Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 28 czerwińca

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń swiãtëją: Jireneùsz, Marcela, Wincãta

### Wëdarzenia

### Ùrodzëlë sã

### Ùmarlë

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik
# Zjednóné Kraje Americzi

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Zjednóné Kraje Americzi *United States of America* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Mòtto: In God we trust* |
| *Himn: The Star-Spangled Banner (Gwiôzdzëstô Stanica)* |
|  |
| Òficjalny jãzëk | Niżóden |
| Stolëca | Waszington |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Kònstitucjô | Kònstitucjô Zjednónëch Krajów |
| Prezydeńt | Donôld Trump |
| Data ùsadzeniô | 4 lëpińca 1776 (deklaracjô) |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 9 831 214 km² 4,7% |
| Lëdztwò (2019) | 328 239 523 |
| Dëtk | Dolar ($) |
| Czasowô cona | UTC –5 do –11 – zëma
UTC –4 do –10 – lato |
| Nôrodné swiãto | 4 lëpińca |
| Kòd ISO 3166 | US |
| Internet | .us |
| Aùtowi kòd | US |
| Telefón | 1 |

 |

**Zjednóné Kraje Americzi** (*United States, United States of America*) są państwã w Nordowi Americe. Dzysdniowò są skłôdają z 50 krôjów. Są trzecém co do wiôlgòscë państwã swiata.

* stoleczny gard: Waszington (okrãżé Kòlumbii)
* lëdztwò: 328 239 523 mieszkańców (2019)
* wiéchrzëzna: 9 831 214  km²

Dzél Kaszëbów mieszkô w Zjednónëch Krajach Americzi na emigracëji m.jin. w gardze Chicagò. Kaszëbi wiele razy przëjéżdżelë na Swiatowi Zjôzd Kaszëbów. Wiôldżi gard je tu Nowi Jork. W Waszingtonie je òd 1800 rokù Bibloteka Kongresu, a òna mô wiele ksążków pò kaszëbskù. W tim państwie je stowôra *Kashubian Association of North America*, chtërna zajimô sã kaszëbską kùlturą.

## Galeriô

* Mòst Golden Gate, San Francisco
* Kapitol Zjednónëch Krajów
* Sztatura Wòlnosci, Nowi Jork
* Disneyland
* Bibloteka Kongresu

## Òbaczë téż

* Amerikańsczi aligator
* Amerikańsczi krokòdil

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Zjednóné Kraje Americzi** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

* (pl) pisze Józef Jan Hughes

| Państwa i teritoria w Nordowi Americe, Strzédni Americe i Pôłniowi Americe |
| --- |
| **Nordowô Amerika** | Kanada | Zjednóné Kraje Americzi | Grenlandzkô | Bermudë (WB) | Saint-Pierre ë Miquelon (Francëjô) |
| **Strzédnô Amerika** | Belize | Gwatemala | Hònduras | Kòstarika | Meksyk | Nikaragua | Panama | Salwadór |
| **Karaibë** | Antigua i Barbuda | Bahamë | Barbadós | Dominika | Dominikańskô Repùblika | Grenada | Haiti | Jamajka | Kùba | Pòrtorikò (USA) | Saint Kitts i Nevis | Saint Lucia | Saint Vincent i Grenadinë |
| **Pôłniowô Amerika** | Argentina | Bòliwiô | Brazylskô | Chile | Ekwador | Gujana | Kolumbiô | Paragwaj | Perú | Surinam | Trinidad ë Tobago | Urugwaj | Wenezuelskô |
|  **Zanôléżné teritoria:** | Francëjô: Gwadelupa, Martinika, Saint-Martin| Néderlandzkô: Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten | Wiôlgô Britanijô: Anguilla, B. Dzewiczé Òstrowë, Kajmanë, Montserrat | USA: Dzewiczé Òstrowë  |

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Państwò

**Państwò** – to zgòdnie z midzënôrodnym prawem takô jednostka pòliticzniégò pòdzelenkù swiata, chtërnej przëstoji ful samòstójnota, to je nie słëchô niżôdni jinszi pòliticznej jednocë. Na definicëjô nie przëjëmô równak òdnieseniô państwa do jinszich midzënôrodnich òrganizacëji jak na przikłôd ÒZN czë Eùropejsczi Ùniji, a téż z wiãkszima państwama (np. w blokù państw socjalistnich słëchającëch ZSSR).

## Òbaczë téż

* Lësta eùropejsczich państw

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Państwò** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Festiwal

**Festiwal** –

## Festiwale

* Kaszëbscze spiéwë
* Kaszëbsczé tónë nad Môłim Mòrzã
* Jantarowi Bôt
* Festiwal Truskawek Kaszubskich
* Festiwal Żurawiny

 Festiwal Festiwal Kaszëbsczich Filmów
## Òbaczë téż

* Kònkùrs
* Nôdgroda

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Festiwal** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
# Francëjô

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Francëskô Repùblika *République française* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Mòtto: Liberté, Égalité, Fraternité (Wòlnosc, Równosc, Braterstwò)* |
| *Himn: La Marseillaise (Marsëliankô)*
 |
|  |
| Òficjalny jãzëk | francësczi |
| Stolëca | Pariz |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Kònstitucjô | Kònstitucjô Francësczi |
| Prezydeńt | Emmanuel Macron |
| Premiéra | Sébastien Lecornu |
| Wiéchrzëzna  | 547.026 km²  |
| Lëdztwò (2026) | 66,746,401 |
| Dëtk | Eùro (EUR, €) |
| Czasowô cona | UTC +0 |
| Nôrodné swiãto | 14 lëpińca |
| Kòd ISO 3166 | FR, FRA |
| Internet | .fr |
| Aùtowi kòd | F |
| Telefón | +345 |

 |

**Francjô, Francëskô Repùblika** (fr. *France, République française*) – państwò w zôpadny i pôłniowi Eùropie, jaczé mô téż zamòrsczé teritoria na jinszëch kòntinentach. Grańczi z Belgią, Luksembùrgã, Niemiecką, Szwajcarią, Italską, Mònakò, Andorą i Szpańską. Zamòrsczé teritoria grańczą z Brazylią, Surinamã i Néderlandzką. Kraj je sparłãczony z Wiôlgą Britanią Eùrotunelã, jaczi je pòd kanałã La Manche.

Francëskô Repùblika je semiprezydencką repùbliką, w jaczi wôżną rolã mô prezydent. Je piątim z nôlepi rozwiniãtëch krajów swiata i dzewiątim ze wzglãdu na warënczi żëcégò. W swòji kònstytucje narzeszô do Deklaracje Praw Człowieka i Òbëwatela z 1789 rokù. Francëskô je nôleżnikã i jednym z załóżców Eùropejsczi Ùnie i Òrganizacje Zjednónëch Narodów.

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Francëjô** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa z Eùro |
| --- |
| **Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùniji**
Aùstriô | Belgijskô | Bùłgariô | Chòrwackô | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Néderlandzkô | Pòrtugalskô | Słowackô | Sloweńskô | Szpańskô |  |
| **jine państwa:** Andorra | Czôrnogóra | Kòsowò | Mònakò | San Marino | Watikan |

| Państwa w Eùropie |
| --- |
| Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorus | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwédzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô |
| **Zanôléżné teritoria:** Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard |
| **Ògrańczoné ùznanié:** Kòsowò | Pòdniéstrze |

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Rodnô mòwa

**Rodnô mòwa** (pierszi jãzëk) – jãzëk, jaczégò człowiek sã ùczi wprzód. Jegò przëswòjenié mô swój plac, na naturalny ôrt, w dzectwie, w òkrãżu zajimùjącym sã w przédnym dzélu dozéraniém môlegò człowieka. Colemało je to òkrãże rodzëznë.

## Òbaczë téż

* Rodnô mòwa (kònkùrs)
* Drëdżi jãzëk
* Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji
* Jãzëczi swiata
* Òbéndowi jãzëk

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Rodnô mòwa** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Wësztôłcenié

**Wësztôłcenié** – to je pòswiôdczonô dokùmeńtã wiédzô zwënégòwónô w òficjalnym systemie ùczbë (pùbliczné szkòłë, priwatné szkòłë).

## Òbaczë téż

* Szkòla w Starzënie

## Pòdług pòlsczégò prawa to dô wëùczenia

* spòdlowé wësztôłcenié
* gimnazjowé wësztôłcenié
* warkòwé wësztôłcenié
* strzédné wësztôłcenié
* wëższé wësztôłcenié (wëższô ùczałosc)

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Wëbiérné prawò

**Wëbiérné prawò** – je w Pòlsce òd 1 zélnika 2011 rokù regulowóné przez wëbiérny kòdeks.

## Òbaczë téż

* Głosowanié

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Wëbiérné prawò** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

* *DYREKTYWA RADY 94/80/WE z dnia 19 grudnia 1994 r. ustanawiająca szczegółowe zasady korzystania z prawa głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych przez obywateli Unii zamieszkałych w Państwie Członkowskim, którego nie są obywatelami*
* *Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Kodeks wyborczy.* (Dz.U. 2011, nr 21, pòz. 113)
* *Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.* (Dz.U. 2011, nr 21, pòz. 112)

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*