# Вики

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Вики (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.
**Ви́ки** (акӑл. *wiki*) — сайчен хăйĕн хатĕрĕсемпе ăшлăхĕпе тытăмне пĕрле улăштармалла веб-сайт.

Паллăрах вики-сайт — Википеди.

Пĕрремĕш вики-эреше, программа кодĕн «Портлендри тĕслĕхсен управне», 1995 çулхи пуш, 25 Уорд Каннингем программист хайланă. «Wiki» (пуплевĕ [*ви́ки*]), тӳррĕнех — «wiki-wiki», ăна хавай чĕлхинчен илнĕ, вăл «хăвăрт» тени пулать. Каннингем малтанах викие «ахаль хыпар онлайн-бази евĕр» тунă.

## Кун-çулĕ

Пĕрремĕш хут «вики» термина веб-сайта çырса кăтартма 1995 çулта Уорд Каннингем, пĕрремĕш WikiWikiWeb вики-системĕна тăваканĕ, кĕртнĕ, вăл çак сăмаха хавай чĕлхинчен («хăвăрт») илнĕ. Каярах çак сăмах валли акăлчан бэкронимне *What I Know Is...* шутласа хунă.

## Вики концепцин тупсăмĕ

Уорд Каннингем тата пĕрлĕ авторĕ Бо Леуф The Wiki Way: Quick Collaboration on the Web кĕнекинче Вики концепцин тупсăмне çапла ăнлантарнă:

* Вики пур хутшăнакана та Вики-сайт çинче сарлатман ахаль веб-браузерпа усă курса кирек епле страницăна редакцилеме е çĕнĕ страницăсене тума май парать.
* Вики тĕрлĕ страницăсем хушшинчи çыхăнусене сисĕмлĕ туйăмпа тунă каçăсем урлă йĕркелесе тытса пырать.
* Вики сăлтавсăр кĕрекенсем валли хатĕрленĕ сайт шутланмасть. Вики хăйĕпе усă куракансене пĕрмай пĕрле ĕçлеме хĕтĕртет.

## Палăрту пахалăхĕсем

Викин çак пахалăхсем пур:

* Хăй вики-хутлăхĕпех (сайтпах), редакторăн таулашĕнчи урăх ятарлă меслетсĕрех. **темиçе хучен те текста тӳрлетме май пур**
	+ Особый язык разметки — так называемая **вики-разметка**, которая позволяет легко и быстро размечать в тексте структурные элементы и гиперссылки; форматировать и оформлять отдельные элементы.
	+ **страницăсен улшăнăвĕсене (версисене) шута илесси**: редакцисене танлаштарса пăхни тата малтанхисене тавăрни.
* **Улшăну курăмлăхĕ** тӳрлетсен тӳрех пулать.
* Ăшлăхне **уйăрса** ят панă **страницăсене** кертни.
	+ **Гипертекстлăх**: страницăсемпе сайтăн пайĕсем контекст гиперкаçăсем урлă çыхăнаççĕ.
* **Автор чылайăшлăхĕ**. Хăш пĕр викие сайта кĕрекен пур çын та тӳрлетме пултарать.

## Уйрăмлăхсем

Вики чĕлхипе вики-страницăсем хушшинчи гиперкаçăсем, HTML-чен, курăнуллăрах тата хăрушсăрлăрах шутланаççĕ, мĕншĕн тесен JavaScript тата каскад таблицисен стилĕпе усă курасси анлă мар.

## Техника никĕсĕ

«МедиаВикири» вики-текста редакцилени
Вики-хутлăха тума ятарлă ПХ — *вики движокĕ* — кирлĕ. Ку сайтăн тытăмлав системин пайăр тĕсĕ пулать, унăн тытăмĕпе ĕçлевĕ ансат, мĕншĕн тесен ăшлăха тытăмлас тата усă курас ĕçсене алăпах тăваççĕ.

Викимедиа фондăн Википедипе урăх сайчĕсене МедиаВики движокĕпе никĕсленĕ.

## Вандал ĕçлĕхĕ

Хăшпĕр викисен ăшлăхне улăштарма пулать. Çавăн пек викисенче, хӳтлĕхсемпе çуртсене граффити е киревсĕр çырусемпе вараланă евĕрех, хăш чухне кирлĕ мар ăшлăх кĕртекççĕ. Викире çак вараланчăксене тасатма май пур: **пăснине тӳрлетме çăмалтарах**. Эхер те кам та пулин çине тăрсах вики-сайтпа усă куракансене чăрмав кӳме тăрмашать, ăна тӳрлетме чарак лартаççĕ. Тепĕр енчен, чылай сăтăр тăвас тесен, нумай тар юхтармалла.

## Асăрхавсем

## Çавăн пекех пăхăр

* Вырăсла вики-сайтсем
* Семантикăллă вики

## Каçăсем

* Вики хăех 2007 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗнче архивланӑ. — вики концепцийĕ, кун-çулĕ тата Википеди пирки статья
* Американ ятарлă хĕсмечĕсем Wikipedia вăрттăн аналогне туса хунă 2007 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 21-мӗшӗнче архивланӑ. Компьюлента

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр.* Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла. |

\*
Категория:Языки разметки