# Людвиг ван БетховенLatinitsopa vulani

|  |
| --- |
| Людвиг ван Бетховен |
| ним. *Ludwig van Beethoven* |
|   |
| Чӑн ят | ним. *Ludwig van Beethoven* |
| Çуралнă вăхăт | 1770(1770) |
| Çуралнă вырăн | Бонн, Вестфали, Таса Рим империйĕ |
| Вилнĕ вăхăт | 1827 çулхи пуш, 26-мĕшĕ(1827-03-26) |
| Вилнĕ вырăн | Вена, Австри Импери |
| Гражданлăх | Таса Рим империйĕ |
| Пăхăнулăх | * Кёльнское курфюршество[d]
* Австри империйĕ
 |
| Ашшĕ | Johann van Beethoven |
| Амăшĕ | Maria Magdalena Keverich |
| Чыславсемпе парнесем | премия Bröckemännche[d] (2020) |
| Автограф |  |
| Сайт | beethoven.de(ним.) |
|  Медиафайлы на Викиампар |
|  Произведения Викивулавăшра |

Бетховен алă пусни
**Людвиг ван Бетховен** (ним. *Ludwig van Beethoven* [ˈluːt.vɪç fan ˈbeːt.hoːfən] - нимĕç композиторĕ, дирижерĕ тата пианисчĕ.

## Кун-çулĕ

Копозитор çуралнă çурт
Людвиг ван Бетховен 1770-мĕш çулхи раштавра Бонн хулинче çуралнă.Раштавăн 17-мĕшĕнче тĕне кĕртнĕ. Ашшĕ, (*Johann van Beethoven*, 1740—1792) придворный капеллĕра юрăç пулнă. Амăшĕ, Мария-Магдалена, (*Maria Magdalena Keverich*, 1748—1787 Кобленцра придворный шеф-повар пулнă.

Бетховен 30 çулта
## Ĕçĕсем

* 9 симфони: № 1 (1799—1800), № 2 (1803), № 3 «Героическая» (1803—1804), № 4 (1806), № 5 (1804—1808), № 6 «Пасторальная» (1808), № 7 (1812), № 8 (1812), № 9 (1824).
* 11 симфони увертюри, вĕсемхушшинче «Кориолан», «Эгмонт», «Леонора» № 3.
* фортепианопа оркестр валли 5 концерт.
* фортепиано валли 6 çамрăксен соначĕ.
* фортепиано валли 32 сонаты, 32 вариаци тата 60 яхăн пьеса.
* фортепианопа сĕрме купăс валли 10 соната.
* сĕрме купăс оркестр валли концерт, фортепиано, сĕрме купăс тата виолончель валли концерт («виççĕллĕ концерт»).
* фортепианопа виолончель валли 5 соната.
* 16 хĕлĕх квартечĕ.
* 6 трио.
* Балет «Прометей пултарăвĕсем».
* Опера «Фиделио».
* Мăнаçлă месса.
* «Аякри савни патне» Вокал циклĕ .
* Тĕрлĕ поэтсен сăввисемпе юрăсем, халăхюррисене тирпейлени.
* Камера кĕвви те чылай çырнă. Çав хутра фортепьяно, гобой, кларнет, фагот тата валторна квинтечĕ, ор. 16 тата ытти те

## Палăксем

* Прагăри асăну хăми
* Венăри асăну хăми
* Боннри палăк

## Бетховен сăнарĕ

### Литературăра

Ромена Ролланăн Жан Кристоф ромнĕн тĕп геройĕн прототипĕ.

### Кинематографра

* Композитăр шăпипе «Племянник Бетховена» (режиссёр Пол Моррисси) тата «Бессмертная возлюбленная» (тĕп рольте Гэри Олдмен) ӳкернĕ.
* «Заводной апельсин» кинора тĕп геройĕ Бетховена кĕввисене кăмăлать.
* «Бетховен» комединче сенбернара Бетховен тесе чĕнеççĕ.
* «Героическая симфония» кинора Бетховена Ян Харт вылянă.
* Совет-нимĕç «Бетховен — дни жизни» фильмĕнче Бетховена Донатас Банионис вылянă.
* «Переписывая Бетховена» фильмра композиторон юлашки çулĕ çинчен каласа параççĕ (тĕп рольте Эд Харрис).
* «Бетховен пурнăçĕ» (СССР, 1978, режиссёр Б. Галантер) композитăрăн çывăх юлташĕсен асаилĕвĕсемпе ӳкернĕ.
* «Лекция 21» (Италия, 2008), итали писателĕпе музыковечĕн Алессандро Барикко кинори дебючĕ, «Тăххăрмĕш симфони» çинчен каласа парать.

 ФРГ Людвиг ван Бетховена асăнса пичетленĕ почта марки, 1961, 70 пфенниг Шаблон:Scott stamp

## Асăрхавсем

## Вуламалли

* *Альшванг А.*  Людвиг ван Бетховен. Очерк жизни и творчество.
* *Корганов В. Д.*  Бетховен. Биографический этюд.. —  Алгоритм. (djvu-книга на www.libclassicmusic.ru 2011 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 5-мӗшӗнче архивланӑ.)
* Борис Кремнев. Бетховен ЖЗЛ
* *Кириллина Л. В.*  Бетховен. Жизнь и творчество : В 2-х т.. —  Московская консерватория.

## Каçăсем

* Бетховен Людвиг ван — Ноты произведений
* Бетховен Людвиг ван — Жизнь и творчество 2013 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 12-мӗшӗнче архивланӑ.
* Бетховен в Вене 2011 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 15-мӗшӗнче архивланӑ.
* Все концерты и сонаты для фортепиано Бетховена в исполнении мастеров 2013 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 12-мӗшӗнче архивланӑ.
* От чего умер Бетховен?
* Piano Sonatas n. 22, 27 2007 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 8-мӗшӗнче архивланӑ. MP3 Creative Commons Recording
* Музей Бетховена в Бонне
* Шаблон:IMSLP

Шаблон:Бетховен симфонийĕсем

Шаблон:Вена классикĕсем