# ЗамбиLatinitsopa vulani

|  |
| --- |
| Republic of Zambia (акӑлч.) Dziko la Zambia Шаблон:Ref-ny
Замби республики |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Замби ялавĕ | Замби гербĕ |

 |
|  |
| Патшалăх чĕлхисем | акăлчан чĕлхи |
| Тĕп хула | Лусака |
| Чи пысăк хула | Лусака |
| Президент | Хакаинде Хичилема |
|  |  |
| Лаптăкĕ  - Пĕтĕмпе | 38 вырăнта  752 614 км2 |
| Халăх йышĕ  - Пĕтĕмпе(2002)  - Йышлăхĕ | 71 вырăнта 12 935 000 17,2/км² |
| Валюта ячĕ | замби квачи |
| Вăхăт тăрăхĕ | ГВ +02 пуçласа +02 таран |
| Патшалăх гимнĕ | Замби патшалăхĕн гимнĕ |
| Тетел доменĕ | [[.zm]] |
| Тел. префиксĕ | 260 |

**Замби** (акӑл. *Zambia* [ˈzæmbiə]) - тĕп Африкăри тинĕс патне тухман çĕршыв. Çурçĕрте Конго Демократи Республикипе чикĕ тытать, çурçĕр-хĕвелтухăçĕнче Танзанипе, Малавипе хĕвелтухăçĕнче, Зимбабвепе, Ботсванапа, Намибипе тата Мозамбикпа кăнтăрта, Анголăпа хĕвеланăçĕнче.

## Административла пайлану

Замби провинцисем
Замби районсем çине пайланакан провинцинчен тăрать

| Провинци | Административла тĕпĕ | лаптăкĕ, кв. км. | Халăх йышĕ (2000), пин çын |
| --- | --- | --- | --- |
| Тĕп | Кабве | 94 395 | 1 012,257 |
| Коппербелт | Ндола | 31 328 | 1 581,221 |
| Хĕвелтухăç | Чипата | 69 106 | 1 306,173 |
| Луапула | Манса | 50 567 | 775,363 |
| Лусака | Лусака | 21 896 | 1 391,329 |
| Çурçĕр | Касама | 147 826 | 1 258,696 |
| Çурçĕр-хĕвеланăç провинци | Солвези | 125 827 | 583,350 |
| Кăнтăр | Ливингстон | 85 283 | 1 212,124 |
| Хĕвеланăç | Монгу | 126 386 | 765,088 |

### Пысăк хуласем (2000)

* Лусака — 1 084 703
* Ндола — 374 757
* Китве-Нкана — 363 734
* Кабве — 176 758
* Чингола — 147 448
* Муфулира — 122 336
* Луаншья — 115 579
* Ливингстон — 97 488
* Касама — 74 243
* Чипата — 73 110

## Халăхĕ

Халăх йышĕ 12 935 пин
Çулталăкра ӳсни - 1,6 % (в 2010). Фертильность — пĕр хĕрарăм вăтамран 5,07 ача çуратать. Ачасем вилни —1000 çуралнă ача çине 99,9. Вăтамран 38,9 çул пурăнаççĕ (2010-мĕш çул, тĕнчере 223-мĕш вырăн). ВИЧ вирусĕ пĕтĕм халăхăн 15,2 % юнĕнче сарăлнă (2007 çулхи хаклав, тĕнчере 7-мĕш вырăн). Хулара 35 % (2008) пурăнать. Этно тытăмĕ - бемба 35 %, тонга 15 %, малави 13 %, лози 9 %. Шуррисем - 0,3 %. Официаллă чĕлхесем - бемба 35,1 %, ньянджа 10,7 %, тонга 10,6 %, лози 5,7 %, лунда 2,2 %, каонде 2 %, лувале 1,7 %, акăлчан чĕлхи. Ытти чĕлхесем те сарăлнă: чева 4,9 %, нсенга 3,4 %, тумбука 2,5 %, лала 2 % тата 60 яхăн абориген чĕлхисем (халăх йышĕн 22 % ). Халăхăн 80 % хутла пĕлет.

## Асăрхавсем

## Вуламалли

* *Юдин Ю. А.* Федерация Родезии и Ньясаленда // Новые формы колониального управления / М.1960
* *Сванидзе Н. А.* Сельское хозяйство Северной Родезии / М.1963
* *Демкина Л. А.* Крах Федерации Родезии и Ньясаленда / М.1965
* *Коновалов Е. М.* Республика Замбия / М.1965
* *Франгулян В. И.* Экономика Республики Замбия / М.1967
* *Поляков Б. С.* Замбия / М.1969
* *Иванов Ю. М.* Развитие капитализма в африканской деревне Родезии и Замбии / М.1970
* *Березин В. И.* Замбия на пути завоевания экономической независимости / М.1972
* *Александров Ю., Линец Ю.* Замбия / М. 1973
* *Заварнов Н. А.* Высшие органы власти и управления в государствах Восточной Африки (Танзания, Замбия, Кения, Уганда) / М.1973
* *Чуваева М. А.* Республика Замбия // Пути и метода экономического развития стран Африки / М.1975
* *Перышкин Е. В.* Политическая система Республики Замбия / М.1980
* Республика Замбия (справочник) / М.1982
* *Велич А.* Гуманизм в Замбии // Международная политика — 1969 — № 473

## Каçăсем

* Правительство Замбии 2005 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 19-мӗшӗнче архивланӑ.
* Национальная ассамблея Замбии
* Туристический портал Замбии
* The Zambian
* Туризм в Замбии
* Замбийское новостное агентство 2008 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 5-мӗшӗнче архивланӑ.
* Northern Rhodesia and Zambia. Photographs and Information from the Fifties and Sixties

Шаблон:Африка
Шаблон:Африка союзĕ
Шаблон:Африка патшалăхĕсем