Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Махатма Ганди

|  |
| --- |
| Махатма Ганди |
| гудж. મોહનદાસ ગાંધી |
|  |
| Çуралнă чухнехи ят | гудж. મોહનદાસ ગાંધી |
| Чӑн ят | гудж. મોહનદાસ ગાંધી |
| Çуралнă вăхăт | 1869 çулхи юпа, 2-мĕшĕ(1869-10-02)[…] |
| Çуралнă вырăн | **Lua йӑнӑшӗ: expandTemplate: template "ref-und" does not exist.** |
| Вилнĕ вăхăт | 1948 çулхи кăрлач, 30-мĕшĕ(1948-01-30)[…] (78 çул) |
| Вилнĕ вырăн | * , Нью-Дели[d], Индийский Союз[d]
 |
| Гражданлăх | * Инди
 |
| Пăхăнулăх | * Инди
 |
| Альма-матер | * Старшая школа Альфред[d] (1877)
* Inner Temple[d]
* Университетский колледж Лондона[d]
* Samaldas Arts College[d]
 |
| Ашшĕ | Карамчанд Ганди[d] |
| Амăшĕ | Putlibai Karamchand Gandhi[d] |
| Арăмӗ | Кастурба Ганди[d] |
| Ачисем | Харилал Ганди[d], Манилал Ганди[d], Рамдас Ганди[d] и Девдас Ганди[d] |
| Чыславсемпе парнесем |     Человек года по версии журнала «Time»[d] (раштав 1930) |
| Автограф |  |
|  Медиафайлы на Викиампар |
|  Произведения Викивулавăшра |

**Моханда́с Карамча́нд «Маха́тма» Га́нди** (хинди मोहनदास करमचंद गाँधी, юпан 7-мĕшĕнче 1869, Порбандар, Гуджарат — кăрлачăн 30-мĕшĕнче 1948, Нью-Дели) — Инди Аслă Британирен ирĕклĕх юхăмĕшĕн ертÿçисен тата идеологсен пĕри. Унăн ирĕксĕрлӳcĕрлех философийĕ (сатьяграха) килĕшӳллĕ улшăнусем майлă çынсен юхăмне витĕм кÿрнĕ.

## Кун-ҫулӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

## Вуламалли

## Каҫӑсем
# ЛуизианаLatinitsopa vulani

**Луизиана** |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Луизиана ялавĕ | Луизиана гербĕ |

 |
|  Ытти штатсем |
| Тĕп хули | Батон-Руж (Луизиана) |
| Чи пысăк хула
  | Çĕнĕ Орлеан |
| Кĕпернетор
 | Кэтлин Бланко |
| Лаптăкĕ  - Пурĕ  - шыв % | АПШ-ра 31-мĕш вырăнта 134 382 çх² 16% |
| Халăх йышĕ  - Пурĕ (2000)  - Халăх йышлăхĕ
 | АПШ-ра 22-мĕн вырăнта 4,5 млн 39,61/км² |
| Йĕркеленнĕ:
  | Шучĕпе 18-мĕш |
| Широта Долгота
 | 29°0' ç. ш.-нчен 33° ç. ш. таран 89°0' х.а. д.-нчен 94°0' х.а. д. таран |

**Луизиана**, — кăнтăр тăрăхĕнче вырнаçнă АПШ штачĕ. Тĕп хули — Батон Руж. Чи йышлă хули - Çĕнĕ Орлеан. Луизиана Америкăн прихут çине пайланакан пĕртен пĕр штачĕ.
Луизина çыннисем - сайра, тĕрлĕ чĕлхеллĕ, тĕрлĕ культурăллă халăхсен тăхăмĕсем. Чи малтан Çĕнĕ Францин Луйисиян тăрăхĕнче Кажун-Французла, Луизианăлла Креолле калаçнă. Африкă Американĕсем (Франко-Африкансем)пе Французсем (Канада французĕсем) – Луизиана халăхĕн тĕп несĕлĕсем.

## Истори

## Тавралăхĕ

Штат лаптăкĕ — 134 382 км2.

## Экономика

## Культура

## Каçăсем

* Официальная страница администрации штата Луизиана 2003 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 23-мӗшӗнче архивланӑ. (акӑлч.)
* Луизиана в цифрах 2012 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 21-мӗшӗнче архивланӑ. по данным бюро переписи населения США (акӑлч.)
* История Луизианы (акӑлч.)
* Фотогалереи Луизианы (акӑлч.)
* Новости и политика Луизианы 2012 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 30-мӗшӗнче архивланӑ. (акӑлч.)
* Карта муниципалитетов Луизианы (акӑлч.)
* Литература Луизианы 2012 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 18-мӗшӗнче архивланӑ. (акӑлч.)

Шаблон:Луизиана
Шаблон:АПШ администраци виçисем
# Гималай тăвĕсем

Йăнăш: «Пуçелĕк» класа Геокар шаблонра кăтартман.

Анлăшĕ350 çм км
Йăнăш: «Пуçелĕк» класа Геокар шаблонра кăтартман.

Йăнăш: «Пуçелĕк» класа Геокар шаблонра кăтартман.

К:Çутçанталăкри географи объекчĕсем, алфавитпаК:ТĔР:ГЕО:Юлашки тӳрлетни: пĕр çул ытла каярах

Гималай çине ТКС çинчен сăнасан.
**Гималай** (санскр. हिमालय, himālaya?, «юр сыхлавçи») —Çĕр çинчи чи çӳллĕ ту системи. Гималай Тибет туçийĕпе (çурçĕрте) Инди-Ганг тӳремĕ (кăнтăрта) сарăлса ларать; Тĕп Азири пушхир тăвĕсемпе Кăнтăр Азири тропик ландшафчĕсем хушшинчи климата тата çутçанталăка уйăракан чикĕ.

Инди, Непал, Китай, Пакистан, Бутан территоринче вырнаçнă. Тасăлăвĕ 2400 çм ытла, анлăшĕ 350 çм çити. Ту виркĕсĕн вăтам çӳллĕшĕ 6000 м яхăн, чи çӳлли 8848 м — Джомолунгма (Эверест) тăвĕ. Чылай тăрри 8000 м çӳллĕ.

Гималай альпă орогенез вăхăтĕнче йĕркеленнĕ. Тăвăн кăнтăр ту умĕсем ытларах хăйăрлăхпа конгломератран тытăнса тăраççĕ, тĕп тайлăмĕсемпе тĕнĕл зони — гнейсран, кристалл сланцĕнчен, гранитран, филлитран тата урăх кристалл тата метаморфи чул-тăпринчен тытăнса тăрать.

## Тавралăхĕ

Гималай тăвĕсем Инд-Ганг айлăмĕнче 3 сийпе капăланса вырнаçнă: Сивалик (*Гималай умĕ*), *Кĕçĕн Гималай* (Пир-Панджал, Дхаоладхар тата урăх ту хырçисем) тата вăрăм айлăмсемпе (Катманду, Кашмир айлăмĕ тата урăххисем) уйăрăлса тăракан *Мăн Гималай*, вăл Ассам, Непал, Кумаон тата Пенджаб Гималайне пайланать. Мăн Гималай хысакĕ альпи тĕслĕ, унăн çӳллĕшĕн уйрăмлăхĕсем пысăк, пăрланăвĕ (лаптăкĕ 33 пин çм² ытла) хăватлă.

Çурçĕрти кĕскерех тайлăмĕсем Цангпо (Брахмапутра) тата Индăн тури юхăмĕн айлăмĕсемпе хĕсĕннĕ. Гималайра Кăнтăр Азири тĕп шывсем — Инд, Ганг, Брахмапутра — юхма пуçлаççĕ.

Гималайăн кăнтăр тайлăмĕнче çулла хăват муссон çил (тухăç пайĕнче çулне 4000 мм таран, анăç пайĕнче — 1000 мм çити нӳрĕк ӳкет) вĕрет. Кунта çӳллĕш йăрăмлăхĕ уйрăмах курăнать — аялтан çӳлелле улшăнса пырать (шурлăхлă джунгли), яланах симĕс тропик вăрманĕ, çулçă ӳкекен тата лăсăллă вăрман, тĕмĕсем, улăхсем. Çурçĕрти, сайра муссонлă та типĕрех тайлăмĕсене çеçенхирсемпе çурма пушхирсем чрса илнĕ. 5000 м çӳлерех— гляпь-ниваль йăрăмлă çĕр пичĕ.

## Кун-çулĕ

**Имаус** (Имаос) — авалхи грексемпе римсем Гималай ту хырçине çапла палăртнă.

## Çулçӳрев

Гималай — тĕнчери альпинизм районĕ (уйрăмах Непалра) шутланать.

## Çавăн пекех пăхăр

* Инди субконтиненчĕ

## Вуламалли

* Географический энциклопедический словарь, М., 1986.

## Каçăсем

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр.* Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла. |

Шаблон:Тусен порталĕ
# Walt Disney PicturesLatinitsopa vulani

|  |
| --- |
| Walt Disney Pictures |
| Никĕсленĕ çул |
1923 |
| Вырнаçнă |  АПШ , Бербанк |
| Отраçлĕ |
кинематограф |
| Веб-сайчĕ |
 |

**Walt Disney Pictures** — АПШ киностудийĕ, Бербанк хулинче.

## Кун-çулĕ

## Фильмсем

* Шур Юр пике тата çичĕ гном (1937)
* Пиноккио (1940)
* Дамбо (1941)
* Бэмби (1942)
* Русалочка (1989)
* Красавица и Чудовище (1991)
* Аладдин (1992)
* Король Лев (1994)
* Холодное сердце (2013)
* Зверополис (2016)
* Я краснею (2022)

## Каçăсем

* Walt Disney Pictures website (акӑлч.). Тĕрĕсленĕ 16 Кӑрлач уйӑхӗн 2019.
# Боб МарлиLatinitsopa vulani

|  |
| --- |
| Боб Марли |
|  |
| Тĕп хыпар |
| Тулли ят |
Роберт Неста Марли |
| Çуралнă вăхăт |
1945 çулхи нарăсăн 6-мĕшĕ |
| Çуралнă вырăн |
Найн-Майлс, Ямайка |
| Вилнĕ вăхăт |
1981 çулхи çу уйăхĕн 11-мĕшĕ (36 çул) |
| Вилнĕ вырăн |
Майами, АПШ |
| Патшалăх |  |
| Профессисем |
музыка ăсти |
| Жанрсем |
регги, ска, рокстеди |

Вăл пурăннă çурт, Ямайка
**Боб Марли** (акӑл. *Bob Marley*; тулли ячĕ **Роберт Неста Марли**, акӑл. *Robert Nesta Marley*; 6 нарăс 1945, Найн-Майлс — 11 çу 1981, Майами) — ямайка музыканчĕ, гитаристĕ, юрăçĕпе кĕвĕ çыраканĕ. Паянхи кунсене çити Боб Марли регги евĕрĕн чи паллă кĕвĕ выляканĕ пулса юлать. Ăна пула регги евĕрĕ халăхсен хушшинче Ямайка тулашĕнче те анлăн сарăлнă.

## Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ

Боб Марли Ямайкара, Найн-Майлс ялĕнче çуралнă. Унăн ашшĕ, Норвал Марли, Европаран пулнă, Аслă Британин Тинĕс Çарĕн офицерĕ пулнă, кайран Ямайкари пĕр плантацин ертсе пыраканĕ пулнă. Унта вăл Робертăн амăшĕпе, 16-çулхи ямайка хĕрĕпе Седелла Букерпа паллашнă. Пурнăçĕнче Роберт хăйĕн ашшĕне икĕ хут çех курнă. 1955-мĕш çулта Норвал вилнĕ, ун чухне Роберт 10 çулта пулнă.

## Дискографи

Студи альбомĕсем
* 1965 — *The Wailing Wailers*
* 1970 — *Soul Rebels*
* 1971 — *Soul Revolution*
* 1971 — *The Best of the Wailers*
* 1973 — *Catch a Fire*
* 1973 — *Burnin'*
* 1974 — *Natty Dread*
* 1976 — *Rastaman Vibration*
* 1977 — *Exodus*
* 1978 — *Kaya*
* 1979 — *Survival*
* 1980 — *Uprising*
* 1983 — *Confrontation* (посмертно)

Концерт альбомĕсем
* 1975 — *Live!* (Запись концерта в «Lyceum Theatre», Лондон, июль 1975)
* 1978 — *Babylon by Bus* (Записи с концертов в Европе, 1978)
* 1991 — *Talkin' Blues* (Запись концерта в «Record Plant», Сан-Франциско, 1973)
* 2003 — *Live at the Roxy* (Запись концерта в «Roxy», Уэст-Голливуд, 26 мая 1976)
* 2011 — *Live Forever: The Stanley Theatre, Pittsburgh, PA, September 23, 1980*

## Кил-йышĕ

Унăн пысăк çемьинчен пур ачисем тенĕ пекех музыка ăстисем.

## Асăрхавсем

## Каçăсем

Мухтав ретĕнчи Боб Марли çăлтăрĕ
* Официальный сайт Боба Марли
* Фотографии Боба Марли 2014 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 9-мӗшӗнче архивланӑ.
* История жизни Боба Марли 2014 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 3-мӗшӗнче архивланӑ.
* Официаллă страница Боб Марли(акӑлч.) Myspace сайтĕнче
* Боб Марли Last.fm çинче
* Марли, Боб(акӑлч.) Internet Movie Database сайтĕнче
* BBC Music Page (акӑлч.)
* The Rolling Stone Encyclopedia of Rock & Roll 2011 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 2-мӗшӗнче архивланӑ. (акӑлч.)
# МиллионLatinitsopa vulani

**Миллион** - ултă нольлă пĕрре (1 000 000), пинлĕ пин, 106 ултă степеньлĕ вуннă я вуннăн ултăмĕш степĕнĕ.

## Урăх пĕлтерĕшсем

* 1992-па Даугавпилсре (Латви) «Миллион» хаçат тухать.
* «Миллион роз» — мини-альбом, Алла Пугачёва (1982) юрлать.
* Миллионер

## Асăрхавсем
# Ромео тата ДжульеттаLatinitsopa vulani

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Ромео тата Джульетта (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.

|  |
| --- |
| Ромео тата Джульетта |
| акӑл. *Romeo and Juliet* |
|
1599 çулта кăларни |
| Жанр: |
трагеди |
| Автор: |
Уильям Шекспир |
| Тăван чĕлхи: |
акăлчан |
| Хайланă çул |
1595 |
| Пичетленĕ: |
1597 |

**«Ромеопа Джульетта»** (акӑл. *Romeo and Juliet*) — акӑлчансен XVI-XVII ӗмӗрти аслӑ драматургӗн Вильям Шекспирӑн чи чаплӑ трагедийӗсенчен пӗри. Унта тӑшманла икӗ килйышран тухнӑ Ромеопа Джульеттӑн вилӗмсӗр юратӑвне, ашшӗсен хирӗҫӗвӗпе йӑла тӗшмӗшлӗхӗсене пула савнисем ним айӑпсӑр инкек курнине, юлашкинчен — хаяр курайманлӑха хӑватлӑ юрату ҫӗнтернӗ хыҫҫӑн — хирӗҫекен икӗ килйыш тӑванлашнине ҫырса кӑтартнӑ. Вырӑсларан чӑвашла Петĕр Хусанкай куҫарнӑ кӗнеке Чӑваш АССР Государство издательствинчен 1959 ҫулта пичетленсе тухнӑ.

## Куçарнă текстсем

* Екатерина Савич куçарни
* Д. Л. Михаловский куçарни
* Осия Сорока куçарни
* Аполлон Григорьев куçарни
* П. А. Каншин куçарни
* Т. Л. Щепкина-Куперник куçарни
* Б. Л. Пастернак куçарни
* Перевод А. Д. Радловой
* «Ромео и Джульетта» в русских переводах

## Каҫӑсем

* Ромеопа Джульетта (pdf, yadi.sk)(ĕçлемен каçă)
* «Ромео и Джульетта» — познавательный авторский сайт, разностороннее исследование темы.(выр.)
* Сайт, посвящённый экранизациям пьесы «Ромео и Джульетта»: интервью, актёры.(выр.)
* *Афонин В. Н.* Репетируем Шекспира («Ромео, Джульетта… и другие»)
# Пулăшу (экономика терминĕ)Latinitsopa vulani

Парикмахер пулăшăвĕсем
 Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Пулăшу пӑхӑр.
**Пулăшу**, экономикăра, суту-илÿре сутăнакан тата иленекен тавар пек палăрать, урăхла каласан, кунта **тÿлевлĕ пулăшу** пирки сăмах пырать.

## Çавăн пекех

* Пулăшусен сфери
* Медвежья услуга
* Патшалăх пулăшăвĕ

## Асăрхавсем

## Литература

* Сфера обслуживания при социализме, под ред. *Е. И. Капустина*, {{{1}}} м, 1968;
* Марксистско-ленинская теория стоимости, М., 1971;
* США: сфера услуг в экономике, М., 1971;
* *Солодков М. В., Крылов Л. С.* Методология исследования производительного труда при капитализме, М., 1974.

## Каçăсем

* *[ Пулăшу (экономика терминĕ)]* — ПСЭ
# ВисконсинLatinitsopa vulani

**Висконсин** |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Висконсин ялавĕ | Висконсин гербĕ |

 |
|  Ытти штатсем |
| Тĕп хули | Мэдисон (Висконсин) |
| Чи пысăк хула
  | Милуоки (Висконсин) |
| Кĕпернетор
 | Джим Дойл |
| Лаптăкĕ  - Пурĕ  - Çĕрĕн  - Шывăн  - шыв % | АПШ-ра 23-мĕш вырăнта 169 790 çх² 140 787 км² 28 006 км² 17% |
| Халăх йышĕ  - Пурĕ (2000)  - Халăх йышлăхĕ
 | АПШ-ра 18-мĕн вырăнта 5 453 896 38,13/км² |
| Йĕркеленнĕ:
  | Шучĕпе 30-мĕш |
| Широта Долгота
 | 42° 30' ç. ш.-нчен 47° 3' ç. ш. таран 86° 49' х.а. д.-нчен 92° 54' х.а. д. таран |

**Висконсин**, — енче вырнаçнă АПШ штачĕ. Администраци Мэдисон (Висконсин) хулинче вырнаçнă.

## Истори

## Тавралăхĕ

Штат лаптăкĕ — 169 790 км2.

## Экономика

## Культура

## Каçăсем
# ГондурасLatinitsopa vulani

Гондураса симӗс тӗспе кӑтарнӑ
Гондурас ялавӗ
**Гондурас республики** (исп. República de Honduras [reˈpuβlika ðe onˈduɾas]) — Вӑта Америкӑри патшалӑх. Тӗп хули — Тегусигальпа.

## Кун-ҫулӗ

## Вуламалли

## Каҫӑсем

* Официальный сайт Национального Конгресса. çăлкуçран архивланă 12 Пуш уйӑхӗн 2005.
* Key Development Forecasts for Honduras from International Futures(акӑлч.)
* Гондурас DMOZ-ра
* Honduras profile from the BBC News(акӑлч.)
# Хавал (туйăм)

Frederick Goodall. Хаваллă курнăçу
 Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Хавал пӑхӑр.
**Хавал**, çавăн пекех **Чун хавалĕ** — ыттисем çийĕн доминацилекен вăйлă туйăм , энтузиазмпа, хавал объекчĕ патнелли хытă иленÿпе палăрса тăрать. Хавалăн объекчĕ пек уйрăм çынсем те, япаласем те, идейăсем те пулма пултараççĕ.

Сăмахран, «чун хавалĕпе» тенипе çуллĕ капашри эмоцилле иленӳллĕ сексуаллă пăлханăва кăтартаççĕ. Чвс-часах хавала, кĕске вăхăтлă туйăм пек курса, юратавлăхпа юнашар лартаççĕ, чăн-чăн юратăваа хирĕçле пек сăнарлаççĕ.

«Хавал» тени, чылай енчен, «эмоци», «аффект», «туйăм» тенисемпе синонимлă — çапла вара вăл эмоциллĕ процесс пулса тăрать.

## Асăрхавсем
# Флорида

**Флорида** |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Флорида ялавĕ | Флорида гербĕ |

 |
|  Ытти штатсем |
| Тĕп хули | Таллахасси |
| Чи пысăк хула
  | Орландо |
| Кĕпернетор
 | Рон Десантис |
| Лаптăкĕ  - Пурĕ  - Çĕрĕн  - Шывăн  - шыв % | АПШ-ра 22-мĕш вырăнта 170 451 çх² ? км²  ? км² 17,9% |
| Халăх йышĕ  - Пурĕ (2000)  - Халăх йышлăхĕ
 | АПШ-ра 4-мĕн вырăнта 15,982 млн 114,43/км² |
| Йĕркеленнĕ:
  | Шучĕпе 27-мĕш |
| Широта Долгота
 | 24°30' ç. ш.-нчен 31° ç. ш. таран 79°48' х.а. д.-нчен 87°38' х.а. д. таран |

**Флорида** (Флоритӑ, CVLa: Florită; акăлчанла: Florida), — енче вырнаçнă АПШ штачĕ. Администраци Таллахасси хулинче вырнаçнă.

## Истори

XVI-мĕш ĕмĕрте Испани конкистадорĕсем тытса илнĕ вăхăтра Флоритă çĕрĕ-шывĕпе Апалачи, Тимукуа, Аис, Калуса халăхĕсем хуçаланнă.

## Тавралăхĕ

Штат лаптăкĕ — 170 451 км2.

## Экономика

## Культура

## Каçăсем