ушкăнĕ (кăнтăр-хĕвеланăç)
	+ Туркмен чĕлхи
	+ Азербайджан чĕлхи
	+ Турккă чĕлхи
	+ Гагауз чĕлхи
* Кăпчак ушкăнĕ (çурçĕр-хĕвеланăç)
	+ Тутар чĕлхи
	+ Пушкăрт чĕлхи
	+ Кумык чĕлхи
	+ Нухай чĕлхи
	+ Казах чĕлхи
	+ Каракалпак чĕлхи
* Кăркăс-Кăпчак ушкăнĕ
	+ Кăркăс чĕлхи
	+ Алтай чĕлхи
	+ Крым тутарĕсен чĕлхи
* Карлук ушкăнĕ (Кăнтăр-хĕвелтухăç)
	+ Узбек чĕлхи
	+ Уйгур чĕлхи
* Çĕпĕр ушкăнĕ (Çӳрçер-хевелтухăç)
	+ Якут чĕлхи
	+ Долган чĕлхи
	+ Хакас чĕлхи
	+ Шор чĕлхи
	+ Тыва чĕлхи
# БурбонсемLatinitsopa vulani

Бурбонсен Виҫҫӗмӗш ҫурчӗн гербӗ
**Бурбонсем** (пӗр. хис.: Бурбо́н; фр. *Bourbon*, исп. *Borbón*, итал. Borbone) — европа династийӗ, Капетингсен патша килӗн кӗҫен турачӗ, IX-мӗш Людовикӑн кӗҫен ывӑлӗ Роберӗнчен (1256—1317, граф Клермон, арӑмӗ енчен сир де Бурбон), пулса тухать. Франци астулне Капетингсен тепӗр турачӗ, Валуа династийӗ урлӑ, 1589 ҫулта (Наварра Генрихӗ IV) йышӑннӑ.

## Вуламалли

* Дом Бурбонов // Агамов А. М. Династии Европы 400—2016: Полная генеалогия владетельных домов. — URSS. — 2017. — 1120 с. — ISBN 978-5-9710-3935-8/

## Каҫӑсем

* Династия Бурбонов
# ПромăçлăхLatinitsopa vulani

**Промăçлăх** — халăх хуçалăхĕн тĕп пайĕсенчен пĕри,

## Промăçлăх тытăмĕ

## Каçăсем

* Каталог промышленных компаний России 2008 ҫулхи Ака уйӑхӗн 15-мӗшӗнче архивланӑ.
* Делопром - портал о промышленности
* Все Для Промышленности

## Çаплах пăхăр

* Экономикăн тĕп тĕсĕсем
* Экономика
# Джеймс КукLatinitsopa vulani

Кук хушаматлӑ урӑх ҫынсем ҫинчен Википедире статьясем пур.
Джеймс Кук

|  |
| --- |
| Джеймс Кук |
| акӑл. *James Cook* |
|  |
| Чӑн ят | акӑл. *James Cook* |
| Çуралнă вăхăт | 1728 çулхи юпа, 27-мĕшĕ(1728-10-27)[…] |
| Çуралнă вырăн | Мартон, Йоркшир, Англи. |
| Вилнĕ вăхăт | 1779, нарăс, 14 |
| Вилнĕ вырăн | Гавайи утравӗ |
| Гражданлăх | * Аслă Британи короллĕхĕ
 |
| Пăхăнулăх | * Аслă Британи короллĕхĕ
 |
| Ашшĕ | Джеймс Кук |
| Амăшĕ | Грейс Пейс[d] |
| Арăмӗ | Элизабет Кук[d] |
| Ачисем | Натаниэль Кук[d], Джеймс Кук, Элизабет Кук[d], Джозеф Кук[d], Джордж Кук[d] и Хью Кук[d] |
| Чыславсемпе парнесем | член Лондонского королевского общества[d]  Лицо национального исторического значения Канады[d] |
| Автограф |  |
|  Медиафайлы на Викиампар |
|  Произведения Викивулавăшра |

**Джеймс Кук** (акӑл. *James Cook*; 27 юпа [7 чӳк] 1728, Мартон, Йоркшир, Англи — 14 нарӑс 1779, Гавайи утравӗ) — акӑлчан тинӗс ҫар ҫынни, ҫулҫӳревҫӗ-тӗпчевҫи, картографӗ тата пӗрремӗш хут ҫӗнӗ ҫӗрсем уҫаканӗ, Король пӗрлешӗвӗн (1776) пайташӗ тата Патшалӑх Тинӗс Ҫар Вӑйӗсен капитанӗ.

## Кун-ҫулӗ

## Ӗҫӗ-хӗлӗ

## Вуламалли

* Кук, Джемс // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Блон Жорж. Великий час океанов: Тихий. — М.: Мысль, 1980. — 205 с.
* Вернер Ланге Пауль. Горизонты Южного моря: История морских открытий в Океании. — М.: Прогресс, 1987. — 288 с.
* Владимиров В. Н. Джеймс Кук. — М.: Журнально-газетное объединение, 1933. — 168 с. (Жизнь замечательных людей)
* Вольневич Януш[pl]. Красочный пассат или странствия по островам южных морей. — М.: Наука, Гл. редакция восточной литературы, 1980. — 232 с. — Серия «Рассказы о странах Востока».
* Кублицкий Г. И. По материкам и океанам. Рассказы о путешествиях и открытиях. — М.: Детгиз, 1957. — 326 с.
* Кук Джеймс. Плавание на «Индеворе» в 1768—1771 гг. Первое кругосветное плавание капитана Джемса Кука. — М.: Географгиз, 1960.
* Кук Джеймс. Второе кругосветное плавание капитана Джеймса Кука. Плавание к Южному полюсу и вокруг света в 1772—1775 гг. — М.: Мысль, 1964. — 624 с.
* Кук Джеймс. Третье плавание капитана Джеймса Кука. Плавание в Тихом Океане в 1776—1780 гг. — М.: Мысль, 1971. — 638 с.
* Маклин Алистер. Капитан Кук. — М.: Наука, Гл. редакция восточной литературы, 1976. — 136 с. — Серия «Путешествия по странам Востока».
* Свет Я. М. Мореплаватель туманного Альбиона. — М.: Географгиз, 1963. — 80 с. — Серия «Замечательные географы и путешественники».

## Каҫӑсем

* Дневники Джеймса Кука. «Путешествия» // сайт «Восточная литература»(выр.)
* James Cook Birthplace Museum 2011 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 20-мӗшӗнче архивланӑ.(акӑлч.)