Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Przëpôdk

**Przëpôdk** – gramaticznô kategòriô, przez chtërną òdmieniają sã jistniczi, znankòwniczi, wielniczi, zamiona, mionoczasniczi (temù téż pòzéwô sã jich òglowò mionama). W niechtërnëch jãzëkach przez przëpôdczi òdmieniają sã téż czasniczi. Kategòriô przëpôdkù odzdrzadlëwô rozmajité fùnkcje dóny fòrmë słowa.

Òdmianã słów przez przëpôdczi nazéwô sã deklinacją. Teoriã deklinacje òpracowóno w IV st. p.n.e. w Grecczi. Grecë nadalë téż przëpôdkóm pòzwë, chtërne òstałë przedolmaczoné na łacënã przez Rzëmian.

Jãzëczi, w chtërnëch wëstãpùją przëpôdczi, mają jich na ògle òd 4 do 7. Trôfiają sã téż jãzëczi z leno dwùma przëpôdkama, jak bùłgarsczi (na ògle są to jãzëczi, jaczé dôwni miałë jich wicy, ale jich system przëpôdków ùproscëł sã).

Nawetka w jãzëkach z wiôlgą lëczbą przëpôdków (kaszëbsczi i pòlsczi – 7, łacëna – 6/7, greczëzna – 5) kòżdi przëpôdk mòże miec czile syntaksycznëch fùnkcjów. W jãzëkach, chtërne ni mają przëpôdków, jistnieją alternatiwné spòsobë pòkôzaniô roli słowa w zdanim: pòrządk słów, ùżëcé przëmiónków i pòmiónków.

W kaszëbsczim jãzëkù wëstãpùje sétmë przëpôdków

1. nazéwôcz;
2. rodzôcz;
3. dôwôcz;
4. winowôcz;
5. nôrzãdzôcz;
6. môlnik;
7. wòłôcz.

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Przëpôdk** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
# Pòrënkòwi Timor

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Pòrënkòwi Timor *Timor-Leste* *Timór Lorosa'e* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Mòtto: Honra, Pátria e Povo* |
| *Himn: Pátria* |
|  |
| Òficjalny jãzëk | Tetum, pòrtugalsczi |
| Stolëca | Dili |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Prezydeńt | José Ramos-Horta |
| Premiéra | Xanana Gusmão |
| Wiéchrzëzna % wòdë | 15.007 km² -% |
| Lëdztwò (2019) | 1.177.834 |
| Dëtk | amerikańsczi dolar (USD) |
| Czasowô cona | UTC +9 |
| Nôrodné swiãto | 20 maja |
| Kòd ISO 3166 | TL, TLS |
| Internet | .tl |
| Telefón | 670 |

 |

**Pòrënkòwi Timor** abò **Pòrénszi Timòr** (tetum: *Timór Lorosa'e*, pòrt.: *Timor-Leste*) - je môłim państwã w Azëji na pòrénszim dzélu òstrowù Timòr, ze stolëcą w Dili. Òstrów bëł zamieszkóny òd 40.000 lat przez aùstralëjsczé plemiona i przez melanezëjsczé plemiona òd 5000 lat. Rosłë tu sandałowé drzewa. Pòrénszi dzél òstrowù béł pòrtugalską kòloniją jakno Pòrtugalsczi Timòr òd 17-égò stoleca do 1975 rokù, a zôpadni dzél òstrowù béł néderlandzką kòloniją, jaż òstôł dzélem Jindonezji. Pòrénszi Timòr ògłosył samòstójnotã od Pòrtugalsczi w lëstopadnikù 1975 rokù, le chùtkò òstôł zaatakowóné przez wòjskò Jindonezji. Krôj béł pòd ôkùpacëją Jindonezji òd 1976 do 1999 rokù i bëłë tu stolemné mùżdżówczi jak np. mùżdżówka w Dili w 1991 r.

20 maja 2002 Pòrénszi Timòr stôł sã państwã ùznónym przez ONZ, a zôpadny dzél òstrowù wcyg mô Jindonezjô.

* Karta Pòrénszégò Timòrù
* Ùbrzég gardu Dili, Pòrénszi Timòr
* Ilha de Jaco, Pòrénszi Timòr
* Timoresczé tuńcerczi
* Swiãti budënk religijnë w gardze Lospalos, Pòrénszi Timòr
* Chłop w lëdowim ruchnie, Pòrénszi Timòr

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Pòrënkòwi Timor** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Azëji |
| --- |
| Afganistón | Armenijô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japòńskô | Jemen | Jindonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Półniowò Kòreja | Nordowô Kòreja | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngolskô | Myanmar (dôwni Birma) | Nepal | Òman | Pakistan | Ruskô | Saudëjskô Arabijô | Singapùr | Sri Lanka | Syrëjô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Pòrënkòwi Timor | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczé Emiratë |
| **Zanôléżné teritoria:** Palestinskô | Makaù | Tibet |
| **Nëuznoné teritoria:** Kurdistón | Nordowy Cyper |
| **Teritoria państwów butén Azëji:** Austr: Òstrów Gòdów ë Kòkòsowe Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Sporadë, Chijos ë Lesbos |

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# 9 łżëkwiata

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń (Jimieninë): Marië, Wadima

### Wëdarzenia

### Ùrodzëlë sã

* 1871 – Wincenti Rogala
* 1889 – Marión Mòkwa, malôrz marinista
* 1923 – Bòlesłôw Bòrk

### Ùmarlë

### Przësłowié

* Dwaj wiérny przëjôcele to dwie dëszë w jednym cele.

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik