# Belgijskô

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Królestwò Belgijsczi *Royaume de Belgique,*
*Koninkrijk België*,
*Königreich Belgien* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Mòtto: "Eendracht maakt macht"*
"L'union fait la force"
"Einigkeit macht stark" |
| *Himn: "La Brabançonne" (Brabanckô)*  |
|  |
| Òficjalny jãzëk | francësczi, néderlandzczi, miemiecczi |
| Stolëca | Bruksela |
| Fòrma państwa | kònstitucyjna mònarchia |
| Mònarcha | Filip I |
| Premiéra | Bart De Wever |
| Wiéchrzëzna  | 30.528 km²  |
| Lëdztwò (2025) | 11,960,170 |
| Dëtk | Eùro (EUR) |
| Czasowô cona | UTC +0 |
| Nôrodné swiãto | 21 lëpińca |
| Kòd ISO 3166 | BE |
| Internet | .be |
| Aùtowi kòd | B |
| Telefón | 32 |

 |

**Belgijskô** je państwã w Zôpadny Eùropie, krôj Eùropejsczi Ùniji, federacjô, chtërną twòrzą trzë regionë. Stolëca Belgijsczi je sedzëbą NATO ë Eùropejsczi Ùniji.

Belgijskô zwëskała samòstójnota òd Néderlandsczi 4 pazdzérznika 1830. 21 lëpińca 1831 pierszi król Belgijsczi – Léópóld I zasadł na trónie. Belgijskô je kònstitucyjną mònarchią, dzysdnia mònarchą je Filip I z dinastie Kobùrgów.

## Geògrafiô

### Pòłożenié

Leżi w Zôpadny Eùropie, nad Nordowim Mòrzã, midze Francëją a Nédérlandzką.

### Wiéchrzëzna

* całownô: 30,528 km²
* wiéchrzëzna lądu: 30,278 km²
* wiéchrzëzna wòdów: 250 km²

### Lądowé grańce

* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,297 km
* państwa, z jaczima mô grańce: Francëjô 556 km; Niemieckô 133 km; Luksembùrg 130 km; Néderlandzkô 478 km

### Brzegòwô liniô

66.5 km

### Klimat

Umiarkowany, łagódné zëme, chłodné lata, deszczowi, mòkry, pòbiegłi.

### Ùsztôłcenié terenu

Płasczé nôdbrzeżné rówiznë, strzódnô dzél ùrzemkowata, sërowe górë Ardeńsczégò Lasu na pôłniowim pòrënku.

### Wësokòsc terenu

* strzédnô wësokòsc: 181 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Nordowe Mòrze)
* nôwëższi czëp: 694 m. n.r.m. (Botrange)

### Gruńtë wedle ùżiwaniô

* rolné gruńtë 44,4% (w tim 28,3% òrnëch gruńtów)
* lasë 22% (w 2023)

## Sprôwné pòdzelenié

W Belgijsczi je sprôwné pòdzelenié na regionë.

| Belgijsczé regionë na karce |
| --- |
|  | * żôłti – Flamandzczi Region
* czerwòny – Walońsczi Region
* niebiesczi  – Stolëczny Region Brukseli
 |

## Lëdze i spòlëzna

### Pòpùlacjô

* wielëna lëdztwa: 11,960,170 (2025)
* białczi: 6,052,672
* chłopë: 5,907,498

### Etniczné karna

Belgòwie 75.2%, Włosi 4.1%, Marokańczicë 3.7%, Francuzë 2.4%, Tërcë 2%, Òlendrzë 2%, jinsi 10.6% (wôrtosc szacowónô na 2012)

### Jãzëczi

Néderlandczi (państwòwi) 60%, francësczi (państwòwi) 40%, miemiecczi (państwòwi) mni niż 1%. Belgijskô dzélë sã na trzë jãzëkowe wspólnotë.

| Jãzëkowe wspólnotë |
| --- |
|  | * żôłti – flamandzkô wspólnota
* czerwòny – francëskô wspólnota
* niebiesczi  – niemieckô wspólnota
 |

### Religijné karna

Katolëcë 57.1%, protestancë 2.3%, jinsi chrzescëjanie, 2.8%, mùzułmanie 6.8%, jinsi 1.7%, bezbòżnicë 9.1%, niewierzący/agnosticë 20.2% (wôrtosc szacowónô 2018)

### Ùrbanizacjô

* mieskô pòpùlacjô: 98.2%
* wikszé miesczé westrzódczi: Bruksela (stolëca) – 2,122 milionów mieszkańców; Antwerpiô – 1,057 milionów (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2023)

## Pòliticzny system

* òficjalnô pòzwa: Królestwò Belgijsczi
* pòliticzny ùstôw: kònstitucyjna mònarchia
* stolëca: Bruksela
* czasowô cona: UTC +0

### Wëkònôwczô władza

* król Filip I (òd 21 lëpińca 2013)
* premier Bart De Wever (òd 3 gromicznika 2025)

### Ùstawòdôwczô władza

Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô Jizba Reprezentantów (fr. Chambre des Représentants; 150 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i Senate (fr. Sénat; 60 nôleżników na piãcolatną kadencjã).

## Òbaczë téż

* Eùropejskô Ùnijô
* Francëjô

## Bibliografiô

* Belgijskô w „The World Factbook”

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Belgijskô** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa z Eùro |
| --- |
| **Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùniji**
Aùstriô | Belgijskô | Bùłgariô | Chòrwackô | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Néderlandzkô | Pòrtugalskô | Słowackô | Sloweńskô | Szpańskô |  |
| **jine państwa:** Andorra | Czôrnogóra | Kòsowò | Mònakò | San Marino | Watikan |

| Państwa w Eùropie |
| --- |
| Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorus | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwedzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô |
| **Zanôléżné teritoria:** Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard |
| **Ògrańczoné ùznanié:** Kòsowò | Pòdniéstrze |