# Иврит

| Иврит |
| --- |
| Тӑван ячӗ:
  | עברית |
| Патшалӑхсем: | Израиль тата ур. |
| Официаллӑ статус:
  | Израиль |
| Классификаци |
| Категори: | Еврази чĕлхисем |
| Афрази макроçемьи
Семит çемьи
Анăç семит ушкăнĕ |
| Ҫырулӑх:
  | еврей алфавичĕ |
| Чӗлхе кочӗсем |
| ISO 639-1: | he |
| ISO 639-2: | heb |
| ISO 639-3: | heb |
| *Ҫавӑн пекех пӑхӑр: Проект:Лингвистика* |

**Иври́т** (עִבְרִית — «еврей чĕлхи») — семит çемьин чĕлхи, Израилĕн патшалăх чĕлхи, хăшпĕр еврей диаспора чĕлхи; ивритăн авалхи хорми (хăш чухне ăна Авалхи еврей чĕлхи теççĕ) — иудаизмăн йăла чĕлхи. Хальхи иврита чĕртнĕ те пуплеве кĕртнĕ, XX ĕмĕрте Израиль Патшалăхĕн официаллă чĕлхи пулса тăрать.

## Иврита чĕртни

## Иврит СССР-та

## Ячĕ

## Çырăвĕ

### Вуланни

| Сасăланин символĕ | Сасăлани ячĕ | Графика символне çырни | Епле вуланать |
| --- | --- | --- | --- |
| ַ | Патах | сасă палли айĕнчи горизонталь йĕрĕ | *а* |
| ָ | Камац | «т» сасă палли айĕнчи паллă | *а* |
| ֵ | Цере | Сасă палли айĕнчи икĕ пăнчă, горизонтальлĕ вырнаçнă | *э* |
| ֶ | Сэголь | Сасă палли айĕнчи виçĕ пăнчă, çĕрелле пăхакан пĕр тан енлĕ виçкĕтеслĕх евĕр | *э* |
| ִ | Хирик | Сасă палли айĕнчи пăнчă | *и* |
| י ִ | Хирик с йод | Сасă палли айĕнчи пăнчă, хыççăн йод сасă палли | *и* |
| ֹ | Холам хасэр | Сасăран çӳлти пăнчă | *о* |
| וֹ | Холам мале | Çӳлти пăнчăллă сасă палли | *о* |
| ָ | Камац катан | «т» паллă, сасă палли айĕнче (камац пекех) | *а* |
| ֻ | Куббуц | Сасă палли айĕнчи виçĕ пăнчă, диагональпе | *у* |
| וּ | Шурук | Ăшĕнче пăнчăлла вав сасă палли | *у* |

### Сасă паллисем

*Тĕп статья: Еврей алфавичĕ*
Еврей алфавиче 22 сас паллинчен тăрать. Уçă сассисем çук, сăмахĕсем хупă сасăпа кăна тытăнаççĕ. Çырма сылтăм енчен сулахай енне çыраççĕ, пысăкларан çыракан буквисем çук.

| Сасă палли | Хисеп палăртăвĕ (гематри) | Ят | Транслитераци | Пуплев (МФА) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| пуç. ср. | вĕç. | Стан­дарт­ | Ашке­нази | Иврит | Вырăс | Тĕнче | Ансат | Изра­иль­ | Ашке­нази | Сефард | Рекон­струкци |
| Мишна | Библ. |
| א |  | 1 | А́леф | А́леф | אָלֶף | ' | ʾ | ' | [ ʔ, - ] | [ — ] | [ ʔ, - ] | [ ʔ, - ] | [ʔ ] |
| ב |  | 2 | Бет (вет) | Бейс (вейс) | בֵּית | б, в | b, ḇ | b, v | [ b, v ] | [b, v~v̥ ] | [ b, b~β~v ] | [ b, β ] | [ b ] |
| ג |  | 3 | Ги́мель | Ги́мель | גִימֶל | г | g, ḡ | g | [ ɡ ] | [ɡ~ɡ ̊] | [ ɡ, ɡ~ɣ ] | [ ɡ, ɣ ] | [ ɡ ] |
| ד |  | 4 | Да́лет | До́лес | דָלֶת | д | d, ḏ | d | [ d ] | [ d~d̥ ̊] | [ d̪~ð ] | [ d̪, ð ] | [ d ̪] |
| ה |  | 5 | хе | хэй | הֵא | (h), х, г | h, Ḏ | h | [ h~ʔ, - ] | [ h, — ] | [ h, — ] | [ h, — ] | [ h ] |
| ו |  | 6 | Вав | Вов | וָו | в, у, о | w | w | [ v ] | [ v~v̥ ] | [ v ] | [ w ] | [ w ] |
| ז |  | 7 | За́ин | За́ин | זַיִן | з | z | z | [ z ] | [ z~z̥ ] | [ z ] | [ z ] | [ dz ] |
| ח |  | 8 | Хэт | Хэс | חֵית | х | ḥ | h`, x | [ χ~ħ ] | [ x ] | [ ħ ] | [ ħ, x ] | [ ħ, x ] |
| ט |  | 9 | Тэт | Тэс | טֵית | т | ṭ | t` | [ t ] | [ t ] | [ t̪ ] | [ t̪ˁ ] | [ t̪ʼ ] |
| י |  | 10 | Йод | Йуд | יוֹד | й | y | y | [ j ] | [ j ] | [ j ] | [ j ] | [ j ] |
| ‭כ | ך | 20 | Каф (хаф) | Коф (хоф) | כָּף | к, х | k, ḵ | k, kh | [ k, χ ] | [ k, x ] | [ k, x ] | [ k, x ] | [ k ] |
| ל |  | 30 | Ла́мед | Ло́мед | לָמֶד | л | l | l | [ l ] | [ l~ɫ ] | [ l ] | [ l ] | [ l ] |
| ‭מ | ם | 40 | Мем | Мем | מֵם | м | m | m | [ m ] | [ m ] | [ m ] | [ m ] | [ m ] |
| ‭נ | ן | 50 | Нун | Нун | נוּן | н | n | n | [ n ] | [ n ] | [ n̪ ] | [ n̪ ] | [ n̪ ] |
| ס |  | 60 | Са́мэх | Со́мэх | סָמֶך | с | s | s | [ s ] | [ s ] | [ s ] | [ s ] | [ ts ] |
| ע |  | 70 | А́ин | А́ин | עַיִן | ` | ` | ` | [ ʔ ~ ʕ, – ] | [ — ] | [ ʕ, ŋ, – ] | [ ʕ, ɣ ] | [ ʕ, ɣ ] |
| ‭פ | ף | 80 | Пэ (фэ) | Пэй (фэй) | פֵּא | п, ф | p, ph | p, ph | [ p, f ] | [ p, f ] | [ p, f ] | [ p, ɸ ] | [ p ] |
| ‭צ | ץ | 90 | Ца́ди | Цо́ди, цо́дик | צָדִי | с, ц | ṣ | s` | [ ʦ ] | [ ʦ ] | [ ʦ ] | [ sˁ ] | [ʦʼ, ʧʼ, t͡ɬʼ] |
| ק |  | 100 | Коф | Куф | קוֹף | к | k | k | [ k ] | [ k ] | [ k ] | [ q ] | [ kʼ ] |
| ר |  | 200 | Рэш | Рэйш | רֵיש | р | r | r | [ ʁ ] | [ ʀ ] | [ r~ɾ ] | [ ɾ ] | [ ɾ ] |
| ש |  | 300 | Шин (син) | Шин (син) | שִין | ш, с | š, ś | sh, lh | [ ʃ, s ] | [ ʃ, s ] | [ ʃ, s ] | [ ʃ, ɬ ] | [ ʧ, t͡ɬ, s ] |
| ת |  | 400 | Тав | Тов (сов) | תָו | т | t, ṯ | t, th | [ t ] | [ t, s ] | [ t̪, θ ] | [ t̪, θ ] | [ t̪ ] |

#### Асăрхавсем

* Израильте ытларах ашкенази ят элементлă сасă паллисемпе усă кураççĕ.
* Таблицăра кăтартнă вырăс транслитераци, тĕп тӳрех мар.

### Вĕçĕнчи сас паллисем

Пиллĕк сас палли икĕ тĕрлĕ çырăнать — пĕрри сăмах пуçламăшĕнче тата варринче, тепри сăмахăн вĕçĕнче:

| Сăмахăн пуçламăшĕнче тата варринче | Сăмахăн вĕçĕнче |
| --- | --- |
| Каф | כ כ | Каф-софит | ך ך |
| Мем | מ מ | Мем-софит | ם ם |
| Нун | נ נ | Нун-софит | ן ן |
| Пей | פ פ | Пей-софит | ף ף |
| Цадик | צ צ | Цадик-софит | ץ ץ |

## Çавăн пекех

* Авалхи еврей чĕлхи
* Еврей алфавичĕ
* Еврей чĕлхисем

## Каçăсем

Wikipedia
Википедин עמוד ראשי уйрăмĕ.

* Электронлă еврей энциклопединче статья пур «*Иврит чĕлхи*»
* Иврит чĕлхен кĕске кун-кун-çулĕ 2008 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 2-мӗшӗнче архивланӑ., Хаим Рабин.
* Иврита чĕретни 2004 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 21-мӗшӗнче архивланӑ., Бен-Йехуд Элиэзе.
* Шумерсенчен пуçласа паянкунчченхи азбука эволюцийĕ(ĕçлемен каçă)
* Календарь, Гезертан 2009 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 8-мӗшӗнче архивланӑ.
* Иврит миме витĕр
* Виртуаллă Ульпан: авалхи тата хальхи иврит, грамматикăпа лексика 2012 ҫулхи Ака уйӑхӗн 19-мӗшӗнче архивланӑ.
* Хальхи иврит (акӑлч.)

### Сăмахсарсем

* Онлайн иврит сăмахсарĕ, Пысăк иврит-вырăс тата вырăс-иврит сăмахсарĕ, ред. тухтăр Б. Подольский
* Иврит пирки темиçе ыйту сине хурав 2004 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ., «Глобус Израиля»
* Иврит тата ытти семит челхисем çинчен порталх 2010 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 23-мӗшӗнче архивланӑ.
* Иврита куçармалли программа — вырăсла ТЕРУС 2.1 тата сăмахсарсем 2009 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 24-мӗшӗнче архивланӑ.
* Еврей чĕлхисем: иврит, идиш, вĕренӳ кĕнекисем, хăйне май вĕренӳ кĕнекисем, сăмахсарсем, грамматика