# Jan Paweł II

|  |
| --- |
|  |
| **Jón Paweł II** Karol Józef Wojtyła, Ioannes Paulus Secundus |
| Papiéż Biskùp Rzëmù Suweren Watikańsczégò Państwa |
|  Jón Pauel II (1988) |
| Mòtto: Totus Tuus (kasz. Cawny Twój) |
|  |
| Môl dzejaniégò | Pòlskô, Watikan |
| Data i môl nôrodzeniégò | 18 maja 1920 Wadowice |
| Data i môl smiercë | 2 łżëkwiata 2005 Watikan |
| Môl spòczinkù | bazylika sw. Piotra na Watikanie (kaplica sw. Sebastióna) |
| Papiéż |
| Cząd sprawòwaniégò | 16 rujana 1978 – 2 łżëkwiata 2005 |
| Arcëbiskùp krakòwsczi metropòlëta |
| Cząd sprawòwaniégò | 8 strëmiannika 1964 – 16 rujana 1978 |
|  |
| Wëznanié | Katolëcëzna |
| Kòscół | rzymskòkatolëcczi |
| Diakònat | 20 rujana 1946 |
| Pòntifikat | 16 rujana 1978 |
|  Galerëjô w Wikimedia Commons |

**Papiéż Jón Paweł II** (pòl: *Karol Józef Wojtyła*, wł. *Giovanni Paolo II*; ùr. 18 maja 1920 we Wadowicach kòl Krakòwa; ùm. 2 łżëkwiata 2005 w Watikanie) – pòlsczi rzimskòkatolëcczi dëchòwny, 264. papiéż (16 rujana 1978 – 2 łżekwiôta 2005) i 6. Suweren Watikańsczégò Państwa w latach 1978-2005. Swiãti katolëcczégò Kòscoła.

Ju za knôpiczëch lat ùmerlë Mù mëmka ë brat. Mieszkôł z òjcã, chtëren béł czedës òficérã. W 1938 rokù zdôł maturã. Zarô pò pòtemù przenieslë sã z òjcem do Krakòwa. Béł tu tedë sztudérą pòlonisticzi. W Krakòwie òni z òjcem bële jak wëbùchła II swiatowi wòjna. W 1941 rokù pò dłudżi chòrobie ùmarł jegò òjc - téż Karol. Dali w wòjnie Òn nié mógł sztudérowac. W 1941 rokù béł wespółzałóżcą Rapsodicznégò Téatru w Krakòwie. Òb czas òkùpacëji robił jakno robòtnik w firmie *Solvay*. W 1942 rokù wstąpił do kònspiracëjny Dëchòwny Seminarëji. W 1946 rokù béł wëswiãcony na ksãdza. Pózni sztudérowôł w Rzimie. Tam rëchtowôł téż swój dokôz doktórsczi na temã: *Questio de fide apud sanctum Ioannem de Cruce*. Jak Òn przëjachôł do Pòlsczi òd 1948 rokù béł wikarim we wsë Niegowic, a pòtemù w Krakòwie. W 1953 ròkù robił habilitacjã na Wëdzélu Teòlogicznym Ùniwersitetu Jagiellońsczégò. Czej miôł 38 lat dostôł biskùpié swiãcenia. Ju w 1963 rokù òstôł arcëbiskùpã krakòwsczim, a w 1967 kardinôlą. Brôł baro aktiwny ùdzél w Sobòrze Watikańsczim II.

Òd samégò pòczątkù pòntifikatu (16. rujana 1978 rokù) òczarzëł swiat swòją prostotą, òtemkłoscą ë wiesołoscą. Jegò wielné pielgrzimczi wiedno zbiérałë razã rzmë lëdzy. Dnia 13 maja 1981 w Watikanie Jana Pawła II chcôł zabic skrëcé zôchwatnik. To sã równak nie ùdało Mehmetowi Ali Agcze, ale òn trafił Papieża w brzëch i rãkã. Jan Paweł II miôł swój stolemny ùdzél w przërëchlenim ùpôdkù kòmùniznë. W swòjim nôùczanim wcyg pòdczorchiwôł pòczestnotã człowieka. Baro wôżnô bëła dlô Niegò sprawa miru w swiece ë jednota midzë chrzescëjónama, a téż wszëtczima lëdzama na Zemi.

Jón Paweł II gôdôł do Kaszëbów w Gdini w 1987 rokù: Drodżi Bratowie i Sostrë Kaszëbi! Strzeżëta tëch wôrtnotów i ti spôdkòwiznë, chtërné znaczą ò Waji juwernoce. ( „Drodzy Bracia i Siostry Kaszubi! Strzeżcie tych wartości i tego dziedzictwa, które stanowią o Waszej tożsamości.” ) Rzekł w tim kôzanim słowa, jaczé są dlô Kaszëbów wiôldżim òrądzã do bùchë: „Wiém, że Kaszëbi wiedno bëlë ë òstelë wiérny Kòscołowi”. Wnenczas òdbëłë sã zéńdzeniô Òjca Sw. z Kaszëbama w Gdini i Òlëwie.

To gdińsczé przesłanié Jón Paweł II przëbôcził Kaszëbóm w 1999 rokù w Sopòce. Tam papiéż wezwôł jich wszëtczich do dozéraniégò łączbë w rodzëznach, pògłãbianiégò znajomòscë swòjégò jãzëka ë przekôzëwaniégò młodim lëdzóm bòkadny kaszëbsczi tradicëji. Jón Paweł II przëjmòwôł Kaszëbów ù se w Watikanie. Òjc Sw. Jón Paweł II w 1987 ròkù òddôł jich Matce Bòsczi: „Waju wszëtczich, wajé rodzëznë ë wszëtczé Wajé sprawë skłôdóm ù stopów Matczi Christusa, tczony w wiele sanktuariach na ti zemi, a òsoblewie w Swiónowie i w Swôrzewie, ...”. Wprowôdzanié w żëcé Jegò nôùczi, a òsoblëwie tëch słowów, chtërné czerowôł do Kaszëbów je pòtrzébné do rozwiju kaszëbiznë. Ò Papiéżu Janie Pawle II pisalë kaszëbsczi lëterace.

Òd 2005 rokù dérowała za zgòdą Papiéża Benedikta XVI sprawa beatëfikacji Jana Pawła II. Wiele Kaszëbów mòdlało są ò Jegò jak nôchùtszé wëniesenié na wôłtôrze. Jak rzekł papież Benedikt XVI òd 1 maja 2011 ròkù to je błogòsławiony. Òd 27 łżëkwiata 2014 rokù to je swiãti.

## Galeriô

* Papiéż na latawiskù w Gdini – 11 czerwińca 1987
* Papiéż i prezydeńt Zjednónëch Krajów Americzi
* Pomnik Papiéża Jana Pawła II w Gduńskù
* Pomnik Papiéża Jana Pawła II w Gdini
* Pomnik w Gduńskù

## Pismiona (wëbiérk)

* Wojtyła, Karol: Triptik rzimsczi : meditacëje / Jan Paweł II ; pòzwòlił sobie skaszëbic Zbigniew M. Jankòwsczi; Pelplin : Wydaw. Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", 2004, ISBN 83-7380-202-9

## Òbaczë téż

* Papiéż
* Benedikt XVI
* Frãcëszk (papiéż)
* Papiéż Grégòr IX
* Papiéż Jón XXIII
* Papiéż Pius X
* Papiéż Pius XI
* Léón XIV
* Katolëcczi Kòscół
* Józef Jankòwsczi

## Lëteratura

* Kaszëbskô lëteratura : wëzdrzënë / Daniél Kalinowsczi, Adela Kùik-Kalinowskô ; tłómaczenié na kaszëbsczi jãzëk Dariusz Majkòwsczi, Gduńsk : Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié : Instytut Kaszubski w Gdańsku, 2017, s. 23.

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Jan Paweł II** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

*
* Index Translationum
* Swiãti Janie Pawle
* Centrum jp2
* Trzecia Pielgrzymka Papieża Jana Pawła II do Polski w dokumentach zasobu IPN
* Watikan - Bibloteka