Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Téater

Téater
**Téater**  – to je przedstôwianié przez teatrowników zamkłosce scenowich dokôzów.

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Téater** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# 12 łżëkwiata

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń (Jimieninë): Juliusz, Teréza

### Wëdarzenia

### Ùrodzëlë sã

### Ùmarlë

### Przësłowié

* Miło Bògù, jak człowiek wëléze z nôłogù.

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik
# 4 lëstopadnika

**4 lëstopadnika** je 308. (309.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 57 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń swiãtëją: Francëszka, Léna, Karól, Òlgerd, Sãdomir

### Wëdarzenia

### Ùrodzëlë sã

* 1744 rokù Jón III Bernoùlli (Johann III Bernoulli)

### Ùmarlë

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik
# Sardiniô

Sardiniô (zamalowónô na kôrce na czerwiono )
Zapòrowé jezoro na Sardinii
**Sardiniô** (*Sardegna* abò *Sardigna*) – to je òstrów kòl Italsczi, drëdżi pòdle wialgòscë òstrów Strzódzemnégò Mòrza. Òd 1 do 1,5 mln mieszkańców òstrowù ùżiwô apartnégò sardińsczégò jãzëka.

Dzysdniowò Sardiniô słëchô do Italsczi.

## Spòdlowé pòdôwczi

* lëdztwò: kòl 1663000
* wiéchrzëzna: 24 090 km²

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Sardiniô** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Mars

Helikòpter na planéce Mars
Delta rzeczi na planéce Mars
**Mars** () – czwiortô pòsobicą (jak rechùje òd Słuńca) planéta w Słuńcowim Ùstawie. W 2018 rokù tu bëła nalazłô wòda.

## Òbaczë téż

* Zemia

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Mars** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

| Słuńcowi Ùstôw Słuńcowi Ùstôw |
| --- |
|  |
| Słuńce | Merkùri | Wenus | Zemia | Mars | *Ceres* | Jupiter | Saturna | Ùran | Neptun | *Orkus* | *Pluton* | *Haùmea* | *Quaoar* | *Makemake* | *Gonggong* | *Eris* | *Sedna* |
| Miesądz · pas planétoidów · pas Kùiperô · blón Oortô |

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Kôln

Herb
Fana
Kôln – gard
**Kôln** (miem. *Köln*) – to je wiôldżi gard w Miemiecczi Federatiwny Repùblice. Tu je katédra, chtërną zaczãlë bùdowac w 1248 rokù.

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Kôln** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

* *Society for Endangered Languages* w Kôlnie

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# 1 lëstopadnika

**1 lëstopadnika** je 305. (306.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 60 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń swiãtëją:

### Wëdarzenia

* 1993 - Eùropejskô Ùnijô

### Ùrodzëlë sã

### Ùmarlë

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik
# Nowi Jork (stón)

*Hewòtny artikel òstôł napisóny przez òsobã jakô nie znaje perfektno kaszëbsczégò. Jãzëkòwô pòprôwnosc negò artikla wëmôgô werifikacëji.*

Stón Nowi Jork na kôrce USA
Stanica Nowégò Jorkù
Sztatura Wòlnoscë
**Nowi Jork** (ang. State of New York lub New York State ) – stón w nordowò -wschòdni czãscy Zjednónëch Krajów Americzi. Stolëcą je Albany.

## Historiô

Przódë (czej jesz nie bëło tam Eùropejczików) ne òbszarë zamieszkiwelë Jindianie Mohegan, Munsee i Delawarowie (algònkińskô grëpa), a téż Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga i Seneka. Pierwim Eùropejczikã, chtëren nawiedzył òbéńdã przińdnégò Nowégò Jorkù béł Giovanni da Verrazzano w 1524 rokù. Henry Hùdson w 1609 rokù òdkrił główną rzékã stanu, pózni pòzwóną jegò mionã. Pierszima stójnyma eùropejsczima òskòlańcama bëlë Hòlandrë, chtërni òd 1613 rokù òrganizowelë w òbrëmienim Manhatanu swòjiznowé zamòrsczi òbszôr. Le pózni pò III wòjnie anielskò–hòlendersczi òddelë te zemie Anglikóm, chtërny nadelë ji nowé miono *Prowincjô Nowi Jork* (1777 r.). Òstateczno òbszarë Nowégò Jorkù stałë sã swòjizną Zjednónëch Krajów Americzi na skùtk ùgòdów pòdpisónëch do 1797 rokù z Jindianama .

## Geògrafiô

Stón rozcygô sã òd jezora Òntario i Erie do Atlanticczégò Òceanu (tikô gò na pôłniowim wschòdze). Na nordze mô grańcë z Kanadą. Nôwiãkszé rzeczi to: Niagara, Hùdson, Rzéka Swiãtégò Wawrzińca. Stón Nowi Jork leżi pòmidzë taczima stanama jak: Vermount, Connecticut, New Jersey i Pennsylvania. Nôwiãkszim gardã stanu je Nowi Jork, gdze żëje bezmała pòłowa jegò mieszkańców. Jinszé wiôldżé gardë to: Bùffalo, Rochester, Syracusë i stolëca stónu – Albany.

## Demògrafiô

Nowi Jork mô 17 421 800 mieszkańców (2005). Hewò lëdze gôdają pòstãpnyma jãzëkama :

* anielsczi jãzëk – 71,84%
* szpańsczi jãzëk – 14,08 %
* chińsczi jãzëk – 1,66 %
* rusczi jãzëk – 1,33 %
* włosczi jãzëk – 1,27 %
* francësczi jãzëk – 0,8 %
* kreólsczi jãzëk – 0,65 %
* jãzëk jidisz – 0,6 %
* kòreańsczi jãzëk – 0,6 %
* pòlsczi jãzëk – 0,54 %

## Religiô

* katolëcyzna – 39 %
* protestantizna– 32 % (w tim Lëterstwò 11%)
* bez wëznaniô – 17 %
* judajizna – 6 %
* òstałë (m. jin. islam ...) – 6 %

Nôwikszima religijnyma grëpama w 2010 rokù bëłë:

* Katolëcczi Kòscół: 6 286 916
* Judajizm: 784 106
* Jislam 392 953
* Protestantiznë : 374 521
* Zjednóny Metodisticzny Kòscół: : 328 315
* Zelonoswiãtkòwcë : 175 000
* Kòscół Baptistów : 173 407
* Kòscół Episkòpalny : 163 730
* Kòscół Ewangelickò–Lëtersczi: 134 407
* Prezbitersczi Kòscół: 116 960

## Ùniwersitetë

* City University of New York
* Cornell Uniwersity
* Siracuse Uniwersity
* Columbia University

## Nôwiãkszi turisticzny atrakcje

Sztatura Wòlnoscë, Wòdospôd Niagara, Wëższô Wòjskòwô Szkòła *West Point*, Central Park i jinszé.

## Òbaczë téż

* Nowi Jork

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Nowi Jork (stón)** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
# 15 pazdzérznika

**15 pazdzérznika** je 288. (289.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 77 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń swiãtëją: Bruno, Teréza

### Wëdarzenia

### Ùrodzëlë sã

### Ùmarlë

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik
# 7 pazdzérznika

**7 pazdzérznika** je 280. (281.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 85 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë

* Mionowi dzéń swiãtëją:

### Wëdarzenia

### Ùrodzëlë sã

### Ùmarlë

---

**Kalãdarium**:
Stëcznik - Gromicznik - Strëmiannik - Łżëkwiat - Môj - Czerwińc
 Lëpińc - Zélnik - Séwnik - Pazdzérznik - Lëstopadnik - Gòdnik