# Карел чĕлхи

| Карел чĕлхи |
| --- |
| Тӑван ячӗ:
  | karjalan kieli |
| Патшалӑхсем: | Раççей, Финлянди |
| Регионсем:
  | Карели, Тĕвер облаçĕ, малт.Саволакс (Çурçĕр Карели), малт. Выборг е Кăнтăр Карели, Мускав облаçĕ, Вологда облаçĕ |
| Официаллӑ статус:
  | Карели Республики, Финлянди |
| Калаҫакансен пур йышӗ:
  | 80 000 |
| Классификаци |
| Категори: | Еврази чĕлхисем |
| Урал çемьи
Финн-укăр турачĕ
Финн-атăл ушкăнь
Балтиçум-финн кĕçĕн ушкăнь |
| Ҫырулӑх:
  | латиница (Карел çырулăхĕ) |
| Чӗлхе кочӗсем |
| ГОСТ 7.75–97:
  | кас 285 |
| ISO 639-1: | — |
| ISO 639-2: | krl |
| ISO 639-3: | krl |
| *Ҫавӑн пекех пӑхӑр: Проект:Лингвистика* |

**Каре́л чĕлхи** (*karjalan kieli*) — карел халăхĕн чĕлхи, балти-финн чĕлхисенчен пĕрри. Калаçакансен йышĕ — 80 пине яхăн çын, çав шутра Раççейре — 53 пин çын (2002 çулхи çыравĕпе), çав шутра Карел Енре — 35 пин çын. Виççĕ диалект пур:

* хăй карел чĕлхи — финн чĕлхине çывăх
* Ливвики — хăй карел диалекчĕн тĕп пахалăхĕсене тата вепс чĕлхин хăшпĕр уйрăмлăхĕсене пĕрлештерет, вырăс чĕлхи сĕмĕ хытă тивнĕ.
* Людики — вепс чĕлхи пекех

## Диалектсем тата субдиалектсем

† — çухалнă диалектсемпе пуплевсем

* хăй карел чĕлхи
	+ çурçĕр карел диалекчĕ
		- оланга пуплевĕ
		- кестеньга пуплевĕ
		- кереть пуплевĕ
		- вица-тайпал пуплевĕ †
		- пистоярва пуплевĕ
		- ухта (калевала) пуплевĕ
		- вуоккиниема пуплевĕ †
		- суомуссалма пуплевĕ
		- контокин пуплевĕ †
		- юксюярва пуплевĕ
		- панаярва пуплевĕ
		- усман пуплевĕ †
	+ кăнтăр карел диалекчĕ
		- рукаярва пуплевĕ
		- тункин пуплевĕ †
		- реболь пуплевĕ
		- падан пуплевĕ †
		- пораярва пуплевĕ †
		- мянтиселька пуплевĕ †
		- иломанца пуплевĕ †
		- корписелька пуплевĕ †
		- суоярва пуплевĕ
		- суйстама пуплевĕ
		- импилахта пуплевĕ
	+ тихвин диалекчĕ
	+ валдай диалекчĕ †
* тĕвер чĕлхи
	+ зубцов (дорожай) диалекчĕ †
	+ максатиха диалекчĕ
	+ рамешка диалекчĕ
	+ лихославль (толмачев) диалекчĕ
	+ весьегонь диалекчĕ
	+ талдом диалекчĕ
* ливвиков чĕлхи
	+ сямозер диалекчĕ †
	+ тулемаярва диалекчĕ
	+ ведлозер диалекчĕ †
	+ витель диалекчĕ †
	+ салмин (видлица) диалекчĕ
	+ коткаярва диалекчĕ
	+ рыпушкаль диалекчĕ
	+ неккуль диалекчĕ
* людиков чĕлхи
	+ кондопожа диалекчĕ
	+ пряжино диалекчĕ
	+ михайлов (кууярва) диалекчĕ †

Анăç европа тĕпчевçисен чылайрахăшĕ тихвин тата валдай диалектчĕсене кăнтăр карел диалектчĕн пуплевĕсем теççĕ.

## Çырулăх

*Карел чĕлхин пĕрлехи алфавитне Карели Республики Правительствин 16.03.2007 37-П № йышăнăвĕпе 2014 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 4-мӗшӗнче архивланӑ.* çирĕплетнĕ

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | B b | Č č | D d | E e | F f | G g |
| H h | I i | J j | K k | L l | M m | N n |
| O o | P p | R r | S s | Š š | Z z | Ž ž |
| T t | U u | V v | Y y | Ä ä | Ö ö | ' |

Karielan Šana, Oma Mua тата Vienan Karjala хаҫачӗсем карел чӗлхинче кӑлараҫҫӗ.

Карел википедийӗ туни май пур.

## Асăрхавсем

## Каçăсем

Wikimedia Incubator
Wikimedia Инкубаторĕнче карелла  Википедийĕ **тест-уйрăмĕ** пур.

* Карел чĕлхин грамматики (карел.)
* Карел-вырăс-финн сăмахсарĕ 2020 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 5-мӗшӗнче архивланӑ. (карел.) (выр.) (фин.)
* Закон Республики Карелия о государственной поддержке карельского, вепсского и финского языков в Республике Карелия 2016 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 14-мӗшӗнче архивланӑ. (çаплах кунта) 2017 ҫулхи Ака уйӑхӗн 23-мӗшӗнче архивланӑ. (выр.)
* Постановление Конституционного Суда России о строении алфавита государственных языков республик на графической основе кириллицы
* Финн-укăр электронлă вулавăшĕ
* Электронная коллекция изданий на карельском языке
* Карел чĕлхи ПараТайп.ру çинче 2014 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 10-мӗшӗнче архивланӑ. — чĕлхе паллисем; Карел чĕлхин шрифчĕсем

Шаблон:Карелсем