# Japóńskô

Japóńskô
日本国|  |
|  Fana

 Herb

 |
| *Mòtto:*  |
| *Himn: Kimi ga yo (Panowanié Jegò Czezersczi Mòscë)*  |
|  |
| Òficjalny jãzëk | japóńsczi |
| Stolëca | Tokijo |
| Fòrma państwa | kònstitucëjnô mònarchijô |
| Mònarcha | Naruhito |
| Premiéra | Sanae Takaichi |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 377 975 km² 1,4% |
| Lëdztwò (2020) | 126 226 568 |
| Dëtk | jen (JPY) |
| Czasowô cona | UTC +9 |
| Kòd ISO 3166 | JP |
| Internet | .jp |
| Aùtowi kòd | J |
| Telefón | +81 |

**Japóńskô** (日本 – Nihon abò Nippon; 日本国 – Nihon-koku abò Nippon-koku) je państwò w Westrzédni Azëji, w òstrowinie Japóńsczich Òstrowòw, z chtërnëch nôwiksze są: Honshū, Hokkaidō, Kyūshū ë Shikoku. Z miészich òstrowów nót je wëmienic téż Okinawã.

## Miona Japóńsczi

Słowò *Japóńskô* pisane znakama kanji (日本) mô dwa òdczëtania: Nihon (にほん) ë Nippon (にっぽん). Pierszé je brëkòwany w codniowim jãzëkù, drëdżé - w òficjalnëch stojiznach. Znaczi ne dolmaczë sã jakno: Kraj Wschodzącégò Słuńca (日 – słuńce; 本 – kòrzéń; pòchòdzenié). Òpisënk nen pòchòdzy z Chin ë tika sã geògrafnégò pòłożeniô Japóńsczi wedle kòntinentowi Azëji: Chińczikom zda sã, że słuńce co dzéń przëchòdzi z Japóńsczich Òstrowów. Przédnym mionem Japònsczi, jesz przed łaczbą z Chinami, nadaną òb môlowé lëdztwò bëło *Yamato* (大和). W Chinach zemie te w cządze Trzëch Królestw zwóne bëłë *Wa* (倭). Przed 1946 r. òficjalnym mionã Japóńsczi bëło *Dai Nippon Teikoku* (大日本帝国 – Czezerstwò Wiôldżi Japóńsczi). Miono ne je zwëczajno ùżiwôny na òpisënk japóńsczégò państwa w cządze òd Òdnowinë Meiji (明治維新, Meiji-ishin) do kùńca wòjnë na Pacyfikù, ale òficjalnô miona negò brëkòwac zaczële w 1936 r. Òd 1946 òficjalnym japóńsczim mionã kraju je *Nippon-koku* abò *Nihon-koku* (日本国), co dosłownié òznôczô Japóńsczé Państwò (国 – kraj, państwò).

W eùropejsczich jãzëkach miono *Japóńskô* zjôwiô sã dzãka wanożnikòwi Marco Polo, chtëren zapisał wëmòwã mandarińsczégò òpisënkù tich zem: *Ciapangu*. Równak dzysdniowe miono Japóńsczi je mést z kantońsczégò *Jatbun*. W malajsczim jãzëkù nen kantońsczi òpisënk przëbrôł sztôłt *Japang* ë tak òstał zaimpòrtowóny do Eùropë òb pòrtugalsczich kùpców. W 1577 r. piérszi rôz napisano ne słowo jakno *Giapan*.

## Pòlitika

Japóńskô je kònstitucjową mònarszëją. Nôwëższim òrganã ùstôwcowi władzë je dwajizbòwi parlament (国会 – Kokkai, dokładno: Nôrodni Zgromadzenié), w chtërnym je Ùstôw Reprezentantów (衆議院 – Shūgi-in, niszi ùstôw) ë Ùstôw Rôdców (参議院 – Sangi-in, wëższi ùstôw). W niższim ùstôwie je 480 lëdzy, a jich kadencëjô déruje 4 lata, a w wëższim 242 lëdzy welowónych na 6 lat. Welacëje są òglowe ë krëjamne.

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Japóńskô** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Azji |
| --- |
| Afganistan | Armeniô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japóńskô | Jemen | Indonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngòlskô | Mianma | Nepal | Nordowô Kòreja | Òman | Pakistan | Palestina | Pòrénczny Timór | Pôłniowô Kòreja | Ruskô | Saudijskô Arabiô | Sri Lanka | Syngapùr | Syriô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczé Emiratë |
| **Zanôléżné teritoria:** Makaù | Tibet |
| **Nieùznôwóné teritoria:** Kùrdistan | Nordowi Cyper |
| **Teritoria państwów bùten Azje:** Aùstraliô: Gòdowi Òstrów ë Kòkòsowé Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Spòradë, Chijos ë Lesbòs |

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*