# Afrika

Afrika - satelitarny odjimk
**Afrika** – stolemna dzél swiata, na pôłnie od Eùropë i na zôpadze od Azëji, z chtërną je sparłaczona lądowo przez Suez. We wschòdnym i pôłniowim dzélu Africzi roscą nisczé i wësoczé trôwë, pòjedińczé drzewa (palmë, baòbabë, akacje), a téż préklowaté chwarzna.

### Lëdztwò

Afrika
W Africe mieszkô kòle 920 mln lëdzy.

### Kraje Africzi

W Africe je 54 państwów ë zanôléżnych òbéńdów.

| Fana | Państwò | Nôrodné miono kraju | Stolëca | Ùrzãdné i brëkòwané jãzëczi | Dëtkòwô jednota |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Algieriô abò Algierskô | الجزائر‎ | Algiers | arabsczi, berbersczi, francësczi | Algiersczi dënar |
|  | Angòlô | Angola | Luanda | pòrtugalsczi, Kikongo, Kimbundu, Umbundu | Angòlskô kwanza |
|  | Benin | Bénin | Porto Novo | francësczi, Yòruba, Fòn | CFAńsczi frank |
|  | Bòtswanô | Botswana | Gaborone | Setswana, anielsczi | Botswańskô pula |
|  | Bùrkina Fasò | Burkina Faso | Ouagadougou | francësczi, Mòoré, Fula, Dioula | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |
|  | Bùrundi | Burundi | Gitega | Kirundi, francësczi | Bùrundiańsczi frank |
|  | Czad | Tchad | Ndżamena | francësczi, arabsczi | CFAńsczi frank |
|  | Demòkraticzna Repùblika Kòngo | République démocratique du Congo | Kinszasa | francësczi, Lingala, Kikongo, Swahili, Tshiluba | Kòngolësczi frank |
|  | Dżibùti | Djibouti | Dżibùti (gard) | francësczi, arabsczi, Afarsczi, Somali | Dżibùtëńsczi frank |
|  | Egipt | مصر‎ | Kairo | arabsczi (egipsczi dialekt) | Egipsczi funt |
|  | Eritrejô | ኤርትራ | Asmara | Tigrinya, Beja, arabsczi, Tigre, Kunama, Saho, Bilen, Nara, Afar, anielsczi | Eritreańskô nakfa |
|  | Eswatini abò Swaziland | weSwatini, Eswatini | Mbabane | Swazi jãzëk, anielsczi | Swazisczi lilangeni, pôłniowôafrikaańsczi rand |
|  | Etiopiô | Iትዮጵያ Ītyōṗṗyā | Addis Abeba | Amharsczi | Etiopsczi birr |
|  | Gabón | Gabon | Libreville | francësczi, Fang, Myene, Punu, Nzebi | CFAńsczi frank |
|  | Gambiô | Gambia | Bandżul | anielsczi, Mandinka, Fula, Wolof, Serer, Jola | Gambijsczi dalasi |
|  | Ghanô | Ghana | Accra | anielsczi, Asante Twi, Bono, Dagbani, Frafra, Kusaal, Hausa | Ghańsczi cedi |
|  | Gwinejô | Guinée | Conakry | francësczi, Fulani, Mandinka, Susu | Gwinejsczi frank |
|  | Gwinejô Bissau | Guinea-Bissau | Bisseau | pòrtugalsczi, górnowinejsczi kreole | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |
|  | Kamerùn | Cameroon | Jaunde | francësczi, anielsczi, Fula, Ewondo | CFAńsczi frank |
|  | Keniô | Kenya | Nairobi | Swahili, anielsczi | Kenijsczi sziling |
|  | Kòmòrë | Komori | Moroni | kòmòrôńsczi, francësczi, arabsczi | Kòmòròńsczi frank |
|  | Kòngo | Congo | Brazzaville | francësczi, Kituba, Kikongo, Lingala | CFAńsczi frank |
|  | Lesòthò | Lesotho | Maseru | Sotho, anielsczi | Lesothòńsczi loti |
|  | Liberiô | Liberia | Monrowia | anielsczi | Liberańsczi dolar |
|  | Libiô | ليبيا‎ | Tripolis | arabsczi, berbersczi | Libijsczi dinar |
|  | Madagaskar | Madagascar | Antananarivo | Malagasczi, anielsczi | Malagasczi ariary |
|  | Malawi | Malawi | Lilongwe | Chichewi, anielsczi | Malawijskô kwacha |
|  | Mali | Mali | Bamako | francësczi, Bambara | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |
|  | Marokò | al-Maġhrib | Rabat | arabsczi, francësczi, | Marokańsczi dirham |
|  | Maùretaniô | ‏موريتانيا‎ | Nouakchott | francësczi, anielsczi | Maùretańskô ouguiya |
|  | Maùritjùs | Mauritius | Port Louis | Kreole, Bhojpuri, francësczi, anielsczi | Mauritjùskô rupia |
|  | Mòzambik | Mozambique | Maputo | pòrtugalsczi | Mòzambijsczi metikal |
|  | Namibiô | Namibia | Windhoek | Afrikaans, anielsczi, miemiecczi, RuKwangali, Setswana, siLozi, !Kung | Nambijsczi dolar |
|  | Niger | Niger | Niamey | Hausa, Kanuri, francësczi, arabsczi | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |
|  | Nigeriô | Nigeria | Abuja | Hausa, Igbo, Joruba, anielsczi | Nigeriôńskô naira |
|  | Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô | São Tomé e Príncipe | São Tomé | pòrtugalsczi, saotomeńsczi kreole, forro, angòlsczi kreole | Saotomeńskô dobra |
|  | Pôłniowô Afrika, RPA | South Africa | Pretoria, Johannesburg, Bloomfontain | Zulu, Xhosa, Sotho, Tswana, Afrikaans, anielsczi | Pôłniowôafrikaańsczi rand |
|  | Pôłniowi Sùdan | South Sudan | Dżuba | Bari, Dinka, Luo, Murle, Nuer, Zande, Jubôarabsczi, anielsczi | Pôłniowôsùdańsczi funt |
|  | Repùblika Zelonégò Przilądka | Cabo Verde | Praia | pòrtugalsczi, zelonòprzilądkòsczi creole | Zelonòprzilądkòsczi escudo |
|  | Repùblika Westrzódnoafrikańskô | République Centrafricaine | Bangui | francësczi, sango | CFAńsczi frank |
|  | Równikòwô Gwinejô | Guinea Ecuatorial | Molobo | szpańsczi, francësczi, pòrtugalsczi, Fang, Bube, Combe, Annobonesczi, Igbo | CFAńsczi frank |
|  | Rwandô | Rwanda | Kigali | Swahili, francësczi, anielsczi | Rwandejsczi frank |
|  | Senegal | Sénégal | Dakar | francësczi, Wolof | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |
|  | Seszele | Seychelles | Victoria | francësczi, anielsczi, seszelsczi kreole | Seszelskô rupiô |
|  | Sierra Leone | Sierra Leone | Freetown (Sierra Leone) | Temne, Mende, anielsczi | Sierraleońsczi leon |
|  | Somaliô | Soomaaliya | Mogadiszu | Somali, arabsczi | Somalsczi sziling |
|  | Sùdan | السودان | Chartum | Sùdańskôarabsczi, anielsczi | Sùdańsczi funt |
|  | Tanzaniô | Tanzania | Dodoma | Swahili, anielsczi | Tanzańsczi sziling |
|  | Togo | Togo | Lomé | Ewe, Kabiyé, francësczi, | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |
|  | Tunezjô | تونس‎ | Tunis | arabsczi, berbersczi, francësczi | Tùnezejsczi dinar |
|  | Ùgandô | Uganda | Kampala | Swahili, anielsczi | Ùgandejsczi sziling |
|  | Zambiô | Zambia | Lusaka | Bemba, Nyanja, Tonga, Lozi, anielsczi | Zambijsko kwacha |
|  | Zôpadnô Sahara, dzelowô Sahrawi | Western Sahara; dzelowô Sahrawi | Laayounea, Tifariti | arabsczi, francësczi | Sahrawiskô peseta, marokańsczi dirham, algersczi dinar, mauritansko ouguiya |
|  | Zimbabwe | Zimbabwe | Harare | Shona, Ndebele, klikowi Koisan, anielsczi, Sotho, Tonga, Tswana, Xhosa, etc. | Zimbaweńsczi rozrachunkowi brutto dolar (zolar), pôłniowôafrikaańsczi rand, amerikańsczi dolar, eùro |
|  | Ùbrzég Słoniowëch Kłów | Côte d'Ivoire | Jamusukro | francësczi, Bété, Dioula, Baoulé, Abron, Agni, Cebaara, Senufo, etc. | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |

**Zanôléżné teritoria:** Ceuta | Kanarejscze Òstrowë | Madera | Melilla | Òstrów Sw. Helenë | Pelagijscze Òstrowë | Réunion | Sokotra

**Teritoria z ògrańczoném ùznaniém:** Somaliland | Zôpadnô Sahara (Sahrawi)

Głowica z Africzi w mùzeum w Gduńskù
## Òbaczë téż

* Azëjô
* Eùropa

## Przëpisë

## Bùtnowé lënczi

 **Commons: Afrika** – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

*

| Państwa w Africe |
| --- |
| Algieriô | Angòlô | Benin | Bòtswanô | Bùrkina Faso | Bùrundi | Centralnô Afrika | Czad | DR Kòngo | Dżibùti | Egipt | Eritrejô | Eswatini | Etiopiô | Gabón | Gambiô | Ghanô | Gwineja | Gwinejô Bissau | Kamerùn | Keniô | Kòmòrë | Kòngo | Lesòthò | Liberiô | Libiô | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokò | Maùretaniô | Maùritjùs | Mòzambik | Namibia | Niger | Nigeriô | Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô | Pôłniowô Afrika | Pôłniowi Sùdan | Zeloni Przilądk | Równikòwô Gwinejô | Rwandô | Senegal | Seszele | Sierra Leone | Somaliô | Sùdan | Tanzaniô | Togo | Tunezjô | Ùgandô | Zambiô | Zimbabwe | Ùbrzég Słoniowëch Kłów |
| **Zanôléżné teritoria:** Ceuta \* Kanarejscze Òstrowë \* Madera \* Melilla \* Òstrów Sw. Helenë \* Pelagijscze Òstrowë \* Réunion \* Sokotra |
| **Teritoria z ògrańczoném ùznaniém:** Somaliland | Zôpadnô Sahara (Sahrawi) |