Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Тамил чĕлхиLatinitsopa vulani

| Тамил чĕлхи |
| --- |
| Тӑван ячӗ:
  | தமிழ் (t̪ɐmɨɻ) |
| Патшалӑхсем: | Инди, Шри-Ланка, Сингапур, Малайзи, Кени |
| Официаллӑ статус:
  | Шри-Ланка, Сингапур, Инди (Тамилнад, Пондичерри) |
| Рейтинг:
  | 17 |
| Классификаци |
| Категори: | Еврази чĕлхисем |
| Дравид йышĕ
Кăнтăр-дравид турачĕ
Тамил-каннад ушкăнĕ |
| Ҫырулӑх:
  | Тамил çырăвĕ |
| Чӗлхе кочӗсем |
| ISO 639-1: | ta |
| ISO 639-2: | tam |
| ISO 639-3: | tam |
| *Ҫавӑн пекех пӑхӑр: Проект:Лингвистика* |

|  |
| --- |
| Тамил çырăвĕ |
| அ | ஆ | இ | ஈ | உ |
| ஊ | எ | ஏ | ஐ | ஒ |
|  | ஓ | ஔ | ஃ |  |
| க | ங | ச | ஞ | ட |
| ண | த | ந | ப | ம |
| ய | ர | ல | வ | ழ |
|  | ள | ற | ன |  |

**Тами́л чĕлхи** (тăван ячĕ — தமிழ் [t̪ɐm{{|ɨ}}ɻ]?) — дравид чĕлхисенчен чи кăнтăрти; один из 22 государственных языков Индири патшалăхăн 22 чĕлхерен пĕри. Кăнтăр Индире пурăнакан халăх пуплет начиная çурçĕрти чикĕ хĕрринчен пуçласа (унта телугу вĕçленет), Ченнаи патĕнче темиçе миль çурçĕрелле иртет те кăнтăрта Коморин сăмсахне — Инди çĕршывĕн кăнтăрти вĕçне çитет (анăçри çыранĕнче ытла анлах мар ярăмĕнче дравид чĕлхипе тăванлă чĕлхепе калаçакан малаялам халăх пурăнать).

## Классификаци

## Çав. пекех

* Элизия тамил чĕлхипе
* Тамил Википедийĕ
* Çăмăллатнă тамил-вырăс сăмахсарĕ
* Тамил чĕлхиллĕ кинематограф (Колливуд)

### Литература

### Вĕренӳ кĕнекисем

#### Нимĕç чĕлхипе

* Классическая тамильская литература от Александра Михайловича Дубянского
* Средневековая тамильская литература от Александра Михайловича Дубянского
* Тамильская шиваитская литература от Ольги Павловны Вечериной

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* Книги по тамилистике
* Тамильский язык для продолжающих
* Tamil-Lehrmaterialien — Tamil I bis Tamil IV(ним.)
* A Course on the Tamil Language(акӑлч.)
# Малайзи

|  |
| --- |
| مليسيا, Malaysia
Малайзи |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Малайзи ялавĕ | Малайзи гербĕ |

 |
|  |
| Патшалăх чĕлхисем | малай |
| Тĕп хула | Куала Лумпур |
| Чи пысăк хула | Куала Лумпур |
| Патша | Мизан Зайнал Абидин |
| Премьер-министр | Абдулла Ахмад Бадави |
| Лаптăкĕ  - Пĕтĕмпе | 64 вырăнта 330 803 км2 |
| Халăх йышĕ  - Пĕтĕмпе(2024)  - Йышлăхĕ | 46 вырăнта 34 112 400 78/км² |
| Валюта ячĕ | Ринггит |
| Вăхăт тăрăхĕ | ГВ +8 пуçласа +8 таран |
| Патшалăх гимнĕ | «Negaraku» |
| Тетел доменĕ | .my |
| Тел. префиксĕ | +60 |

**Малайзи** (малай Malaysia) — Азин кăнтăр-хĕвелтухăçĕнче вырнаçнă патшалăх.

Кăнтăр китай тинĕсĕ ăна икĕ пая пайлать:

* Анăçри Малайзи. Малай çурутравĕнче вырнаçнă, 11 штатпа икĕ федераллă çĕртен тăрать.
* Тухăçри Малайзи. Лабуан ятлă федераллă çĕрпе икĕ штатран (Сабах, Саравак) тăрать.

## Истори

## Халăх йышĕ

## Административлă пайланăвĕ

## Паллă вырăнсем

## Хуçалăх

## Çул-йĕр

## Каçăсем

* Малайзи сăнĕсем 2008 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 10-мӗшӗнче архивланӑ.
# Кувейт

**Куве́йт** (арап. كويت), официаллă **Кувейт патшалăхĕ** (арап. دولة الكويت; *Давла́т эль-Куве́йт*) — Азин кăнтăр-анăçĕнчи патшалăх (эмират). Çурçĕрпе анăç енчен Иракпа, кăнтăрта Сауд Аравипе чикĕ тытать. Тухăçра —Перси кӳлмекĕ. Тĕп хули — Кувейт хули.

Нефть тупăçлакан паллă сутăç, ОПЕК ĕретĕнче.

## Кун-çулĕ

### Бану Халид

Кувейта XVIII ĕмĕрте Перси кӳлмек хĕррине Недждăпа (Сауд Аравийĕн несĕлĕ) Катар çурутравĕнчен куçса килнĕ Анаис йăхĕн бедуин ăрачĕсем никĕсленĕ.

Тепĕр ăратсем Бану Утуб йăхне пĕрлешнĕ. Ячĕ арапла *атабу иля аш-шамаль* («çурçĕрелле пăрăннă») пулать. Унта вĕсем пĕрремĕш Бану Халид пурăну вырăнĕ Тигрăн вĕçĕмĕнче тĕпленĕ, вĕсен пуçлăхĕ Кувейтăн пĕрремĕш эмирĕ Сабах I пулса тăрать.

### Британи протекторачĕ

## Административлă пайăсем

Кувейт картти.
## Халăхĕ

## Хуçалăхĕ

## Этеплĕхĕ

## Вуламалли

* Густерин Павел Вячеславович, "Города Арабского Востока", Мускав, издательство "Восток—Запад", 2007, |isbn= 978-5-478-00729-4

## Каçăсем

* Кувейт DMOZ-ра
* Кувейтри çулçӳревлĕх
# Катар

**Катар** (арап. قطر‎‎, вуланать: ˈqɑ̱.tˁɑ̱r) — Азире вырнаçнă патшалăх.

## Халăхĕ

Вырăнти арабсем шучĕ 40 %. Çапла та Пакистанран (18 %) те, Индирен (18 %), Иранран (10 %), тата ытти араб çĕршывĕсенчен тухса килнисем пурăнаççĕ. Официаллă чĕлхи — араб чĕлхи, анлă сарăлнă акăлчан чĕлхи. Патшалăх тĕнĕ — ислам, суннит енлĕ, иранецсем — шиитсем. 90 % яхăн халăхĕ шĕкĕр хулара тата унăн тулашĕнче пурăнать. Кунта нефть промыçлине килекен иммигрантсем халăх шутне питĕ ӳстереççĕ.

## Истори

* VII ĕмĕртенпе Араб халифатĕнче.
* XIII-XIV ĕмĕрсенче Бахрейн эмирĕсем айĕнче;
* XVI ĕмĕр пуçламăшĕнче — Португали империнче, кайран — Осман империнче.
* 1916—1971 çулсенче Британи протекторатĕнче.

Тулашри политикăра Саудсен Арави енне пăхать. Катар — одно из самых «открытых» арабских сообществ. Кунта вырăнти телеканал «Аль-Джазира» ĕçлет. Укçа — Катар риалĕ. Наци уявĕ — авăн, 3 (Ирĕклĕх Кунĕ).

## Çутçанталăкĕ

Çĕршывăн пĕтĕм çĕрĕ тенĕ пекех пушхир. Çурçĕрте — лутра хăйăрлă сайра оазиссемлĕ айлăм, куçса çӳрекен хăйăрсемлĕ(эолсем); çурутравăн варринче — чуллă пушхир, тăварлă вырăнĕсемпе; кăнтăрта — çӳллĕ хăйăр сăрчĕсем. Климачĕ континентлă тропиклă, типĕ. Çулла температура сайра мар +50 °C çити хăпарать. Çурутрав шыв енчен чухăн. Пĕрмай юхан шывсем çук, чылай шывне тинĕсрен кăларса тăварне уйăрса илеççĕ. Çĕр айĕнчи шыв çăлкуçĕсем тата оазиссем çурçен енче пулаççĕ. Чĕрчунсем енчен чухăн.
# Дели

| Дели |
| --- |
| Skyline of Дели |
| Веб-сайчĕ |  |

**Дели** (хинди दिल्ली, *Дилли*; урду دِلّی‎‎ е دِہلی‎ ; акӑл. *Delhi*) — Мумбаи хыҫҫӑн пысӑкӑшӗпе иккӗмӗш вырӑн йышӑнакан Инди хули, Инди ҫурҫӗрӗнче, Джамна юханшывӗ ҫинче вырнҫнӑ.

## Вуламалли

## Каҫӑсем
# МумбаиLatinitsopa vulani

|  |
| --- |
| Бомбей  |
|  |
| **Хула гербĕ** маратхи मुंबई, хинди मुम्बई, акӑл. *Mumbai*
 |
| Патшалăх: | Инди |
| Регион: | Махараштра |
| Никĕсленĕ: |  |
| Хула, çултан: |  |
| Халăх йышĕ, пин çын: | 12 478 447 (2011) |
| Хула лаптăкĕ: | 603 км2 |
| Геогр. анлăхĕ: | 18°58′ ç. ш. |
| Геогр. вăрăмлăхĕ: | 72°50′х.т.д. |

 **Мумба́и** (маратхи मुंबई, хинди मुम्बई, акӑл. *Mumbai*; 1995 çулччен — **Бомбе́й**, *Bombay*) — Индин хĕвелтухăçĕнче, Арави тинĕсĕ хĕрринче вырнаçнă хула. Махараштра штачĕн тĕп хули..

Мумбаи — Индири чи нумай çын пурăнакан хула. Мумбаи хула шутне Махараштра штачĕн икĕ дистрикчĕ кĕрет: «Мумбаи» (157 км², 3 145 966 çын 2011 ç.) тата Мумбаи хулаçум дистрикт" (446 км², 9 332 481 çын 2011 ç.). Кӳршĕллĕ хуласемпе тĕнчери пурăнакансен шучĕпе (21,3 млн çын) пиллĕкмĕшш хула агломерацийĕ пулса тăрать.

## Географи

Мумбаи тата ун тавралăхĕ, космос ӳкерĕкĕ LandSat-5, 30 январь 2011.

Мумбай Улхас (акӑл. *Ulhas*) юнашывĕн вăрринче, Бомбей, Солсетт утравĕсенче тата çывăхри çыранта вырнаçнă. Хула тинĕс шайĕнчен 10-15 м çӳллĕрех. Хулан çурçĕр пайĕ сăртлă вырăнта. Хулан чи çӳллĕ вырăнĕ тинĕсрен 450 м çӳллĕрех.

Хулара Тулси (акӑл. *Tulsi*), Вихар (акӑл. *Vihar*), Поваи (акӑл. *Powai*) кӳлĕсем пур. Малтанхи иккĕшĕ, Боривали (акӑл. *Borivali*) наци паркĕнче вырнаçнă, хулан пайне ĕçмелли шывпа тивĕçтереççĕ. Хула территоринче виçĕ юханшыв, мангр шурлăхĕсем пур.

Хулари тăпра,тинĕспе юнашар пулнăран, нумарах чухне хăйăрлă. Хула çумĕнче алюви тăпри,тăмлă.

Хула территоринчи тинĕс çыранĕ
## Тăванла хуласем

Мумбаин ултă тăăванла хула (инди правительстви çирĕплетнĕ максимум)
[*çăлкуç?*]:

* Лондон
* Лос-Анджелес
* Йокогама
* Берлин
* Санкт-Петербург (1963 мĕш çултан)
* Штутгарт
* Измир

## Паллă çыннисем

* Редьярд Киплинг — акăлчан савăçĕ тата çыравçи.
* Пĕртăван Кадилкарсем — Рохини тата Джейшри — инди шахматисткисем.
* Теодор Стефанидес (1896—1983) — известный греческий поэт, писатель, врач и натуралист.
* Салман Рушди — çыравçă, Букер парнин лауреачĕ.

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* Мумбаи в сети 2017 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 1-мӗшӗнче архивланӑ.
* Фото Мумбая на Индостан.ру
* Бомбейский камерный оркестр
* Хула сайчĕ 2017 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 28-мӗшӗнче архивланӑ.