# Libiô

Państwò Libiô
دولة ليبيا
Daulat Libija|  |
|  Fana

 Herb

 |
| Himn: *ليبيا ليبيا ليبيا Libiô, Libiô, Libiô*  |
|  |
| Òficjalny jãzëk | arabsczi, berbersczi |
| Stolëca | Tripolis |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Prezydeńt | Muhammad al-Manfi |
| Premiéra | Abd al-Hamid ad-Dubajba |
| Data ùsadzeniô | 24 gòdnika 1951 |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 1 759 540 km² ~0% |
| Lëdztwò (2017) | 6 448 000 |
| Dëtk | Libijsczi dinar (LYD) |
| Czasowô cona | UTC 2 |
| Nôrodné swiãto | 1 séwnika |
| Kòd ISO 3166 | LY |
| Internet | .ly |
| Aùtowi kòd | LAR |
| Telefón | +218 |

**Libiô** – państwò w nordowi Africe, ze stolëcznym gardã Tripòlis. Grańczi z Algerią, Czadã, Egiptã, Nigrã, Sudanã ë Tunezją. Ùrzãdowim jãzëkã Libii je arabsczi jãzëk, a główną religiã je islam.

## Historiô

W anticznym czasu Libiô bëła dzélã rzimsczégò jimperium. Pò wiele zmianach w historii òsta sã dzélą jimperium òsmańsczégò, a pòtemù italską kòlonią. 24 gòdnika 1951 Libiô zwëskała samòstójnotã i stała sã królestwã. Równak w 1969 doszło do zamachù stanu, chtëren doprowadzył do òbjimniãcô władzë w kraju przez Muammara Kadafiégò.

W 2011 roku doszło do libijsczégò pòwstaniô, czerowónégò procëm reżimu Kadafi. Pòwstanié to doprowadzyło do òbaleniô Kadafi i znacznëch zmian w kraju. Òd ti pòrë Libiô bëła placã pòliticzny niegwësnotë i zbrojnëch kònfliktów.

## Geografiô

### Pòłożenié

Libiô je państwã w nordowi Africe kòl Strzódzemnégò Mòrza. Wôżné gardë to Ajdabiya, Al Khums, Banghāzī, Mişratah, Sabha, Surt, Tripòlis, Zuwārah.

### Wiéchrzëzna

1,759,540 km²

### Lądowé grańce

Algeriô - 982 km, Czad - 1055 km Egipt - 1115 km Niger - 354 km Sudan - 383 km Tunezjô - 459 km.

### Brzegòwô liniô

1,770 km

### Klimat

Westrzódzemnomòrsczi wzłuż ùbrzégu, piôszczësty wewnątrz kraju.

### Ùsztôłcenié terenu

W wikszosci jałowe plasczé rówiznë, płaskowëże, dépczi.

### Wësokòsc terenu

* strzédnô wësokòsc: 423 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: -47 m. n.r.m. (Sabchat Ghuzajjil)
* nôwëższi czëp: 2,267 m. n.r.m. (Bikku Bitti)

### Gruńtë wedle ùżiwaniô

* rolné gruńtë: 8.7% (w tim 1% òrnëch gruńtów)
* lasë: 0.1% (wôrtoscë szacowóné na 2023)

## Sprôwné pòdzelenié

Òkrãża Libii
W Libii je sprôwné pòdzelenié na òkrãża (ar. *szabija*).

**Òkrãża:**

1. Al-Butnan
2. Al-Dzabal al-Achdar
3. Al-Dzabal al-Gharbi
4. Al-Dzifara
5. Al-Džufra
6. Al-Kufra
7. Al-Marakib
8. Al-Mardz
9. Al-Wahat
10. An-Nukat al-Chams
11. Az-Zawija
12. Bengazi
13. Darna
14. Ghat
15. Marzuk
16. Misrata
17. Nalut
18. Sabha
19. Syrta
20. Trypolis
21. Wadi al-Hajat
22. Wadi asz-Szati

## Lëdze i spòlëzna

### Pòpùlacjô

* Ledztwò: 6 448 000 mieszkańców

### Etniczné karna

Berberowie ë Arabowie 97%, jinsze 3% (w tim Egipcjanie, Grecë, Hindùsë, Włoszë, Maltańczicë, Pakistańczicë, Tunezijczicë, ë Tërczi)

### Jãzëczi

Arabsczi (òficjalny), Italsczi, Anielsczi (w dużich gardach); Tamazight (nafusi, ghadamis, sokna, audżila, tamaszek)

### Religijné karna

islam sùnnicczi 90-95%, ibadizm 4.5-6%

### Ùrbanizacjô

* mieskô pòpùlacjô: 81.6%
* wikszé miesczé westrzódczi: Tripolis (stolëca) –1,183,000 mieszkańców, Misrata – 984,000, Bengazi – 859,000 (w 2023)

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Libiô** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

* Libiô w The World Factbook

| Państwa w Africe |
| --- |
| Algeriô | Angòla | Benin | Bòtswana | Bùrkina Faso | Bùrundi | Westrzédnoafrikańskô Repùblika | Czad | DR Kònga | Dżibùti | Egipt | Eritreja | Eswatini | Etiopiô | Gabón | Gambiô | Ghana | Gwineja | Gwineja Bissaù | Kamerun | Keniô | Kòmòrë | Kòngò | Lesotho | Liberiô | Libiô | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokò | Maùretaniô | Maùritius | Mòzambik | Namibiô | Niger | Nigeriô | Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô | Pôłniowô Afrika | Pôłniowi Sudan | Repùblika Zelonégò Cëpla | Równikòwô Gwineja | Rwanda | Senegal | Seszele | Sierra Leòne | Somaliô | Sudan | Tanzaniô | Togò | Tunezjô | Ùganda | Zambiô | Zimbabwe | Ùbrzég Słoniowëch Kłów |
| **Zanôléżné teritoria:** Ceùta \* Kanarijsczé Òstrowë \* Madera \* Melilla \* Òstrów Sw. Lénë \* Pelagijsczé Òstrowë \* Réunion \* Sokòtra |
| **Teritoria z ògrańczonym ùznanim:** Somaliland | Zôpadnô Sahara |