# Ukraina

‌

| Ukraina
 |
| --- |
| *Україна* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *yoq* |
| Gimn: *«Ще не вмерла України ні слава, ні воля»* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1991 avgust 24 (ŞSCBden) |
| **Resmiy til** | Ukrain tili
 |
| **Laf etilgen başqa tiller** | Rus tili, Romen tili, Qırımtatar tili, Macar tili, Bulğar tili, Belarus tili, Ğağauz tili, Qırımçaq tili, Qaray tili
 |
| **Paytaht** | Kıyiv |
| **Eñ balaban şeerler** | Kıyiv, Harkiv, Dnipro, Donetsk, Ades, İlbav‌
 |
| **Devlet qurumı** | cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Volodımır Zelenskıy‌
 |
|  • Baş nazir
 | Yuliya Sviridenko[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  603 700 km² (43-ünci)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 28-inci ▼41 167 335 kişi (2022 yanvar 1) 68,19 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▼161 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,773 |
| **Para birlemi** | grivna (UAH)
 |
| **İnternet domeni** | .ua
 |
| **Telefon kodu** | +380
 |
| **Saat quşağı** | UTC+2
 |

**Ukraina** (ukraince *Україна*, *Ukrayina*) – şarqiy Avropada bir memleket.

Memleket 27 memuriy-territorial birlemge bölüne, olardan 24 vilayeti, 1 muhtar cumhuriyet (Qırım) ve 2 ayrı statusı olğan şeer (Kıyiv, Aqyar). Şimalde Belarus, ğarpta Polşa, Slovakiya ve Macaristan, cenüp-ğarpta Rumaniya ve Moldova, şarqta ve şimaliy-şarqta Rusiye ile sıñırlana. Cenüpte ve cenüp-şarqta Qara ve Azav deñizleri yuva; Qara deñizde Rumıniyanen, Qara ve Azav deñizlerinde ise Rusiyenen deñiz sıñırları bar.

Paytahtı ve eñ büyük şeeri — Kiyiv. Resmiy tili - ukrain tili.

1991 - 2014 seneleri Qırım Ukraina terkibinde muhtar bir cumhuriyet edi, 2014 senesi Rusiye tarafından alınğanına ve ondan berli de-fakto idare etilgenine baqmadan dünya devletleriniñ çoqusı Qırımnıñ Ukrainağa ait olğanını qabul ete.

## Coğrafiya

Ukraina esasen bereketli çölden ibaret. Eñ müim özenler — Özü, Turla, Bug ve Siverskıy Donets.

## İdariy bölünmesi

Lutsk
Rivne
Jıtomır
Kiyev
Hmelnıtskıy
Ternopil
İvano-Frankivsk
Ujgorod
Çernivtsi
Vinnıtsâ
Çerkası
Kirovograd
Mıkolayiv
Poltava
Çernigiv
Sumı
Harkiv
Dnipropetrovsk
Ades
Herson
Zaporijjâ
Donetsk
Qırım
Aqyar
Lugansk
*Azaq deñizi*
*Qara deñiz*
*Rusiye*
*Belarus*
*Lehistan*
*Romaniya*
*Moldova*
İlbav
•
•
*Özü*
Regionlar içün regional merkezlerniñ adları berilgen

* **1 Muhtar cumhuriyet**

| qırımtatarca adı | ukraince adı | merkezi | meydanlıq, biñ km2 | eali, biñ adam
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Qırım Muhtar Cumhuriyeti** | Автономна Республіка Крим | Aqmescit | 26,1 | 2033,1
 |

* **24 vilâyet**

| qırımtatarca adı | ukraince adı | merkezi | meydanlıq, biñ km2 | eali, biñ adam
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Ades vilâyeti** | Одеська область | Ades | 33,3 | 2469,0
 |
| **Çerkası vilâyeti** | Черкаська область | Çerkası | 20,9 | 1402,9
 |
| **Çernigiv vilâyeti** | Чернігівська область | Çernigiv | 31,9 | 1245,3
 |
| **Çernivtsi vilâyeti** | Чернівецька область | Çernivtsi | 8,1 | 922,8
 |
| **Dnipropetrovsk vilayeti** | Дніпропетровська область | Dnipro | 31,9 | 3567,6
 |
| **Donetsk vilâyeti** | Донецька область | Donetsk | 26,5 | 4841,1
 |
| **Jıtomır vilâyeti** | Житомирська область | Jıtomır | 29,9 | 1389,5
 |
| **Harkiv vilâyeti** | Харківська область | Harkiv | 31,4 | 2914,2
 |
| **Herson vilâyeti** | Херсонська область | Herson | 28,5 | 1175,1
 |
| **Hmelnıtskıy vilâyeti** | Хмельницька область | Hmelnıtskıy | 20,6 | 1430,8
 |
| **İlbav vilâyeti** | Львівська область | İlbav | 21,8 | 2626,5
 |
| **İvano-Frankivsk vilâyeti** | Івано-Франківська область | İvano-Frankivsk | 13,9 | 1409,8
 |
| **Kirovograd vilâyeti** | Кіровоградська область | Kropıvnıtskıy | 24,6 | 1133,1
 |
| **Kıyiv vilâyeti** | Київська область | Kıyiv | 28,1 | 1827,9
 |
| **Lugansk vilâyeti** | Луганська область | Lugansk | 26,7 | 2546,2
 |
| **Mıkolayiv vilâyeti** | Миколаївська область | Mıkolayiv | 24,6 | 1264,7
 |
| **Poltava vilâyeti** | Полтавська область | Poltava | 28,8 | 1630,1
 |
| **Rivne vilâyeti** | Рівненська область | Rivne | 20,1 | 1173,3
 |
| **Sumı vilâyeti** | Сумська область | Sumı | 23,8 | 1299,7
 |
| **Ternopil vilâyeti** | Тернопільська область | Ternopil | 13,8 | 1142,4
 |
| **Vinnıtsâ vilâyeti** | Вінницька область | Vinnıtsâ | 26,5 | 1772,4
 |
| **Volın vilâyeti** | Волинська область | Lutsk | 20,2 | 1060,7
 |
| **Zakarpattâ vilâyeti** | Закарпатська область | Ujgorod | 12,8 | 1258,3
 |
| **Zaporijjâ vilâyeti** | Запорізька область | Zaporijjâ | 27,2 | 1929,2
 |

* **2 mahsus statuslı şeer**

| qırımtatarca adı | ukraince adı | merkezi | meydanlıq, biñ km2 | eali, biñ adam
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Aqyar** | Севастополь | Aqyar | 0,9 | 379,5
 |
| **Kıyiv** | Київ | Kıyiv | 0,8 | 2611,3
 |

## Eñ büyük şeerler

Harkiv
Ades

| adı | ukraince adı | bulunğan vilâyeti | ealisi (2001)
 |
| --- | --- | --- | --- |
| Kıyiv | Київ | Kıyiv vilâyeti | 2,611,327
 |
| Harkiv | Харків | Harkiv vilâyeti | 1,470,902
 |
| Dnipro | Дніпро | Dnipropetrovsk vilâyeti | 1,065,008
 |
| Ades | Одеса | Ades vilâyeti | 1,029,049
 |
| Donetsk | Донецьк | Donetsk vilâyeti | 1,016,194
 |
| Zaporijjâ | Запоріжжя | Zaporijjâ vilâyeti | 815,256
 |
| İlbav | Львів | İlbav vilâyeti | 732,818
 |
| Krıvıy Rig | Кривий Ріг | Dnipropetrovsk vilâyeti | 668,980
 |
| Mıkolayiv | Миколаїв | Mıkolayiv vilâyeti | 514,136
 |
| Mariupol | Маріуполь | Donetsk vilâyeti | 492,176
 |

## İzaatlar