Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 16 stëcznika

| # | **Pò** | **Wt** | **St** | **Cz** | **Pi** | **So** | **Ni** | **Miesąc** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | *22* | *23* | *24* | *25* | *26* | *27* | *28* |  |
| 1 | *29* | *30* | *31* | **1** | 2 | 3 | 4 | Stëcznik |
| 2 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 3 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 4 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 5 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | **1** | Gromicznik |
| 6 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 7 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 8 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 9 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | **1** | Strëmiannik |
| 10 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 11 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 12 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 13 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 14 | 30 | 31 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | April |
| 15 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 16 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 17 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 18 | 27 | 28 | 29 | 30 | **1** | 2 | 3 | Môj |
| 19 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 20 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 21 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 22 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| 23 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | Czerwińc |
| 24 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 25 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 26 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 27 | 29 | 30 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | Lëpińc |
| 28 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 29 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 30 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 31 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | **1** | 2 | Zélnik |
| 32 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 33 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 34 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 35 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 36 | 31 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | Séwnik |
| 37 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 38 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 39 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 40 | 28 | 29 | 30 | **1** | 2 | 3 | 4 | Pazdzérznik |
| 41 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 42 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 43 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 44 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | **1** | Lëstopadnik |
| 45 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 46 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 47 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 48 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 49 | 30 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | Gòdnik |
| 50 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 51 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 52 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 52 | 28 | 29 | 30 | 31 | **1** | 2 | 3 | Stëcznik |

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń (Jimieninë): Marcelégò, Włodzymiérza

### Wëdarzenia

### Ùrodzëlë sã

### Ùmarlë

### Przësłowié

* Na òkrãce niedzelë ni ma.

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: 16 stëcznika** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

*  (kasz.)
*  (pòl.)
*  (pòl.)
*  (pòl.)
*  (pòl.)
*  (ang.)
*  (ang.)

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik
# Park nôrodny

Park Nôrodny Los Cardones, Argentina
Lësta parków nôrodnych w Pòlsce
**Nôrodny park** – to dôlëzna chróniony z pòzdrzatkù na swòje wôrtnotë, w pierszi rédze nôtërny. W Pòlsce w brzëmieniu ùstawë ò òchrónie nôtërë z 2004r. òbejmùje dôlëzna wëprzédniwający sã òsoblëwima wôrtnotóma nôtërnyma, ùczałima, wespołowima, kùlturowima i wëchòwnyma, ò wiéchrzëznie nie miészi jak 1000 ha, na chtërnym òchrónie pòdlégô całô nôtëra i wôrtnotë òbrôzka zemi. W Pòlsce mómë 23 parczi nôrodny.

## Nôstarszi park nôrodny na swiece

Nôstarszim parkiem nôrodnym na swiece je Park Nôrodny Yellowstone w, Zjednónéch Krajach ò wiéchrzëznie 8980km2.

## Nôwiãkszi parczi nôrodny na swiece

* Park Nôrodny Grønlands − Grenlandia− 972000 km²
* Park Nôrodny Tasili Wan Ahdżar − Algieria − 72000 km²
* Park Nôrodny Wrangla-Swiãtégò Eliasza − USA − 53321 km²
* Park Nôrodny Namib-Naukluft − Namibia − 49768 km²
* Wiôldżi Rezerwat Gòbijsczi − Mòngòlia − 45000 km²
* Park Nôrodny Bizona Lesnégò − Kanada − 44807 km²
* Transgraniczny Park Nôrodny Kgalagadi − RPA/Bòtswana − 38000 km²
* Park Nôrodny Quttinirpaaq− Kanada− 37775 km²
* Park Nôrodny Salonga − Demokratnô Repùblika Konga − 36000 km²

## Zestawienié tabelariczny parków nôrodnych w Pòlsce

| Lp. | Pòzwa parkù nôrodnégò | Rok ùtwòrzenié | Wiéchrzëzna (km2) | Ùwôdżi |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Babiogórsczi Park Nôrodny | 1954 | 33,91 | rezerwat biosferë UNESCO |
| 2. | Białowiesczi Park Nôrodny | 1932 | 105,17 | rezerwat biosferë UNESCO |
| 3. | Biebrzańsczi Park Nôrodny | 1993 | 592,23 |  |
| 4. | Bieszczadzczi Park Nôrodny | 1973 | 292,01 | rezerwat biosferë UNESCO |
| 5. | Park Nôrodny Bòrë Tucholsczi | 1996 | 47,98 | rezerwat biosferë UNESCO |
| 6. | Drawieńsczi Park Nôrodny | 1990 | 113,42 |  |
| 7. | Gòrczańsczi Park Nôrodny | 1981 | 70,31 |  |
| 8. | Park Nôrodny Górów Stołowich | 1993 | 63,40 |  |
| 9. | Kampinosczi Park Nôrodny | 1959 | 385,49 | rezerwat biosferë UNESCO |
| 10. | Karkònosczi Park Nôrodny | 1959 | 55,81 | rezerwat biosferë UNESCO |
| 11. | Magùrsczi Park Nôrodny | 1995 | 194,39 |  |
| 12. | Narwiańsczi Park Nôrodny | 1996 | 73,50 |  |
| 13. | Òjcowsczi Park Nôrodny | 1956 | 21,46 |  |
| 14. | Pienińsczi Park Nôrodny | 1932 | 23,46 |  |
| 15. | Pòlesczi Park Nôrodny | 1990 | 97,62 | rezerwat biosferë UNESCO |
| 16. | Roztoczańsczi Park Nôrodny | 1974 | 84,83 |  |
| 17. | Słowińsczi Nôrodny Park | 1967 | 215,73+111,71 dôlëznë wòdné | rezerwat biosferë UNESCO |
| 18. | Swiãtokrzisczi Park Nôrodny | 1950 | 76,26 |  |
| 19. | Tatrzańsczi Park Nôrodny | 1954 | 211,64 | rezerwat biosferë UNESCO |
| 20. | Park Nôrodny Ùjsce Wartë | 2001 | 80,38 |  |
| 21. | Wielkòpòlsczi Park Nôrodny | 1957 | 75,84 |  |
| 22. | Wigiersczi Park Nôrodny | 1989 | 149,86 |  |
| 23. | Wòlińsczi Park Nôrodny | 1960 | 109,37 |  |

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Park nôrodny** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

*

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Czad

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Repùblika Czadu *‏جمهوريّة تشاد‎*
Jumhuriyat Tashad
République du Tchad |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Mòtto: Unité, Travail, Progrès (Jednosc, Prôcô, Pòkrok)* |
| *Himn: La Tchadienne Pieśń Czadu Czas trwania: 1 minuta i 2 sekundy.1:02* |
|  |
| Òficjalny jãzëk | francësczi, arabsczi |
| Stolëca | Ndżamena |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Prezydeńt | Mahamat Idriss Deby |
| Premiéra | Allamaye Halina |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 1 284 000 km² -% |
| Lëdztwò (2026) | 21,560,380 |
| Dëtk | CFAńsczi frank (CFA) |
| Czasowô cona | UTC +1 |
| Kòd ISO 3166 | TD |
| Internet | .td |
| Telefón | 235 |

 |

**Czad** (fr. *Tchad*, arab. ‏**تشاد‎**) – je państwã w centralny Africe, dzélowo na Saharze, bez przestãpù do mòrza. Greńczë z Nigrã, Nigerią, Kamerùnã, Centralą Afriką, Sudanã ë Libią.

## Demògrafiô

* lëdztwò: 21,560,380 (2026)
* religie:
	+ Islam: 52.1%
	+ Chrzescëjanizna: 44.2%
		- Protestancëzna: 23.9%
		- Katolëcczi Kòscół: 20%
		- jinsze chrzescëjańsczé: 0.3%
	+ Animizm: 0.3%
	+ brak: 2.8%
	+ nieòpisóne 0.7%

## Geògrafiô

* Wiéchrzëzna: 1 284 000 km²
* Grańce:
	+ òglowô długòsc wszëtczich grańców: 6,406 km
	+ Państwa, z jaczimi ma grańce: Kamerùn 1,116 km; Repùblika Westrzódnoafrikańskô 1,556 km; Libiô 1,050 km; Niger 1,196 km; Nigeriô 85 km; Sùdan 1,403 km

## Władza

* prezydeńt: Mahamat Idriss Deby
* prémier: Allamaye Halina

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Czad** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Africe |
| --- |
| Algieriô | Angòlô | Benin | Bòtswanô | Bùrkina Faso | Bùrundi | Centralnô Afrika | Czad | DR Kòngo | Dżibùti | Egipt | Eritrejô | Eswatini | Etiopiô | Gabón | Gambiô | Ghanô | Gwineja | Gwinejô Bissau | Kamerùn | Keniô | Kòmòrë | Kòngo | Lesòthò | Liberiô | Libiô | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokò | Maùretaniô | Maùritjùs | Mòzambik | Namibia | Niger | Nigeriô | Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô | Pôłniowô Afrika | Pôłniowi Sùdan | Zeloni Przilądk | Równikòwô Gwinejô | Rwandô | Senegal | Seszele | Sierra Leone | Somaliô | Sùdan | Tanzaniô | Togo | Tunezjô | Ùgandô | Zambiô | Zimbabwe | Ùbrzég Słoniowëch Kłów |
| **Zanôléżné teritoria:** Ceuta \* Kanarejscze Òstrowë \* Madera \* Melilla \* Òstrów Sw. Helenë \* Pelagijscze Òstrowë \* Réunion \* Sokotra |
| **Teritoria z ògrańczoném ùznaniém:** Somaliland | Zôpadnô Sahara (Sahrawi) |
# 1980

**1980** / MCMLXXX

1978 « 1979 « **1980** » 1981 » 1982
### Wëdarzenia

* 22 séwnika - w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwstôwô samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "Solidarnosc"

### Ùrodzëlë sã

### Ùmarlë