# Bùłgariô

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Repùblika Bùłgariô *Република България* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Mòtto: Съединението прави силата* |
| *Himn:* *Miła Rodino (Drogô Tatczëzno)* |
|  |
| Òficjalny jãzëk | bùłgarsczi |
| Stolëca | Sofia |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Prezydeńt | Ilijana Jotowa |
| Premiéra | Rosen Żelazkow |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 110 994 km² 2,16% |
| Lëdztwò (2024) | 6 437 360 |
| Dëtk | eùro (EUR) |
| Czasowô cona | UTC +2 |
| Nôrodné swiãto | 3 strëmiannika |
| Kòd ISO 3166 | BG |
| Internet | .bg |
| Telefón | 359 |

 |

**Bùłgariô** (téż: **Bùłgarskô**; bùłg. България, òficjalnô pòzwa: Repùblika Bùłgariô, bùłg. *Република България*) – państwò w pôłniowòpòrénkòwi Eùropie. Mô przistãp do Czôrnégò Mòrza. Òd nordë grańczi z Rumùnią, òd pôłniégò z Grecją i Tërëcką, a òd zôpadu z Nordową Macedonią i Serbią. Nôleżi do NATO i Eùropejsczi Ùnie. Stolëcą Bùłgarie je gard Sofia.

## Geògrafiô

### Pòłożenié

Leżi w pôłniowòpòrénkòwi Eùropie, pòmidzë Rumùnią i Tërecką, na pòrénkù mô przëstãp do Czôrnégò Mòrza.

### Wiéchrzëzna

Kôrta Bùłgarie
* całownô: 110,879 km²
* wiéchrzëzna lądu: 108,489 km²
* wiéchrzëzna wòdów: 2,390 km²
* môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 106.

### Lądowé grańce

* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,806 km
* państwa, z jaczima mô grańce: Grecjô 472 km, Nordowô Macedoniô 162 km, Rumùniô 605 km, Serbiô 344 km, Tërëckô 223 km

### Brzegòwô liniô

Bùłgariô mô brzegòwą liniã ò długòscë 354 km.

### Klimat

W Bùłgarie wastëje miérny klimat, je cepło i sëchò òb lato, chłodno i sëro òb zëmã.

### Ùsztôłcenié terenu

Fizycznô kôrta Bùłgarie
Ùsztôłcenié terenu Bùłgarie je zwiksza górzësté, na nordze i pôłniowim wschòdze niżawë.

### Wësokòsc terenu

Nôwëższi czëp Bùłgarie – Musała (2,925 m. n.r.m.)
* strzédnô wësokòsc: 472 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: o m. n.r.m. (Czôrné Mòrze)
* nôwëższi czëp: 2,925 m. n.r.m. (Musała)

### Gruńtë wedle ùżiwaniô

* rolné gruńtë 46,9 % (w tim 29,9% òrnëch gruńtów)
* lasë 36,7% (w 2011)

## Lëdze i spòlëzna

### Pòpùlacjô

* wielëna lëdztwa: 7,057,504 (wôrtoscë szacowóné na lëpińc 2018)
* môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 104.

### Etniczné karna

Bùłgarzë w nôrodnëch ruchnach
Bùłgarzë 76.9%, Tërcë 8%, Cëgóni 4,4%, Bòsniacë 1.1% (wôrtoscë szacowóné na 2011)

### Jãzëczi

Òficjalnym jãzëkã je bùłgarsczi, rodny dlô 76,8% mieszkańców. Jiné wôżné jãzëczi to (wôrtoscë szacowóné na 2011): tërecczi (8,2%) i romani (3,8%).

### Religijné karna

Prawòsławnô katédra Aleksandra Newsczégò w Sofie
Prawòsławié wëznôwô 59,4% lëdztwa, 7,8% lëdztwa to mùzułmanie.

### Ùrbanizacjô

* mieskô pòpùlacjô: 75% (w 2018)
* wikszé miesczé westrzódczi: Sofia (stolëca) – 1,272,000 mieszkańców (w 2018)

## Pòliticzny system

* òficjalnô pòzwa: Repùblika Bùłgariô (bùłg. *Република България*)
* pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
* stolëca: Sofia
* czasowô cona: UTC+2
* państwowé swiãto: 3 strëmiannika (Dzéń Wëzwòleniô)

### Wëkònôwczô władza

* pezydent Iliana Iotova (Илияна Йотова) (òd 2026)
* premier Rosen Żelazkow (Росен Желязков) (òd 2025)

### Ùstawòdôwczô władza

Władzã ùstawòdôwczą sprôwiô jednojizbòwi parlament – Nôrodné Zéńdzenié (bùłg. *Народно събрание*), jaczi skłôdô sã z 240 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã.

## Bibliografiô

* Bùłgariô w „The World Factbook”

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Bùłgariô** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Eùropie |
| --- |
| Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorus | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwedzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô |
| **Zanôléżné teritoria:** Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard |
| **Ògrańczoné ùznanié:** Kòsowò | Pòdniéstrze |