Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Senegal

‌

| Senegal **Senegal Cumhuriyeti** |
| --- |
| *Senegal*
*République du Senegal* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«"Un Peuple, Un But, Une Foi"»* *(Frenkçe: "Bir millet, bir maqsat, bir inam")* |
| Gimn: *«Pincez Tous vos Koras, Frappez les Balafons»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1960 avgust 20 (Frenkistandan) |
| **Resmiy til** | Frenk tili
 |
| **Paytaht** | Dakar |
| **Eñ balaban şeer** | Dakar‌
 |
| **Devlet qurumı** | yarım-prezidentlik cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Bassirou Diomaye Faye[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  196 723 km² (87-nci) 2,1 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 72-nci ▲16 876 720 kişi (2021) 85,79 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲27,7 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,511 |
| **Para birlemi** | KFA frankı (XOF)
 |
| **İnternet domeni** | .sn
 |
| **Telefon kodu** | +221
 |
| **Saat quşağı** | UTC+0
 |

**Senegal**, resmiy ad **Senegal Cumhuriyeti** (frenkçe *Senegal, République du Senegal*) - Senegal özeniniñ cenübinde, Ğarbiy Afrikada bir memleket. Senegal ğarpta Atlantik okean, şimalde Muritaniya, şarqta Mali, cenüpte ise Gvineya ve Gvineya-Bissau ile qomşudır. Yeşil Burun adaları Senegal yalısından 560 km uzaqlıqtadır.

Senegalnıñ paytahtındaki pempe göl bakteriyalardan başqa iç bir canlınıñ yaşap olamaycağı qadar tuzludır.

* **Ortalama ömür:** 62,93 yıl (2002 tahmini)
* **Oqur-yazarlıq seviyesi:** 39,1% (2001 tahmini)
* **Kişi başına tüşken milliy kelir:** $ 1 580 (2001 tahmini)

## Tış bağlantılar

* Senegal ükümeti resmiy internet saytı 16 mayısnıñ 2008 s. arhivlengen. (Frenkçe)
* BM Senegal haritası (pdf formatında)
* Senegal memleket malümatı 27 fevralniñ 2009 s. arhivlengen.
# Libiya

**Libiya** (arapça ليبيا‎) resmiy adı **Libiya Devleti** (arapça دولة ليبيا‎) – Şimaliy Afrikada bir memleket. Aq deñiz yalısında, şarqta Mısır, ğarbta Cezair ve Tunis, cenübte Nigeriya ve Çad, cenüb-şarqta Sudanman qomşu bolan bir Mağribiy ve Şimaliy Afrika ülkesidir. Ülke Trablusğarp, Fizan ve Sirenayka bolmak üzere üç tarihı bölgeden oluşa. Yaqlaşıq 1,8 milyon kilometreqarelik yüz ölçümnen Afrikanıñ dördüncü, dünyanıñ 16. büyük ülkesidir. Eñ fazla qanıtlanğan petrol rezervine saip 10. ülkedir. Paytahtı ve eñ büyük şeeri Trablus ülkeniñ ğarbında yer ala ve yedi milyon Libiyalınıñ üç milyondan fazlası bu şeerde yaşay.

‌

| Libiya **Libiya Devleti** |
| --- |
| *ليبيا*
*دولة ليبيا* |
|  |
| bayraq
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«ليبيا ليبيا ليبيا»* *(Libiya, Libiya, Libiya)* |
| **Resmiy tiller** | arap tili, berber tili
 |
| **Paytaht** | Trablus |
| **Eñ balaban şeerler** | Trablus‌
 |
| **Devlet qurumı** | Cumhuriyet
 |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  1 759 541 km²
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | ▲7 381 023 kişi (2024) 4,19 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲45,8 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,718 |
| **Para birlemi** | Libiya dinarı
 |
| **İnternet domeni** | .ly
 |
| **Telefon kodu** | +218
 |
| **Saat quşağı** | UTC+2
 |

## Tüpbilgiler
# Muritaniya

‌

| Muritaniya
 |
| --- |
| *الجمهورية الإسلامية الموريتانية* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Honneur, Fraternité, Justice»* |
| Gimn: *«‎نشيد وطني موريتاني»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1960 s. noyabr 28 (Frenkistandan) |
| **Resmiy til** | Arap tili
 |
| **Paytaht** | Nuakşot |
| **Eñ balaban şeerler** | Nuakşot‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Muhammed Veled Gazvani[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  1 030 700 km² (29-ıncı) 0,03 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 128-inci ▲4 736 139 kişi (2022) 4,6 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲10,4 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,556 |
| **Para birlemi** | Ugiya
 |
| **İnternet domeni** | .mr
 |
| **Telefon kodu** | +222
 |
| **Saat quşağı** | UTC+0
 |

**Muritaniya** - Afrikada bir memleket.
# Sudan

‌

| Sudan
 |
| --- |
| *جمهورية السودان‎ Republic of Sudan* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«النصر لنا»* |
| Gimn: *«‎نحن جند اللّٰه، جند الوطن»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1956 s. yanvar 1 (Büyük Britaniyadan ve Mısırdan) |
| **Resmiy til** | Arap tili
 |
| **Paytaht** | Hartum |
| **Eñ balaban şeerler** | Hartum‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Abdülfettah Burhan[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  1 861 484 km² (15-inci) ~0,28 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 29-ıncı ▲48 945 000 kişi (2025) 21,77 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲51,7 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,508 |
| **Para birlemi** | Sudan funt
 |
| **İnternet domeni** | .sd
 |
| **Telefon kodu** | +249
 |
| **Saat quşağı** | UTC+2
 |

**Sudan** - Afrikada bir memleket.
# Tunis

‌

| Tunis
 |
| --- |
| *الجُمْهُورِيَّةُ التُّونِسِيَّة* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«‎حماة الحمى»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1956 s. mart 20 (Frenkistandan) |
| **Resmiy til** | Arap tili
 |
| **Paytaht** | Tunis |
| **Eñ balaban şeerler** | Tunis‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Kays Said[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  163 610 km² (93-ünci) 5,0 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 81-inci ▲11 972 169 kişi (2024) 70,69 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▼46,7 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,731 |
| **Para birlemi** | Tunis dinar
 |
| **İnternet domeni** | .tn
 |
| **Telefon kodu** | +216
 |
| **Saat quşağı** | UTC+1
 |

**Tunis** (arapça تونس‎ – Tūnis) – Şimaliy Afrikada bir memleket. Paytahtı Tunis şeeridir.
# Komorlar

‌

| Komorlar
 |
| --- |
| *Udzima wa Komori Union des Comores الاِتِّحَاد الْقُمُرِيّ* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Unité, Solidarité, Développement»* |
| Gimn: *«Umodja wa Masiwa»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1975 s. iyül 6 (Frenkistandan) |
| **Resmiy til** | Komor tili, Frenk tili, Arap tili
 |
| **Paytaht** | Moroni |
| **Eñ balaban şeerler** | Moroni‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Azali Assumani[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  2235 km² (180-inci)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 163-ünci ▲902 348 kişi (2022 yanvar 1) 403,74 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▼1,24 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,558 |
| **Para birlemi** | Komor frankı
 |
| **İnternet domeni** | .km
 |
| **Telefon kodu** | +269
 |
| **Saat quşağı** | UTC+3
 |

**Komorlar** – Afrikada bir memleket.
# Mali

‌

| Mali **Mali Cumhuriyeti** |
| --- |
| *Mali*
*République du Mali* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«Pour l'Afrique et pour toi, Mali»* *(Afrika oğrunda, seniñ oğrunda, Mali)* |
| **Resmiy til** | Frenk tili
 |
| **Paytaht** | Bamako |
| **Eñ balaban şeerler** | Bamako‌
 |
| **Devlet qurumı** | yarım-prezident cumhuriyeti‌
 |
|  • Prezident
 | Assimi Goita[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  1 240 192 km² (24-ünci)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 73-ünci ▲22 395 489 kişi (2022) 18,06 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▼18,8 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,431 |
| **Para birlemi** | CFA frankı (XOF)
 |
| **İnternet domeni** | .ml
 |
| **Telefon kodu** | +223
 |
| **Saat quşağı** | UTC+0
 |

**Mali**, resmiy adı **Mali Cumhuriyeti** (frenkçe *Mali, République du Mali*) - Afrikada bir memleket. Paytahtı - Bamako. Ealisiniñ sayısı 19 553 397 kişi (2020 senesi).

Mali. Ateş teregi (Delonix regia) bir bina yanında.
Cenne şeerinde büyük cami
# Arap Birligi

**Arap birligi** (arapça الجامعة العربية‎ – *Jāmiʻa al-ʻArabiyya*) ya da **Arap devletleri birligi** (arapça جامعة الدول العربية‎ – *Jāmiʻat ad-Duwal al-ʻArabiyya*) - Cenübiy ğarp Asiya, Şimaliy ve Şimaliy şarq Afrikadaki arap devletleriniñ regional bir halqara teşkilâtıdır. Mısır, Suriye, Iraq, Lübnan, Urdun ve Saudiy Arabistan tarafından 1945 senesi saban ayınıñ 22-sinde Qairede quruldı. Yemen 1945 senesi quralay ayınıñ 5-inde qoşuldı. 2020 senesiniñ vaziyetine köre 21 aza memleketi ve bu birlikniñ de-fakto azası olğan Suriye tapıla.

Bayraq
Tuğra
Devletler
Birlikniñ baş maqsadı bundan ibarettir:

Muhtariyetni ve mustaqilliklerini qorçalamaq ve arap devletleriniñ ortaq meselelerini ve menfaatını çezmek içün aza devletleri arasındaki daa yaqın munasebetlerniñ temin etmesi ve aralarındaki özara areketlerniñ idareligidir.

## Menbalar
# Afrika Birligi

**Afrika birligi** (**AB**, inglizce ve diger çalışma tillerinde resmiy qısqartılmaları **AU**ve **UA**) - 55 Afrika devletinden ibaret olğan ükümetlerara bir qurulıştır. Teşkilât, 2020 senesi oraq ayınıñ 9-da Afrika Birleşken İqtisadiy Toplulığı (AEC) ve Afrika Birligi Teşkilâtınıñ (OAU) mirasçısı olaraq quruldı. Teşkilâtnıñ memuriy merkezi Abeşistannıñ paytahtı, Addis Ababa şeeridir. Afrika Birliginiñ esas planları: tek bir para birlemine (Afro) keçüv, ortaq bir silâlı quvetlerni quruv ve teşkilât başı yanında nazirler kabineti quruluvı. Birlikniñ maqsadı, Afrikada demokratiya, insan aqları ve istiqrarlı bir iqtisadiyatnıñ temin etmesine yardımcı olmaq ve Afrika memleketleri arasında bütün çatışmalarnı toqtatuv ve faal bir ortaq bazar yaratılmasını temin etmektir.
# Arap elifbesi

**Arap elifbesi** bir çoq Halqlar tarafından qullanıla, coqu arf bolmağanı içün bazı halqlar öz tiline göre arfler qoyğan.
Örnek içün, eski Qırımtatar elifbesindeki پ ,گ ,چ ,ژ ,ڭ arfleri Arap elifbesinde yoq.

| Ayrı
 | Soñundaki
 | Ortadaki
 | Başlanğıç
 | İsim
 | Qırımtatarca tercümesi
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ﺍ | ﺎ | —
 | elif
 | a, â
 |
| ﺀ | —
 | hemze
 | -
 |
| ﺏ | ﺐ | ﺒ | ﺑ | be
 | b
 |
| ﺕ | ﺖ | ﺘ | ﺗ | te
 | t
 |
| ﺙ | ﺚ | ﺜ | ﺛ | se
 | s
 |
| ﺝ | ﺞ | ﺠ | ﺟ | cim
 | c
 |
| ﺡ | ﺢ | ﺤ | ﺣ | ḥa
 | -
 |
| ﺥ | ﺦ | ﺨ | ﺧ | hı
 | h
 |
| ﺩ | ﺪ | —
 | dal
 | d
 |
| ﺫ | ﺬ | —
 | zel
 | z
 |
| ﺭ | ﺮ | —
 | re
 | r
 |
| ﺯ | ﺰ | —
 | ze
 | z
 |
| ﺱ | ﺲ | ﺴ | ﺳ | sin
 | s
 |
| ﺵ | ﺶ | ﺸ | ﺷ | şin
 | ş
 |
| ﺹ | ﺺ | ﺼ | ﺻ | ṣad
 | s
 |
| ﺽ | ﺾ | ﻀ | ﺿ | ḍad
 | d, z
 |
| ﻁ | ﻂ | ﻄ | ﻃ | ṭı
 | t
 |
| ﻅ | ﻆ | ﻈ | ﻇ | ẓı
 | z
 |
| ﻉ | ﻊ | ﻌ | ﻋ | ayn
 | -
 |
| ﻍ | ﻎ | ﻐ | ﻏ | ğayn
 | ğ
 |
| ﻑ | ﻒ | ﻔ | ﻓ | fe
 | f
 |
| ﻕ | ﻖ | ﻘ | ﻗ | qaf
 | q
 |
| ﻙ | ﻚ | ﻜ | ﻛ | kef
 | k
 |
| ﻝ | ﻞ | ﻠ | ﻟ | lâm
 | l
 |
| ﻡ | ﻢ | ﻤ | ﻣ | mim
 | m
 |
| ﻥ | ﻦ | ﻨ | ﻧ | nun
 | n
 |
| ﻭ | ﻮ | —
 | vav
 | v, o, u
 |
| ﻩ | ﻪ | ﻬ | ﻫ | he
 | -, e, a
 |
| ﻻ | ﻼ | —
 | lâm-elif
 | la, lâ
 |
| ﻯ | ﻰ | ﻴ | ﻳ | ye
 | y, i
 |

| Arap elifbesi
 |
| --- |
| ا    ب    ت    ث    ج    ح
 |
| خ    د    ذ    ر    ز    س
 |
| ش    ص    ض    ط    ظ    ع
 |
| غ    ف    ق    ك    ل
 |
| م    ن    ه    و    ي
 |
| Tarih • Transliteratsiya Arap sayıları • Abcad sayıları
 |
| Başqa arfler ve işaretler Hemze • Tenvin • Şedde ة‎ • ى‎ • لا‎‎
 |
| Soradan qoşulğan arfler
 |
| پ‎     چ‎     ژ‎     گ‎     ڭ     ڤ v • t • e |

## Menbalar

* Qırımtatar elifbesi
* Osmanlı elifbesi
# Kitap

Berlinde kitapdeste eykeli, 2006
Kitaplar
**Kitap** - derc etilgen malzemeniñ mecmualanğan saifeler sıfatında devriy olmağan neşir; kağıt, pergament ya da diger bir malzemeden yapılıp, adetince bir taraftan pekitilgen yazılı, derc etilgen, resimli ya da boş saifeler taqımıdır. Bir yapraqnıñ tarafına saife deyler.

Raqamlı sıfatta azırlanğan kitapqa e-kitap denilir. Maddiy taşayıcı seslendirilgen ve yazılğan kitapqa sesli kitap (sesli kitap, davuşlı kitap) denilir.
# Gazeta

Ankara'da Anadolu Medeniyetleri Müzeyi bağçasında ceride oqup turğan bir adam
**Gazeta**, **gazet** ve ya **ceride** - içinde haber, yañılıq, malümat, tapmaca ve reklama olğan, adetince alçaq maliyetli kâğıt qullanaraq basılğan ve tarqalğan bir neşir olıp, halqqa şimdiki olğan şeylernen bağlı malümat berme usulıdır.
# Antigua ve Barbuda

‌

| Antigua ve Barbuda
 |
| --- |
| *Antigua and Barbuda* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Each Endeavouring, All Achieving»* |
| Gimn: *«Fair Antigua, We Salute Thee»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1981 s. noyabr 1 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | İngliz tili
 |
| **Paytaht** | Sent Cons |
| **Eñ balaban şeerler** | Sent Cons‌
 |
| **Devlet qurumı** | konstitutsion monarhiya‌‌
 |
|  • Qıraliçe
 | III Çarlz |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  440 km² (181-inci)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 182-nci ▲101 489 kişi (2023) 230,66 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲1,76 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,851 |
| **Para birlemi** | Şarq-karib dolları
 |
| **İnternet domeni** | .ag
 |
| **Telefon kodu** | +1-268
 |
| **Saat quşağı** | UTC-4
 |

**Antigua ve Barbuda** (inglizce *Antigua and Barbuda*) - Şimaliy Amerikada terkibinde Karib deñizindeki bir qaç ada bar olğan bir devlet.
# Bahamalar

‌

| Bahamalar
 |
| --- |
| *Commonwealth of the Bahamas* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Forward Upward Onward, Together»* |
| Gimn: *«March On, Bahamaland»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1973 s. iyül 10 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | İngliz tili
 |
| **Paytaht** | Nassau |
| **Eñ balaban şeerler** | Nassau‌
 |
| **Devlet qurumı** | konstitutsion monarhiya‌‌
 |
|  • Qıraliçe
 | III Çarlz |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  13 878 km² (156-ncı) 28 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 170-inci ▲399 440 kişi (2023) 28,78 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲14,3 mlrd. (2023)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,812 |
| **Para birlemi** | baham dolları
 |
| **İnternet domeni** | .bs
 |
| **Telefon kodu** | +1-242
 |
| **Saat quşağı** | UTC-5
 |

**Bahamalar** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# Barbados

‌

| Barbados
 |
| --- |
| *Barbados* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Pride and Industry»* |
| Gimn: *«In Plenty and In Time of Need»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1966 s. noyabr 30 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | İngliz tili
 |
| **Paytaht** | Brictaun |
| **Eñ balaban şeerler** | Brictaun‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Sandra Mason[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  430 km² (183-ünci)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 182-nci ▲303 431 kişi (2023) 705,65 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲5,64 mlrd. $ (2022) 18 798 $ |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,79 |
| **Para birlemi** | Barbados dolları
 |
| **İnternet domeni** | .bb
 |
| **Telefon kodu** | +1-246
 |
| **Saat quşağı** | UTC-4
 |

**Barbados** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# Beliz

‌

| Beliz
 |
| --- |
| *Belize* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Sub Umbra Floreo»* |
| Gimn: *«Land of the Free»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1981 s. sentâbr 21 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | İngliz tili
 |
| **Paytaht** | Belmopan |
| **Eñ balaban şeerler** | Beliz‌
 |
| **Devlet qurumı** | konstitutsion monarhiya‌‌
 |
|  • Qıraliçe
 | III Çarlz |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  22 966 km² (147-nci) 0,7 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 179-ıncı ▲411 106 kişi (2023) 17,9 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲3,07 mlrd. (2023)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,683 |
| **Para birlemi** | beliz dolları
 |
| **İnternet domeni** | .bz
 |
| **Telefon kodu** | +501
 |
| **Saat quşağı** | UTC-6
 |

**Beliz** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# Camayka

‌

| Camayka
 |
| --- |
| *Jamaica Jumieka* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Out of Many, One People»* |
| Gimn: *«Jamaica, Land We Love»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1962 s. avgust 6 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | İngliz tili
 |
| **Paytaht** | Kingston |
| **Eñ balaban şeerler** | Kingston‌
 |
| **Devlet qurumı** | konstitutsion monarhiya‌‌
 |
|  • Qıraliçe
 | III Çarlz |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  10 991 km² (160-ıncı) 2,3 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 139-ıncı ▼2 734 093 kişi (2019) 245,47 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲17,1 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,709 |
| **Para birlemi** | camayk dolları
 |
| **İnternet domeni** | .jm
 |
| **Telefon kodu** | +1876
 |
| **Saat quşağı** | UTC-5
 |

**Camayka** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# Dominika

‌

| Dominika
 |
| --- |
| *Commonwealth of Dominica* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Après le Bondie, C'est la Ter»* |
| Gimn: *«Isle of Beauty, Isle of Splendour»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1978 s. noyabr 3 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | İngliz tili
 |
| **Paytaht** | Rozo |
| **Eñ balaban şeerler** | Rozo‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Silvani Börton[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  751 km² (189-ıncı)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 202-nci ▲74 656 kişi (2023) 99,41 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲612 mln. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,74 |
| **Para birlemi** | Şarq-karib dolları
 |
| **İnternet domeni** | .dm
 |
| **Telefon kodu** | +1-767
 |
| **Saat quşağı** | UTC-4
 |

**Dominika** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# El Salvador

‌

| El Salvador
 |
| --- |
| *República de El Salvador* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Dios, Unión, Libertad»* |
| Gimn: *«Saludemos la Patria orgullosos»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1821 s. sentâbr 15 (İspaniyadan) |
| **Resmiy til** | İspan tili
 |
| **Paytaht** | San Salvador |
| **Eñ balaban şeerler** | San Salvador‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Nayib Bukele[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  21 041 km² (152-nci) 1,5 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 97-nci ▼6 029 976 kişi (2024) 286,58 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲32,5 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,675 |
| **Para birlemi** | AQŞ dolları
 |
| **İnternet domeni** | .sv
 |
| **Telefon kodu** | +503
 |
| **Saat quşağı** | UTC-6
 |

**El Salvador** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# Grenada

‌

| Grenada
 |
| --- |
| *Grenada La Gwenad* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Ever conscious of God we aspire, build and advance as one people»* |
| Gimn: *«Hail Grenada»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1974 s. fevfal 7 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | İngliz tili
 |
| **Paytaht** | Sent Corces |
| **Eñ balaban şeerler** | Sent Corces‌
 |
| **Devlet qurumı** | konstitutsion monarhiya‌‌‌
 |
|  • Qıraliçe
 | III Çarlz |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  344 km² (222-nci) 1,6 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 197-nci ▲114 299 kişi (2023) 332,26 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲1,26 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,795 |
| **Para birlemi** | Şarq-karib dolları
 |
| **İnternet domeni** | .gd
 |
| **Telefon kodu** | +1-473
 |
| **Saat quşağı** | UTC-4
 |

**Grenada** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# Gvatemala

‌

| Gvatemala
 |
| --- |
| *República de Guatemala* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Libre Crezca Fecundo»* |
| Gimn: *«Guatemala Feliz»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1821 s. sentâbr 15 (İspaniyadan) |
| **Resmiy til** | İspan tili
 |
| **Paytaht** | Gvatemala |
| **Eñ balaban şeerler** | Gvatemala‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Bernardo Arevalo[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  108 889 km² (106-ncı) 0,4 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 65-inci ▲17 263 239 kişi (2018) 158,54 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲95 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,627 |
| **Para birlemi** | kettsal
 |
| **İnternet domeni** | .gt
 |
| **Telefon kodu** | +502
 |
| **Saat quşağı** | UTC-6
 |

**Gvatemala** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# Haiti

‌

| Haiti
 |
| --- |
| *Repiblik Ayiti République d'Haïti* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Liberté, Égalité, Fraternité»* |
| Gimn: *«La Dessalinienne»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1804 s. yanvar 1 (Frenkistandan) |
| **Resmiy til** | Gaiti kreol tili ve Frenk tili
 |
| **Paytaht** | Port-o-Prens |
| **Eñ balaban şeerler** | Port-o-Prens‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌‌
 |
|  • Prezident
 | Keçici prezident şurası[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  27 750 km² (143-ünci) 0,7 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 83-ünci ▲10 981 229 kişi (2017) 395,72 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▼20,3 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,535 |
| **Para birlemi** | gurd
 |
| **İnternet domeni** | .ht
 |
| **Telefon kodu** | +509
 |
| **Saat quşağı** | UTC-5
 |

**Haiti** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# Kanada

‌

| Kanada
 |
| --- |
| *Canada* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«A Mari Usque Ad Mare»* *(Deñizden deñizge)* |
| Kanada milliy gimni
 |
| **Mustaqillik tarihı** | 1867 iyül 1 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | İngliz tili, Frenk tili
 |
| **Paytaht** | Ottava |
| **Eñ balaban şeerler** | Ottava, Vankuver‌
 |
| **Devlet qurumı** | konstitutsion monarhiya‌
 |
|  • Qıraliçe
 | III Çarlz‌
 |
|  • Baş nazir
 | Mark Karni[d][…] |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  9 976 140 km² (2-nci)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 37-nci ▲40 000 000 kişi (2023 İyün 16) 3,71 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | 2,21 trln. C$ (2020)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,936 |
| **Para birlemi** | Kanada dolları (CAD, $)
 |
| **İnternet domeni** | .ca
 |
| **Telefon kodu** | +1
 |
| **Saat quşağı** | UTC-3,5 - -8
 |

**Kanada** (inglizce *Canada*, frenkçe *Canada*) – Şimaliy Amerikada bir devlet. Kanadanıñ paytahtı Ottavadır.
# Kosta Rika

‌

| Kosta Rika
 |
| --- |
| *República de Costa Rica* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«¡Vivan siempre el trabajo y la paz!»* |
| Gimn: *«Himno Nacional de Costa Rica»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1821 s. sentâbr 15 (İspaniyadan) |
| **Resmiy til** | İspan tili
 |
| **Paytaht** | San Hose |
| **Eñ balaban şeerler** | San Hose‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌‌
 |
|  • Prezident
 | Rodrigo Çaves Robles[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  51 100 km² (125-inci) 0,7 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 123-ünci ▲5 265 575 kişi (2024) 103,04 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲68,4 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,809 |
| **Para birlemi** | kolon
 |
| **İnternet domeni** | .cr
 |
| **Telefon kodu** | +506
 |
| **Saat quşağı** | UTC-6
 |

**Kosta Rika** - Şimaliy Amerikada bir devlet.
# Meksika

‌

| Meksika
 |
| --- |
| *México* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *««Himno Nacional Mexicano»»* *(Meksika Ulusal Marşı)* |
| Meksika milliy gimni
 |
| **Mustaqillik tarihı** | 1821 sentâbr 27 (İspaniyadan) |
| **Resmiy til** | İspan tili
 |
| **Paytaht** | Meksiko |
| **Eñ balaban şeerler** | Meksiko, Ekatepek-de-Morelos, Guadalahara, Puebla, Syudad-Huares‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Qıraliçe
 | Claudia Sheinbaum[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Claudia Sheinbaum[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  1 972 550 km² (12-nci)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 10-uncı ▲132 274 416 kişi (2024) 67,06 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲1,41 trln. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,758 |
| **Para birlemi** | peso
 |
| **İnternet domeni** | .mx
 |
| **Telefon kodu** | +52
 |
| **Saat quşağı** | UTC-3,5 - -8
 |

**Meksika**, resmiy adı **Meksika Qoşma Devletleri** (ispanca *México, Estados Unidos Mexicanos*) - Şimaliy Amerikanıñ cenübiy qısmında bir devlet.