# Łotwa

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Łotewskô Repùblika *Latvijas Republika* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Himn: Dievs, svētī Latviju (Bòże, błogòsławi Łotwã)*  |
|  |
| Òficjalny jãzëk | łotewsczi |
| Stolëca | Riga |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Prezydeńt | Edgars Rinkēvičs |
| Premiéra | Andris Kulbergs |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 64 589 km² 1,5% |
| Lëdztwò (2017) | 1 944 643 |
| Dëtk | eùro (EUR) |
| Czasowô cona | UTC +2 |
| Nôrodné swiãto | 18 lëstopadnika |
| Kòd ISO 3166 | LV |
| Internet | .lv |
| Aùtowi kòd | LV |
| Telefón | +371 |

 |

**Łotwa** (łot. *Latvija*; òficjalnô pòzwa: Łotewskô Repùblika, łot. *Latvijas Republika*) – państwò w nordowi Eùropie. Òd nordë grańczi z Estonią, òd pôłniégò z Lëtwą, a ód pòrénkù – z Rusją i Biôłorusą. Stolëcą i nôwikszim gardã je Riga. Mô przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 498 km. Nôleżi do NATO i Eùropejsczi Ùnie.

## Geògrafiô

### Pòłożenié

Kôrta Łotwë
Leżi w nordowi Eùropie, na pòrénkòwim ùbrzegù Bôłtëcczégò Mòrza, zwiksza midzë 55° a 58° nordowi geògraficzny szérzë i 21°-29° pòrénkòwi geògraficzny długòscë.

### Wiéchrzëzna

* całownô: 64,589 km²
* wiéchrzëzna lądu: 62,249 km²
* wiéchrzëzna wòdów: 2,340 km²
* môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 125.

### Lądowé grańce

* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,370 km
* państwa, z jaczima mô grańce: Biôłorus 161 km, Estoniô 333 km, Lëtwa 544 km, Ruskô 332 km

### Brzegòwô liniô

498 km (przistãp do Bôłtëcczégò Mòrza)

### Klimat

Klimat przechódny midzë mòrsczim i kòntinentalnym, na jaczi mô cësk to, że krótkò je Bôłt - mòrze. Wiatrë nôwiãcy wieją òd pôłniowò-zôpadny stronë (czerënk òd Atlantikù) i przëwióny znądka lëft niese wiôlgą wielënã òpadënków (500-800 mm òb rok). Niebò je przez wiãkszosc czasu zacygniãté blónama. Òb rok słuńce swiécy strzédno le przez 30-40 dni. Nôbarżi słonecznym i sëchim miesącã je môj.

Lato je wiele razy chłodné i z deszczama. Dodatné temperaturë trzimają sã przez 125—155 dniów w rokù. Strzédnô cepłota czerwińca sygô 15—17 °C. Zëma bawi òd pòłowë gòdnika do pòłowë strëmiannika. Strzédnô cepłota stëcznika sygô òd −3 do −7 °C, chòc tej sej mòże spôdac nawetka do −40 °C.

### Ùsztôłcenié terenu

Fizycznô kôrta Łotwë
Przeplôtają sã wëszawë i niżawë. Nôwiãkszą niżawą je Żmudzczé Pòbrzeżé.

### Wësokòsc terenu

Panorama z góry Gaiziņkalns
* strzédnô wësokòsc: 87 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. Bôłtëcczé Mòrze
* nôwëższi czëp: 312 m. n.r.m. (Gaiziņkalns)

### Gruńtë wedle ùżiwaniô

* rolné gruńtë: 29,2% (w tim 18,6% òrnëch gruńtów)
* lasë: 54,1%

## Lëdze i spòlëzna

### Pòpùlacjô

* wielëna lëdztwa: 1,944,643 (na lëpińc 2017)
* môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 149.

### Etniczné karna

Łotisze 61.8%, Ruskòwie 25.6%, Biôłorusënowie 3.4%, Ùkrajińcë 2.3%, Pòlôsze 2.1%, Lëtwini 1.2% (wôrtoscë szacowóné na 2016)

### Jãzëczi

łotewsczi (òficjalny) 56.3%, rusczi 33.8%,

### Religijné karna

lëtërstwò 19.6%, prawòsławié 15.3%,

### Ùrbanizacjô

Riga – stolëca i nôwikszi gard Łotwë
* mieskô pòpùlacjô: 67,4%
* wikszé miesczé westrzódczi: Riga (stolëca) – 638,784 mieszkańców; Daugavpils – 85,286, Lipawa – 70,499 (na 2016

## Pòliticzny system

Kôrta z historicznyma regionama Łotwë
* òficjalnô pòzwa: Łotewskô Repùblika (łot. *Latvijas Republika*)
* pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
* stolëca: Riga
* czasowô cona: UTC+2
* państwowé swiãto: 18 lëstopadnika – Dzéń Proklamacje Łotewsczi Repùbliczi (łot. *Latvijas Republikas proklamēšanas diena*)
* nôrodny himn: „Dievs, svētī Latviju!” (*Bòże, błogòsławi Łotwã*)

### Wëkònôwczô władza

* prezydent Edgars Rinkēvičs (2024)
* premier Evika Siliņa (2024)

### Ùstawòdôwczô władza

jednojizbòwi parlament Sejm (łot. *Saeima*; 100 nôleżników na sztërëlatną kadencjã)

## Przëpisë

## Bibliografiô

* Łotwa w „The World Factbook”

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Łotwa** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Eùropie |
| --- |
| Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorus | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwedzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô |
| **Zanôléżné teritoria:** Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard |
| **Ògrańczoné ùznanié:** Kòsowò | Pòdniéstrze |

| Państwa z Eùro |
| --- |
| **Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùniji**
Aùstriô | Belgijskô | Bùłgariô | Chòrwackô | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Néderlandzkô | Pòrtugalskô | Słowackô | Sloweńskô | Szpańskô |  |
| **jine państwa:** Andorra | Czôrnogóra | Kòsowò | Mònakò | San Marino | Watikan |