Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pôłniowô Afrika

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Pôłniowô Afrika *Ningizimu Afrika Umzantsi Afrika Suid-Afrika* |
| --- |
|  Fana |  Herb |
| *Mòtto: ǃke e꞉ ǀxarra ǁke (ǀXam)*
"Unity in Diversity" |
| *Himn: National anthem of South Africa* |
|  |
| Òficjalny jãzëk | Zulu, xhosa, xesotho, tambesi, swazi, afrikaans, anielsczi i jin. |
| Stolëca | Cape Town |
| Fòrma państwa | repùblika |
| Prezydeńt | Cyril Ramaphosa |
| Wiéchrzëzna  | 1,2 mln km²  |
| Dëtk | Pôłniowòafrikańsczi rand (ZAR) |
| Czasowô cona | UTC +2 |
| Kòd ISO 3166 | ZA |
| Internet | .za |
| Telefón | 27 |

 |

**Pôłniowô Afrika** abò **RPA**, *Repùblika Pôłniowi Africzi* (*zulu: Ningizimu Afrika; xhosa: Umzantsi Afrika; afrikaans: Suid-Afrika; anielsczi: South Africa*) – to je duże, wielonôrodne państwò na nôbarżi pôłniowim ùbrzégu Africzi, i grańczë z Jindijsczim Oceanã i pôłniowoatlanticczim Oceanã. RPA ma dzys miono "Tãczôwi Nôrod", bo tu baro wiele różno-narodnich lëdow afrikańsczich jako stolemné lëdze Zulu i Xhosa, i wiele jazëkow, z chtërnëch nôrodne to zulu, xhosa, afrikaans, sotho, tswana, tsonga, swazi, venda, ndebele i anielsczi. Nôwikszi gard to Johannesburg. RPA mô dzys 3 stolëce: Cape Town, dze je parliment, Bloomfontain, dze je nôwëższi sąd i Pretoria, dze je rząd. Nederlandzczé kupcë ùsôdzelë tu kolonijë Fort Goede Hoop i Kaapstad (dzys Cape Good Hope i Cape Town) i z jich nederlandzczégò jãzëka powstôł afrikaans.

* Galeriô Pôłniowi Africzi
* Nelson Mandela, pierszi czôrny prezydent RPA
* Stołowô Gora i Cape Town
* Desmond Tutu

* Lëdze Zulu
* Nôrodni ptôch sekretôrz

* FIFA 2010 w Soweto
* Afrikańscze pingwinë

* Cape Malay Bo-Kaap
* Albert Lutuli

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Pôłniowô Afrika** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Państwa w Africe |
| --- |
| Algieriô | Angòlô | Benin | Bòtswanô | Bùrkina Faso | Bùrundi | Centralnô Afrika | Czad | DR Kòngo | Dżibùti | Egipt | Eritrejô | Eswatini | Etiopiô | Gabón | Gambiô | Ghanô | Gwineja | Gwinejô Bissau | Kamerùn | Keniô | Kòmòrë | Kòngo | Lesòthò | Liberiô | Libiô | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokò | Maùretaniô | Maùritjùs | Mòzambik | Namibia | Niger | Nigeriô | Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô | Pôłniowô Afrika | Pôłniowi Sùdan | Zeloni Przilądk | Równikòwô Gwinejô | Rwandô | Senegal | Seszele | Sierra Leone | Somaliô | Sùdan | Tanzaniô | Togo | Tunezjô | Ùgandô | Zambiô | Zimbabwe | Ùbrzég Słoniowëch Kłów |
| **Zanôléżné teritoria:** Ceuta \* Kanarejscze Òstrowë \* Madera \* Melilla \* Òstrów Sw. Helenë \* Pelagijscze Òstrowë \* Réunion \* Sokotra |
| **Teritoria z ògrańczoném ùznaniém:** Somaliland | Zôpadnô Sahara (Sahrawi) |

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# 26 gòdnika

**26 gòdnika** je 360. (361.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 5 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń swiãtëją: Szczepón, Tédór

### Wëdarzenia

* 1991 - òstôł òficjalno zakùńczony ZSSR i kùńczy bëc jakò państwò.

Pòwstałë nowé państwo Ruskô i ùwòlnienë od Sowietów samòstójnë państwa jakò Armenijô, Ùkrajina, Estóńskô, Lëtewskô, Kazachstan, Ùzbekistan i jinsze.

* 2004 - stolemne trzãsiene Zemi i Tsunami 2004 w Jindijsczi Òceanie, 9.0 na skali Richtera, zabitëch 300.000 lëdzy, bez doma òstało 1.500.000 lëdzy w Jindiach, Jindonezeji, Tajlandii, Sri Lance i Malezeji.

### Ùrodzëlë sã

* 1791 - Charles Babbage, anielsczi matematik i wënalôzca (ùm. 1871)
* 1891 - Henry Miller, amerikańsczi runita (ùm. 1980)
* 1893 - Mao Zedong, diktatôr chińsczi (ùm. 1976)
* 1904 - Alejo Carpentier, kubańsczi runita (ùm. 1980)
* 1963 - Lars Ulrich, dënsczi perkùsëjita i kòmpòzytór w karno Metallica.

### Ùmarlë

* 1972 - Harry S. Truman, amerikańsczi prezydent (ùr. 1884).
* 1997 - Adòm Giedrys, pòlsczi krawc, astronoma-amator (ùr. 1918)
* 2000 - Magik, pòlsczi raper z karnów Kaliber 44 i Paktofonika (ùr. 1978)
* 2006 - Gerald Ford, amerikańsczi prezydent (ùr. 1913)
* 2009 - Yves Rocher, francësczi przerobnik (ùr. 1930)

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik
# Łżëkwiat

| # | **Pò** | **Wt** | **St** | **Cz** | **Pi** | **So** | **Ni** | Zwinie**Miesąc** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | *22* | *23* | *24* | *25* | *26* | *27* | *28* |  |
| 1 | *29* | *30* | *31* | **1** | 2 | 3 | 4 | Stëcznik |
| 2 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 3 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 4 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 5 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | **1** | Gromicznik |
| 6 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 7 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 8 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 9 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | **1** | Strëmiannik |
| 10 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 11 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 12 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 13 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 14 | 30 | 31 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | April |
| 15 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 16 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 17 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 18 | 27 | 28 | 29 | 30 | **1** | 2 | 3 | Môj |
| 19 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 20 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 21 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 22 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| 23 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | Czerwińc |
| 24 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 25 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 26 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 27 | 29 | 30 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | Lëpińc |
| 28 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 29 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 30 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 31 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | **1** | 2 | Zélnik |
| 32 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 33 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 34 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 35 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 36 | 31 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | Séwnik |
| 37 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 38 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 39 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 40 | 28 | 29 | 30 | **1** | 2 | 3 | 4 | Pazdzérznik |
| 41 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 42 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 43 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 44 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | **1** | Lëstopadnik |
| 45 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 46 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 47 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 48 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 49 | 30 | **1** | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | Gòdnik |
| 50 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 51 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 52 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 52 | 28 | 29 | 30 | 31 | **1** | 2 | 3 | Stëcznik |

**Łżëkwiat** – czwiôrti miesąc roku w gregorijansczim kalãdôrzu. Mô 30 dniów. Jiné kaszëbsczé miono: kwietnik, aprël, kwiecéń.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |  |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |  |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |  |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| 29 | 30 |  |  |  |  |  |

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Łżëkwiat** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik