Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Chrzescëjanizna

Krziż
**Chrzescëjanizna**, **chrzescëjaństwò** to je monoteistycznô religijô, pòwstała w I stalata n.e. na Blisczim Wschòdze, zôczątkował ją Jezës z Nazaretu.

Wczasne chrzescëjaństwò bëło przesladowane bez czezera Rzimu. W 313 n.e. czezer Kònstantin Wiôldżi wëdał mediolańsczi edikt, chtërën wprowadzëł wolnosc wëznania, a w 380 czezer Teodozjusz ùstanowił chrzescëjaniznã państwową religiją.

Przédnymi czerënkami sã:

* Katolëcyzm - czerënk, chtërnëgo przédnikã je biskup Rzimù, ùważany za nastãpnika Swiatego Piotra
* Prawòsławié - związóny z wschòdny schizmã
* Protestancëzna - czerënk jaczi nastôł òbczas refòrmacëji (m.jin. lëterstwò)

## Galeriô

* Jezës z Eùcharystią
* Prawòsławnô ikòna
* Bazilika Sw. Piotra, Watikan
* Kòscół ewangelicko-augsbursczi w Łodzi

## Statistiki

Chrzescëjanizna na Swiecie, 2011
Chrzescëjaństwò to nôwikszô religijô swiata. Wëznaje ją 2.38 miliarda lëdzi, co je 30% swiatowi pòpùlacji. Nôwikszim czerënkã je Rzimsczi Katolëcyzm, z wicy jak miliardã wiérnych.

### Chrzescëjaństwò w Pòlsce

W Pòlscze 88,8% przenôlégô do katolëcczego Kòscóła, 0,2% do jinszego òbrządku katolëcczego, 0,5% wëznaje prawòsławié, 0,4% protestancëznã i jinsze kòscoły protestancczi tradicji, 0,5% jinsze chrzescijańsczi wëznania, a 0,5% to swiôdkowie Jehówy (badanié z 2024).

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Chrzescëjanizna** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

*

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Hardcore punk

**Hardcore punk** (abò: **hardcore-punk** czë prosto **hardcore**) pòwstôł je na zôczątkù 80-tich lat w Nordowi Americe, òsoblewie w Los Angeles ë w Waszingtónie, ale téż w Nowim Yorkù , Vankùverze, Bòstónie ë jinszich gardach. W 1981 rokù wëchôdô téż albùm *Hardcore '81* karna D.O.A. a mùzycë brëkùją tegò miona dlô òpisënkù jich mùzycznégò sztélu. Harcore bëł procëmstôwieniém sã corôz to barżi kòmercjalëzującemù sã punk rockòwi. Mùzyka hardcòrowô stała sã barżi òstrô ë flink jakno klasyczny punk pòdsztrichiwôjąc jesz barżi procëmkòmercyjné nastawienié. Klatë jakno ë òbleczenk nie bëłë ju tak farwne ë wôżné, a wiele karnów stało sã politiczno angażowónëch. W hardcorze jidze ò bënowé nastawienié, mòralnotã ë pòliticzné angażowanié.

## Òbaczë téż

* Skate punk
* Punk

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Hardcore punk** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Ùniwersytet Harvarda

Ùniwersytet Harvarda - bibloteka
**Ùniwersytet Harvarda** (*Harvard University*) – je wôżnym amerikańsczim môlã dlô rozwiju nôùczi w Cambridge, Massachusetts òd 1636 rokù.

## Òbaczë téż

* Zjednóné Kraje Americzi

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Ùniwersytet Harvarda** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

* Harvard University
* (csb)

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Léch Wałãsa

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Léch Wałãsa *Lech Wałęsa* |
| --- |
|  2025 |
| Data ùrodzeniô Môl ùrodzeniô | 29 séwnika 1943 Popowo |
| **Prezydent Pòlsczi Repùbliczi** |
| Òd | 22 gòdnika 1990 |
| Do | 22 gòdnika 1995 |
| Pierszô dama | Danuta Wałęsa |
| Pòprzédca | Wòjcech Jaruzelsczi (w krôju) Riszard Kaczorowsczi (na emigracje) |
| Nastãpnik | Aleksander Kwaśniewsczi |
| **Przédnik Solidarnosci** |
| Òd | 17 séwnika 1980 |
| Do | 23 gromicznika 1991 |
| Nastãpnik | Marian Krzaklewsczi |

 |

Lech Wałęsa, 2011 rok
 **Lech Wałęsa** abò pò kaszëbskù **Léch Wałãsa** (ùr. 29 séwnika 1943 w Popowie) – pòlsczi robòtnik, związkòwi dzejôrz ë pòlitikôrz. W latach 1980-1991 béł przédnikã „Solidarnoscë”, òd 1990 do 1995 rokù béł prezydentã Pòlsczi Repùbliczi, noblista w 1983 rokù. Òd 1997 rokù òn je pòczestnym òbëwatelã gardu Gduńska.

## Òbaczë téż

* Solidarnosc (warkòwô zrzesz)

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Léch Wałãsa** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
# Filantropiô

**Filantropiô** (greczëzna: *φιλανθρωπία philanthrōpia*) – to je dzejanié lëdzy abò jinstitucji, chtërne bezzwëskòwno dôwają financową abò materialną pòmòc tim co ji brëkùją.

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*
# Alimentë

**Alimentë** (*alimentum*) – są w Pòlsce regùlarnyma òbrzésznyma òbdôwama dlô lëdzy, do chtërnych są òbòwiózóny jiny lëdze. Mòże bëc tak, że pò rozdënkù chłop abò białka płacy alimentë na dzece.

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Alimentë** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

* Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2015 poz. 2082)
* rozdënk

 *To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.*