Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ateizm

Uluslararası Ateist Birligi tarafından 2007 yılında qabul ettilgen ateizm timsalı
**Ateizm**, tanrınıñ yada tanrılarnıñ barlığına bolan inancnıñ yoqluğudır. Bu fikir aqımına dahil bolanlarğa "ateist" denir. Ateistler, bazı qurumlar ve kişiler tarafından "tanrıtanımaz" bolaraq isimlendirilmektedir. Ateizm inanç qoşullanmalarını, hayaliy yaratıqlarnı ve olaylarnı red ete. Ateist baqış açısınen tanrınıñ yanı sıra tüm metafizik inançlar ve tüm ruhaniy varlıqlarda red ettile.

## Tüpbilgiler
# Dağ

K2, Pakistan
Elbruz, Kafkaz
Olimpos dağı, Yunanistan
Dağcılar, Kaskad dağlar
**Dağ, dağ yapısı,** relyef şekli, qomşu nisbeten tüz saalar üzerinde dünya yüzüniñ keskin bir maalliy etraf müitten ayırılğan yüksekligi, tabannıñ açıq-aydın bir çizgisi (uvadan dağnıñ özüne keçişniñ sıñırı), keskin nisbiy yüksekliklerdeki dalğalanmalar. Umumen dağlar, deñiz seviyesinden 600 m-niñ üzerinde mıtlaq yükseklikke saip relyef unsurlar olaraq qabul etile.

Dünyanıñ eñ yüksek dağı, yüksekligi deñiz seviyesinden 8.848 m olğan Jomolungma. Töpe ile suv altı tabanı arasındaki yükseklik farqını ölçesek, dünyanıñ eñ yüksek dağı, aşağıdan yuqarığa yüksekligi 10.230 m olğan ve bunııñ tek 4.207 m-si deñiz seviyesinden yükselgen Mauna Kea yanardağı olaraq qabul etile bile. Dünyanıñ merkezine olğan uzaqlığını köz ögüne alsaq, dünya üstüniñ eñ uzaq noqtası Chimborazo stratoyanardağı sayılır. Küneş sistemasındaki belli olğan eñ yüksek dağ, 22 km yüksekligindeki Olimpos dağı, Marsta bir qalqan yanardağıdır.

Dağlar unsurları arasında şularnı qayd eteler:

* dağ töpeleri;
* caplar;
* boğazlar;
* dağara oyqalları;
* tüzleştirilüv üstü.
# Qurban Bayram

**Qurban Bayram** (arapça عيد الأضحى‎ – *ʿĪd al-Adhā*, farsça عید قربان‎ – *Eyd-e Qorbān*) — eki musulman bayramından biri (ekinci — Oraza bayramı).

Oraza bayramından 70 kün keçken soñ (İslâm taqvimine köre zilhicce ayınıñ 10-uncı künü), Mekkege acılıqnıñ soñki künü başlap, üç-dört kün devam ete.

Bu künler acılar İbrahim peyğamberi qurbanı hatırasına Mekke yanındaki Mina vadiysinde qurban çala. Amma musulmanlarnıñ episi Mekkege acılıqqa barıp olamağanları sebebinden, şeriatqa köre, o ne yerde bulunsa, o yerde qurban çalmaq aqqı bar.

Şeriatqa köre, qurban çalınğan ayvannıñ körülgen qusurları olmamaq kerek. Qoynıñ yaşı 6 aydan az olmamalı, eçki ve buzav – 2 yaşından az olmamaq kerek.

Qurban eti üçke bölüne: bir qısmı fuqarelerge berile, ekinci qısmından musafirlerge ziyafetler azırlana, üçüncisini musulman özüne qaldırmaq kerek.

Böyle etip, Qurban ketirilgen ayvan tek musulmannıñ ruhiy temizligi degil de, muhtaclarğa aş olaraq hızmet ete.

Qurban bayramı camilerde saba ötkerilgen bayram namazından soñ qayd etilip başlay. Qabristandan qaytıp kelgen soñ, musulmanlar Allağa emanet etmege azır olğannıñ delili olğanını bildire.

## Menbalar ve edebiyat

* ’Ід аль-Адха // Словник ісламських релігійних термінів арабського походження
* *Ю. А. Резван.* Ид ал-Адха // Іслам : енциклопедичний словник / відп. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 88-89. — ISBN 5-02-016941-2. (рос.)

## Bağlantılar

* Qurban Bayramı // Ukrain diniy entsiklopediya

* İslamda qurban çaluvı 15 avgustnıñ 2013 s. arhivlengen.
* Qurban Bayramı
* Qurban çaluvınıñ qaideleri
# Arap tili

| Arap tili العربية/alˌʕa.raˈbij.ja/ |
| --- |
| Memleketler:
 | Bahreyn, Cezair, Filistin, Ğarbiy Sahara, Iraq, Küveyt, Libiya, Lübnan, Mağrip, Mısır, Muritaniya, Oman, Qatar, Qoşma Arap Emirlikleri, Saudiy Arabistan, Sudan, Suriye, Tunis, Urdun, Yemen - ealisiniñ çoqluğı;
İran, İsrail - ealisiniñ azlığı

 |
| Regionlar:
 | Arap alemi
 |
| Resmiy status:
 | Resmiy til: Bahreyn, Çad, Cezair, Cibuti, Eritreya, Filistin, Ğarbiy Sahara, Iraq, İsrail, Komorlar, Küveyt, Libiya, Lübnan, Mağrip, Mısır, Muritaniya, Oman, Qatar, Qoşma Arap Emirlikleri, Saudiy Arabistan, Sudan, Suriye, Tunis, Urdun, Yemen
Milliy til: Mali, Senegal, Somaliya
Teşkilâtlar: BMT, Arap Devletleri Ligası, İslâm Konferentsiya Teşkilâtı, Afrika Birligi

 |
| Laf etken sayısı:
 | 260 - 323 million
 |
| Sıralama:
 | 4-5
 |
| Sınıflaştırma
 |
| Kategoriya:
 | Afro-Asiya tilleri
 |
| Afro-Asiya tilleri
Samiy tiller
Ğarp samiy tilleri
Merkez samiy tilleri
Arabistan tilleri |
| Elifbe:
 | arap elifbesi
 |
| Til kodları
 |
| ISO 639-1:
 | ar
 |
| ISO 639-2:
 | ara
 |
| ISO 639-3:
 | ara
 |
|  **Vikipediyanıñ Arapça bölügi bar** |

**Arap tili** (arapça العربية - *el-arabiyye*) – Afro-Asiya til ailesiniñ samiy taqımından bir tildir. Saudiy Arabistan, Mısır, Suriye, Iraq ve daa 22 memleketniñ resmiy tili.
# Bangladeş

‌

| Bangladeş **Bangladeş Halq Cumhuriyeti** |
| --- |
| *বাংলাদেশ*
*গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«Amar Shonar Bangla»* *(Altın Bengalım)* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1971 mart 26 (Pakistandan) |
| **Resmiy til** | Bengal tili
 |
| **Paytaht** | Dhaka |
| **Eñ balaban şeerler** | Dhaka‌
 |
| **Devlet qurumı** | parlamentli cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Muhammed Şahabuddin[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Muhammed Yunus[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  144 000 km² (94-ünci) 7,0 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 8-inci ▲171 466 990 kişi (2023) 1190,74 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▼437 mlrd. (2023)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 | 966 485 000 000 Uluslararası dolar 5811,571 Uluslararası dolar |
| **İİİ** | 0,661 |
| **Para birlemi** | taka (BDT)
 |
| **İnternet domeni** | .bd
 |
| **Telefon kodu** | +880
 |
| **Saat quşağı** | UTC+6
 |

**Bangladeş**, resmiy adı **Bangladeş Halq Cumhuriyeti** (bengalca *বাংলাদেশ* – *Bangladesh*, *গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ* – *Gônoprojatontri Bangladesh*) – Asiyada bir memleket.

## İhtar
# Bahreyn

‌

| Bahreyn **Bahreyn Malikligi** |
| --- |
| *البحرين*
*مملكة البحرين* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«بحريننا (Bahrainona)»* *(Bizim Bahreynimiz)* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1971 avgustos 15 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | Arap tili
 |
| **Paytaht** | Manama |
| **Eñ balaban şeer** | Manama‌
 |
| **Devlet qurumı** | konstitutsiyalı monarhiya‌
 |
|  • Malik
 | Hamad bin İsa al-Halifa[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  665 km² (189-ıncı) 0 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 155-inci ▲1 569 666 kişi (2023) 2360,4 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲44,4 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,875 |
| **Para birlemi** | bahreyn dinarı (BHD)
 |
| **İnternet domeni** | .bh
 |
| **Telefon kodu** | +973
 |
| **Saat quşağı** | UTC+3
 |

**Bahreyn**, resmiy adı **Bahreyn Malikligi** (arapça البحرين‎ - *al-Bahrayn*, مملكة البحرين - *Mamlakat al-Bahrayn*) - Asiyada memleket.
# Birleşken Arap Emirlikleri

‌

| Birleşken Arap Emirlikleri
 |
| --- |
| *الإمارات العربية المتحدة* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Allah, Millet, Reis»* |
| Gimn: *«Memleketim, ilerile»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1971 s. dekabr 2 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | arap tili
 |
| **Paytaht** | Abu Dabi |
| **Eñ balaban şeer** | Dubay‌
 |
| **Devlet qurumı** | absolüt monarhiyalarnıñ federatsiyası‌
 |
|  • Prezident
 | Muhammed bin Zayed El Nahyan[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Muhammed bin Raşid al-Maktum[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  83 600 km² (114-ünci) 0 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 92-nci ▲9 890 400 kişi (2020) 118,31 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲514 mlrd. (2023)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,911 |
| **Para birlemi** | BAE dihremi (AED)
 |
| **İnternet domeni** | .ae, امارات.
 |
| **Telefon kodu** | +971
 |
| **Saat quşağı** | UTC+4
 |

**Birleşken Arap Emirlikleri** (arapça الإمارات العربية المتحدة‎ - *Al-Imārāt al-ʿArabiyya al-Muttaḥida*) - ğarbiy Asiyadanıñ Basra körfezi regionındaki bir memleket.
# Butan

‌

| Butan **Butan Qırallığı** |
| --- |
| *འབྲུག་ཡུལ་*
*འབྲུག་ རྒྱལ་ཁབ་* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«One Nation, One People»* *(Bir Millet, Bir Halq)* |
| Gimn: *«Druk tsendhen»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1907 dekabr 17
 |
| **Resmiy til** | Dzoñha tili
 |
| **Paytaht** | Thimphu |
| **Eñ balaban şeer** | Thimphu‌
 |
| **Devlet qurumı** | saltıq monarhiya‌
 |
|  • Qıral
 | Cigme Hesar Namgyal Vañçuk[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Tseriñ Tobgay[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  38 394 km² (133-ünci) 1.1 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 165-inci ▼787 424 kişi (2023) 20,51 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | 2,54 mlrd. $ (2021)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,666 |
| **Para birlemi** | ñultrum (BTN)
 |
| **İnternet domeni** | .bt
 |
| **Telefon kodu** | +975
 |
| **Saat quşağı** | UTC+6
 |

**Butan**, resmiy adı **Butan Qırallığı** (dzonñhaca *འབྲུག་ རྒྱལ་ཁབ་* - *Brug Rgyal-hab Dru Gâhap*) - Asiyada İndistan ve Çin arasında bulunğan kiçik bir memleket. Resmiy dini Buddizm.
# Filistin

**Filistin** (arapça فلسطين‎) - Asiyada bir memleket. Belli devletler tarafından tanıla.

‌

| Filistin **Filistin Devleti** |
| --- |
| *فلسطين*
*دولة فلسطين* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Filistin milliy gimni
 |
| **Resmiy til** | arap tili
 |
| **Laf etilgen başqa tiller** | ibrani tili
 |
| **Paytaht** | Küdüs; Ğazze
‌

 |
| **Devlet qurumı** | Cumhuriyet
 |
| **Eali**   • Cemi
 | ▲5 227 193 kişi (2021)
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲19,1 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,715 |

Filistin Devletini tanığan devletler
## Resimler

Qudus, Filistinniñ paytahtındaki bir qubbe

1759 s. Filistin
1851 s. Filistin
1864 s. Filistin
1900 s. Filistin
1915 s. Filistin
1920 s. Filistin
1924 s. Filistin
1946 s. Filistin
1947 s. Filistin

Aziz Savva manastırı (Mar Saba)
# Iraq

‌

| Iraq **Iraq Cumhuriyeti** |
| --- |
| *العراق*
*جمهورية العراق*
*عێراق* *کۆماری عێراق* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«الله أكبر»* *(Allahu Ekber)* |
| Gimn: *«Mawtini»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1932 oktâbr 3 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | Arap tili, Kürt tili
 |
| **Laf etilgen başqa tiller** | Türkçe
 |
| **Paytaht** | Bağdad |
| **Eñ balaban şeer** | Bağdad‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Abdüllatif Reşid[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Muhammed Şiiy Sudaniy[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  438 317 km² (58-inci) 1,1 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 40-ıncı ▲38 274 618 kişi (2017) 87,32 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲264 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,686 |
| **Para birlemi** | Iraq dinarı (IQD)
 |
| **İnternet domeni** | .iq
 |
| **Telefon kodu** | +964
 |
| **Saat quşağı** | UTC+3
 |

**Iraq**, resmiy adı **Iraq Cumhuriyeti** (arapça جمهورية العراق‎ – *Cümhuriyye el-`İrâq*; kürdce *کۆماری عێراق*) – Asiyada memleket. Paytahtı Bağdad şeeridir.

## İhtar
# Kamboçiya

‌

| Kamboçiya **Kamboçiya Qırallığı** |
| --- |
| *ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«»* *(Millet, Din, Qıral)* |
| Gimn: *«Nokoreach»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1953 noyabr 9 (Frenkistandan) |
| **Resmiy til** | Khmer tili
 |
| **Paytaht** | Pnom Pen |
| **Eñ balaban şeer** | Pnom Pen‌
 |
| **Devlet qurumı** | esasqanunlı monarhiya‌
 |
|  • Qıral
 | Norodom Siamoni[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Hun Manet[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  181 035 km² (89-ıncı) 2,5 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 63-ünci ▲17 423 880 kişi (2023) 96,25 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲30 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,593 |
| **Para birlemi** | riel (៛, KHR)
 |
| **İnternet domeni** | .kh
 |
| **Telefon kodu** | +855
 |
| **Saat quşağı** | UTC+7
 |

**Kamboçiya**, resmiy adı **Kamboçiya Qırallığı** (khmerce *ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា* - *Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchea*) - cenüp-şarqiy Asiyada memleket.
# Laos

‌

| Laos **Lao Halq Demokratik Cumhuriyeti** |
| --- |
| *ປະເທດລາວ*
*ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«ສັນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວັດຖະນາຖາວອນ»* *(Barışıqlıq, mustaqillik, demokratiya, birlik ve abadanlıq)* |
| Gimn: *«Pheng Sat Lao»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1949 s. iyül 19 (Frenkistandan) |
| **Resmiy til** | lao tili
 |
| **Paytaht** | Vyentyan |
| **Eñ balaban şeerler** | Vyentyan, Pakse, Savannakhet, Luangphabang‌
 |
| **Devlet qurumı** | birfırqalı cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Thoñlun Sisulit[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Soneksay Siphandon[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  236 800 km² (81-inci) 2 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 105-inci ▲6 858 160 kişi (2017) 28,96 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | 132-nci ▼15,7 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,607 |
| **Para birlemi** | kip (LAK)
 |
| **İnternet domeni** | .la
 |
| **Telefon kodu** | +856
 |
| **Saat quşağı** | UTC+7
 |

**Laos**, resmiy adı **Lao Halq Demokratik Cumhuriyeti** (laoca *ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ* - *Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao*) - cenüp-şarqiy Asiyada bir memleket.

## Atıflar
# Lübnan

‌

| Lübnan **Lübnan Cumhuriyeti** |
| --- |
| *لبنان‎*
*الجمهورية اللبنانية* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«[[Lübnan gimni|]]»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1943 noyabr 22 (Frenkistandan) |
| **Resmiy til** | arap tili
 |
| **Paytaht** | Beyrut |
| **Eñ balaban şeerler** | Trablus, Beyrut, Sayda‌
 |
| **Devlet qurumı** | parlament cumhuriyeti‌
 |
|  • Prezident
 | Jozef Aun[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Navaf Salam[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  10 452 km² (161-inci) 1,6 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 128-inci ▼5 261 372 kişi (İyül 2021) 583,63 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | 87-nci 23,1 mlrd. $ (2021)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,706 |
| **Para birlemi** | Lübnan lirası (LBP)
 |
| **İnternet domeni** | .lb
 |
| **Telefon kodu** | +961
 |
| **Saat quşağı** | UTC+2
 |

Lübnan
**Lübnan** (arapça لبنان‎ – *Lubnān*), resmiy adı **Lübnan Cumhuriyeti** (arapça الجمهورية اللبنانية‎ – *Al-Jumhūriyya al-Lubnāniyya*) - ğarbiy Asiyada Aq deñiz şarqiy yalısında bir memleket.

## Atıflar
# Maldivler

‌

| Maldivler **Maldivler Cumhuriyeti** |
| --- |
| *ދިވެހިރާއްޖެ*
*ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާ* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«Qaumii salaam»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1965 s. iyül 26 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | maldiv tili
 |
| **Paytaht** | Male |
| **Eñ balaban şeer** | Male‌
 |
| **Devlet qurumı** | prezident cumhuriyeti‌
 |
|  • Prezidnt
 | Muhammed Muizzu[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  298 km² (186-ncı) 0 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 180-inci ▲436 330 kişi (2017) 1464,19 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | 162-nci ▲6,19 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,747 |
| **Para birlemi** | rufiya (MVR)
 |
| **İnternet domeni** | .mv
 |
| **Telefon kodu** | +960
 |
| **Saat quşağı** | UTC+5
 |

**Maldivler** (maldivce *ދިވެހިރާއްޖެ* - *Divehi Racce*), resmiy adı **Maldivler Cumhuriyeti** (maldivce *ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާ* - *Divehi Racceyge Cumhuriyya*) - İnd okeanında Maldiv adalarında bir memleket.

## Atıflar
# Mısır

*Başqa añlam içün Mısırboğday saifesine baqıñız.*

‌

| Mısır **Mısır Arap Cumhuriyeti** |
| --- |
| *مصر*
*جمهوريّة مصر العربيّة* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«بلادي بلادي بلادي»* *(Vatanım, vatanım, vatanım)* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1922 fevral 22 (Büyük Britaniyasından) |
| **Resmiy til** | arap tili
 |
| **Paytaht** | Qaire |
| **Eñ balaban şeerler** | Qaire, İskenderiya, Giza‌
 |
| **Devlet qurumı** | Prezident-parlament cumhuriyeti‌
 |
|  • Prezident
 | Abdelfattah es-Sisi[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Mustafa Madbuli[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  1 002 450 km² (29-ıncı) 0.632 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 16-ncı ▼107 476 864 kişi (2023 yanvar 18) 114,26 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲477 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,731 |
| **Para birlemi** | Mısır funtu (EGP)
 |
| **İnternet domeni** | .eg
 |
| **Telefon kodu** | +20
 |
| **Saat quşağı** | UTC+2
 |

**Mısır**, resmiy adı **Mısır Arap Cumhuriyeti** (arapça جمهورية مصر العربية‎ – *Gumhūriyyat Miṣr al-‘Arabiyya*, masrice جمهورية مصر العربية – *Gumhūriyyet Maṣr el-‘Arabiyya*) – şimal-şarqiy Afrikada bir memleket. Mısırnıñ eñ şarqiy regionı – Sinay yarımadası, Asiyanıñ parçasıdır. Ealiniñ çoqusı Nil yalılarında yaşay.

Gizada piramidalar
Zemaneviy Qaire ve Nil özeni
# Myanmar

‌

| Myanmar **Myanmar Birligi Cumhuriyeti** |
| --- |
| *မြန်မာ*
*ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«Gba Majay Bma»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1948 s. yanvar 4 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | birma tili
 |
| **Paytaht** | Neypyido |
| **Eñ balaban şeerler** | Yangon, Mandalay‌
 |
| **Devlet qurumı** | prezident cumhuriyeti‌
 |
|  • Prezident
 | Myint Swe[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Min Aung Hlaing[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  678 500 km² (39-ıncı) 3,06 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 24-ünci ▲53 370 609 kişi (2017) 78,66 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | 208-inci ▼59,4 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,585 |
| **Para birlemi** | kyat
 |
| **İnternet domeni** | .mm
 |
| **Telefon kodu** | +95
 |
| **Saat quşağı** | UTC+6:30
 |

**Myanmar**, resmiy adı **Myanmar Birligi** (birmaca *ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်* - *Pyi-daung-zu Myan-mar Naing-ngan-daw*) - cenüp-ğarbiy Asiyada bir memleket.

## Atıflar
# Nepal

‌

| Nepal **Nepal Federativ Demokratik Cumhuriyeti** |
| --- |
| *नेपाल*
*संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Ana ve vatan kök memleketinden qıymetlidir»* |
| Gimn: *«सयौं थुँगा फूलका»* *(Biz - biñ çeçekmiz)* *( audio)* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1923 s. yanvar 1 (Büyük Britaniyadan) |
| **Resmiy til** | nepali tili
 |
| **Paytaht** | Katmandu |
| **Eñ balaban şeer** | Katmandu‌
 |
| **Devlet qurumı** | parlament federativ cumhuriyeti‌
 |
|  • Prezident
 | Ram Chandra Poudel[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Praçanda[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  140 800 km² (94-ünci) 2,8 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 41-inci ▼29 164 578 kişi (2021) 207,13 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | 83-ünci ▲40,8 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,602 |
| **Para birlemi** | Nepal rupiyası
 |
| **İnternet domeni** | .np
 |
| **Telefon kodu** | +977
 |
| **Saat quşağı** | UTC+5:45
 |

**Nepal**, resmiy adı **Nepal Federativ Demokratik Cumhuriyeti** (nepalice *नेपाल* - *Nepāl*) - Asiyadaki Gimalay dağlarında İndistan ve Çin arasında bulunğan bir memleket. Paytahtı Katmandu şeeridir. Meydanlığı 147 181 km². Ealisi - 28 982 771 kişi. 81,3% - induistler.

Tara Alihesi
## Resimler

* Kathmandu
* Pashupatinath
* Bhaktapur
* Changu Narayan
* Patan
* Himalaya
* Mustang
* Transport

## Atıflar
# Oman

‌

| Oman **Oman Sultanlığı** |
| --- |
| *عُمان‎*
*سلطنة عُمان* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«Ya Rabbana Ehfid Lana Jalalat Al Sultan»* |
| **Resmiy til** | arap tili
 |
| **Paytaht** | Masqat |
| **Eñ balaban şeer** | Masqat‌
 |
| **Devlet qurumı** | absolüt monarhiya‌
 |
|  • Sultan
 | Heysem bin Tarık El Said[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  309 500 km² (70-inci) 0 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 126-ncı ▲4 829 480 kişi (2018) 15,6 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲115 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,816 |
| **Para birlemi** | Oman rialı
 |
| **İnternet domeni** | .om
 |
| **Telefon kodu** | +968
 |
| **Saat quşağı** | UTC+4
 |

**Oman**, resmiy adı **Oman Sultanlığı** (arapça سلطنة عُمان‎ - *Salṭanat ʿUmān*) - ğarbiy Asiyada Arabistan yarımadasında bir memleket.

## Atıflar
# Özbekistan

‌

| Özbekistan **Özbekistan Cumhuriyeti** |
| --- |
| *O‘zbekiston*
*O‘zbekiston Respublikasi* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«Özbekistan milliy gimni»* |
| **Mustaqillik tarihı** | Teymurilər dövləti 1370-1507
Özbək xanlığı 1428- 1471
Özbək xanlıqları 1500-1920
Türküstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası 1918-1924
Özbəkistan Sovet Sosialist Respublikası 1924-1991
Özbəkistan Respublikası 1991 sentâbr 1 (ŞSCBden) |
| **Resmiy til** | Özbek tili
 |
| **Paytaht** | Taşkent |
| **Eñ balaban şeerler** | Taşkent, Samarqand, Buhara, Namangan, Ferğana, Andican‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Şavkat Mirziyoyev‌
 |
|  • Baş nazir
 | Abdulla Aripov[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  448 978 km² (56-ncı) 4,9 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 41-inci ▲34 915 100 kişi (2021) 77,77 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | 69,2 mlrd. $ (2021)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,727 |
| **Para birlemi** | som (UZS)
 |
| **İnternet domeni** | .uz
 |
| **Telefon kodu** | +998
 |
| **Saat quşağı** | UTC+5
 |

**Özbekistan**, resmiy adı **Özbekistan Cumhuriyeti** (özbekçe *O‘zbekiston, O‘zbekiston Respublikasi / Ўзбекистон, Ўзбекистон Республикаси*) – merkeziy Asiyada bir memleket. Qazahistan, Qırğızistan, Türkmenistan, Tacikistan ve Afğanistan ile sıñırları bardır. 2024 senesi eali sayısı — 37 545 167 kişi. Paytahtı — Taşkent.

## Özbekistannıñ bayrağı ve İdariy bölünmesi

Yıldızlarniñ "Allah" yazuvıMavı - türklüktir, beyaz - barış ve temizliktir, yeşil ve hilâl - İslâmdır, qızıl çizgiler - tökülgen qanlardır, yıldızlar Arap elifbesinde "Allah" yazısını ortağa çıqara.

## İdariy bölünmesi

Özbekistan 12 vilâyet (özbekçe *viloyat*), 1 muhtar cumhuriyet (özbekçe *muxtor respublika*) ve bir şeerden ibarettir.

Özbekistan regionları

| Region | Merkez | Meydanlıq (km²) | Eali
 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 - Taşkent şeeri
 | Taşkent | - | 2 205 000
 |
| 2 - Andican vilâyeti
 | Andican | 4 200 | 1 899 000
 |
| 3 - Buhara vilâyeti
 | Buhara | 39 400 | 1 384 700
 |
| 4 - Ferğana vilâyeti
 | Ferğana　 | 6 800 | 2 597 000
 |
| 5 - Cizah vilâyeti
 | Cizah | 20 500 | 910 500
 |
| 6 - Namangan vilâyeti
 | Namangan | 7 900 | 1 862 000
 |
| 7 - Nevaiy vilâyeti
 | Nevaiy | 110 800 | 767 500
 |
| 8 - Qaşqaderya vilâyeti
 | Qarşi | 28 400 | 2 029 000
 |
| 9 - Samarqand vilâyeti
 | Samarqand | 16 400　 | 2 322 000
 |
| 10 - Sırderya vilâyeti
 | Gülistan | 5 100 | 648 100
 |
| 11 - Surhanderya vilâyeti
 | Termez | 20 800 | 1 676 000
 |
| 12 - Taşkent vilâyeti
 | Taşkent | 15 300　 | 4 450 000
 |
| 13 - Harezm vilâyeti
 | Urgenç | 6 300　 | 1 200 000
 |
| 14 - Qaraqalpaqistan cumhuriyeti
 | Nüküs | 160 000 | 1 200 000
 |

Xiva