Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Тур

| Тур |
| --- |
| **хула** |
| Skyline of Тур |
|

|  |
| --- |
|  **Logo** |

 |
| Веб-сайчĕ | \* Официальный сайт города Тур(фр.) |

**Тур** (фр. *Tours*) — Луара Шер юханшывӗсем пӗрлешӗннӗ вырӑнти Франци хули.

Эндр тата Луара департаменчӗсен префектури. Халӑхӗ 142 000 (хула) тата 297 630 (хула ҫумӗ) ҫын (2006).

## Паллӑ ҫынӗсем

## Тӑванлӑ хуласем

## Вуламалли

* «Большая энциклопедия в 62 томах». Том 52. «Терра». Москва. 2004. ISBN 5-273-00432-2
* «Большая энциклопедия в 62 томах». Том 52. «Терра». Москва. 2004. ISBN 5-273-00432-2
* «Франция» «Вокруг Света» Москва. 2005. ISBN 5-98652-029-7

## Каҫӑсем

* Официальный сайт города Тур(фр.)
# Эндр тата ЛуараLatinitsopa vulani

| Эндр тата Луара {{{Департамент Фр}}} |
| --- |
|  Тĕплĕнрех |
| Информаци |
| Номерĕ | 37 |
| Регион | Тĕп |
| Префектура | Тур |
| Супрефектурăсем | Шинон Лош |
| Халăх йышĕ  пурĕ (1999)  -Йышлăх | 42-мĕш вырăн 554 пин {{{йышлăх}}}/км² |
| Лаптăкĕ | 6 127 км² |
| Тăрăхсем | {{{тăрăхсем}}} |
| Кантонсем | 37 |
| Коммунăсем | 277 |
| Тĕп совет президенчĕ | Марк Помро  |
| Вырнаçни |
|  |

**Эндр тата Луара** (франц. *Indre-et-Loire*) — Францин Тĕп регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 37. Администрациĕ Тур хулинче вырнаçнă. Халах йышĕ 554 пин (1999) çын.

## Географи

Департамент лаптăкĕ 6 127 км² танлашать.

Департамент шутне 3 округ, 37 кантон тата 277 коммуна кĕреççĕ.

## Истори

Эндр тата Луара — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Турень провинци çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Франци департаменчĕсем** |  |

 |
| **Континентри Франци**
01 Эн
02 Эна
03 Алье
04 Тури Прованс Альпĕ
05 Тури Альп
06 Тинĕс Енчи Альп
07 Ардеш
08 Арденн
09 Арьеж
10 Об
11 Од
12 Аверон
13 Буш-дю-Рон
14 Кальвадос
15 Канталь
16 Шаранта
17 Тинĕс енчи Шаранта
18 Шер
19 Коррез
2A Кăнтăр Корсика
2B Тури Корсика
21 Кот-д'Ор
22 Кот-д'Армор
23 Крёз
24 Дордонь
25 Ду
26 Дром
27 Эр  |
28 Эр тата Луар
29 Финистер
30 Гар
31 Тури Гаронна
32 Жерс
33 Жиронда
34 Эро
35 Иль тата Вилен
36 Эндр
37 Эндр тата Луара
38 Изер
39 Юра
40 Ланды
41 Луар тата Шер
42 Луара
43 Тури Луара
44 Атлантика енчи Луара
45 Луаре
46 Лот
47 Лот тата Гаронна
48 Лозер
49 Мэн тата Луара
50 Манш
51 Марна
52 Тури Марна
53 Майенн
54 Мёрт тата Мозель
55 Мёз
56 Морбиан  |
57 Мозель
58 Ньевр
59 Нор
60 Уаза
61 Орн
62 Па-де-Кале
63 Пюи-де-Дом
64 Атлантика енчи Пиреней
65 Тури Пиреней
66 Тухăç Пиреней
67 Анатри Рейн
68 Тури Рейн
69 Рона
70 Тури Сона
71 Сона тата Луара
72 Сарт
73 Савойя
74 Тури Савойя
75 Париж
76 Тинĕç енчи Сена
77 Сена тата Марна
78 Ивелин
79 Дё-Севр
80 Сомма
81 Тарн
82 Тарн тата Гаронна
83 Вар
84 Воклюз
85 Вандея  |
86 Вьенна
87 Тури Вьенна
88 Вогез
89 Йонна
90 Бельфор Çĕрĕ
91 Эссонн
92 Туçи Сена
93 Сена — Сен-Дени
94 Валь-де-Марн
95 Валь-д'Уаз

**Аякри департаментсем**
971 Гваделупа
972 Мартиника
973 Гвиана
974 Реюньон
пĕр департаментлă регион статуслăскерсем

**Аякри сообществăсем**
975 Сен-Пьер тата Микелон
984 Францин кăнтăр тата антарктика çĕрĕсем
985 Майотта
986 Уоллис тата Футуна утравĕсем
987 Франци Полинезиĕ
988 Çĕнĕ Каледони  |
# Çĕртме, 15

### Тĕн

### Менельниксем

* Католици: Софья, Иоанн, Исидор.
* Православи: Дмитрий, Иван, Константин, Мария, Никифор, Иулиания, Даниил, Андрей

Рембрандтăн «Даная» ӳкерчĕкĕ
* 1215 — Иоанн Çĕрсĕрскер Ирĕксен аслă хартине пичет пусса çирĕплетнĕ.
* 1667 — Людовик XIV кермен килĕнчи Жан-Батист Дени тухтăр 15 çулхи арçын ачана тĕнчере пĕрремĕш юн ярса панă.
* 1752 — Бенджамин Франклин сывлăш çĕленĕ эксперименчĕпе çиçĕмĕн электрикăлăх çутçанталăкне кăтарнă.
* 1869 — Олбанире (Нью-Йорк штачĕ) Джон Хайат целлулоида патентленĕ.
* 1911 — АПШ-ра, халĕ IBM ятлă, компание йĕркеленĕ.
* 1952 — Европа футбол ассоциацисен пĕрлешĕвне йĕркеленĕ.
* 1972 — Мелекесс хула ятне Димитровград çине улăштарнă.
* 1978 — совет вĕçевçĕ тытса пыракан «Союз-29» космос карапне хăпартса янă.
* 1985 — Эрмитажра Рембрандтăн «Даная» ӳкерчĕкне (*капăрл.*) кӳкĕрт йӳçĕкĕпе сапса юрăхсăра кăларнă.

## Çуралнă

* 1931 — Абашев Владимир Никифорович, литературовед.

## Вилнĕ

* 1922 — Çеçпĕл Мишши, чăваш сăвăçи.
* 1977 — Алга Александр Егорович, чăваш сăвăçи, çыравçи, драматургĕ, тăлмачĕ, критикĕ.
# Испани

|  |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
| Патшалăх чĕлхисем |  |
| Тĕп хула |  |
| Чи пысăк хула |  |
|  |  |
|  |  |
| Лаптăкĕ  - Пĕтĕмпе |  вырăнта  км2 |
| Халăх йышĕ  - Пĕтĕмпе([[]])  - Йышлăхĕ |  вырăнта /км² |
| Валюта ячĕ |  |
| Вăхăт тăрăхĕ | ГВ пуçласа таран |
| Патшалăх гимнĕ |  |
| Тетел доменĕ | [[]] |
| Тел. префиксĕ |  |

**Испа́ни** (исп. *España*, ТФА: [esˈpaɲa]), официаллă **Испани Короллĕхĕ** (исп. *Reino de España*, ТФА: [ˈreino ðe esˈpaɲa]) — Кăнтăр Европăри тата Африкăри (Канар утравĕсем, Сеута, Мелилья) территорипе трансконтиненталлă суверенлĕ патшалăх.

## Этимологи

## Истори

Рим театрĕ. Мерида
#### Рим тапхăрĕнчи Испани

#### Готсен Испанийĕ

#### Мăсăльмансен Испанийĕ тата Реконкиста

#### Испан империйĕ

Испанской империн колонисен картти

## Патшалăх тытăмлăхĕ

Испани провинцисем
**Испани** автономиллĕх енчен питĕ ирĕклĕ патшалăх шутланать. Унăн тĕрекне 17 автономиллĕ çĕр тата Африкăри 2 автономиллĕ хула (Сеута, Мелилья) тытса тăраççĕ.

Пысăк хуласен шутне Мадрид, Барселона тата Валенси кĕреççĕ.

## Çав. пекех

* Алмасан — муниципалитет.
* Испани эрехĕсем

## Литература

* *Водовозов В. В., Винклер П. П., Лучицкий И. В., Петрушевский Ф. Ф.*  Испани // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907.
* Испания. 1918—1972 гг. Исторический очерк. — М.: Наука, 1975. — 496 с.: указатели. — 3700 экз.
* *Gates, David*  The Spanish Ulcer: A History of the Peninsular War. —  Da Capo Press, 2001. — ISBN 978-0-306-81083-1

## Асăрхавсем

Комментарисем

Çăлкуçсем

## Каçăсем

* Испани DMOZ-ра
* Профиль Испании на BBC News(акӑлч.)
* Викиампар: Атлас: `Испани`
* Карта сельского хозяйства и растительности Испании (использование земель), 1974.
* Конец «вечного двигателя». Сильнейший финансовый кризис добрался до Испании

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр.* Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла. |

Шаблон:Испани патшисем
# Çĕртме, 7Latinitsopa vulani

## Уявсем

## Пулăмсем

Альберто Кантино тĕнче картти (1502).
* 1099 — Пĕрремĕш хĕрес харçи: хĕрес майлисем Иерусалима хупăрлама тăнă.
* 1494 — Испанипе Португали Çĕн тĕнчене Тордесильяс килĕшĕвĕпе (*капăрл.*) пайланă.
* 1883 — Мускавра Христос Çăлавçă храмне тасалăва кĕртнĕ.
* 1905 — швед-норвег унине пăрахăçланă.
* 1948 — Чехословакин президентне Бенеша ĕçрен хăтарнă.
* 1981 — «Опера» операцийĕ: израиль истребителĕсем иракăн «Осирак» йĕтре реакторне бомбăланă.
* 1982 — Элвиса Преслин «Грейсленд» вырăн çĕрне музей вырăнне усă курма уçнă.
* 1990 — II Алексийе Мускав тата Пĕтĕм Руçĕн патриархĕн астулне йышăнма суйланă.

## Çуралнă

* 1848, Гоген Поль, француз ӳнерçи, кӳлепӳçи, капăр тăм ăсти.
* 1952, Орхан Памук, турккă çыравçи, Нобель парнин литература уйрăмĕн лауреачĕ.
* 1971, Анна Нетребко, Раççей опера юрăçи (сопрано). Раççей Халăх артистки, Кубань Ĕç Паттăрĕ.

## Вилнĕ

* 68 çулта рим императорĕ Нерон хăй çине ал хунă.