Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Rusiyeniñ Ukrainağa açıq istilâsı (2022)

| Rusiyeniñ Ukrainağa açıq istilâsı (2022) |
| --- |
|  |
|  |
| Önemli kişi | Vladimir Putin ve Volodımır Zelenskıy |
| Devlet | * Ukraina
* Lugansk Halq Cumhuriyeti[d]
* Donetsk Halq Cumhuriyeti
* Rusiye
* Belarus
* Kherson Oblast[d]
* Zaporozhye Oblast[d]
 |
| Zaman dilimi | UTC+02.00[d] |
| Bulunğan yeri | * Doğu Avrupa[d]
* Ukraina
* Rusiye
* Qırım
 |
| Temel metin | Özel bir askerî operasyon yürütürken[d] |
| Evelkisi | 2021–2022 Rus-Ukrayna krizi[d] |
| Başlanğan vaqtı | 2022 fevral 24 |
| Zaman aralığı | Russia under Vladimir Putin[d] |
| İştirakçi(ler) | Rusiye, Belarus, Donetsk Halq Cumhuriyeti, Lugansk Halq Cumhuriyeti[d], Ukraina, Ukraina silâlı quvetleri[d], Rusiye silâlı quvetleri[d], Ukrayna Bölgesel Savunma Uluslararası Lejyonu[d], Gürcü Lejyonu (Ukrayna)[d] ve Russian irregular forces during the Russian invasion of Ukraine[d] |
| Ölü sayısı | ▼10 000 kişi yaqın (2023 noyabr 21) |
| En yakın nedeni | collective self-defence[d] |
| Doğrudan nedeni | trauma in the Russian invasion of Ukraine[d] |
| Maqsat | Nazilerden arındırma[d], askersizleştirme[d], *bilinmez* ve Union of Russia and Ukraine[d] |
| Resmiy saytı | z.mil.ru/spec\_mil…​(rus.) |
| Açıklandığı URL | wikispooks.com/wi…​(ing.) |
|  |
|  |
| Order of battle | 2022 Rusya'nın Ukrayna'yı istilası savaş düzeni[d] |
| Ücüm maqsadı | Rusya'nın Güney Ukrayna'yı ilhakı[d] |
| Teorileştiren | Oleksiy Arestoviç[d] ve Valeriya Novodvorskaya[d] |
|  Wikimedia Commons saytındaki **Multimedia fayllar** |

**Rusiyeniñ Ukrainağa açıq istilâsı** — Rusiye tarafından Ukrainağa 2022-ci sene fevraliñ 24 Ukraina tabi memleket yapmaq maqsadınen başlanğan açıq arbiy tecavuz. Rusiye 2014-ci senede Ukrainağa qarşı cenk başladı, ama bu sefer RF cenkte iştirak etüvni gizlemey ve şimdiki Ukraina üç cebede öz serbestlik ve mustaqillik içün cenkleşe.

## Ayrica baqiniz

* Turan Batalyonı
* Qırım
* Donetsk Halq Cumhuriyeti

## İhtar
# İyün

|  |
| --- |
| ← **iyün** →
 |
| Bts
 | Sal
 | Çar
 | Cqş
 | Cum
 | Cts
 | Baz
 |
| 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 |
| 8
 | 9
 | 10
 | 11
 | 12
 | 13
 | 14
 |
| 15
 | 16
 | 17
 | 18
 | 19
 | 20
 | 21
 |
| 22
 | 23
 | 24
 | 25
 | 26
 | 27
 | 28
 |
| 29
 | 30
 |  |  |  |  |  |
| 2026 senesi |

**İyün**, **kiraz ayı**, **kirez ayı** ya da **ilk yaz ayı** - seneniñ altıncı ayı olıp 30 künden ibaret.

## Tarih

İyün adı Yupiterniñ apaqayı Roma tañrıçası Yunodan kelir.

## İzaatlar

## Bağlantılar

## Bularnı da baqıp çıqıñız
# Rus tili

| Rus tili русский язык
 |
| --- |
| Memleketler:
 | Rusiye, Belarus, Ukraina, Qazahistan, Qırğızistan, Moldova
 |
| Resmiy status:
 | Rusiye, Belarus, Qazahistan, Qırğızistan, Pridnestrovye, Abhaziya, Cenübiy Osetiya
 |
| Laf etken sayısı:
 | 164 million (birinici til), 114 million (ekinci til)
 |
| Sıralama:
 | 4—7
 |
| Sınıflaştırma
 |
| Kategoriya:
 | Slavân tilleri
 |
| İnd-Avropa tilleri
Slavân tilleri
Şarkiy Slavân tilleri
Rus tili |
| Elifbe:
 | Kiril elifbesi
 |
| Til kodları
 |
| ISO 639-1:
 | ru
 |
| ISO 639-2:
 | rus
 |
| ISO 639-3:
 | rus
 |
|  **Vikipediyanıñ Rusça bölügi bar** |

**Rus tili** (laqırdı tilinde **urus tili** olaraq da belli; rusça *русский язык*) – şarqiy slavân gruppasından bir tildir, Rusiyeniñ resmiy tili. Şimdiki künde rus tili Rusiyeden ğayrı bir çoq sabıq ŞSCB memleketlerinde de qullanıla. 20-nci asırda siyasiy ceetten emiyetli tillerden birisi olaraq rusça, Birleşken Milletlerniñ de resmiy tilidir.

## Hususiyetleri

Ukrain ve Belarus tilleri rusçağa eñ yaqın tillerdir. Ukraina ve Belarusnıñ şarqiy ve cenübiy rayonlarında da rusça laf etile. Rus tiliniñ peyda olmasında şarqiy slavân şivesi olğan Novgorod şivesiniñ büyük emiyeti olğanı sanıla. Rus tilinde ariflerni yımşatmaq ve qattılaştırmaq içün hususiy arifler bardır. Bular ь ve ъ arifleridir. Ь, ögüne kelgen arifniñ yımşamasına, ъ ise ögüne kelgen arifniñ qattılaşmasına yardımcı ola.

## Coğrafiyalıq tarqaluvı

Rus tiliniñ eñ çoq qullanılğan memleketler Rusiye, Ukraina, Qazahistan ve Belarustır. Başqa sabıq Sovetler Birligi memleketlerinde de laf etile. Sovetler Birligi tarqalğanda çeşit rayonlardaki milletler öz tillerini qullanmağa siyaset keliştirseler de, rusçanıñ emiyeti alâ da bitmegendir. Resmiy olmağan yerlerde mekteplerde rus tili ögretile. Rusça söyleşken 750 000 İsrailli de bardır, bular Rusiyeden İsrailge köçken yeudilerdir.

## Elifbe

Rusça 33 ariften meydanğa kelgen ve kiril elifbesiniñ rus tiline uyğunlaştırılğan türüni qullanıp yazıla.

Аа /a/ Бб /b/ Вв /v/ Гг /g/ Дд /d/ Ее /ʲe/ Ёё /ʲo/
Жж /ʒ/ Зз /z/ Ии /i/ Йй /j/ Кк /k/ Лл /l/ Мм /m/
Нн /n/ Оо /o/ Пп /p/ Рр /r/ Сс /s/ Тт /t/ Уу /u/
Фф /f/ Хх /x/ Цц /ʦ/ Чч /ʧ/ Шш /ʃ/ Щщ /ʃː/ Ъъ /'/
Ыы /ɨ/ Ьь /ʲ/ Ээ /e/ Юю /ʲu/ Яя /ʲa/
# Azerbaycan

‌

| Azerbaycan **Azerbaycan Cumhuriyeti** |
| --- |
| *Azərbaycan*
*Azərbaycan Respublikası* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Odlar Yurdu (azerbaycanca*Ateşler Yurtu*)»* |
| Gimn: *«Azerbaycan milliy gimni»* *( audio)* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1991 avgust 30 (ŞSCBden) |
| **Resmiy til** | Azerbaycan tili
 |
| **Paytaht** | Baqu |
| **Eñ balaban şeerler** | Baqu, Sumqayıt, Gence, Hankendi, Şuşa, Mingeçevir, Nahçıvan‌
 |
| **Devlet qurumı** | Cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | İlham Aliyev‌
 |
|  • Baş nazir
 | Ali Esedov[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi
 |  86 600 km² (114-ünci)
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 89-ıncı ▲10 180 770 kişi (2023) 117,56 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▼72,4 mlrd. (2023)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,745 |
| **Para birlemi** | Azerbaycan manatı (AZN)
 |
| **İnternet domeni** | .az
 |
| **Telefon kodu** | +994
 |
| **Saat quşağı** | UTC+5
 |

**Azerbaycan** (azerbaycanca *Azərbaycan*), resmiy ad **Azerbaycan Cumhuriyeti** (azerbaycanca *Azərbaycan Respublikası*) – ğarbiy Asiyada, cenübiy Kavkaz regionındaki bir türk memleketi. Hazar deñizine çıqışı bardır. Paytahtı Baqu şeeridir

## Tüpyazılar
# Enver İzmaylov

| Enver İzmaylov |
| --- |
| ukraince *Енвер Ізмайлов* |
|  |
| Doğğan künü | 1955 İyün 12(1955-06-12) (70 yaşında) |
| Doğğan yeri | * Ferğana[d], Özbek Şuralar Sotsialist Cumhuriyeti[d], Şuralar Sotsialist Cumhuriyetleri Birligi
 |
| Memleketi | * Şuralar Sotsialist Cumhuriyetleri Birligi
* Ukraina
 |
| Zenaatı | caz çalğıcısı, gitaracı, caz gitaracısı, bestekâr, çalğıcı |
| Mukâfatlar |    |
|  Wikimedia Commons saytındaki **Multimedia fayllar** |

**Enver İzmaylov** (1955 s. Ferğana, Özbekistan d.) - belli qırımtatar gitaracısı.

## Albomlar

* **Around the Black Sea**, *JRC, 2007*

1. Sudak
2. Privoz
3. Chacha (Charlie Chaplin)
4. All for you
5. Dance of Gul'mira
6. Memories
7. Midngiht steps
8. Shkatulka (Musicbox)
9. Apipa
10. Way to Yalta
11. Horan (Wedding dance)
12. Uzbek rhapsody
13. Beslan
14. Crimean sunrise

* **With My Best Wishes!**, *Atlantic Records, 2004*

1. D'enver Blues 4:43
2. Crimean Girl 2:44
3. Tatar Dance 3:24
4. Prelude 1:41
5. Tarantella 2:03
6. To My Love 3:07
7. Flight 7/8 2:38
8. Kimono 2:21
9. Eastern Funk 6:59
10. Return 3:41
11. Amazon Forever 4:49
12. Eclipse 3:25
13. Chernobyl 2:50
14. Dubinushka 5:05

* **The Eastern Legend**, *Boheme, 2000*

1. Introduction
2. Indian miniature
3. Capanitsa
4. Eastern Legend
5. Uzbek Miniature
6. Boina
7. Short Story
8. Tatarluğum

* **Minaret "Art Trio Of Crimea"**, *Symphocarre, 1998*

1. Bulgarian Dance
2. Mekhmonhona
3. Boina
4. Near Spring
5. Sevan
6. Balkan
7. Yalta

* **Yarımada (Peninsula)**, *RDM, 1997*

* **Art Of The Duo "Live"**, *Tutu Records, 1996*

1. Terrain Turquoise
2. Touch Down at Falconara
3. Ancona Danza
4. Among the Hops
5. Near the Grapes
6. Noina
7. Dolu
8. Lonely Dancer
9. Enver's Mood #2
10. Departure
11. White Minarets

* **Dancing Over The Moon**, *Tutu Records, 1996*

* **At A Ferghana Bazaar "Live in Munster"**, *Tutu Records, 1993*

1. Legend of Izmailov, No. 1
2. Scholocho (Armenian Dance)
3. Never Ending Nostalgia
4. Like a Dervish Experience
5. Song for My Love
6. Champak Odours - Indian Dreams
7. I'll Remember Satriani
8. Four Shade of a Tartarian Lifeline Resting and Hunting, Sitting ...
9. At a Ferghana Bazaar
10. Enver Left Town
11. Boina
12. Legend of Izmailov, No. 2

* **The Eastern Legend**, *RDM, 1993*

* **Karadeniz (Black Sea)**, *Unit Records, 1992*

1. Akdeniz kenarında 7:07
2. Deniz rahatsız 7:46
3. Soğuk suda 3:56
4. Tım tım 4:41
5. Hikaye 9:30
6. Pakistan tarafı 4:38
7. Özbek-Tatar-Türk düğünü 6:21
8. Özümüz bir 5:52
9. Ve veda 2:24

## Bağlantılar

* Şahsiy internet saytı 28 iyülniñ 2011 s. arhivlengen. (Rusça)
# Türkiye

‌

| Türkiye **Türkiye** |
| --- |
| *Türkiye*
*Türkiye Cumhuriyeti* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Yurtta sulh, cihanda sulh»* |
| Gimn: *«İstiklâl Marşı»* *( audio)* |
| **Resmiy til** | Türk tili
 |
| **Paytaht** | Ankara |
| **Eñ balaban şeerler** | İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa‌
 |
| **Devlet qurumı** | Cumhuriyet‌
 |
|  • Prezident
 | Recep Tayyip Erdoğan |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  783 562,38 km² (37-nci) 1,3 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 17-nci ▲85 372 377 kişi (2023 dekabr 31) 108,95 kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | 15-inci ▲906 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,838 |
| **Para birlemi** | Türk lirası (TL)
 |
| **İnternet domeni** | .tr
 |
| **Telefon kodu** | +90
 |
| **Saat quşağı** | UTC+3
 |

**Türkiye** ya da **Turkiye**, resmiy adı **Türkiye Cumhuriyeti** (türkçe *Türkiye, Türkiye Cumhuriyeti*) – cenüp-şarqiy Avropa ve ğarbiy Asiyada bir memleket. Qara, Aq ve Ege deñizlerine çıqışı bardır. Paytahtı Ankara, eñ balaban şeeri İstanbuldır. 1923 senesi oktâbr 29-ında quruldı, qurucısı Mustafa Kemal Atatürktir. Zemaneviy Türkiye peyda olğanından evel onıñ topraqlarında Osmanlı Devleti bar edi. Lâkin bazı menbalarda Osmanlı devleti Türkiyeniñ monarhik versiyası dep kösterile ve Osmanlı imperiyası Türk imperiyası yaki Türkiye imperiyası dep yazıla.

## Galereya

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Türkiyeniñ illeri

Ankara
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Çanakkale
Balıkesir
Bursa
Yalova
İstanbul
Kocaeli
Sakarya
Düzce
Zonguldak
Bolu
Bilecik
Eskişehir
Kütahya
Manisa
İzmir
Aydın
Muğla
Denizli
Burdur
Uşak
Afyonkarahisar
Isparta
Antalya
Konya
Mersin
Karaman
Aksaray
Kırşehir
Kırıkkale
Çankırı
Karabük
Bartın
Kastamonu
Sinop
Çorum
Yozgat
Nevşehir
Niğde
Adana
Hatay
Osmaniye
K. Maraş
Kayseri
Sivas
Tokat
Amasya
Samsun
Ordu
Giresun
Erzincan
Malatya
Gaziantep
Kilis
Şanlıurfa
Adıyaman
Gümüşhane
Trabzon
Rize
Bayburt
Erzurum
Artvin
Ardahan
Kars
Ağrı
Iğdır
Tunceli
Elazığ
Diyarbakır
Mardin
Batman
Siirt
Şırnak
Bitlis
Bingöl
Muş
Van
Hakkari

## İhtar
# Emir-Üsein Kuku

| Emir-Üsein Kuku |
| --- |
| Doğğan künü | 1976 İyün 26(1976-06-26) (49 yaşında) |
| Doğğan yeri | * Novorossiysk, Krasnodar ülkesi, Rusiye Şuralar Federativ Sotsialist Cumhuriyeti, Şuralar Sotsialist Cumhuriyetleri Birligi
 |
| Zenaatı | aq qorçalayıcı, Siyasi mahkûm |

**Emir-Üsein Kemal oğlu Kuku** (1976 senesi, iyüniñ 26 d., Novorossiysk) — qırımtatar uquq qorçalayıcı, insan aqları boyunca Qırım kontakt grupassınıñ azası, siyasiy mabus. 2016 senesi Rusiye ükümeti tarafından yaqalandı.

## İhtar
# Leh tili

| Leh tili język polski
 |
| --- |
| Memleketler:
 | Lehistan, Amerika Qoşma Ştatları, Ukraina, Almaniya, Belarus
 |
| Resmiy status:
 | Lehistan ve Avropa birligi
 |
| Laf etken sayısı:
 | 44 million
 |
| Sıralama:
 | 29.
 |
| Sınıflaştırma
 |
| Kategoriya:
 | Slavân tilleri
 |
| İnd-Avropa tilleri
Slavân tilleri
Ğarbiy Slavân tilleri
Leh tili |
| Elifbe:
 | latin elifbesi
 |
| Til kodları
 |
| ISO 639-1:
 | pl
 |
| ISO 639-2:
 | pol
 |
| ISO 639-3:
 | pol
 |
|  **Vikipediyanıñ Lehçe bölügi bar** |

**Leh tili** (lehçe *język polski*) – ğarbiy slavân gruppasından bir tildir, Lehistannıñ resmiy tili.

Leh elifbesi
# Sigrid Unset

| Sigrid Unset |
| --- |
| norvegce *Sigrid Undset* |
|  |
| Doğğan künü | 1882 mayıs 20(1882-05-20)[…] |
| Doğğan yeri | * Kalundborg[d], DK
 |
| Ölgen künü | 1949 İyün 10(1949-06-10)[…] (67 yaşında) |
| Ölgen yeri | * Lillehammer[d], Norvegiya
 |
| Memleketi | * Norvegiya
 |
| Zenaatı | roman yazıcı, terciman, yazıcı, stsenarist, nesirci, şaire |
| Baba | Ingvald Undset[d] |
| Ana | Charlotte Undset[d] |
| Ömür arqadaşı | Anders Svarstad[d] |
| Balalar | Anders Castus Svarstad[d] |
| Mukâfatlar |    |
|  Wikimedia Commons saytındaki **Multimedia fayllar** |

**Sigrid Unset** (norvegce (bukmol) *Sigrid Undset*) - belli norvegiyalı yazıcı, 1928 senesi Nobel mukâfatını aldı.

Sigrid Unset
## Menbalar
# Çeslav Miloş

| Çeslav Miloş |
| --- |
| lehçe *Czesław Miłosz* |
|  |
| Doğğan künü | 1911 İyün 30(1911-06-30)[…] |
| Doğğan yeri | * Šeteniai[d], Kovno vilâyeti[d], Rusiye imperiyası ya da
* Siauliai[d], Kovno vilâyeti[d], Rusiye imperiyası
 |
| Ölgen künü | 2004 avgust 14(2004-08-14)[…] (93 yaşında) |
| Ölgen yeri | * Krakov
 |
| Memleketi | * Lehistan
* Amerika Qoşma Devletleri
* Litvaniya
 |
| Zenaatı | şair, diplomat, yazıcı, esse yazıcı, terciman, maarifçi, universitet ocası, literary historian |
| Baba | Aleksander Miłosz[d] |
| Ömür arqadaşı | Carol Thigpen-Miłosz[d] ve Janina Milosz[d] |
| Balalar | Anthony Milosz[d] ve Peter Milosz[d] |
| Mukâfatlar |    Guggenheim Fellowship[d] (1976)   Neustadt Uluslararası Edebiyat Ödülü[d] (1978) Honorary doctor of the University of Bologna[d] (1992) honorary doctor of the Jagiellonian University of Krakow[d] (1989) Honorary doctor of the University of Oxford[d] Nike[d] (1998) honorary doctor of Harvard University[d] (1989) Doctor Honoris Causa at the Vytautas Magnus University[d] (1992 mayıs 28) Śląski Wawrzyn Literacki[d] (2000) honorary citizen of Vilnius[d] (2001) |
| Avtograf |  |
| Saytı | milosz.pl​(leh.) |
|  Wikimedia Commons saytındaki **Multimedia fayllar** |

Çeslav Miloş
**Çeslav Miloş** (lehçe *Czesław Miłosz*; 1911, iyün 30 – 2004, avgust 14) – belli leh şairidir.

## Menbalar
# Ayder Osman

| Ayder Osman |
| --- |
| Doğğan künü | 1938 yanvar 1(1938-01-01) |
| Doğğan yeri | * Сейитлер районы, Qırım Muhtar Şuralar Sotsialist Cumhuriyeti, Rusiye Şuralar Federativ Sotsialist Cumhuriyeti, Şuralar Sotsialist Cumhuriyetleri Birligi
 |
| Ölgen künü | 1997 İyün 20(1997-06-20) (59 yaşında) |
| Ölgen yeri | * Aqmescit, Ukraina
 |
| Memleketi | * Şuralar Sotsialist Cumhuriyetleri Birligi
* Ukraina
 |
| Zenaatı | yazıcı, genel yayın yönetmeni, jurnalist, terciman |

**Ayder Osman** (1938 – 1997) – belli qırımtatar ikâyecisi.

Ayder Osman, 1938 senesinde Qırımnıñ Seyitler rayonında Beş Qurtqa köyünde dünyağa keldi. Altı yaşında bütün qırımtatar halqınen beraber sürgünlikke yiberildi. Özbekistannıñ Marğılan şeerindeki muallim mektebini bitirip muallimlik yaptı. 1965 senesinde Taşkent Univetitetini Gazetacılıq bölüminden diplom aldı. Lenin Bayrağı gazetasında bölüm müdirligi, Yıldız Mecmuasında baş müelliflik ve mesül kâtiplik yaptı. Özbekistan Yazıcılar Cemiyeti prezidium azası oldı.

1972 - Emcemden Selâm adlı kitabı neşir etildi. Daa soñra Tanış Közler (1975), Yıllar ve Dostlar (1975), Tutuşuv (1989) ikâye kitapları neşir etildi. Bala edebiyatı aqqında da yazılar yazğan Ayder Osmannıñ, Ösüv Basamaqları (1984) adlı kitabında yazıcı ve şairler içün maqaleler bar.

Ayder Osmannıñ eserleri diger türkiy tillergede tercime etildi. Tercime saasında da çalıştı, rus ve özbek tilinden pek çoq eserni qırımtatar tiline tercime etkeni kibi, qırımtatar tilinden de rus ve özbek tiline tercimeler yaptı.

Ayder Osman Qırımğa köçmek ve yerleşmek içün pek çoq qıyınlıqnen oğraştı. Lâkin bu onıñ sağlığını bozdı. 1997 s. iyün 20-de vefat etti.

## Bağlantılar

* Tanış Közler
# Norvegiya

‌

| Norvegiya **Norvegiya Qırallığı** |
| --- |
| *Norge*
*Kongeriket Norge*
*Noreg* *Kongeriket Noreg*
*Norgga* *Norgga gonagasriika* |
|  |  |
| bayraq
 | tuğra
 |
|  |
| Milliy şiar: *«Alt for Norge»* *(Er şey Norvegiya içün)* |
| Gimn: *«Ja, vi elsker dette landet»* *(Ebet, bu memleketni sevemiz)* |
| **Mustaqillik tarihı** | 1905 (İsveçiyadan) |
| **Resmiy til** | Norveg tili (bukmol), Norveg tili (nyunorsk), Sirt Sami tili (davvisámegiella)
 |
| **Paytaht** | Oslo |
| **Eñ balaban şeerler** | Oslo‌
 |
| **Devlet qurumı** | esasqanuniy mutlaqiyet‌
 |
|  • Qıral
 | V Harald[d]‌
 |
|  • Baş nazir
 | Jonas Gahr Støre[d] |
| **Meydanlıq**   • Cemi   • Suv (%)
 |  385207 km² (61-inci) 5,7 %
 |
| **Eali**   • Cemi   • Eali sıqlığı
 | 120-nci ▲5 627 400 kişi (2026 yanvar 1) **İfade hatası: Tanınmayan "" noktalama karakteri.** kişi/km²
 |
| **UİM** (nominal)   • Cemi   • Can başına
 | ▲579 mlrd. $ (2022)
 |
| **UİM** (SAQP)   • Cemi   • Can başına
 |  |
| **İİİ** | 0,966 |
| **Para birlemi** | norveg kronası (NOK)
 |
| **İnternet domeni** | .no
 |
| **Telefon kodu** | +47
 |
| **Saat quşağı** | UTC+1
 |

**Norvegiya** ya da **Norveç**, resmiy adınen **Norvegiya Qırallığı** (norvegce (bukmol) *Norge, Kongeriket Norge*; norvegce (nynorsk) *Noreg, Kongeriket Noreg*) - şimaliy Avropada Skandinaviya yarımadasında bir devlet. Finlandiya, İsveçiya ve Rusiyenen qomşu olğan ülkeniñ ğarbında Atlantik Okeannıñ bir qolu olğan Norveg deñizine yalısı bardır. Yalıları biñlerce fyordnen sızılmaqtadır.

Konstitusiya monarhiyası ile idare etilgen memleketniñ paytahtı Oslodır. 385,207 km² meydanlıqqa cayılğan Norvegiyanıñ, Finlandiyanen 729, İsveçiyanen 1619, Rusiye ile 167 kilometrlik sıñırı bardır ve 21925 kilometrlik pek uzun bir sail yolağı bardır.

Norvegiya Avropa ortalamasınıñ üstünde yaşav standartına ve ekonomik inkişafqa saip olğanı içün Avropa Birligine kirmek istemey. Zira, ülke yalılarındaki neft rezervleriniñ baylığı ve dünya ve Avropa balıqçılıq sektorını qolunda tutuvınen tanıla. Avropa Birligine yaman yaqlaşmalarınıñ bir sebebi de balıqçılıq sektorını yaman tesir etecegi tarafındaki ihtiyatlarıdır. Başqa yandan, Norvegiya, İsviçre, İslandiya ve Lihtenşteyn ile birlikte EFTA (Avropa Serbest Dolaşım Teşkilâtı) azasıdır ve bu teşkilâtnı terk etip AB-ge keçüvni istemey.

* ) adası, Hordaland vilâyeti, Norvegiya, 2006 senesiniñ yazı
* Bergen
* Geyranger (Geiranger)
* Sognefyord (Sognefjord)
* Oslo
* Ğarbiy Norvegiya yalı
* Orman
* Ananeviy norveg evi
* May platform

## Atıflar
# Toğay bey

| Toğay bey |
| --- |
|  |
| Doğğan künü | 1601 |
| Ölgen künü | 1651 İyün 30(1651-06-30) |
| Ölgen yeri | * Volhinya[d], Polonya Krallığı (1385-1569)[d], Lehistan-Litvaniya birligi
 |
| Memleketi | * Osmanlı Devleti
 |
| Zenaatı | siyasetçi, askeriy hadim |
|  Wikimedia Commons saytındaki **Multimedia fayllar** |

**Toğay Bey** (? - 1651) Qırım Hanlığınıñ meşur askeriy lideri ve siyasetçisi. Toğay adlı-sanlı Qırım ailelerinden Arğınlardan kelmektedir, tam adı Arğın Doğan Toğay bey. Bey unvanını Or Qapı sancağınıñ başına keçkeni zaman alğandır. Bu sancaq Qırım Hanlığı içün pek müim edi, çünki anda Qırım yarımadasını qıtanen bağlağan Or boynu buluna.

1648 senesi Zaporog Qazaqlarınıñ Lehistanğa qarşı yapqan Hmelnıtskiy İsyanında Bogdan Hmelnıtskiyge yardım etmek içün bir ordu (tahminen 6000 - 20000 kişilik) ketirgen. İşbu cenk devamında Toğay bey çeşitli müim muarebelerde iştirak etken edi ve soñunda Beresteçko muarebesinde öldürilgendir.
# Kentukki

|  |
| --- |
| AQŞ ştatı |
| Kentukki |
| *ing.* Kentucky |
|

|  |
| --- |
|  |
| Bayraq |

 |
| Memleket | * Amerika Qoşma Devletleri
 |
| Merkez | Frankfort[d] |
| Vali | Andy Beshear[d] |
| Meydanlıq | * 104 659 km²
 |
| Eali | 4 339 367 kişi (2010 aprel 1)

 |
| Eali sıqlığı |
43,05 kişi/km²

 |
| Saat quşağı | EDT[d] ve America/New\_York[d] |
| ISO 3166-2 kodu | US-KY |
|  |
|  Wikimedia Commons saytındaki **Multimedia fayllar** |

**Kentukki** (inglizce *Kentucky*) — şimal-ğarbiy Amerika Qoşma Ştatlarında bir ştat. Paytahtı — Frankfort.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu tamamlanmağan bir maqaledir*. *Onı tüzetip ya da tamamlap Vikipediyağa yardım ete bilesiñiz*.
 |
# Filadelfiya

Filadelfiya şeeri
**Filadelfiya** şeeri (inglizce *Philadelphia*) Amerika Qoşma Ştatlarınıñ eñ büyük altıncı şeerdir. Pensilvaniya ştatınıñ baş şeeri. Temelini 1682 senesi Uillyam Penn qoydı.
# Hristianlıq

**Hristianlıq** - bir İbraimiy din, üç cian dinleriniñ biridir. Hristianlıq dinine saip adamlarğa *hristian* deyler. Hristianlar dünyanıñ er yerine cayılğan, amma esasen Avropa, Amerika, Cenübiy Afrika ve Avstraliyada bulunalar. 2 milliarddan ziyade mensübi ile dünyanıñ eñ cayğın dinidir.

Hristianlıqnıñ muqaddes kitabı, Bibliya ya da Kitab-ı Muqaddes adınen añıla. Bibliya Eski Ahit ve Yañı Ahit degen eki bölükten ibaret. Eski Ahitniñ eñ müim parçası Tevrat, Yañı Ahitniñ ise - İncildir.

Hristianlıqnıñ esas mezepleri Katoliklik, Protestantlıq ve Ortodokslıqtır.
# Kalvin Kulic

| Kalvin Kulic |
| --- |
| inglizce *Calvin Coolidge* |
|  |
| Doğma adı | inglizce *John Calvin* |
| Doğğan künü | 1872 İyül 4(1872-07-04)[…] |
| Doğğan yeri | * Plymouth Notch[d], Plymouth[d], Windsor ilçesi[d], Vermont, Amerika Qoşma Devletleri
 |
| Ölgen künü | 1933 yanvar 5(1933-01-05)[…] (60 yaşında) |
| Ölgen yeri | * Northampton[d], Massaçusets, Amerika Qoşma Devletleri
 |
| Memleketi | * Amerika Qoşma Devletleri
 |
| Zenaatı | siyasetçi, advokat, devlet erbabı, avtobiograf, uquqçı |
| Baba | John Calvin Coolidge, Sr.[d] |
| Ana | Victoria Josephine Moor[d] |
| Ömür arqadaşı | Grace Coolidge[d] |
| Balalar | John Coolidge[d] ve Calvin Coolidge, Jr.[d] |
| Avtograf |  |
|  Wikimedia Commons saytındaki **Multimedia fayllar** |

**Kalvin Kulic** (inglizce *Calvin Coolidge*; 1872 s. İyül 4, Plymouth Notch, Amerika Qoşma Devletleri — yanvar 5 s. , Amerika Qoşma Devletleri) — amerikalı siyasetçi, AQŞnıñ 30-ıncı prezidenti (1923-1929).

## İhtar