# Çичçуллăх вăрçăLatinitsopa vulani

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Çичçул вăрçи (Корей) пӑхӑр.

|  |
| --- |
| Çичçуллăх вăрçă |
|
А. Е. Коцебу. «Кунерсдорф çапăçăвĕ» (1848) |
| Вăхăт |
1756—1763 |
| Вырăн |
Европа, Африка, Ĕнчĕ, Çурçĕр Америка, Кариб бассейнĕ, Филиппинсем, Кăнтăр Америка |
| Сăлтав |
Прусси вăйланни, франк-анкăл колониллĕ кĕрешĕвĕ |
| Тăшмансем |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Прусси  Британи империйĕ  Ганновер  Португали  Гессен-Кассель  Брауншвейг-Люнебург  Ирокез йăхĕсен конфедерацийĕ  Раççей (1762) Шаблон:Гетман ялавĕ Гетманщина (1762)  Бенгаль суби
 | Шаблон:Сăваплă Рим Империн ялавĕ Австри Шаблон:Франци патшалăхĕн ялавĕ Франци  Раççей (1757—1761)  Швеци  Испани  Саксони Шаблон:Иккĕ Сицили патшалăхĕн ялавĕ Неаполь патшалăхĕ Шаблон:Сардини патшалăхĕн ялавĕ Сардини патшалăхĕ
 |

 |
| Çарпуçсем |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Фридрих II  Ф. В. Зейдлиц  Георг II  Георг III  Роберт Клайв  Джеффри Амхерст  Фердинанд Брауншвейгский  Сирадж уд-Даула  Жозе I
 |  Граф Даун  Граф Ласси  Принц Лотарингский  Эрнст Гидеон Лаудон Шаблон:Франци патшалăхĕн ялавĕ Людовик XV Шаблон:Франци патшалăхĕн ялавĕ Луи-Жозеф де Монкальм  Елизавета Петровна†  П. С. Салтыков Шаблон:Гетман ялавĕ К. Г. Разумовский  Карл III  Август III
 |

 |
| Енсен вăйĕсем |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Çĕр пин салтак (аяларах вулăр)
  |  |

 |
| Çухатнисем |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *паллă мар* | *паллă мар* |

 |
|  |
|  **Аудио, фото, видео**  Викиампарта |

| Çичçуллăх вăрçă |
| --- |
| Европа — Çурçĕр Америка – Ĕнчĕ — Филиппинсем — Вăта Америка — Кăнтăр Америка |

**Çичçуллăх вăрçă** (1756—1763) — XVIII ĕмĕрти чи пысăк вăрçă хирĕçĕвĕ, Çĕнĕ Саманари чи мăнă хирĕçӳсенчен пĕрри. Çичçуллăх вăрçă Европăра та, океан лешьенче те: Çурçĕр Америкăра, Кариб бассейненче, Ĕнчĕре, Филиппинсенче пынă.

**Çичçуллăх вӑрҫă** (1756—1763) — XVIII ӗмӗрти вӑйлӑ вӑрҫӑ, Ҫӗнӗ саманара пулса иртнӗ чи аслӑ хирӗҫӳсенчен пӗри. Ҫичçуллăх вӑрçăн ӗҫӗсем Европра кӑна мар, Çурçĕр Америкре те, Караиб тӑрӑхӗнче те, Индире те, Филиппинра та пынӑ.

Вӑрҫине унчухнехи Европӑри пур аслӑ патшалӑхӗ те, Европӑри вак патшалӑхӗсенчен чылайӑшӗ, тата хӑш-пӗр инт йӑхӗсем те хутшӑннӑ. Уинстон Чӳрчилл вӑрҫине «пӗрремӗш тӗнче вӑрҫи»[10] тесе каланӑ.

## Вăрçă сăлтавĕсем

## Вуламалли

* *Архенгольц, фон Иоганн Вильгельм барон*  История семилетней войны. — Текст печатается по изданию: Архенгольц И.В. История семилетней войны. — К.—СПб.—Харьков: Южно-Русское книгоиздательство Ф.А. Иогансона, 1901. —  Москва:  ООО «Издательство ACT», 2001. — (Военно-историческая библиотека). — 7000 экз. — ISBN 5-17-010009-4
* Гочковский И. Е. *Взятие Берлина русскими войсками. 1760. Из записок Гочковского* / Сообщ. П. И. Бартенев // Русский архив, 1894. — Кн. 3. — Вып. 9. — С. 13-20. 2012 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 11-мӗшӗнче архивланӑ.
* *Исчисление причиненного неприятелю урона во время предприятия на Берлин (Из современного «Журнала о военных действиях Российской императорской армии»). 1760* / Сообщ. Д. Ф. Масловским // Русский архив, 1889. — Кн. 2. — Вып. 6. — С. 305—307. 2019 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 19-мӗшӗнче архивланӑ.
* Карнацевич В. Л. *100 знаменитых сражений.* — Харьков., 2004.
* Коробков, Николай Михайлович (ред.) *Семилетняя война*, Москва 1948
* Масловский, Дмитрий Фёдорович. *Русская армия в Семилетнюю войну*, Выпуск 1, Типография В. Березовского, Москва 1891(ĕçлемен каçă)
* Мерников А. Г., Спектор А. А. *Всемирная история войн.* — Минск., 2005.
* Мусский С. А. *100 великих людей.* — Москва., 2005.
* Теге Х. К. *К истории Семилетней войны. Записки пастора Теге* // Русский архив, 1864. — Вып. 11/12. — Стб. 1101—1163. 2013 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 3-мӗшӗнче архивланӑ.
* Шувалов И. И. *Известие с театра войны. О взятии Берлина* // Архив князя Воронцова. — Кн. 7. — М.: Типография Грачева и К, 1875. — С. 437—438. 2013 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 3-мӗшӗнче архивланӑ.

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* И. В. Архенгольц, Масловский, Дмитрий Фёдорович. *Русская армия в Семилетнюю войну*, Выпуск 1, Типография В. Березовского, Москва 1891(ĕçлемен каçă) (djvu)
* Seven Years War (1755-63) (акӑлч.)
* Семилетняя война (1756—1762 гг.)
* Карта Семилетней войны 2007 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 27-мӗшӗнче архивланӑ.
* "Первая мировая война XVIII века" Видео  çинче