# Dobrucatatar tili

| Dobrucatatar tili *tatarşa* |
| --- |
| Memleketler:
 | Romaniya, Bulğaristan, Türkiye, Moldova, Ukraina
 |
| Regionlar:
 | Dobruca, Bucaq
 |
| Resmiy status:
 | Romaniya (azınlıq tili)
 |
| Sınıflaştırma
 |
| Kategoriya:
 | Altay tilleri
 |
| Altay tilleri
* Türkiy tiller
	+ Kipçak tilleri
		- Kipçak-Noğay tiller
 |
| Elifbe:
 | Latin elifbesi, Kiril elifbesi
 |
| Til kodları
 |
| ISO 639-1:
 | —
 |
| ISO 639-2:
 | —
 |
| ISO 639-3:
 | —
 |

Romaniyadaki Latin elifbesi
**Dobrucatatar tili**, **Bucaqtatar tili**, **Dobruca şivesi** ya da **Calpaq qırımtatarca**, qırımtatar tiliniñ bir şivesi, çöl şivesine yaqın. Dobrucada, Bucaqta ve Türkiyede yaşağan qırımtatarlar qonuşa.

## Farq

Qırımda laf etilgen çöl şivesinden bir qaç farqı bar. Meselâ, ç→ş deñişimi bar (içün = işün, çöl = şöl, içimlik = işimlik v.b.), aynı zamanda daa çoq f→p deñişimi tapıla (Fil = Pil, faqat = paqat, laf = lap v.b.) ve bazı sözlerde u→o deñişimi bar (bu = bo, bunıñ = bonıñ v.b.).

## Alt şiveler

Dobrucada tatar tili üç parçağa ayırıla:

* **Dobruca Noğaycası** – Tulça ve Köstenceden uzaq yaqlarda qonuşula..

* **Dobruca Tatarcası** – Köstencede ve etrafında qonuşula.

* **Dobruca Tatçası** – Dobriçte ve etrafında qonuşula.

## Elifbe

*Esas maqale: Dobruca tatar elifbesi*

Romaniyanıñ Dobruca regionında yaşağan qırımtatarlar biraz başqa bir elifbe qullanalar. 1956 senesi Romaniyada qırımtatarlar şimdikinden daa farqlı bir elifbe qullanadı. Bu elifbe o zamanda qırımtatarlarğa mektepte üretiledi. O eski elifbede şu arfler tapıladı:
 **A a, Á á, B b, Č č, D d, E e, F f, G g, Ğ ğ, H h, I i, Í í, Î î, J j, K k, L l, M m, N n, Ñ ñ, O o, Ó ó, P p, R r, S s, Ș ș, T t, Ț ț, U u, Ú ú, V v, W w, Y y, Z z**.

Şimdiki qullanılğan elifbeden qırımda qullanılğan elifbeden farqlı olaraq **Ĭ ĭ** ve **W w** arfleri bar, **Ğ ğ** ve **Q q** arifleri yoq. Soñki yılları Dobruca tatarlarınıñ bazıları da elifbemiz Qırımdakisine daa yaqın olsun dep **Ğ ğ** ve **Q q** ariflerini qullanalar.

Dobrucada şimdi qullanılğan elifbe (UDTTMR tarafından):
 **A a, B b, С c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, Ğ ğ, H h, I ı, İ i, Ĭ ĭ, J j, K k, Q q, L l, M m, N n, Ñ ñ, O o, Ö ö, P p, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Ü ü, V v, W w, Y y, Z z**.

* **ĭ** arfi qısqa [ɪ] sesi içün qullanıla: *bĭrĭnşĭ*, *tĭlĭmĭz*, **i** arfi uzun [i] içün: *faiz*, *ciddiy* (Qırımda em uzun [i], em qısqa [ɪ] **i** arfinen işaretlene: *birinci*, *tilimiz*, *faiz*, *ciddiy*).

* **w** arfi [w] sesi içün qullanıla: *aluw*, *qawğa*, **v** arfi [v] içün: *vulkan* (Qırımda em [v], em [w] **v** arfinen işaretlene: *aluv*, *qavğa*, *vulkan*).

Taner Murat başqa elifbelerde qullanğan. Onıñ qullanğanı latin elifbesi Bukarest Universitetinden edi, Á, Ç, Ğ, Ñ, Î, Í, Ó, Ş, Ú ariflerini içere edi. Ve kiril elifbesini Ә, Җ, І, Ң, Ө, Ү, Ў ariflerinen qullanğan. Birde eski Türk yazuvı ve Arap-Fars elifbesini ڭ arifinen qullanğan.

## Daa baqıñız

* Dobrucatatar elifbesi
* Dobrucatatar grammatikası

## Tış bağlantılar

* Romanian Tatar language communication in the multicultural space 1 fevralniñ 2020 s. arhivlengen.
* THE TURKISH LANGUAGE SPOKEN BY THE TURK-TATAR COMMUNITY LIVING IN ROMANIA 15 aprelniñ 2023 s. arhivlengen.
* As an Extra Small Language Romanian Tatar Turkish

## Menbalar