# Baş Saife

*İlk azat qırımtatar entsiklopediyası*

# Vikipediyağa hoş keldiñiz!

Şimdi Qırımtatarca Vikipediyada **29 710** maqale bar.

**Yardım**Til aqqında qaideler**Cemaat portalı**Meydan

**Elifbe indeksi:#ABCÇDEFGĞHIİJKLMNÑOÖPQRSŞTUÜVWXYZPortallar**

## Nümüneviy maqale

**KandidatlarıRoma** ya da **Rum[a]** (*qırımtatar arap urufatında*: رومه‎) — İtaliyanıñ paytahtı ve eñ büyük şeeri. Latsio regionınıñ memuriy merkezi ve vilâyet sastusına saip Roma territorial birlemini teşkil ete. Tiber özeni yalısındadır. Roma territoriyasınıñ bir qısmı Vatikan kvazidevletine aittir.

M.e. 753 senesi qurulğan Roma Avropanıñ eñ qadimiy şeerlerinden biri, qadimiy bir tsivilizatsiyanıñ paytahtıdır. Atta antiklik devirlerde (m.e. III asır) Romağa «Ebediy Şeer» (latince *Roma Aeterna, Urbs Aeterna*) dey ediler. Romanı birincilerden biri romalı şairi Albius Tibull (m.e. I asır) öz ekinci elegiyasında böyle adlandırğan edi. Romanıñ «ebediyligi» aqqında ğayeler qadimiy Roma tsivilizatsiyası yıqılğan soñ bile çoqça saqlanıp qaldı, bu ise uyğun epitetni zemaneviy tillerge ketirdi.

Romağa «yedi bayırdaki şeer» de deyler. Başta qasabalar Palatin bayırında yerleşkenler, soñra qomşu bayırlar Kapitolium ve Kvirinal yerleştirildi. Biraz soñra soñki dört bayırda (Keliya, Aventina, Eskilin ve Viminale) qasabalar peyda oldı.

**DevamıBaşqa nümüneviy maqaleler**

## Künniñ resmi

**Arhiv**

Viktoriya-Pik töpesinden 2019 senesiniñ iyün 11-inci yağmurlı gecesinde körülgen Hoñ Koñnıñ limanı ve ufuğınıñ manzarası.

## Bilesiñizmi?

**Deñiştir**

Hazara milliy urbasında hazara qızı
Tatar Qağanlığı, IV-VI asırlar
* Afğanistanda iraniy tilinde laf etken bir **türk halqı** yaşay. Olar tarihiy olaraq afğan ükümdarları tarafından quvulğanlar. Asılları boyunca olar çöllü qırımtatarlarğa yaqınlar.
* Burunğı tatarlar, **Tatar Qağanlığı** qurıp, 402 senesi türkiy tarihta birinci kere Qağan unvanını aldılar.
* XVII asır **türk seyaatçısı** qırımtatar devletiniñ keçmişi ve bugüni aqqında acayip işançlı qaydlar qaldırdı.
* **Qırımtatar alimi** XVII-XVIII asırlarda matematika, astronomiya ve coğrafiyadan çoq eser yazdı. Olar Osmanlı imperiyasında biñlernen nushada neşir etildi.
* Çeşit avropalı haritacılar Qırım Hanlığınıñ tuğrasında üç dane qara **aqbaba** resmini sızğanlar.
* Belli qırımtatar alim ve şairi Bekir Çoban-zade tap 1919 senesinde **«tatar tügülmen» degenlerge** muracaat etken edi.
* Belki tarihta birinci qara uçucı, Birinci Cian cenkiñde Osmanlı içün uçan **Ahmet Ali Çelikten**.

## Eñ muim vaqialar

**DeñiştirŞimdiki mevzular**: Ğazze soyqırımı, Rus-ukrain cenki
İsrail-Amerika raketalar ücüminden soñ İranda bir qız mektebi.

* İsrail AQŞ ile beraber İranğa ücüm etti. Bu memleketlerniñ silâlı tecavuzı neticesinde İranda eñ azdan 1168 tınç sakin, şu cümleden 194 bala öldürildi.
* Romaniyada qonuşulğan qırımtatarca içün Crimean Tatar (Romania) Language Coprus adında onlayn luğat bar.

## Taqvim: *iyün*

**Deñiştir**

### Doğğanlar

* İyün 6 (1799) — Aleksandr Puşkin, rus şairi ve yazıcısı.
* İyün 7 (1924) — Melik Dadaşov, Azerbaycanlı aktör.
* İyün 12 (1955) — Enver İzmaylov, qırımtatar gitaracısı.
* İyün 22 (1927) — Çetin Altan, Türkiyeli yazıcı, jurnalist, eski mebus.
* İyün 22 (1976) — Emir-Üsein Kuku, qırımtatar uquq qorçalayıcı, siyasiy mabus
* İyün 30 (1911) — Çeslav Miloş, leh şairi.

*Daa: Kategoriya:İyün ayında doğğanlar*
### Ölgenler

* İyün 1 (1888) — Seyid Ezim Şirvani, Azerbaycan yazıcısı.
* İyün 10 (1949) — Sigrid Unset, norvegiyalı yazıcı.
* İyün 20 (1997) — Ayder Osman, qırımtatar ikâyecisi.
* İyün 30 (1651) — Toğay bey, Qırım Hanlığınıñ askeriy lideri ve siyasetçisi.

*Daa: Kategoriya:İyün ayında ölgenler*
+

**Yañı bir maqale yazıp olasıñız!**

## Diger tillerdeki vikipediyalar

### Eñ büyük vikipediyalar

İnglizce (English) • Almanca (Deutsch) • Frenkçe (Français) • Lehçe (Polski) • Yaponca (日本語) • İtalyanca (Italiano) • Felemenkçe (Nederlands) • İspanca (Español) • Portugalca (Português) • Rusça (Русский) • İsveççe (Svenska) • Çince (中文) • Norvegce (Norsk) • Fince (Suomi) • Katalanca (Català) • Ukraince (Українська) • Türkçe (Türkçe) • Macarca (Magyar) • Çehçe (Čeština) • Romence (Română) • Volapükçe (Volapük) • Esperantoca (Esperanto) • Danca (Dansk) • Slovakça (Slovenčina) • İndonezce (Bahasa Indonesia) • Koreyaca (한국어) • Arapça (العربية) • İbranice (עברית) • Vyetnamca (Tiếng Việt) • Litvanca (Lietuvių) • Sırbca (Српски) • Slovence (Slovenščina) • Bulğarca (Български) • Estonca (Eesti) • Farsça (فارسی) • Hırvatça (Hrvatski) • Nevarca (नेपाल भाषा) • Sade İnglizce (Simple English) • Haitice (Krèyol ayisyen) • Norvegce (nünoşk) (Norsk (nynorsk))‬ • Galisçe (Galego)‬

### Türkiy tillerdeki vikipediyalar

Azerbaycanca (Azərbaycanca) • Başqırtça (Башҡортса) • Çuvaşça (Чӑвашла) • Qaraqalpaqça (Qaraqalpaqsha) • Qaraçay-Balqarca (Къарачай-Малкъар) • Qazahça (Қазақша) • Qırğızca (Кыргызча) • Özbekçe (O‘zbekcha) • Tatarca (Tatarça / Татарча) • Türkçe (Türkçe) • Türkmence (Türkmençe) • Uyğurca (ئۇيغۇرچە  / Uyghurche) • Yaqutça (Саха тыла) • Cenübiy Azerbaycanca (گۆنئی آذربایجان تۆرکجه‌سی)

### Ola bilir ki, bu bölükler de siziñ içün meraqlı olur

Abhazca (Аҧсуа) • Avarca (Авар) • Belarusça (Беларуская) • Çeçence (Нохчийн) • Çingenece (Romani / रोमानी) • Ermenice (Հայերեն) • Gürcice (ქართული) • Kürdçe (Kurdî / كوردی) • Qalmuqça (Хальмг) • Lakça (Лакку маз) • Latışça (Latviešu) • Moğolca (Монгол) • Osetçe (Иронау) • Tacikçe (Тоҷикӣ) • Yunanca (Ελληνικά) • Zazaca (Zazaki)

**Bütün vikipediyalar cedveli**