Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jastrë

Prawòsławnô jastrowô ikona „Zestąpienié do piekłów”

Farwné jaja
**Jastrë** – nôstarszé ë nôwôżniészé chrzescëjańsczé swiãta (króm Gòdów) ùwdôrzające smierc ë zmartwëchwstanié Jezësa Christusa. Tidzéń wprzódk, chtëren robi cząd wdôrzaniô nôbarżi wôżnëch dlô chrzescëjańsczi wiarë wëdôrzeniów, zwóny je Wiôldżim Tidzéniem.

## Rozmajitoscë

Niedzela przed Jastrama to Palmòwô Niedzela. Tegò dnia swiãcy sã palmë. Stronama stôrim zwëka gbùr jidze do sąsada i letkò bije rózgã i gôdô: Wierzba bije, jô nie bijã.

Jastrë zaczinają sã òd Wiôldżégò Czwiôrtkù, czedë w kòscele nie ùżiwô sã zwònów. Wiôldżi Czwiôrtk dlô Kaszëbów je nôlepszim czasã do sadzeniô roscënów i seniô.

We Wiôldżi Piãtk, jinaczi *Płaczëbóg*, doma robi sã pòrządczi. Dlô Kaszëbów to scësniony pòst, tak mòże jesc sëchi chléb i sëchi bùlwë.

W Wiôlgą Sobotã w kòscele swiãcy sã jastrową strawã, rozpôliwô sã òdżin, a swiãcy sã wòda i òdżin. Òdżin òdnëkiwô wszëlejaczi złé i zapewniwô dobri òbrodzaj.

Czedës Kaszëbi wierzelë, że w Jastrë w nocë òsoblëwi mòcë nabiérô wòda i to ùtrzëmùje sã do wschòdu słuńca. Dlôte przed wschòdã słuńca, przed rezurekcyjną Mszą sw., dobrze bëło są ùmëc w rzéce abò strëdze, kò takô wòda mògła cëdowno dzejac.

W Jastrową Niedzelã jidzemë na Mszã Sw. rezurekcëjną (*jastrowô witrzniô*). Pierszi dzéń swiãt je dlô familji.

Jastrowi Pòniedzôłk je zwóny dëgusama. Młodi knôpi zelonyma rózgama abò jałówcã dëgùją dzéwczãta. Za dëgòwanié dostôwajã jaja abò kùcha. W pòniedzôłk przëchodô do dzecë zajc, a przënosy farwne jôjka i bómczi.

## Pòchòdzenié pòzwë swiãta

Kaszëbsczé słowò „Jastrë” (równo jak dólnołużicczé „Jatšy” i górnołużicczé „Jutry”) pòchôdô òd pragermańsczégò \*austrōn (jaczé òznôczało „swit”, „widnica”) i rzeszi sã z praindoeùropejsczim mòrfemã \*aus-, jaczi òznôczôł „swiecëc”. Szlachòwną etimòlogijã mô anielsczé słowò „Easter” i miemiecczé „Ostern”.

## Òbaczë téż

* Jastrowi Pòniedzôłk
* Skłôdanié żëczbów
* Zajc

## Przëpisë

## Lëteratura

* T.Czerwińska,A. Pająk,L. Sorn: *Z kaszëbsczim w szkòle*, Gduńsk 2009.
* Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: *Bedeker Kaszubski*, Gduńsk 1978.
* Jan Perszon: *Na Jastre*, Lublin 1992.

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Jastrë** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

* Kraszanki od zająca i pogrzeb żuru. Wielkanoc na Kaszubach na Culture.pl (pòl.)

Easter in Kashubia na Culture.pl (ang.)
Крашанки від зайця і похорон журека. Великдень на Кашубщині na Culture.pl (uk)

Яйца в подарок от зайца и похороны журека. Пасха в Кашубии na Culture.pl (ru)

*
*