Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nowô Zelandzkô

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Nowô Zelandzkô *New Zealand Aoteaora* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Mòtto: fëlëje òficjalné rzeczenié* |
| *Himn: God Defend New Zealand* |
|  |
| Òficjalny jãzëk | anielsczi, māori, Nowô Zelandsczi jãzëk migowy |
| Stolëca | Wellington |
| Fòrma państwa | Kònstitucëjnô mònarchijô |
| Mònarcha | Karól III |
| Gùbernatór | Cindy Kiro |
| Premiéra | Christopher Luxon |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 268.680 km² 2,2%% |
| Lëdztwò (-) | 4,5 mln |
| Dëtk | Nowô Zelandsczi Dolar (NZD) |
| Czasowô cona | UTC +12/+13 |
| Nôrodné swiãto | 6 gromicznika (Dzéń Waitangi). |
| Kòd ISO 3166 | NZ |
| Internet | .nz |
| Telefón | 64 |

 |

**Nowô Zelandzkô** – je państwã na òstrowach Spòkójnégò Òceanu.

## Galeriô

* Mapa Nowi Zelandie
* Nowô Zelandzkô na karce Zemi

## Òbaczë téż

* Aùstralëjô

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Nowô Zelandzkô** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Aùstralëji i Oceanije |
| --- |
| Aùstralëjô | Fidżi | Kiribati | Mikronezjô | Nauru | Nowô Zelandzkô | Òstrowë Marshalla | Òstrowë Salomóna | Palau | Papùa-Nowô Gwinejô | Samoa | Tonga | Tuvalu | Vanuatu |
| **Zanôléżné teritoria:** Baker | Francëskô Polinezjô | Guam | Howland | Jarvis | Johnston | Kingman | Nordowe Mariany | Midway | Niue | Norfolk | Nowô Kaledońskô | Òstrowë Ashmore i Cartiera | Òstrowë Cooka | Òstrowë Mòrza Koralowego | Palmyra | Pitcairn | Samoa Amerykańscze | Tokelau | Wake | Wallis i Futuna |
| **Teritoria państwów butén Aùstralëji i Oceanije:** USA: Hawajë | Jindonezjô: Papùa, Zôpadnô Papùa | Chile: Òstrow Wiôlgònocny, Sala y Gómez | Japòńskô: Ogasawara, Minami Tori-shima, Oki-no-Tori-shima, Òstrowë Kazan |
# Sùdan

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Repùblika Sùdanu *‏جمهورية السودان* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Himn: السلام الجمهوري Nahnu Dżund Allah Dżund Al-watan* |
|  |
| Òficjalny jãzëk | arabsczi, anielsczi |
| Stolëca | Chartum |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Prezydeńt | Abd al-Fattah Abd ar-Rahman al-Burhan |
| Premiéra | Kamil Idris |
| Wiéchrzëzna  | 1 861 484 km²  |
| Lëdztwò (2025) | 50 614 633 |
| Dëtk | funt sudańsczi (SDG) |
| Czasowô cona | UTC +3 |
| Nôrodné swiãto | 1 stëcznika |
| Kòd ISO 3166 | SD |
| Internet | .sd |
| Aùtowi kòd | SUD |
| Telefón | +249 |

 |

**Sùdan** je państwã w Africe. Stolëcznym gardã je Chartum, greńcze z Egiptem, Eritreją, Etiopią, Pôłniowim Sùdanem, Centralnô Afrikã, Czadem, Libią.

W anticznym czasu bëł dzélą Stôrożëtniego Egiptu. Pò wiele zmianach w historii òstał sã dzélą jimperium òsmańsczégò. W 1881 zaczãło sã tu pòwstanié Mahdistów, chtërzy biôtkòwali o samòstójnotã i o rozszérzenié islamu le w 1898 òdniesli stracenie z wòjskami Wiôldżi Britanji. Sùdan stał sã anielskô koloniã (jakò Anglo-Egipsczi Sùdan, kondominium Wiôldżi Britanji i Egiptu). 1 stëcznika 1956 Sùdan zwëskał samòstójnotã. Do 2011 Sùdan bëł nôwikszim państwã w Africe, czedë Pôłniowi Sùdan obznôjmił samòstójnotã.

Wiéchrzëzna 1 861 484 km². Lëdztwò w 2025 bëło 50 614 633 mieszkańców. Długòsc żëcô dlô chłopów je 63 lata, a dlô białków 68. Nôwikszą religiją je islam, wëznaje go 91% lëdztwa, Chrzescëjanizne wëznaje 5,4% a 2,8% wëznaje religije rodne. Ùrzãdowim jãzëkã je arabsczi i anielsczi, ale mieszkańcy gôdoją téż w rodnych jãzëkach, na przëmiôr Beja i Hausa.

* Chartum, stolëczny gard
* Piramide w Meroe, dôwnym gardã Egipsczim
* Omdurman, stolëczny gard òbczas pòwstania Mahdistów

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Sùdan** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Africe |
| --- |
| Algieriô | Angòlô | Benin | Bòtswanô | Bùrkina Faso | Bùrundi | Centralnô Afrika | Czad | DR Kòngo | Dżibùti | Egipt | Eritrejô | Eswatini | Etiopiô | Gabón | Gambiô | Ghanô | Gwineja | Gwinejô Bissau | Kamerùn | Keniô | Kòmòrë | Kòngo | Lesòthò | Liberiô | Libiô | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokò | Maùretaniô | Maùritjùs | Mòzambik | Namibia | Niger | Nigeriô | Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô | Pôłniowô Afrika | Pôłniowi Sùdan | Zeloni Przilądk | Równikòwô Gwinejô | Rwandô | Senegal | Seszele | Sierra Leone | Somaliô | Sùdan | Tanzaniô | Togo | Tunezjô | Ùgandô | Zambiô | Zimbabwe | Ùbrzég Słoniowëch Kłów |
| **Zanôléżné teritoria:** Ceuta \* Kanarejscze Òstrowë \* Madera \* Melilla \* Òstrów Sw. Helenë \* Pelagijscze Òstrowë \* Réunion \* Sokotra |
| **Teritoria z ògrańczoném ùznaniém:** Somaliland | Zôpadnô Sahara (Sahrawi) |
# Greckô

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Greckô Repùblika *Ελληνική Δημοκρατία* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Mòtto: Ελευθερία ή Θάνατος (Wòlnota abò smierc)* |
| *Himn:  Imnos is tin Eleftherian (Himn do Wòlnotë)* |
|  |
| Òficjalny jãzëk | grecczi |
| Stolëca | Atenë |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Prezydeńt | Konstandinos Tasulas |
| Premiéra | Kiriakos Mitsotakis |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 131.940 km² -% |
| Lëdztwò (2011) | 10.816.286 |
| Dëtk | Eùro (EUR) |
| Czasowô cona | UTC +2 |
| Nôrodné swiãto | 25 strëmiannika, 28 pazdzérznika |
| Kòd ISO 3166 | GR, GRC |
| Internet | .gr |
| Telefón | 30 |

 |

**Greckô** je państwã w pôłniowi Eùropie, krôj Eùropejsczi Ùniji.

* stoleczny gard: Atenë
* lëdztwò: 10.816.286 mieszkańców (2011)
* wiéchrzëzna: 131.940 km²

Prefekturë Grecczi
## Òbaczë téż

* Parnas

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Greckô** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Eùropie |
| --- |
| Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorus | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwedzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô |
| **Zanôléżné teritoria:** Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard |
| **Ògrańczoné ùznanié:** Kòsowò | Pòdniéstrze |

| Państwa z Eùro |
| --- |
| **Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùniji**
Aùstriô | Belgijskô | Bùłgariô | Chòrwackô | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Néderlandzkô | Pòrtugalskô | Słowackô | Sloweńskô | Szpańskô |  |
| **jine państwa:** Andorra | Czôrnogóra | Kòsowò | Mònakò | San Marino | Watikan |

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Jãzëk

**Jãzëk** je jãzëk w którëm gôdô lëdzy. Òficjalni jãzëk, w chtërnym lëdze mògą składac wniosczi (w mòwie abò na pismie) w òrganie. Sã lëdzy, jaczi pòsługiwają sã regionalnyma abò miészëznowima jãzëkama, a mòże to bëc np. kaszëbsczi jãzëk. Mòżlëwòta brëkòwaniô pòmòcnégò jãzëka òznôczô, że òsobë nôleżącé do miészëznë mają prawò do: 1) sczerowiwaniô do òrganów gminë w pòmòcnym jãzëkù w pisowny abò gãbny fòrmie wniosków; 2) zwënégòwaniô, na wërazné żëczenié, òdpòwiescë téż w pòmòcnym jãzëkù w pisowny abò gãbny fòrmie. Na spòdlim wnioskù zajinteresowónëch lëdzy trzeba zezwòlëc na pòsługiwanié sã abò przëjãcé nôzwësków w brzmienim w regionalnym abò miészëznowim jãzëkù.

Kaszëbsczi je pòmòcny jãzëk w gminach:

* Gmina Lëniô òd 2012 r.
* Gmina Lëzëno òd 2014 r.
* Gmina Parchòwò òd 2006 r.
* Gmina Serakòjce òd 2007 r.
* Gmina Żukòwò òd 2013 r.

## Òbaczë téż

* Drëdżi jãzëk
* Rodnô mòwa
* Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji
* Jãzëczi swiata
* Òbéndowi jãzëk

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Jãzëk** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
# 15 lëstopadnika

**15 lëstopadnika** je 319. (320.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 46 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń swiãtëją:

### Wëdarzenia

### Ùrodzëlë sã

### Ùmarlë

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik