# Джибути

|  |
| --- |
| جمهورية جيبوتي République de Djibouti (фр.) Gabuutih Ummuuno (афар)
Джибути |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Джибути ялавĕ | Джибути гербĕ |

 |
|  |
| Патшалăх чĕлхисем | харап чĕлхи, франци чĕлхи |
| Тĕп хула | Джибути |
| Чи пысăк хула | Джибути |
| Президент | Исмаил Омар Гелле |
| Премьер-министр | Дилейта Мохамед Дилейта |
| Лаптăкĕ  - Пĕтĕмпе | 147 вырăнта 23 200 км2 |
| Халăх йышĕ  - Пĕтĕмпе(2009)  - Йышлăхĕ | 171 вырăнта 27 949 639 35,27/км² |
| Валюта ячĕ | Джибути франкĕ |
| Вăхăт тăрăхĕ | ГВ +03 пуçласа +03 таран |
| Патшалăх гимнĕ | Джибути патшалăхĕн гимнĕ |
| Тетел доменĕ | [[.dj]] |
| Тел. префиксĕ | 253 |

**Джибу́ти́** (арап. جيبوتي), официалл  **Джибу́ти́ республики** (جمهورية جيبوتي‎) — Африкăн çурçĕр-хĕвелтухăçĕнчи патшалăх. Хĕвелтухăç енче Хĕрлĕ тинĕсĕн Аден кӳлмекĕ, çурçĕрте Эритрейпа, кăнтăрпа хĕвеланăçĕнче Эфиопипе чикĕ тытать. Кăнтăр-хĕвелтухăçĕнче Сомалиленд патшалăхĕ.

## Кун-çулĕ

Çĕнĕ саманари пĕрремĕш ĕмĕрсенче Джибутире кушит чĕлхеллĕ (афар тата исса) куçса пурăнакан йăхсем пурăнннă. V—VI-мĕш ĕмĕрсенче Аксум патшалăхне кĕнĕ. VII-ĕш ĕмĕрте арап султанĕсен витĕмне лекнĕ. Халăх хушшинче ислампа арап челхи саралнă.
XVI-мĕш ĕмĕрте, Сомали çурутравĕнче португалсемпе эфиопсем туркăсемпе тата сомалисем вăрçнă вăхăтра, патшалăха çапăçса илнĕ. XVI-мĕш ĕмĕрте каллех арапсен аллине лекнĕ. Вырăнти халăх куçса çӳренĕ. Арапсем ертсе пынă тата суту-илӳпе аппаланнă.
1862-мĕш çулта французсем Адаль султанпа килĕшӳ туса Джибутине тытса тăрассине çирĕплетнĕ. Афарсем пуранакан çĕр тата Обокри якорь чарăнăвĕ Франци аллине куçнă. 1881-меш çулта территорие аталантарма акционе компанисем йĕркеленĕ, Джибути хулине тума пуçланă. 1896-мĕш çулта Франци Сомали Çыранĕ ят илнĕ (1967-мĕш çултан Французсен афарсемпе иссен территорийе). 1889-меш çулта вырăс поддныйĕсем Франци Сомали Çыранĕн пĕр пайне (Сагалло) колонизацилеме хăтланнă. Анчах колни пуçараканĕн полномочисем тата Раçсей планĕсене çирĕплетменнине пула Франци флочĕ колонистcене хăваласа янă.
1946-меш султа колони Францин тинĕс лешен территори статусне илнĕ.
1977-мĕш çулти референдум хыççăн патшалăха никама та пăхăнмалăх панă, ăна Джибути ятпа палăртнă.
1981-мĕш çулта пĕр партиллĕ система кĕртнĕ.
Джибути политика пурнăçĕнче яланах чи пысăк халăхĕсен (афар тата исса) хушшинчи керешӳ пысăк вырăн йышăннă. 1979-мĕш çулта афарсем хушшинче кăмăлсăрлăх вăйлă çĕкленнĕ, партизан вăрçи пуçланнă. 1992—2000 çулсенче патшалăхра граждан вăрçи пынă, вăл полномочисене пайлас килĕшӳ таса вĕçленнĕ.
2008-мĕш çулта Джибутипе Эритрей хушшинче чикĕри конфликт пулнă.

## Административла пайлану

Патшалăх 11 округа пайланать. Округсемпе республика комиссарĕсем (префектсем) ертсе пыраççĕ. Вĕсем çав вăхăтрах вĕсем округ тĕп хулисен хула пуçлахĕсем.

* Алайли (Alaili Dadda);
* Али-Саби (Ali Sabieh District);
* Ас Эйла (As Eyla District);
* Балге (Balha District);
* Дикиль (Dikhil District);
* Джибути (Djibouti District);
* Дорра (Dorra District);
* Обок (Obock District);
* Ранда (Randa District);
* Таджура (Tadjourah District);
* Йобоки (Yoboki District);

## Вуламалли

* *Густерин П. В.*  Города Арабского Востока. —  М.:  Восток—Запад, 2007. — (Энциклопедический справочник). — 2000 экз. — ISBN 978-5-478-00729-4

## Асăрхавсем

## Каçăсем

Шаблон:Джибути темăсенче
Шаблон:Арап патшалăхĕсен лиги

Шаблон:Африка патшалăхĕсем