Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Riyaziyat

Logarifm grafiki
Mandelbrot fraktalı
**Riyaziyat** (**Matematika**) - sayılar, formulalar ve olarnen bağlı strukturalar, figura ve fezalar, miqdarlar ve olarnıñ türlenüvleri kibi mevzularnı tedqiq etken ilim dalıdır. Riyaziyatnıñ esap (arifmetika), cebir (algebra) ve endese (geometriya) kibi bir qaç dalı bar. Formalist noqta-i nazarına köre aksiomatik olaraq tarif etlilgen abstrakt yapılarnıñ mantıq ve matematik notatsiya qullanılaraq araştırılmasıdır.

Riyaziyatçılar tarafından tedqiq etilgen bazı yapılar, tabiiy ilimlerden hususan fizikadan menbalanıp ola. Bunıñ ile birlikte riyaziyatçılar, örnekniñ bazı alt saalarnı birleştirici bir umumiyleme ya da ortaq esaplar içün yararlı bir alet olğanları içün tamamen riyaziyatqa ait yapılar da tanımlar ve araştırırlar. Bir çoq riyaziyatçı riyaziyatnı bir ilimden çoq sanat olaraq körip araştırğanlar saalarını tek saf bir estetik itina ile tedqiq eteler. Riyaziyatnı ilimniñ tili olaraq elge alıp, pozitiv ilim saymağan felsefeciler de bardır.
# Kuk Adaları

‌

| Kuk Adaları
 |
| --- |
| *Cook Islands*
*Kūki 'Āirani* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«Te Atua Mou E (Tañrı aqiqattır)»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1965 avgust 4 (Yañı Zelandiyanen serbest birlikte) |
| **Resmiy til** | İngliz tili, Kuk Adaları Maorisi tili
 |
| **Paytaht** | Avarua |
| **Eñ balaban şeerler** | Avarua‌
 |
| **Devlet qurumı** | Esas qanuniy monarhiya‌
 |
|  • Qıraliçe
 | III Çarlz‌
 |
|  • Baş nazir
 | Mark Brown[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  240 km² (210-uncı)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 213-ünci ▼14 222 kişi (2023) 59,26 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** |  |
| **Para birlemi** | Yañı Zelandiya dolları
 |
| **İnternet domeni** | .ck
 |
| **Telefon kodu** | +682
 |
| **Saat quşağı** | UTC-10
 |

**Kuk Adaları** (inglizce *Cook Islands*, Kuk Adaları Maoricesi: *Kūki 'Āirani*) - Tınç okeanda Yañı Zelandiyanen serbest birlikte olğan bir devlettir.
# Suvuq cenk

| Suvuq cenki |
| --- |
|  |
| Qısqa adı | CW, GF ve GF |
| Önemli kişi | JFK |
| Bulunğan yeri | * Latin Amerika[d]
* Asiya
* Afrika
* Avropa
 |
| Evelkisi | Ekinci Cian cenki |
| Soñrasında | post–Cold War era[d] |
| Başlanğan vaqtı | 1945 |
| Bitken vaqtı | 1991 dekabr 25 |
| İştirakçi(ler) | Doğu Bloku[d] ve Batı Bloku[d] |
| Ögrengen | Soğuk Savaş tarihi[d] |
|  |
| Birleşimleri | niteleyiciler olarak liste değerleri[d] |
|  Wikimedia Commons saytındaki **Multimedia fayllar** |

**Suvuq cenk** (inglizce *Cold War*, rusça *Холодная война*) – Şuralar Birligi ve onıñ ittifaqdaşları bir taraftan, ve başqa taraftan AQŞ ve Ğarbiy Avropa memleketlerinen ve olarnıñ ittifaqdaşları arasında 1940 senelerniñ ortasından 1990 senelerine qadar sürip ŞSCB’niñ yıqıluvına ketirgen ve Rusiye ve Ğarp arasında zemaneviy qarşı oluvına çevirilgen sarmal geosiyasiy, iqtisadiy ve mefküreviy cebeleşüv.

## Istılanı qullanuv

“Suvuq cenk” ıstılasını ilk sefer kastil şahzadesi Huan Manuel XIV asırda qullanğan. “Sıcaq” ve “suvuq” cenkler nasıl bitkenine köre farq etilgenini tayin etti. “Sıcaq cenkler”, devletlerniñ yıqıluvınen ya da barışıqnen bite, “suvuq cenkler” ise - olarnı başlağanlarına ne tınçlıq, ne itibar ketire.

Qoşma Ştatlarnıñ ve Şuralar Birliginiñ qarşı olğanlarınıñ tasvir etmesi içün “suvuq cenk” ıstılası, ilk sefer Tribune’de 1945 senesi orta küz ayınıñ 19 Corc Oruvellniñ “Siz ve özek bombası” maqalesinde qullanılğan edi.