Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# АкварельLatinitsopa vulani

Уинслоу Хомер. *Виçĕ кимĕ*. Акварель, 1880
**Акварель** (фр. *Aquarelle* — шывлă; итал. acquarello) — сăрă-ӳнер тĕсĕ, илем хайлавĕсене шывра ирĕлекен юри хатĕрленĕ сăрăсемпе сăнарлани.Сăрă шывра ирĕлсе тăрă та çӳхе пигмент пулса тăни тĕссене çăмăл та сывлăшлă, ачаш туса усă курма май парать. Акварель ӳнерĕн хăйне май енĕсене (япала калăпăшне тата тавралăха пуян тĕслесе сăнарлани) тата графикапа (хут сăнар ĕçĕнче юлашки вырăн йышăнмасть, сăрă хут çинче хăпартланса тăмасть, çу сăррисенчен уйрăммăн, яка юлать) пĕрлештерет.

## Меслечĕ

## Кун-çул

М. А. Врубель. *Стаканри роза*. Акварель, 1904,Патшалăх Третьяков галереи
Акварель меслечĕ Китайра пирĕн эрари II ĕмĕрте, хут туса туса кăларма вăреннĕ хыççăн аталанма пуçланă. XII—XIII ĕмĕрсенче хут Европара анлăн сарăлнă, чи малтанах Испанипе Италире.

Европара шыв сăрри ӳнерĕ ытти сăрă ӳнер тĕсĕсенчен каярах çуралнă. Чĕрĕлӳ тапхăрĕн паллă ăстисенчен шыв сăрри ӳнерĕнче тарăн йĕр хăваракансем —
Дюрер, унăн «Мулкач» ĕçĕ хрестоматиллĕ пулса тăнă, каярах Антонис ван Дейк, Клод Лоррен тата Джованни Кастильоне. Апла пулин те ку тĕслĕхсем XVIII-XIX ĕмĕрсем таранах çителĕксĕр пулнă май 1829-мĕш çулта Пайо де Монтабер çырнă «Traite Complete de peinture» («Сăрă-ӳнер çинчен тулли трактат») ĕçĕнче те ниме тăман хисепсĕр ӳнер пек çиелтен çех аса илет. Ун пек пулин те кĕске вăхăтрах итали ӳнерçи Багетти тата ытти ӳнер ăстисем акварель аталанса çу сăррисемпе ăмăртма пултарнине кăтартнă.

XVIII—XIX ӗмӗрсенче Пол Сэндби, каярах Томас Гёртин тата ытларах Джозеф Тёрнер тӑрӑшнипе акварель акӑлчан ӳнер ӗҫӗнче питӗ пӗлтерӗшлӗ пулса тӑнӑ — 1804 ҫулта «Акварель ӳнерҫисен пӗрлешӗвӗ» (англ. Society of Painters in Water-colours) йӗркеленнӗ.Акварель витĕр курăнакан сăрăсем шутласа кăларсан татах та вăй илнĕ.

## Вуламалли

* *Клюнинг А. Материалы акварельной живописи* // Художник. 1975, № 9. С.60-62.
* *Современная советская акварель. Автор вступ. ст. В. И. Володин, составитель Н. А. Володина*. М., Советский художник, 1983.

## Каçăсем

* Акварель // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907. (2011 çулхи Ака уйӑхӗн 18-мĕшĕнче тĕрĕсленĕ.)
* Краски, употребляемые для живописи Петрушевский Ф. Ф.,  // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907. (2011 çулхи Ака уйӑхӗн 18-мĕшĕнче тĕрĕсленĕ.)
# Габон

**Габон** (фр. *Gabon*), Габон Республики (фр. *République Gabonaise*) — Африкăн варринчи патшалăх. Тĕп хули — Либревиль.
В административном отношении разделён на 9 районов, которые делятся на округа и коммуны.

## Каçăсем

* Официальный сайт Республики Габон 2007 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 29-мӗшӗнче архивланӑ.
* Общая информация о Габоне на русском языке 2007 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 11-мӗшӗнче архивланӑ.
# ЭргономикаLatinitsopa vulani

**Эргоно́мика** (ав.гр. ἔργον + νόμος) — йăларипе — ĕçлекен ытларах тенĕ пек хăрăшсăрла тата эффективлă ĕçлемешкĕн ĕçри тивĕçсене, ĕçри вырăнсене, ĕçлев япалисене тата объекчĕсене, çаплах компьютер программисене кашни çынна валли майлаштарма пулăшакан ăслăх.

## Истори

*«Ergonomia»* (эргономи) тесе çырнă термина пĕрремĕш хут поляк ăсчахĕ Войцех Ястшембовский 1857 çулта хăйĕн «Эргономика планĕ, тепĕр сăмахсемпе, çутçанталăк ăслăхĕсенчен» илнĕ чăнлăхсем çинче никĕсленнĕ ĕçлев пирки ăслăхсем (пол. *«Rys ergonomji czyli nauki o pracy, opartej na prawdach poczerpniętych z Nauki Przyrody»*) ĕçĕнче ускурнă.

## Çав. пекех

* Çын-машина интерфейсĕ
* Çын-компьютер хутшăнăвĕ
* Функциономика
* Юзабилити (программа хатĕрлĕхĕн эргономики)
* Социаллă инженери
* Эргономикăллăх

## Литература

* *Шульц Д., Шульц С.* Психология и работа
* *Сергеев С. Ф. Инженерная психология и эргономика. — М.: НИИ школьных технологий, 2008. — 176 с. — ISBN 978-5-91447-010-1*
* *Федорович Г. В.*  Рациональная эпидемиология профессиональных заболеваний. —  Saarbrucken, Deutschland:  Palmarium Academic Publishing, 2014. — ISBN 9783639827224
* *Мунипов В. М., Зинченко В. П.*  Эргономика. —  Логос, 2001. — ISBN 5-94010-043-0
* *Фёдоров А. А.*  Правова охорона дизайнерських рішень в Україні: монографія. —  Одесса:  Бахва, 2015. — ISBN 978-966-8783-60-9

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* Эргономика труда2011 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 16-мӗшӗнче архивланӑ.
* Что такое эргономика? (выр.) (2018-10-28). Тĕрĕсленĕ 31 Юпа уйӑхӗн 2020.
* Венедикт Кляуззе. Эргономическое обеспечение Web-дизайна2007 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 30-мӗшӗнче архивланӑ. // «Мир ПК» № 05, 2002
* Компьютерная Эргономика2021 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 29-мӗшӗнче архивланӑ. — компьютерно-зрительный, карпально-туннельный, позвоночный, грудной, ножной синдромы.
# Милгрэм эксперименчĕLatinitsopa vulani

Эксперимент: экспериментатор (E) «вӗрентекене» (T) «вӗренекене» (L) астуса юлма ансат ӗҫ пама хушнӑ тата «вӗренекенӗн» кашни йӑнӑшӗ хыҫҫӑн «вӗренекене» явӑп тыттарнӑ пек электричествопа ҫаптарнӑ (чӑннипе «вӗренекене» вылякан актёр, ячӗшӗн кӑна ҫапнине туйнӑ пек кӑтартнӑ). 15 В-ран пуҫласа, «вӗрентекенӗн» кашни ҫӗнӗ йӑнӑш хыҫҫӑн электричество вӑйне 15 В-ран 450 В-а ҫити ӳстермелле пулнӑ.

**Стэнли Милгрэм эксперименчĕ** (англ. Stanley Milgram) — социаллӑ психологири экспериментсен речӗ, 1963 ҫулта вӗсенчен пӗрремӗшне 1963 ҫулта Йель университетӗнчен Стэнли Милгрэм психолог «Пӑхӑнтарни: ҫын хӑйне тытнине тишкерӗвӗ» (Behavioral Study of Obedience) статьяра, каярах «Авторитета пӑхӑнни: эксперименталлӑ тӗпчев» (Obedience to Authority: An Experimental View; 1974) кӗнекере ҫырса панӑ.

## Кун-ҫулӗ

## Вуламалли

* Blass, Thomas. (2004), The Man Who Shocked the World: The Life and Legacy of Stanley Milgram. Basic Books (ISBN 0-7382-0399-8).
* Levine, Robert V., «Milgram’s Progress». American Scientist. July-August, 2004.
* Book review of «The Man Who Shocked the World: The Life and Legacy of Stanley Milgram». Thomas Blass. xxiv + 360 pp. Basic Books, 2004.
* Miller, Arthur G., (1986). «The obedience experiments: A case study of controversy in social science». New York : Praeger.
* Parker, Ian, «Obedience». Granta. Issue 71, Autumn 2000.
* Includes an interview with one of Milgram’s volunteers, and discusses modern interest in, and scepticism about, the experiment.
* Tarnow, Eugen, «Towards the Zero Accident Goal: Assisting the First Officer Monitor and Challenge Captain Errors». Journal of Aviation/Aerospace Education and Research, 10(1).
* Wu, William, Practical Psychology: Compliance: The Milgram Experiment.
* Behavioral Study of Obedience (англ.) — журнальная статья Милгрэма, описывающая эксперимент. Journal of Abnormal and Social Psychology, 1963, Vol. 67, No. 4, 371—378

## Каҫӑсем

* Итоги и обсуждение эксперимента(акӑлч.).
* Documentary filming of the *Obedience* experiment — документальный фильм об эксперименте(акӑлч.).
* *Зимбардо Ф.* When Good People Do Evil.
* People 'still willing to torture(акӑлч.).
* *The Milgram Re-enactment*. Точный ремейк одной из частей эксперимента
* *Бейкер П.*  Знаменитые эксперименты Стэнли Милгрэма ввели в заблуждение не только испытуемых, журнал Шаблон:Нп5
* *Соколов М. М.* Социальные роли // ПостНаука, 11.06.2015
* Ученые подтвердили результаты «концлагерного эксперимента».  jewish.ru (2016-02-19). Тĕрĕсленĕ 20 Нарӑс уйӑхӗн 2016.
# БРИКСLatinitsopa vulani

BRICS патшалăхĕсем: Бразили, Раççей, Ĕнчĕ, Китай тата ЮАР
Манмохан Сингх, Дмитрий Медведев, Ху Цзиньтао тата Луис Инасиу Лула да Силва
**БРИКС** (акӑл. *BRICS*) — пиллĕк патшалăх — Бразили, Раççей, Ĕнчĕ, Китай, Кăнтăр-Африка Республики (*B*razil, *R*ussia, *I*ndia, *C*hina, *S*outh Africa) ушкăнĕ. Кĕскен BRIC транскрипцие пĕрремĕш ăстрăм Goldman Sachs аналитикĕ Джим О’Нил (акӑл. *Jim O'Neill*) сĕннĕ, 2001 çулхи чӳк уйăхĕнче банкри анализ çырăвĕнче сĕннĕ. 2011 çулчен йĕркеленĕве БРИК аббревиатурăпа асăннă. БРИК çумне 2011 çулхи нарăсăн 18-мĕшĕнче çумне КАР хутшăнсеннă хыççăн, ĕнчĕ финанс министрĕ каланипе ушкăн BRICS ята куçать. Goldman Sachs тĕпчесе пĕлнипе, 2050 çулĕ тĕлне ушкăна кĕрекен пĕрлехи экономика тĕнчери чи пуян çĕршывсен (Мăн çиччĕш) пĕрлехи экономикинчен иртсе каять.

## БРИКС тезисĕ

## Çавăн пекех

* Вуннăпĕррĕш ушкăнĕ
* Аталанакан пасарсем

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* Goldman Sachs — BRICs 2009 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 14-мӗшӗнче архивланӑ.
* Thomas Harr. BRIC The Major Issues
* Kristalina Georgieva. BRIC Countries in Comparative Perspective
* Article on Brics from the Danish National Bank with extensive statistics and comaprisons with G7 countries and Denmark 2006 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 30-мӗшӗнче архивланӑ.
* Businessweek article on Goldman Sach’s predictions regarding BRIC
* Goldman Sach’s predictions for BRIC 2006 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 5-мӗшӗнче архивланӑ.
* CIA 25 Year Forecast 2006 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 28-мӗшӗнче архивланӑ.
* Асташин Н.А. Китайско-индийские противоречия и их потенциальное влияние на БРИК//Вестник МГИМО-Университета, № 1/2010, с. 59-62. 2014 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 13-мӗшӗнче архивланӑ.

Шаблон:Тĕнчери влаç
Шаблон:Тĕнчери право
# МинистăрлăхLatinitsopa vulani

The seat of the French Ministry of Culture on the Rue de Valois in Paris
 Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Министăрлăх (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.
**Министăрлăх** (лат. *ministerium* — хĕсмет, вырăн) — патшалăх ертÿлĕхĕн органĕ, ĕçхĕлĕн пĕр-пĕр сыпăкне ертсе пырать, унта кирлĕ политикăна, саккунсем çине таянса, реализацилет.

Министăрлăха министăр ертсе пырать.

## Каçăсем

* Манифест «Об учреждении Министерств» 2017 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 22-мӗшӗнче архивланӑ.. 08(20).09.1802. Проект Российского военно-исторического общества «100 главных документов российской истории».