# Географири аслӑ тӗпчевсемLatinitsopa vulani

Планисфера Кантино (1502), португалсен авалхи навигаци карттисенчен пӗри, ҫак упранса юлнӑ картта ҫинче Васко да Гама, Христофор Колумб тата ытти тӗпчевҫӗсен ӗҫне курма пулать. Кунтах тӗнчене икке пайланӑ меридиана асӑрхама пулать: Тордесильяс килӗшӗвӗпе тӗнчене португал тата испан пайӗсем ҫине пайланӑ пулнӑ.
**Географири аслӑ тӗпчевсем** — XV ӗмӗрте пуҫланса XVII ӗмӗр таран тӑсӑлнӑ этемлӗх историнчи тапхӑр. Европӑри халӑх вӑл вӑхӑтра ҫӗнӗ ҫӗрсем уҫнӑ. Ҫавӑн пекех ҫӗнӗ суту-илӳ партнерсене тупас тата Европӑра пит аван сутӑнакан таварсем туянас тӗлӗшпе Африкӑна, Америкӑна, Азине тата Океанийӑна ҫӗнӗ тинӗс маршручӗсем уҫнӑ. Ку тапхӑр шутне историксем ытларах чухне португалсемпе испан ҫулҫӳревҫисем Индине ҫитме кӗске ҫул шыранӑ вӑхӑта кӗртеҫҫӗ. Ҫапла май вӗсем ылтӑн, кӗмӗл тата тӗрлӗ техӗмлӗх патне ҫул уҫасшӑн пулнӑ.

Ҫак аслӑ тӗпчевсене уҫса паракан тӗп сӑлтавсенчен пӗри техника тӗлӗшӗнчен вӑйлӑ аталану пулса иртни, ӑна пула Европа халӑхӗ тинӗспе инҫерех ишме пултарни, пулнӑ.

## Литература

Пĕрремĕш çăлкуçсем
* *Castillo, Bernal Díaz del, John Michael Cohen*  The conquest of New Spain. — Penguin Classics, 1632—1963 reissue. — ISBN 0140441239
* *Галвано, Антонио*  The Discoveries of the World from Their First Original Unto the Year of Our Lord 1555, issued by the Hakluyt Society. — Kessinger Publishing, 1563–2004 reissue. — ISBN 0766190226
* *Linschoten, Jan Huyghen van*  Voyage to Goa and Back, 1583–1592, with His Account of the East Indies: From Linschoten's Discourse of Voyages, in 1598. — New Delhi, AES, 1598–2004 reissue. — ISBN 8120619285
* *Pires, Tomé, Armando Cortesão, Francisco Rodrigues*  The Suma oriental of Tome Pires: an account of the East, from the Red Sea to China, written in Malacca and India in 1512-1515; and, The book of Francisco Rodrigues: Pilot-Major of the armada that discovered Banda and the Moluccas. — Asian Educational Services, 1512—1990 reissue. — ISBN 8120605357
* *Mancall, Peter C.*  Travel narratives from the age of discovery: an anthology. — Oxford University Press, 2006. — ISBN 0195155971
* Real Cédula aprobando la capitulación concedida por Carlos V a Francisco Pizarro para la conquista y población del Perú.  Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. çăлкуçран архивланă 24 Ҫурла уйӑхӗн 2011. Тĕрĕсленĕ 17 Ҫӗртме уйӑхӗн 2010.(исп.)
* *Бернардино де Саагун, Куприенко С.А.*  Общая история о делах Новой Испании. Книги X-XI: Познания астеков в медицине и ботанике / Ред. и пер. С. А. Куприенко.. — К.: Видавець Купрієнко С.А., 2013. — (Месоамерика. Источники. История. Человек). — ISBN 978-617-7085-07-1
* *Анонимлă авторсем.*  Кодекс Мальябекки / Ред. и пер. В.Н. Талаха, С.А. Куприенко. — К.: Видавець Купрієнко С.А., 2013. — ISBN 978-617-7085-04-0

Тĕпчевсем
* *Фиске Джон* Открытие Америки с кратким очерком древней Америки и испанского завоевания = The Discovery of America: With Some Account of Ancient America and the Spanish Conquest / В 2-х тт. Пер. с англ. П. Николаева. — М.: Тип. Рихтера, 1892—1893. — 339, IX+372, IX с. Т. 1, Т. 2
* *Abu-Lughod, Janet*  Before European Hegemony: the world system a.d. 1250–1350. — Oxford University Press, 1991. — ISBN 0195067746

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* *Brook, Timothy*  Vermeer's Hat. —  Bloomsbury Press, 2007 reissue. — ISBN 1596914440
* *Cipolla Carlo*  European Culture and Overseas Expansion. —  Pelican, London, 1970.
* *Девото Бернард (DeVoto, Bernard)*  The Course of Empire. —  Houghton Mifflin Harcourt, 1952–1998 reissue. — ISBN 0395924987
* *Diamond Jared*  Пăшалсем, микробсем тата хурçă. —  Vintage, 1998. — ISBN 0099302780
* *Hall, Robert L.*  Savoring Africa in the New World. In Seeds of Change: Five Hundred Years Since Columbus. —  Herman J. Viola and Carolyn Margolis, eds. Smithsonian Institution Press, 1991. — ISBN 9781560980360
* *Love, Ronald S.*  Maritime Exploration in the Age of Discovery, 1415–1800. —  Greenwood Press, 2006. — ISBN 0313320438
* *Rice, Eugene, F., Jr*  The Foundations of Early Modern Europe: 1460–1559. —  W.W. Norton & Co., (1970/1994). — ISBN 0393963047
* *Wright, John K.* Terrae Incognitae: The Place of the Imagination in Geography // *Annals of the American Association of Geographers* : journal. — Т. 37. — № 1.

Шаблон:Америка тĕпчевçисем