Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Çĕнĕ Англи

**Çĕнĕ Англи** (акӑл. *New England*) — АПШ-н çурçĕр-тухăçĕнчи регионĕ, хăйĕн шутне çак штатсене йышăнать:

|  |  |
| --- | --- |
|  | Çĕнĕ Англи АПШ-ра. |

* Коннектикут
* Мэн
* Массачусетс
* Нью-Хэмпшир
* Род-Айленд
* Вермонт

## Истори

Европăран тĕн енĕпе хĕсĕрленĕ акăлчан пĕрремĕш паломникĕсем Америкăна тарса килсе Çĕнĕ Англире Плимут колонине 1620 йĕркелеççĕ. XVIII ĕмĕрĕн вĕçĕнче Çĕнĕ Англи колонисем были в числе первых североамериканских колоний Британи империн çурçĕр америка колонийĕсенчен чи малтан Британи патша кăшалĕ умĕнче хăйсен пăхăнманлăхне кăтартаççĕ, çапах та каярах вĕсем 1812 çулхи Пĕрлешĕннĕ Штатсемпе Аслă Британи хушшинчи вăрçа хирĕç пулнине пĕлтереççĕ.

XIX ĕмĕрте çак регион Пĕрлешĕннĕ Штатсен чуралăха пĕтерес юхăмне хастар хутшăнать, регионăн америка литературипе философин тĕпĕ пулса тăрать, кунтах патшалăхăн тӳлевсĕр çутĕç ĕçĕ тапранса каять; çурçĕр америка промăçлăх революцийĕ йĕркисемпе Пĕрлешĕннĕ Штатсенче Çĕнĕ Англи регионне çĕнĕлетсе улăштараççĕ.

 Нью-Хэйвен Грин паркне 1638 çулта туса хунă, вăл халичченех упранса юлнă, Америкăри хулара планпа туса хунă пĕрремĕш вырăнĕ шутланать.
## Этеплĕхĕ

Бостон хули регионăн сутă-илӳпе этеплĕх тĕпĕ пулса тăрать.

## Çавăн пекех пăхăр

* Çĕнĕ Франци
* Çĕнĕ Нидерландсем
* Янки

Шаблон:Çĕнĕ Англи
Шаблон:US-geo-stub
# Ур (континент)

Шаблон:Геохронологическая шкала

**Ур** — пулма пулнӑ суперконтинентсенчен пӗри (унччен Ваальбара пулнӑ та), вӑл 3 млрд ҫул каялла архей эонӗ пуҫламӑшӗнче пулса тӑнӑ. Ур — Ҫӗр ҫинчи чи ватӑ континент, Арктика континентран ҫур миллиард ҫул аслӑрах. Ур Нуна тата Атлантика континентсемпе 1 млрд ҫул каялла пӗрлешсе кайнӑ, вӗсенчен вара Родиния суперконтинент пулса тухн. Суперконтинент Пангея Лавразияпе Гондванапа ҫине арканса кайиччен Ур пӗр чӑмӑрлӑ пулнӑ.

## Хронологи

## Вуламалли

## Каҫӑсем

* *Lerner, K. Lee; Lerner, Brenda Wilmoth, eds.* Supercontinents.  Gale Cengage/eNotes.com (2003). çăлкуçран архивланă 27 Авӑн уйӑхӗн 2012.
* *Zubritsky, Elizabeth* In the beginning, there was Ur.  Endeavors (1997). çăлкуçран архивланă 27 Авӑн уйӑхӗн 2012.
* *Zimmer, Carl* In Times of Ur.  Discover Magazine (January 1997). çăлкуçран архивланă 27 Авӑн уйӑхӗн 2012.
# ИсландиLatinitsopa vulani

|  |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
| Патшалăх чĕлхисем |  |
| Тĕп хула |  |
| Чи пысăк хула |  |
|  |  |
|  |  |
| Лаптăкĕ  - Пĕтĕмпе |  вырăнта  км2 |
| Халăх йышĕ  - Пĕтĕмпе([[]])  - Йышлăхĕ |  вырăнта /км² |
| Валюта ячĕ |  |
| Вăхăт тăрăхĕ | ГВ пуçласа таран |
| Патшалăх гимнĕ |  |
| Тетел доменĕ | [[]] |
| Тел. префиксĕ |  |

**Исланди** (исл. Ísland), — утраври патшалăх, Атлантика океанĕнче Гренланди, Норвеги, Аслă Британи тата Фарер утравĕсем хушшинче вырнăçнă. Исланди Европăпа Америка континенчĕсене кĕрет.

## Истори

X ĕмĕрте Хитре çӳçлĕ Харальд I Норвегине пĕрлештерме тытăннă хыççăн унпа хирĕçсе кайнисен пурăнмашкăн çĕнĕ вырăн шырама тивнĕ. Вĕсем Исландине çитсе унта вырнаçнă. Малтан вĕсем унта çĕрсене ирĕклĕн пайланă. Исландире вăрмансем çуккине пула вĕсем тинĕс хĕррине пырса çапнă йывăçсене усă курнă.

Пĕрремĕш куçса килнĕ çын вырăнĕнче Ингольв Арнасон шутланать. Вăл хальхи Рейкьявик вырăнне 874 çулта куçса килнĕ.

Хăйĕн пăхăнманлăхне патшалăх 1944 çулхи çĕртме уйăхĕн 17-мĕшĕнче çеç илнĕ. Унчен вăл Норвеги, Дани, Швеци аллисенче пулнă. Çĕртме уйăхĕн 17-мĕшĕ — Пăхăнманлăх кунĕ — патшалăх уявĕ.

## Вуламалли

## Каçăсем
# Шăрăх

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Шăрăх (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.
**Шăрăх** — атмосферăн уйрăм тăрăхри тăрăмĕ, сывлăш хĕвел шевлисемпе хĕрсе çитнипе палăрса тăрать. Метеорологире «шăрăх» тени сывлăш температури +35 °C тата ытларах пулнине пĕлтерет. Кулленлĕхре çурт-йĕрсенчи кăмакасем умĕнчи хĕрÿлĕхе те «шăрăх» теме пултараççĕ.

## Çавăн пекех

* Европăри аномаллĕ шăрăх (2003)
* Европăри аномаллĕ шăрăх тата хăрă (2018)
* Европăри аномаллĕ шăрăх тата хăрă (2019)
* Индири аномаллĕ шăрăх (2015)
* Мускаври аномаллĕ шăрăх (2010)
* Раççейри аномаллĕ шăрăх (2010)
* Раççейри аномаллĕ шăрăх (2015)
* Раççейри аномаллĕ шăрăх (2018)
* Пакистанри аномаллĕ шăрăх (2015)
* Японири шăрăх (2018)
* Хăрă
* Типĕ сезон

## Асăрхавсем
# Çурçĕр тиллиLatinitsopa vulani

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Тилĕ (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.

| ?Çурçĕр тилли |
| --- |
|   |
| Ăслăх классификацийĕ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Патшалăх: |  |

 |
|  Латинла çырни |
| Vulpes lagopus |
|

| Ошибка: в первой строке должно быть задано изображениеВикитĕссенчи систематика
 | Ошибка: в первой строке должно быть задано изображениеӲкерчĕксем
 | Шаблон:Taxobox ITISÇурçĕр тиллиБиотехнологи информацин наци центрĕн (NCBI) сайтĕнче.

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Çурçĕр тилли**, е **поляр тилли** (лат. *Vulpes lagopus*, [syn.  Alopex lagopus], ав.гр. ἀλώπηξ «тилĕ» тата λᾰγώπους «мулкач ураллă») — йытă йышшисем ямахатри сĕтпе ÿсекен çăткăн чĕрчун.

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* тилĕ // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907.
* На грани исчезновения: редкие животные, которых осталось менее 100 особей
* СОХРАНЯЕМ ПЕСЦОВ НА ОСТРОВЕ МЕДНЫЙ
# Азербайджан чĕлхиLatinitsopa vulani

| Азербайджан чĕлхи |
| --- |
| Тӑван ячӗ:
  | Azərbaycan dili, آذربايجان ديلی, Азәрбајҹан дили |
| Патшалӑхсем: | Азербайджан, Иран, Ирак, Грузи, Раççей, Афганистан, Украина, Турци, Казахстан, Эрмени (1988-чен), Туркменистан, Узбекистан, Кăркăстан |
| Регионсем:
  | *Иранра*: Анăç Азербайджан, Тухăç Азербайджан, Ардебиль, Зенджан, Казвин, Хамадан, Кум; частично Меркези, Гилян, Курдистан; Мазендеранри тата Хорасане-Резави анклавĕсенче; Тегеран, Кередж, Мешхед хуласенче. *Грузире*: Марнеули, Болниси, Дманиси, Гардабани; йышлăн - Сагареджо, Каспи, Мцхете, Цалке, Лагодехи, Карели, Тетри-Цкаро, Гори, Телави; Тбилиси, Рустави, Дедоплис-Цкаро хуласенче. *Раççей Федерацинче*: йышлăн - Дагестанра (Дербент, Табасаран, Рутуль, Кизляр районĕсем); çаплах Раççейри нумай хулара. *Турцире*: йышлăн - Карсре, Игдырте, Эрзурумре; çаплах Турцин чылай хулинче. |
| Официаллӑ статус:
  |  Азербайджан  РФ :
Дагестан Дагестан |
| Йӗркелекен:
  | — |
| Рейтинг:
  | 30 |
| Классификаци |
| Категори: | Еврази чĕлхисем |
| *Алтай чĕлхисем* (гипотетика çемьи)
Тĕрĕк турачĕ
Огуз группи
Огуз-сельджук кĕçĕн группи |
| Ҫырулӑх:
  | латиница (Азербайджанра) кириллица (Дагестанра / Раççейре) арап çырăвĕ (Иранра) |
| Чӗлхе кочӗсем |
| ISO 639-1: | az |
| ISO 639-2: | aze |
| ISO 639-3: | aze, azj, azb, qxq, slq |
| *Ҫавӑн пекех пӑхӑр: Проект:Лингвистика* |

**Азербайджа́н чĕлхи**, **Азербайджа́н тĕрĕк чĕлхи** (тăван ят: *Azərbaycan dili*, "Azərbaycan Türkcəsi", آذربايجان ديلی, *Азәрбајҹан дили*) — азербайджансен чĕлхи, алтай çемьи йышĕнчи тĕрĕк чĕлхисен кăнтăр-анăç туратĕнчи огуз кĕçĕн группине кĕрет, çав вăхăтрах кыпчак ареалĕн йĕрĕсем те пур.

Морфологи тĕлĕшпе азербайджан чĕлхи агглютинаци, синтетикайышне кĕрет. Лексикăпа фонетика енчен перс тата арап чĕлхисен сĕмĕнче аталаннă.

XX ĕмĕрĕн тăршшипе азербайджан çырулăхĕ тăваттă хутчен улăшăннă. Халĕ азербайджансем виççĕ тĕслĕ çырупа ус кураççĕ: арабицăпа (Иранра), латиницăпа (Азербайджанра) тата кириллицăпа (Дагестанра).

Азербайджанра тата Дагестанра (РФ) патшалăх чĕлхи штланать. Çаплах азербайджансем йышлă пурăнакан çĕршывсенче - Иранра (Иран Азербайджанĕ) тата Грузире (Квемо-Картли) - пуплеççĕ. Мĕнпур йышĕ: 25—30 млн çын.

## Алфавит

Азербайджан чĕлхи 32 саспаллинчен тăрать.

**a b c ç d e ə f g ğ h x ı i j k l m n o ö p q r s ş t u ü v y zA B C Ç D E Ə F G Ğ H X I İ J K L M N O Ö P Q R S Ş T U V Y Z**

Азербайджан алфавичӗ

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | B b | C c | Ç ç | D d | E e | Ə ə |
| F f | G g | Ğ ğ | H h | X x | I ı | İ i |
| J j | K k | Q q | L l | M m | N n | O o |
| Ö ö | P p | R r | S s | Ş ş | T t | U u |
| Ü ü | V v | Y y | Z z |  |  |  |

## Диалектсем

## Асăрхавсем

## Каçăсем

Wikipedia
Википедин Ana səhifə уйрăмĕ.
# Холокост

**Холоко́ст** (акӑл. *holocaust*, ав.гр. ὁλοκαύστος — «пĕтĕмпех çунтарса яни») — нимĕç нацисчĕсемпе урăх çĕршыв коллаборационисчĕсем еврейсене наци раса теорийĕ никĕсĕпе 1933—1945 çулсенче хĕсĕрлесе пырса пĕтерни.

## Этимологи

## Холокоста уйăракан паллисем

## Еврей халăхне пĕтерни

### Шоа — Европа еврейлĕхĕн катастрофи

Шаблон:Также

Европăра вĕлернĕ еврейсене асăнса Берлинра лартнă палăк, Германи
## Каçăсем

* Электронлă еврей энциклопединче статья пур «*Катастрофа. Нацистская политика уничтожения еврейского народа и этапы Катастрофы*»
* Национальный Мемориал Катастрофы (Шоа) и Героизма «Яд ва-Шем» в Иерусалиме
* Центр «Холокост» 2018 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 25-мӗшӗнче архивланӑ.
* Шоа. Информационно-аналитический портал 2009 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 24-мӗшӗнче архивланӑ.
* «Преступные цели — преступные средства» (Москва, 1985 г.). Документы № 23,№ 26,№ 44,№ 53,№ 68 — о Холокосте на территории СССР
* Свидетельства о Холокосте
* Йохен фон Ланг, «Протоколы Эйхмана» (магнитофонные записи допросов в Израиле) 2009 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 10-мӗшӗнче архивланӑ.
* Еврейский музей депортации и сопротивления в Мехелене, Бельгия 2011 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ. (нид.)
* Харьковский благотворительный фонд «Жертвам Холокоста в Дробицком Яру» 2008 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 5-мӗшӗнче архивланӑ.
* «Война на уничтожение: Вермахт и Холокост», Вольфрам Ветте.
* Антисемитизм. Катастрофа. 2011 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 9-мӗшӗнче архивланӑ.
* Проект «Живая история» 2009 ҫулхи Ака уйӑхӗн 23-мӗшӗнче архивланӑ.
* Йоси Кац. «Для помощи пережившим Холокост деньги есть»
* Норман Финкельштейн. Индустрия холокоста 2010 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 2-мӗшӗнче архивланӑ.
* Ghettos 1939—1945. New Research and Perspectives on Definition, Daily Life, and Survival. Symposium Presentations. USHMM, 2005. PDF-документ, 175 страниц 2012 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 18-мӗшӗнче архивланӑ. (акӑлч.)
* Нееврейские жертвы холокоста (акӑлч.)
* Программа умервщления Т-4 2009 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 8-мӗшӗнче архивланӑ.
* Уничтожение советских военнопленных 2010 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 11-мӗшӗнче архивланӑ.
* ФРГ не будет вести новые переговоры о выплате компенсаций жертвам Холокоста
* Виртуальный музей «Бабьи Яры России»(ĕçлемен каçă)
* Список праведников народов мира 2013 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.
* Кто забыл арабов — «праведников народов мира»? Михаэль Дорфман
* Программа изучения Холокоста 2008 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 8-мӗшӗнче архивланӑ.
# 3-мĕш çар (Румыни)

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, 3-мĕш çар пӑхӑр.
**3-мĕш румын çарĕ** (рум. Armata 3 română) — Румыни Патшалăхĕн Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи тапхăрĕнчи пĕрлехи çарĕ. Вермахтпа пĕрле Тухăç фронтĕнче çапăçнă. Çара пĕр улшăнмасăр генерал-лейтенант Пётр Думитреску ертсе пынă.

## 1941 çулхи кампани

## Каçăсем

* Румын çарĕсем вăрçăн малтанхи тапхăрĕнче (акӑлч.)
* 3-мĕш румын çарĕн Украина территоринчии ĕç-пуçĕ (акӑлч.)
* 3-мĕш румын çарĕ Кавказра 2005 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 30-мӗшӗнче архивланӑ. (акӑлч.)
* Румын çарĕсем Сталинград çапăçăвĕнче (акӑлч.)
# Çар тата вăрçă историйĕLatinitsopa vulani

Вăрçă музейĕ (Канада)
**Çар тата вăрçă историйĕ** тени çак пĕлтерĕшлĕ:

— çар историйĕ,

— вăрçăсен историйĕ.

## Каçăсем

* *International Bibliography of Military History* of the International Commission of Military History – from Brill.nl
* H-WAR, daily discussion group for military historians – from Michigan State University Department of History, H-Net Humanities & Social Sciences Online
* Military History Encyclopedia on the Web
# Тула (хула)Latinitsopa vulani

|  |
| --- |
| Тула |
|  |
| **Хула гербĕ**  |
| Патшалăх: | Раççей |
| Регион: | Тула облаçĕ |
| Никĕсленĕ: | 1146 |
| Хула, çултан: |  |
| Халăх йышĕ, пин çын: | 481,2 (2002) |
| Хула лаптăкĕ: |  км2 |
| Геогр. анлăхĕ: | 54° 12' ç. ш.  |
| Геогр. вăрăмлăхĕ: | 37° 34' х. т. д. |

**Тула**, — Раççейри Тула облаçĕн администрациĕ вырнаçнă *хула*. Мускавран 193 çухрăмра ларать. Упа юханшывĕ юнашар юхса выртать.

## Кун-çулĕ

Хулана пĕрремĕш хут Никон çул çырăвĕсенче 1146 çулта асăннă. Хула хир хĕрринче, тĕрлĕ тĕслĕ вăрă-хурахсем алхасакан вырăнта никĕсленнĕ. Хулара тĕрлĕ алăста ĕçĕсем аталаннă: кунта тимĕр те шăратнă, чул та кăларнă, йывăç та каснă.

Хула хĕç-пăшал тăвас енĕпе чапа тухнă. Тула ăстисем пирки сас-хура таçта çитичченех сарăлнă. Сăмах май каласан Тула кремльне те, хăй хулине те тăшмансем пĕрре те тытса илеймен. Халĕ те хулара металлурги промăçлăхĕ вăйлă аталаннă. Хулара металурги енĕпе ĕçлекен 2 пысăк йĕркелӳ тата 24 вăтам йĕркелӳ пур.

## Çавăн пекех пăхăр

* Тула гербĕ
* Тула ăрăвĕ

## Асăрхавсем

## Вуламалли

## Каçăсем
# Дуайт Эйзенхауэр

Дуайт Дэвид Эйзенхауэр
**Дуайт Дэвид Эйзенхауэр** (акӑл. *Dwight David Eisenhower*, юпа, 14 1890 Денисон, Техас, - пуш, 28 1969 Вашингтон — американ патшалăх ĕçченĕ, çарпуçĕ, çар генералĕ (1944), АПШ 34-мĕш президенчĕ (20 кăрлач 1953 - 20 кăрлач 1961).

## Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ

## Вуламалли

## Çавăн пекех пăхăр

* АПШ президенчĕсен ят-йышĕ

## Каçăсем
# ÇĕнйĕркелÿLatinitsopa vulani

**Çĕнйĕркелÿ** — СССРта 1985-1991-мĕш çулсенче КПССăн ун чухнехи Генераллĕ Секретарĕ М.С.Горбачёв пуçарăвĕпе тата ертсе пынипе пулса иртнĕ анлă улшăнусем. Ют çĕршывсенчен чылайăшенче çакна вырăс чĕлхинчи сăмахпах (**Perestrojka**) палăртаççĕ. Вырăс чĕлхинче хăйĕнче, паллă ентĕ, "перестройка" теççĕ. Чăваш чĕлхинче çак пулăма çийĕнчех "çĕнйĕркелÿ" темешкĕн йышăннă.

* Çĕнйĕркелÿ тĕлĕшпе 1988-мĕш çулта кăларнă почта маркки.
# MI5Latinitsopa vulani

Ӳкерчĕк:MI5 logo.pngАгентствăн логотипĕ
**MI5** (МИ5) — аслă британин контрразведкин патшалăх ведомстви,

Пĕрмайхи Секретарь шайĕнчи Хĕсметĕн тĕп ертӳçи (кабинета кĕмест) 2007 çулхи ака, 21 вăхăтĕнчен — Джонатан Эванс (*Jonathan Evans*).

## Истори

## Каçăсем

* Агенствăн официаллă сайчĕ
# Массăсен центрĕ

Bird toy showing center of gravity
**Массăсен центрĕ**, **массăсен варри**, **ине́рци центрĕ**, **барице́нтр** (ав.гр. βαρύς — йывăр + κέντρον — центр) — ĕскерте массăсем еплерех валеçĕннине кăтартакан геометрилле пăнчă, унăн уçлăхри куçнăлăхĕ механикăлла тытăмĕн пĕр пĕтемĕшле куçăмне палăртать. Асăннă пăнчăн радиус-векторĕ ак çакнашкал формулăпа палăрăнать

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
кунта WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 — координатсенчен килекен йăвăлăх, интегралласси ĕскерĕн пĕтĕм калăпăшĕпе пулать. Массăсен центрĕ ĕскер ăшĕнче те, унăн тулашĕнче те пулма пултарать.

## Çавăн пекех

* Классикăлла механика
* Теорилле механика
* Тытăмăн массăсен центрĕн куçăмĕн теореми
* Йăванманкка
* Барицентр
* Виçкĕтеслĕх центроичĕ

## Асăрхавсем

## Вуламалли

* *Бобылёв Д. К.*  Центр, в физике // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907.
* Журавлёв В. Ф. Основы теоретической механики. 2-е изд. — М.: Физматлит, 2001. — 320 с. — ISBN 5-94052-041-3..
# Пăшал йĕтри

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Йĕтре пӑхӑр.
Йĕтреллĕ патрон ăна касăлу урлă кăтартсан
Яка кĕпçеллĕ пăшал патронĕ
**Йĕтре** — яка кĕпçеллĕ хĕçпăшал валли тунă патронри тивертекен элементсем.

Чăвашла-вырăсла сăмахсартан:

>
>
> 1. воен.
> снаряд, ядро
> снарядный, ядерный
> тупă катăкĕсем — осколки снаряда
> 2.
> дробь (дл йĕтри — пушечное ядро
> йĕтрея ружья)
> пăшала шултра йĕтрепе авăрла — зарядить ружье крупной дробью
>
>
>

## Вуламалли

* Анофриев H. Ю. «Карманный охотничий календарь и справочно-записная книжка на 1893 г.» (см. сравнительную таблицу Д. разных заводов, А. П. Ивашенцова, Москва 1893 г.).
* Мельников H. П. «Производство дроби» (СПб. 1880).
* Сабанеев Л. П. «Охотничий календарь» (М. 1892).
* Эрн Ф. «Дробь» («Журнал Охоты», 1887, IV).

## Каçăсем

* Охотничья дробь.  Тропа охотника. Тĕрĕсленĕ 20 Ҫу уйӑхӗн 2010.
* Нетоксичная дробь.  Охота и рыбалка. çăлкуçран архивланă 18 Ҫу уйӑхӗн 2012. Тĕрĕсленĕ 19 Ака уйӑхӗн 2012.

## Асăрхавсем
# Боуи çĕççи

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Боуи пӑхӑр.
**Бо́уи çĕççи** — пысăк çĕçĕ (тесак)

## Пĕрлехи хыпарсем

Çĕççе Техас революцине хутшăннă Джеймс (Джима) Боуи ятне панă. АПШ-ра ăна пурĕ те пĕлеççĕ.

## Каçăсем

* Боуи çĕççи

Шаблон:Çĕçĕсемпе кинжалсем
# ПекĕLatinitsopa vulani

Пекĕ
Хуçлатмалли çĕçĕ *Spyderco Endura 4 38*
**Пекĕ** — хуçлатмалли çĕçĕ. Вăл нумай, сăмахран, урăх функцисемлĕ, вĕçлĕ те пулма пултарать.

## Вуламалли 1

* Фомин А. Анатомия складного ножа // Братишка : Ежемесячный журнал подразделений специального назначения. — М.: ООО «Витязь-Братишка», 2013. — № 1. — С. 18-22.
* Фомин А. Анатомия складного ножа // Братишка : Ежемесячный журнал подразделений специального назначения. — М.: ООО «Витязь-Братишка», 2012. — № 12. — С. 42-45.
* Заворотько И. Об устройстве и материалах павловского ножа // Антиквариат: предметы искусства и коллекционирования. — 2012. — № 1/2. — С. 72-86.

## Вуламалли 2

1. Перейти обратно:*1* *2* Пика — Оружие. Словарь-справочник. Ю. В. Шокарёв.
2. Перейти обратно:*1* *2* Копья пехоты Архивная копия от 14 мая 2013 на Wayback Machine — Стрельба и смежные дисциплины.
3. Ударное, рубящее и колющее оружие Архивная копия от 21 апреля 2009 на Wayback Machine — Военная история средних веков.
4. История Преображенского полка/ Сост. Лейб-гвардии Преображ. полка штабс-кап. Азанчевский 1-й. — Москва : тип. Каткова и К°, 1859. — 6, XXII, 232, 142 с., 1 л. карт.; 23.

## Каçăсем

* *Маршак С.* Мастерская в кармане.
# Раççей Федерацин Хӳтĕлев министерствиLatinitsopa vulani

|  |
| --- |
| Политика — Портал:Политика |
| **Раççей** |
|
Çак статья —
**Политика тата правительство Раççейĕн сери пайĕ** |
|  |
| **Патшалăх тытăмĕ**

---

**Раççей Конституцийĕ Тӳрлетӳсем

---

**Раççей Президенчĕ Владимир Путин

---

* Президент администрацийĕ

---

**Правительство Правительство Председателĕ
	+ Михаил Мишустин
* Ютçĕр ĕçĕсен министрĕ
	+ Сергей Лавров
* Хӳтĕлев министрĕ
	+ Сергей Шойгу
* Хăрушсăрлăх канашĕ

---

**Федераци Пухăвĕ Федераци Канашĕ
	+ ФК пайташĕсем
	+ СФ Председателĕ
		- Валентина Матвиенко
* Патшалăх Думи
	+ Патшалăх думин депутачĕсем
	+ Патшалăх Думин спикерĕ
		- Вячеслав Володин

---

**Раççей Федерацин суд системи Конституци сучĕ
* Аслă суд
* Аслă Арбитраж сучĕ

---

* Раççей Федерацин Прокуратури

---

**Федераци тытăмлăхĕ Республикăсем
* Енсем
* Облаçсем
* Федераци шайĕнчи хуласем
* Автономи облаçĕ
* Автономи тăрăхĕсем

---

**Политика системи Политика партисем
* Референдумсем:
	+ 1991 çулхи пуш, 17
	+ 1993 çулхи ака, 25
	+ 1933 çулхи раштав, 12
* Парламент суйлавĕсем:
	+ 1993 • 1995 • 1999 • 2003 • 2007 • 2011 • 2016
* Президент суйлавĕсем:
	+ 1991 • 1996 • 2000 • 2004 • 2008 • 2012 • 2018

---

* Шалти политика
* Тĕнче политики
* Тĕнче политики
* Тĕнче йĕркелĕвĕсем
 |
|

---

Урăх çĕршывсем •  **Портал Политика** |

**Раççей Федерацин Хӳтĕлев министерстви** е **Раççей Хӳтĕлев министерстви** —

## Министрсем

## Тĕп çарпуçлăхĕ

### Раççей Федерацин Хĕçпăшаллă Вăйĕсен тĕсĕсем

## Çар эмблемисемпе символики

* РФ Хӳтĕлев министерствин ялавĕ
* РФ Хӳтĕлев министрĕн штандарчĕ.
* Тĕп Штаб Пуçлăхĕн штандарчĕ.Тĕп Штаб Пуçлăхĕн штандарчĕ.

## Асăрхавсем

Ӳкерчĕк:200thAnniversaryOfTheMinistryOfDefence.jpgМедаль *Хӳтĕлев министерствине 200 çул*

## Çав. пекех

* Раççей Федерацин Хӳтĕлев министрĕн çумĕсен йышĕ
* Вăрçă тăрăхĕсемпе флочĕсен (Раççей) çарпуçĕсен йышĕ

## Каçăсем

* ӳтĕлев министерствин официаллă сайчĕ
* Раççей Федерацин Хӳтĕлев министерстви канашлăвĕ

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр.* Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла. |

Шаблон:Федераци министерствисем, хĕсмечĕсем тата агентствăсем