# Madżarskô

Madżarskô
Magyarország|  |
|  Fana

 Herb

 |
| Himn: *Isten áldd meg a magyart* |
|  |
| Òficjalny jãzëk | madżarsczi |
| Stolëca | Bùdapeszt |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Kònstitucjô | Kònstitucjô z 2011 |
| Prezydeńt | Tamás Sulyok |
| Premiéra | Péter Magyar |
| Wiéchrzëzna | 93.030 km²  |
| Lëdztwò (2010) | 9.996.000 |
| Dëtk | forint (HUF) |
| Czasowô cona | UTC +0 |
| Nôrodné swiãto | 15 strëmiannika |
| Kòd ISO 3166 | HU |
| Internet | .hu |
| Aùtowi kòd | H |
| Telefón | +36 |

**Madżarskô** je państwã w Eùropie, krôj Eùropejsczi Ùniji. Greńczë z Rumùńską, Ùkrajiną, Słowacką, Aùstrią, Słowenią, Chòrwacką, ë Serbią.

## Geògrafiô

* Pòłożenié: Leżë w w Westrzédny Eùropie.
* wiéchrzëzna: 93.030 km²
* Grańce:
	+ òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,106 km
	+ państwa, z jaczima mô grańce: Aùstriô 321 km; Chòrwackô 348 km; Rumùńskô 424 km; Serbiô 164 km; Słowackô 627 km; Słoweniô 94 km; Ùkrajina 128 km, 2,106

## Demografiô

* Lëdztwò: 9,827,455 mieszkańców (2025)
* Religie: Rzimsko-katolëcczi Kòscół 27.5%, Grecko-katolëcczi 1.7%, jinsze katolëcczé wëznania 0.9%, kalwinizm 9.8%, Lëterstwò 1.8%, jinsze chrzescëjańsczé (w tim prawòsławié) 1.6%, jinsze 0.4%, bezbòżnictwò 16.1%, brak òdpòwiédzi w ankece 40.1%

## Pòliticzny system

* pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
* Przédnik kraju: prezydent (Tamás Sulyok), reprezentacëjnô fónkcjô
* Wëkònôwczô władza: rząd z premierã (Péter Magyar) na przódku
* Ùstawòdôwczô władza: jednojizbowi parlament - Nôrôdnô Gromada (199 nôleżników, wëbieranëch na 4 lata)
* dëtk: forint (HUF)

## Historiô

25 gòdnika 1000 madżarsczi ksażã Sztefón I kòrónował sã na króla ë pòwstało Królestwò Madżarsczi. W 1526 Madżarze pòniesli klãska w bitwie pòd Mochaczem, z jej przëczënë pòrénk Madżarsczi dòstał sã pòd władzã jimperium òsmańsczégò, zôpôd pòd władzã mònarchii Habsburgów. Procëm Aùstrie mioły mol nôrôdne pòwstania: Rakoczego (1703–1711) ë Zymk Lëdów (1848–1849), òstateczné w 1867 Madżarskô zwëskałô aùtonomiã ë pòwstałë Aùstro-Madżarskô. Po I swiatowi wòjnie (1918) wspólne państwò ùstało jistniec ë Madżarskô stałô sã repùblikã. Samòstójnota òstała ùznana na mòcë traktatu z Saint-Germain-en-Laye w 1919. W 1920 krôj znowù stał sã mònarchią, le sledny król (ë czezer Aùstrie) Karól IV nie òstał dopùszczony do władzë a państwã rządzëł regent Miklós Horthy. W 1920 na mòcë traktatu z Trianon krôj stracëł òk. 2/3 teritorium. Òbczas II swiatowy wòjnie państwò biotkowało po starnie III Rzeszy, w 1944 przeszłë na starnã Aliantów. Po II swiatowi wòjnie mioł mol okres kòmùnizmù (m.jin. w 1956 bëłô pòwstanié lëdowe, brutalnie stłumione przez czerwòną armiã), a pò 1989 rokù stały sã demòkraticznym państwã jako Repùblika Madżarsczi. Òd 2004 Madżarsko je nôleżnikã Eùropejsczi Ùnie. W 2011 przëjãto nową kònstitucëję, dze mionã państwa je Madżarskô.

## Przepisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Madżarskô** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Eùropie |
| --- |
| Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorus | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwédzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô |
| **Zanôléżné teritoria:** Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard |
| **Ògrańczoné ùznanié:** Kòsowò | Pòdniéstrze |

| Państwa z Eùro |
| --- |
| **Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùniji**
Aùstriô | Belgijskô | Bùłgariô | Chòrwackô | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Néderlandzkô | Pòrtugalskô | Słowackô | Sloweńskô | Szpańskô |  |
| **jine państwa:** Andorra | Czôrnogóra | Kòsowò | Mònakò | San Marino | Watikan |