Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Uçaq

Boeing 767 uçağı
**Uçaq** - avada uçqan bir maşna. Diger uçqan maşnalardan farqı taşıyıcı quvetiniñ qanatlarında olmasıdır. Uçaqqa daa "tayyare", "samolöt" da denile.
# İngiltere

‌

| İnglitere
 |
| --- |
| *England* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Dieu et mon droit»* *(Tañrı ve menim aqqım)* |
| Gimn: *«God Save the King»* *(Tañrı, Qıralnı saqla)* |
| **Resmiy til** | İngliz tili
 |
| **Paytaht** | London |
| **Eñ balaban şeerler** | Birmingem, Lids, Liverpul, Şeffild, Mançester, Bristol, Lester, Koventri, Nottingem‌
 |
| **Devlet qurumı** | konstitutsion monarhiya
 |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  130 278 km²
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | ▲57 106 398 kişi (2022) 406,92 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** |  |
| **Para birlemi** | ingliz funtu (GBP, £)
 |
| **İnternet domeni** | .uk
 |
| **Telefon kodu** | +44
 |
| **Saat quşağı** | UTC+0
 |

**İnglitere** (inglizce *England*) – Birleşken Qırallıqnı meydanğa ketirgen dört ülkeden biridir. O, şimalde İskoçiya ve ğarpta Uels ile sıñırdaş ola, şarqta Şimaliy deñiz, cenüpte La-Manş, cenüp-ğarpta Kelt deñizi, ğarpta İrlandiya deñizi ile sıñırlana. Onıñ paytahtı ve eñ büyük şeeri — London.
# Derebeylik

**Derebeylik** ya da **feodalizm** - tarih boyunca bir çoq devir ve yerlerde (amma eñ evelâ Orta asırlar Avropasında) rast kelgen içtimaiy, siyasiy ve iqtisadiy qurumdır. Feodalizm sözü, köçmez mülk manasına kelgen latince *feodum* (tımar) bir sözden peyda olğan.

Feodal toplulıqnıñ siyasiy qurulışı, qoruğan-qorulğan (süzeren-vassal) munasebetine dayanğan iyerarhik bir strukturası edi. Feodal iqtisadiyatı ise, öz-özüne yeterlik üzerine qurulğan edi.

Roma İmperiyasınıñ yıqılğanından küçlü milliy monarhiyalarnıñ ortağa çıqmasına qadar olğan vaqıtta, Avropada akim olğan içtimaiy qurum feodal qurumı edi.

Ticaretniñ tekrar canlanması ile temelleri sarsılğan derebeylikniñ soñki qalıntıları Sanayı Devriminen tamamınen yoq olğan.
# Monarhiya

**Monarhiya** ve ya **mutlaqiyet** - bir tek kişiniñ üküm sürgeni devlet qurumıdır. Bu kişige umumiy olaraq monarh deyler, ve o qıral, han, haqan, sultan, emir, çar, padişa, imperator kibi isimler alır. Monarhiyanıñ diger qurumlardan farqı üküm sürgen kişiniñ bu küçni ömrü boyunca qolunda tutması ve ölüminden soñ oğlu, qızı ve ya başqa bir soyuna miras olaraq bermesidir. Monarhiya sözü, yunanca μοναρχία (μόνος — tek bir, αρχων - ükümdar) sözünden kelir. Monarhiyada monarh cezalandırma ve afu etme aqqına saiptir. Onıñ aytqan lafları qanundır.
# Fizika

Fiziki fenomenleriñ er türlü nümüneleri.
**Fizika** (qadimiy yunanca Physis) ya da **İkmet tabiye**, maddiy alemin afaqiy hassalarını ögrengen tabiiy ilimlerden biridir. Fizika yunanca tabiat demek. Fizikağa ilim adı ilk kere qadim yunan felsefecisi Erestun (Aristoteles) berdi.
Fizika ep tabiat adiselerinin olmasını umumiy qanunlarını, maddiy alemin qurulış ve hassalarını ögrene.

## İstinat