Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ١٩٦١

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٩ – **سەدەی ٢٠** – سەدەی ٢١ |
| ساڵەکان: | ١٩٥٨ ١٩٥٩ ١٩٦٠ – **١٩٦١** – ١٩٦٢ ١٩٦٣ ١٩٦٤ |

١٩٦١ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٦٦٠–٢٦٦١ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١٣٣٩–١٣٤٠ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٩٦١ *MCMLXI* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٩٥٣–١٩٥٤ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٤١٠ ԹՎ ՌՆԺ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٣٨٠–١٣٨١ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٩٦١–٩٦٢ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٧١١ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٩١١ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٣٦٨ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | ١١٧–١١٨ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢٥٠٥ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧٤٦٩–٧٤٧٠ |
| ڕۆژژمێری شیوش | ٥٠ |
| ڕۆژژمێری چینی | 庚子年 (ئاسن جرج) ٤٦٥٧ یان ٤٥٩٧     *— تا —* 辛丑年 (ئاسن گا) ٤٦٥٨ یان ٤٥٩٨ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢٥٠٤ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٣١٢٧ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Shōwa ٣٦ (昭和３６年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١٣ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١٣٢٣ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٧٢١–٥٧٢٢ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٦٧٧–١٦٧٨ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٤٢٩٤ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ڕۆژژمێری کۆماری چین ٥٠ 民國٥٠年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٩٦١ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ٢٠١٧–٢٠١٨ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٨٨٣–١٨٨٤ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٥٠٦٢–٥٠٦٣ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٧١٤ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی بەریتانیا | ٩ ئێلیزابێتی\_دووەم – ١٠ ئێلیزابێتی\_دووەم |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٩٦١** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# کۆنکریت

کۆنکریتکردن لەلایەن چەند نوژیارێک
داڕشتنی کۆنکریتی شیشبەند
**کۆنکریت** یان **کۆنکرێت** (بە ئینگلیزی: *Concrete*)، بریتیە لە تێکەڵێک چیمەنتۆ و ڕیخ(خیز) کە بۆ دروست کردنی باڵەخانە و دیوار و جادە و ھەرجۆر پێکھاتەیەک بە کار دێت. لە زۆرێک وڵاتانی دنیادا بە **کونکریت**، کە لە ئینگلیزیەوە گیراوە یان بە **بێتون** کە لە فەرەنسیەوە وەرگیراوە ناوی لێدەبرێت. کۆنکریت زۆرترین کەڵکی لە ئەندازیاریی شارستانی و تەلارسازیدا ھەیە، چونکە ھەرزانە و لە ھەموو قاڵبێکدا دەگونجێت و ھەروەھا لە پتەویی پێویستی ھەیە.

## جۆرەکانی چیمەنتۆ

* کۆنکریتی خۆشێل(SCC) کە پێویستی بە ویبرە کردن و شێلاندن نیە.
* کۆنکریتی شیشبەند (Reinforced concrete)، کە بێجگە لە چیمەنتۆ، ئارماتور تێدا بە کار دەبرێت.
* کۆنکریتی غەڵتەکشێل(RCC)
* کۆنکریتی پێشکێشراو (Pre-stressed concrete) کە ترەک ھەڵناگرێت.

## سەرچاوەکان

A.M.Nevill, J.J. Brooks, Ceoncrete Technology, ISBN 8131705366, 9788131705360

* دەروازەی نژیاروانی
* دەروازەی کیمیا
* دەروازەی زانستی ماددە
* دەروازەی ئەندازیاری
# کۆمپانیای واڵت دیزنی

کۆمپانیای واڵت دیزنی
The Walt Disney Company|  |
| جۆر | گشتی |
| بازرگانی دەکات لە | Dow Jones Industrial Average |
| پیشەسازی | میدیای ھەمەجۆر |
| دامەزراوە لە | ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٣، ئەمریکا: کالیفۆرنیا، لۆس ئانجلەس |
| دامەزرێنەر(ەکان) | واڵت دیزنی و ڕۆی دیزنی |
| شوێنی سەرەکی | بوربانک، کالیفۆرنیا، ئەمریکا, ئەمریکا |
| ئەو وڵاتانەی کە تیایەتی | ھەموو جیھان |
| بەڕێوەبەران | بۆب ئایگەر (سەرۆک)
کریستین مکارتی (بەڕێوبەری دارایی) |
| بەرھەمەکان | فیلم، تەلەڤیزیۆن، پرۆگرامسازی، شێوازی میدیا، ماڵپەڕەکان |
| داھات | ٤٠٫٨٩٣ ملیار $ |
| تێکڕای مایە | ٧٢٫١٢٤ ملیار $ |
| ماڵپەڕ | ماڵپەڕی سەرەکی کۆمپانیای واڵت دیزنی |

**کۆمپانیای واڵت دیزنی** (بە ئینگلیزی: *The Walt Disney Company*) بە یەکێک لە زۆرترین بەرھەمھێنەرانی فیلمی وێنە جووڵاوە بەناوبانگەکان ئەژمێردرێت و، ڕاھێنانی زۆربەی کەسایەتییە بەناوبانگەکانی فیلمی کارتۆنی بۆ ئەو دەگەڕێتەوە، وەک کەسایەتی، میکی ماوس، دۆنالدک و، گۆفی و، بلۆتۆ ھەولی زۆریشیدا لە نێوان ساڵانی (١٩٢٨ز و، ١٩٣٨ز). بۆ پەرەپێدانی لایەنی کەسایەتی لە فیلمە جووڵاوەکان، دیزنی خاوەنی گەورەترین ستۆدیۆیە لە ھۆڵیوودا. واڵت دیزنی پێش ساڵی ١٩٩١ کارەکتەری بەناوبانگ ناسراو بە میکی ماوسی دروست کرد

کەشوێن پێی خۆی جێ ھێڵا لە چیرۆک ھێنانەوە و، ڕێکخستن و، بۆچوونی تەکنیکی لەھەموو بوارەکانی بەرھەمھێنانی سینەمایی فیلمەکانی وێنە جووڵاوەکان.

ئەم کۆمپانیایە لە ساڵی ١٩٢٣ز لەلایەن **واڵت دیزنی** و ڕۆی دیزنی کە برا بوون و بەیەکەوە ئیشیان دەکرد دامەزرا. ئێستا ئەم کۆمپانیایە یەکێکە لە ھەرە کۆمپانیا بەناوبانگەکانی بەرھەمھێنانی فیلم و **وێنەی جووڵاو** (*Animation*) لە جیھاندا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
* دەروازەی دیزنی
* دەروازەی کۆمپانیا
* دەروازەی تەلەڤیزیۆن
* دەروازەی ئەنیمەیشن
* دەروازەی فیلم
# دژە سامییەت

| دژە سامییەت |
| --- |
|  |
| لقی | ڕەگەزپەرستی، زینۆفۆبیا |
| بابەتی لاوەکی | social exclusion |
| Named by | Moritz Steinschneider |
| دەبێتە ھۆکاری | hatred، پۆگرۆم، persecution of Jews، جینۆساید |
| جێبەجێکار | antisemite |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

نەخشێکی دارین کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٤٧٨ نیشانی دەدات کە چۆن جووەکان دەسووتێندرێن دوای ئەوەی تاوانبار کرابوون بە پیسکردنی قوربانی پیرۆز.
**دژە سامییەت** یان **دژە جوو** (بە ئینگلیزی: Anti-Semitism) زاراوەیەکە بە دژە جوولەکایەتی دەدرێت وەک گرووپێکی ڕەگەزی و ئایینی و نەتەوەیی. واتای وشەیی یان زمانەوانیی دەستەواژەکە بریتییە لە «دژی سامییەت» و ھەندێکجاریش بە «نا سامییەت» وەرگێڕدراوە. ئەم زاراوەیە بۆ یەکەمجار لەلایەن زانای ئەڵمانی ویلھێلم مارەوە بەکارھێنرا بۆ وەسفکردنی شەپۆلی دووژمنایەتی جووەکان لە ئەورووپای ناوین لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمدا. ھەرچەندە عەرەب و ئاشووری و ئەوانی دیکە سەر بە سامییەکانن، بەڵام دووژمنایەتییان بە دژە جوو پۆلێن ئەکرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ئایین
* دەروازەی مێژوو
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی سیاسەت
# ١١ی تشرینی یەکەم

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | تشرینی یەکەم | >> |
| ی | د | س | چ | پ | ھ | ش |
|  |  |  |  | 0١ | 0٢ | 0٣ |
| 0٤ | 0٥ | 0٦ | 0٧ | 0٨ | 0٩ | ١٠ |
| ١١ | ١٢ | ١٣ | ١٤ | ١٥ | ١٦ | ١٧ |
| ١٨ | ١٩ | ٢٠ | ٢١ | ٢٢ | ٢٣ | ٢٤ |
| ٢٥ | ٢٦ | ٢٧ | ٢٨ | ٢٩ | ٣٠ | ٣١ |
| **٢٠٢٦** |

**١١ی تشرینی یەکەم** ٢٨٤ەم ڕۆژی ساڵە (٢٨٥ەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛  ٨١ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

## ڕووداوەکان

* ٢٠١٢ - مۆ یان نووسه‌ری چینی، بووە بە براوه‌ی خەڵاتی نۆبێلی وێژەی ٢٠١٢.

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* ٢٠٠٩ - ھونەرمەند ئەردەڵان بەکر لە وڵاتی سوید بەھۆی نەخۆشینی گورچیلە کۆچی دوایی کرد.

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی گەردوون
* دەروازەی کات
# ٧١٩

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ١ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ٧ – **سەدەی ٨** – سەدەی ٩ |
| ساڵەکان: | ٧١٦ ٧١٧ ٧١٨ – **٧١٩** – ٧٢٠ ٧٢١ ٧٢٢ |

٧١٩ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ١٤١٨–١٤١٩ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ٩٧–٩٨ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ٧١٩ *DCCXIX* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ٧١١–٧١٢ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٦٨ ԹՎ ՃԿԸ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٠٠–١٠١ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | −٢٨١ – −٢٨٠ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٥٤٦٩ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ١٦٦٩ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٢٦ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −١١٢٥ – −١١٢٤ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ١٢٦٣ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٦٢٢٧–٦٢٢٨ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 戊午年 (زەوی ئەسپ) ٣٤١٥ یان ٣٣٥٥     *— تا —* 己未年 (زەوی بزن) ٣٤١٦ یان ٣٣٥٦ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ١٢٦٢ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ١٨٨٥ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Yōrō ٣ (養老３年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | ٧١٩ *DCCXIX* |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ٨١ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٤٤٧٩–٤٤٨٠ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ٤٣٥–٤٣٦ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٣٠٥٢ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ١١٩٣ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前١١٩٣年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١٠٧١٩ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ٧٧٥–٧٧٦ |
|  - *شاکا سامڤات* | ٦٤١–٦٤٢ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٣٨٢٠–٣٨٢١ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ١٤٧٢ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی ئینگلیزی | *نەزانراو* |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

**٧١٩** (DCCXIX) ساڵێکی ئاسایی بوو کە لە ڕۆژی یەکشەممە لە ڕۆژژمێری جولیانی دەست پێ دەکات، ٧١٩یەمین ساڵی دەستنیشانکردنی سەردەمی مەسیحی (CE) و *ئانۆ دۆمینی* (AD)، ٧١٩یەمین ساڵی ھەزارەی ١ەم، ١٩یەمین ساڵی سەدەی ٨ەم، و ١٠یەمین و کۆتا ساڵی دەیەی ٧١٠ بوو. لە سەرەتای ساڵی ٧١٩، ڕۆژژمێری زایینی ١٣ ڕۆژ لەپێش ڕۆژژمێری جولیانی بوو، کە ڕۆژژمێرێکی باوی کات بوو.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
* دەروازەی مێژوو
# گوانگدۆنگ

پارچەی گوانگدۆنگ لەسەر نەخشە
**گوانگدۆنگ** کەرتێکە لە وڵاتی چین کە دەکەوێتە باکووری چینەوە.

## ئابووری

کەرتی گوانگدۆنگ کەرتێکی دەوڵەمەندە و لە کۆی گشتی ٤ ناوچەی بازرگانی لە وڵاتی چین، سێ ناوچەی گرنگی بازرگانی لێ ھەیە. ئەوانیش بریتین لە شێنژێن، شانتو و زوھای.

## سەرچاوەکان

*  ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
*

* دەروازەی چین
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی جوگرافیا
# موو

ڕووبەری پێکھاتەی موو
مووی مرۆڤ، ٢٠٠ جار گەورەتر کراوە
**موو** یان **تووک** (بۆ سەر: قژ یان پرچ)، (بۆ ئەندامی زاوزێ: بەرەتووک)، بەشێکە، ڕواوە لە ئێپیدێرم (چینی دەرەوەی پێست) لە گوانداراندا.
یەکێک لە سەرەکیترین تایبەتمەندییەکانی گوانداران ھەبوونی مووە لەسەر جەستەیان، ھەرچەند ھەندێکیان لە قۆناغگەلی ژیانیاندا موویان نییە. بە کەسێک وا موو زۆربەی لەشی دەگرێتەوە واتە مووی زۆری ھەیە «تووکن»یان «تیسکن» ئەوترێ.

## کارکردەکان

مووە ئاندڕۆژێنیەکانی پیاو و ژن
لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە مرۆڤ ٣٫٣ ملیۆن ساڵ پێش ئەو مووانەی ھەڵوەریوە کە جەستەی داپۆشیووە.

## قژەسەر

ھەموو ڕووبەری پێستی سەر لە دەوروبەری ٥٠٠ سەنتیمەتر دووجادا دایە، کە دەبێتە نزیکەی ٢٠٠ تاڵە موو لە ھەر سەنتیمەترێکدا.
بە یەکەی ژماردنی قژەسەر دەڵێن گڕافت. ھەر گڕافتێک لە چەندین تاڵە قژ پێکھاتووە کە ڕیشەکەیان بە یەکەوە پێوەندیان ھەیە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی لەشی مرۆڤ
* دەروازەی ژینناسی
* دەروازەی پزیشکی
# سیانەیی پیرۆز

لەگەڵ ئەوەی لە "بەسەرهاتەکانی درووستبوون ٣" دا نووسراوە کە باوک ئادەم و حەوای لەبەھەشت کردە دەرەوە، بەڵام کڵێسا بە ھەرتەقەی دانەنا کاتێک کە لەبری باوک، کوڕ وێنە کرا، چونکە خودا باوک و خودا کوڕ یەکن
لەباوەڕی مەسیحییەکاندا بۆ **سیانەیی پیرۆز** یان **یەرەیی** (بە ئینگلیزی: *Trinity*)، خودا وەکوو سێ دانە کەسی پیرۆز پێناسە دەکرێت (بەگریکی: ὑποστάσεις) کە بریتیین لە خودا باوک، خودای کوڕ (یەسووعی مەسیح) و ڕۆحی پیرۆز. ئەم سیانە لەکەسایەتیدا جیاوازن و بەڵام پێکەوە یەکن و لەیەکێتیدا پێکەوەن و ھەریەکەشیان وەکوو یەک یەکسانن و ھاوجەوھەرن (بەگریکی: ὁμοούσιοι). بەجۆرێکی تر، ھەرسێ کەسایەتییەکەی سیانەیی پیرۆز لەیەک شتن. ئەم باسە یەکێکە لە باسە ئاڵۆزەکانی نێو باوەڕی مەسییحەتدا.

خودای باوک، خودای کوڕی نارد بۆ جیھان، کە ئەمەش لەڕێگەی ڕۆحی پیرۆزەوە بوو، لەکاتێکدا ڕۆحی پیرۆز بەیەکێکی تر لە سیانەیی پیرۆز دادەنرێت و ناو دەبرێت بە ڕۆحی باوک و ڕۆحی یەسووع، نموونەکان لەسەر یەکێتی لە سیانەیی پیرۆزدا، زۆرن.

بەبڕوای مەسیحییەکان، بەتەنھا یەک کەس لەنێو سیانەییەکەدا جێی رەزامەندی نییە بەڵکو پێویستە ھەموویان پێکەوە قبووڵ بکرێن.

زاراوەی "سیانەیی خودا یان سیانەیی پیرۆز"، بەھیچ جۆرێک لەنێو کتێبی پیرۆزدا بەکارنەھاتووە، بەڵکو بۆ یەکەم جار ئەم زاراوەیە لە ئەنجومەنی نیقییەدا بەکارھات، بەڵام ناوەڕۆکی بابەتەکە لەئینجیلدا بۆ چەند جارێک بەکارھاتووە وەک لە "مەتتا ٤:١٦".

## بیروباوەری سیانەی پیرۆز لای زانا مەسیحەکان

وشەی سێیەک ( التثلیث - الثالوث ) مەبەست پێی باوک و کوڕ و ڕووحی پیرۆزە بەلکو کەسانی تری وەک قەشە ترتلیان داھێنەری بووە و یەکەم جار ئەو باسەی کردۆتەوە لەسەدەی دووەمی لەدایکبوون !
لەدوای ئەمە لەناوەڕاستی سەدەی سێیەم قەشە سبیلیوس بە بدعەو داھێنراوی زانی!
ھەروەھا اریۆسەکان بانگەوازی ئەوەیان دەکرد تەنھا باوک ئەزەلی و ئەبەدیە بەلام کوڕ و ڕووحی پیروز ئەوانە دروستکراون و ئەزەلی نین

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئایین
# ٧٢٧

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ١ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ٧ – **سەدەی ٨** – سەدەی ٩ |
| ساڵەکان: | ٧٢٤ ٧٢٥ ٧٢٦ – **٧٢٧** – ٧٢٨ ٧٢٩ ٧٣٠ |

٧٢٧ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ١٤٢٦–١٤٢٧ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١٠٥–١٠٦ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ٧٢٧ *DCCXXVII* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ٧١٩–٧٢٠ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٧٦ ԹՎ ՃՀԶ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٠٨–١٠٩ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | −٢٧٣ – −٢٧٢ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٥٤٧٧ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ١٦٧٧ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٣٤ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −١١١٧ – −١١١٦ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ١٢٧١ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٦٢٣٥–٦٢٣٦ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 丙寅年 (ئاگر پڵنگ) ٣٤٢٣ یان ٣٣٦٣     *— تا —* 丁卯年 (ئاگر کەروێشک) ٣٤٢٤ یان ٣٣٦٤ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ١٢٧٠ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ١٨٩٣ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Jinki ٤ (神亀４年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | ٧٢٧ *DCCXXVII* |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ٨٩ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٤٤٨٧–٤٤٨٨ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ٤٤٣–٤٤٤ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٣٠٦٠ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ١١٨٥ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前١١٨٥年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١٠٧٢٧ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ٧٨٣–٧٨٤ |
|  - *شاکا سامڤات* | ٦٤٩–٦٥٠ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٣٨٢٨–٣٨٢٩ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ١٤٨٠ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی ئینگلیزی | *نەزانراو* |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

**٧٢٧** (DCCXXVII) ساڵێکی ئاسایی بوو کە لە ڕۆژی چوارشەممە لە ڕۆژژمێری جولیانی دەست پێ دەکات، ٧٢٧ەمین ساڵی دەستنیشانکردنی سەردەمی مەسیحی (CE) و *ئانۆ دۆمینی* (AD)، ٧٢٧ەمین ساڵی ھەزارەی ١ەم، ٢٧ەمین ساڵی سەدەی ٨ەم، و ٨ەمین ساڵی دەیەی ٧٢٠ بوو. لە سەرەتای ساڵی ٧٢٧، ڕۆژژمێری زایینی ١٣ ڕۆژ لەپێش ڕۆژژمێری جولیانی بوو، کە ڕۆژژمێرێکی باوی کات بوو.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
* دەروازەی مێژوو
# ئیمپراتۆر سیزۆنگی تانگ

وێنەی ئیمپراتۆر
**ئیمپراتۆر سیزۆنگی تانگ** (لەدایکبووی ٨ی حوزەیرانی ٨٦٢ تا ٢٠ی نیسانی ٨٨٨) ناوی کەسی: **لی یان** دواتر لە ٨٧٣ گۆڕدرا بۆ لی سوان (李儇) ئیمپراتۆرێکی ئیمپراتۆرییەتی تانگ بوو لە ٨٧٣ی زاینی تا ٨٨٨ حکومڕانی کرد. پێنجەم کوڕی ئیمپراتۆری پێشووی تانگە (ئیمپراتۆر یزۆنگ) و برا گەورەی **لی ێی** (دواتر براکەی دەبێتە ئیمپراتۆر ژائۆزنگی تانگ) ھەرچۆنێک بێت ئەو سەردەمەی ئەو لێیی ژیا سەردەمێکی باش نەبوو ئیمپراتۆر مامەڵەی لەگەل کودەتایەک دەکرد کە یەخەی ئیمپراتۆرییەتەکەی گرتبوو کە لەلایەن ھەردوو سەرکردەی کودەتاکە وانگ سیانژی و ھوانگ چائۆ سەرکردایەتی ئەکرا ھەرچۆنێک بێت کودەتاکە سەرکەوتوو نەبوو و کۆتایی پێھێنرا بەھاوکاری ھەردوو ھێزی ئیمپراتۆر و لی سیگۆنگ، بەڵام زیانێکی گەورەی لە ئیمپراتۆرییەتەکەدا ئەوە بوو کردی بە پارچە پارچە ھەر پارچەیەک لەلایەن لۆردێکی تانگ حکومڕانی ئەکرا، ئەوە بوو ئیمپراتۆرییەتی تانگ جارێکی تر نەیتوانی وەکوو خۆی ببێتەوە یەک پارچە و لە ٩٠٧ ئیمپراتۆرییەتەکە ڕووخا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی چین
* دەروازەی ژیاننامە
# ٧٥٠

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ١ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ٧ – **سەدەی ٨** – سەدەی ٩ |
| ساڵەکان: | ٧٤٧ ٧٤٨ ٧٤٩ – **٧٥٠** – ٧٥١ ٧٥٢ ٧٥٣ |

٧٥٠ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ١٤٤٩–١٤٥٠ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١٢٨–١٢٩ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ٧٥٠ *DCCL* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ٧٤٢–٧٤٣ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٩٩ ԹՎ ՃՂԹ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٣٢–١٣٣ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | −٢٥٠ – −٢٤٩ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٥٥٠٠ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ١٧٠٠ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٥٧ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −١٠٩٤ – −١٠٩٣ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ١٢٩٤ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٦٢٥٨–٦٢٥٩ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 己丑年 (زەوی گا) ٣٤٤٦ یان ٣٣٨٦     *— تا —* 庚寅年 (ئاسن پڵنگ) ٣٤٤٧ یان ٣٣٨٧ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ١٢٩٣ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ١٩١٦ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Tenpyō-shōhō ٢ (天平勝宝２年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | ٧٥٠ *DCCL* |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١١٢ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٤٥١٠–٤٥١١ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ٤٦٦–٤٦٧ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٣٠٨٣ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ١١٦٢ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前١١٦٢年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١٠٧٥٠ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ٨٠٦–٨٠٧ |
|  - *شاکا سامڤات* | ٦٧٢–٦٧٣ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٣٨٥١–٣٨٥٢ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ١٥٠٣ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی ئینگلیزی | *نەزانراو* |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

**٧٥٠** (DCCL) ساڵێکی ئاسایی بوو کە لە ڕۆژی پێنجشەممە لە ڕۆژژمێری جولیانی دەست پێ دەکات، ٧٥٠یەمین ساڵی دەستنیشانکردنی سەردەمی مەسیحی (CE) و *ئانۆ دۆمینی* (AD)، ٧٥٠یەمین ساڵی ھەزارەی ١ەم، ٥٠یەمین ساڵی سەدەی ٨ەم، و ١ەمین ساڵی دەیەی ٧٥٠ بوو. لە سەرەتای ساڵی ٧٥٠، ڕۆژژمێری زایینی ١٣ ڕۆژ لەپێش ڕۆژژمێری جولیانی بوو، کە ڕۆژژمێرێکی باوی کات بوو.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
* دەروازەی مێژوو
# سەربازیی زۆرەملێ

**سەربازیی زۆرەملێ**، ھەروەھا ناسراو بە **زۆرەملێ** لە ئینگلیزیی ئەمریکیدا، بریتییە لەو کارەی کە تێیدا ناونووسکردنی ناچاری لە خزمەتێکی نیشتمانیدا، بەتایبەتی خزمەتێکی سەربازی، بە یاسا جێبەجێ دەکرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی کۆمەڵگا
# دروشم

**دروشم**  (بە ئینگلیزی: Slogan) بریتیە لە دەستەواژەیەکی لەیادنەکراو و بەزۆری لە بواری ڕێکلامدا بەکاردێت ، و ھەروەھا بۆ بواری ئاینی و سیاسیش.وشەی (Slogan) لە وشەیەکی سکۆتلەندیەوە وەرگیراوە. بەھۆی کورتی دروشمەکەوە کەسی خوێنەر یەکسەر دەتوانێ بیرۆکەیەکی لێوەرگرێت.

* دەروازەی سیاسەت
# ئیمپراتۆریەتی ژۆو

**ئیمپراتۆریەتی ژۆو** (بە چینی: 周 ژۆو) ئیمپراتۆریەتێکی دێرینی چینە کە لەدوای ئیمپراتۆریەتی شانگ ھات ئیمپراتۆریەتی ژۆو بەوە بەناوبانگە کە زۆرترین تەمەنی ھەبووە ئیمپراتۆریەتەکە (٧٩٠ ساڵ) ژیاوە

* دەروازەی چین
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی پاشایەتی
# ھێنان

ھێنان لەسەر نەخشە
**ھێنان** (بە چینی:河南) خاکێکی داخراوی چینە لە بەشێکی ناوەندی وڵاتی چین دایە ھەروەھا وەک ژۆنگیوانیش ئاماژەی پێدەکرێت یان ژۆنگژۆو (中州) (بە مانای: خاکی ناوەند دێت) ھێنان شوێنی لە دایکبوونی شارستانییەتی چینە کە تێیدا زیاتر لە ٣٠٠٠ ھەزار ساڵ لە کلتور و ئیکۆنۆمی، سیاسەت لەخۆ دەگریت، بووەتە شوینێکی ناوەندی وڵات بە نزیکەی ١٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا.

## وێنەکانی پەیوەندیدار بە ھێنان

*
*
* کایفێنگ لە ھێنان
*
*

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی چین
# شەڕی ناوخۆییی ئینگلتەرا

| شەڕی ناوخۆییی ئینگلتەرا |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | Wars of the Three Kingdoms |
| جێ | شانشینی ئینگلتەرا |
| ڕێکەوتی دەستپێکردن | ١ی کانوونی دووەمی ١٦٤٢ |
| ڕێکەوتی کۆتاییھاتن | ٣ی ئەیلوولی ١٦٥١ |
| بەشداربوو | چارڵزی یەکەمی ئینگلتەرا، Oliver Cromwell، Cavalier، roundhead |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**شەڕی ناوخۆییی ئینگلتەرا** (بە ئینگلیزی: English Civil War) زنجیرەیەک شەڕی ناوخۆیی بوو کە لە نێوان ساڵانی ١٦٤٢ تا ١٦٥١ لە نێوان پارلەمانتارەکان و شالایەنەکاندا لە ئینگلتەرا ڕوویدا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی شانشینی یەکگرتوو
# خوشک

دوو خوشک کە لە یەکتری دەچن
**خوشک**، **خوار**، **وایە** یان **دادە** ژن یان کچێکە یەک یان چەند باوک و دایکی لەگەڵ کەسێکی دیکە ھەیە. ھاوڕێژەی خوشک دەبێتە برا. ئەگەرچی ئەم دەستەواژەیە بە پەیوەندیی خێزانی بەکاردێت، بەڵام لە ھەندێک کاتدا بە پەیوەندیی ناخێزانیش دەڵێن. خوشک لە ڕیزی خێزانی پلەی یەکەم دادەنرێت.

## ئەمانەش ببینە

* برا

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی ژن
* دەروازەی ژینناسی
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی مێژوو
# بەڵگەنەویست

لە لۆژیک و لە بیرکاریشدا، **بەڵگەنەویست** وتەیەکە کە بەڵگە بۆ ڕاستییەکەی نەھێنراوەتەوە و نەسەلمێنراوە، بەڵام وا دانراوە کە خۆی گەواھی ڕاستیی خۆیە (خۆ-گەواھە) و بەڵگەی ناوێ؛ ئەڵبەت بەڵگەنەویستی واش ھەنە کە سروشتیان ئەوەندەش خۆ-گەواھ نییە و تەنھا بۆ سەلماندنی حوکم و بڕیارگەلی پێویست ڕاستییان قەبووڵ دەکرێ. لە ھەر حاڵدا، بەڵگەنەویست خاڵی دەستپێکە بۆ ئەنجامگری و ھەڵھێنجانی دیکەی ڕاستییەکان کە پیان دەوترێ سەلمێنراوەکان.

یۆنانییە کۆنەکان یەکەم کەسان بوون کە بەڵگەنەویستەکان و سەلمێنراوەکانیان ھێنایە ناو گۆڕەپانی مەعریفەتەوە. ئیقلیدس لە کتێبەکەی خۆیدا، توخمەکان، بەڵگەنەویستەکانی ئەندازەی دیاری کردووە و پاشان بە ھەڵھێنجان گەیشتۆتە سەلمێنراوەکان. بۆ نموونە، یەکەم بەڵگەنەویستی بەم شێوەیەیە: لە ھەر دوو خاڵی دڵخوازەوە یەک ڕاستەھێڵ تێدەپەڕێ.

لە بیرکاریدا، زاراوەی بەڵگەنەویست لە دوو ڕاستێنەی پێوەندیدار و لە ھەمان کاتدا جیاوازدا بەکار دەبردرێ: "بەڵگەنەویستە لۆژیکییەکان" و "بەڵگەنەویستە نالۆژیکییەکان". لە ھەردوو ڕاستێنەدا، بەڵگەنەویست ڕستەیەکی بیرکارانەیە کە وەکوو خاڵێکی دەستپێک سوودی لێ وەردەگیردرێ بۆ دەرکێشانی ژیرانەی ڕستەگەلی دیکە. ڕێک وەکوو چووزەرەیەک کە لقی لێ دەبێتەوە. پێچەوانەی سەلمێنراوەکان، بەڵگەنەویستەکان نە دەتوانن لە پرەنسیپەکانی ھەڵھێنجانەوە وەربگیرێن و نە بۆیان ھەیە بسەلمێنرێن، زۆر سادە تەنھا لەبەر ئەوەی کە خاڵی دەستپێکن؛ واتە پێشتر لەوان ھیچ شتێکی تر بوونی نییە تاکوو ئەوان ئەنجام و ئاکامی ئاوەزمەندانەی ئەو شتە بن.

بەڵگەنەویستە لۆژیکییەکان ڕستەگەلێکن کە لای ھەموو کەسێک بە ڕاست دەزانرێن (بۆ نموونە، A و B ئاماژەی داوە بە A)، لە حاڵێکدا، بەڵگەنەویستە نالۆژیکییەکان (بۆ نموونە، a + b = b + a) لە ڕاستەقینەدا سامانەکانی گۆڕەپانێکی تایبەت (وەکوو ژمێرە) پێناسە دەکەن؛ ئەوان ڕاستییەکی خۆ-گەواھ نین بەڵکوو بۆ ڕۆنانی بیردۆزەکانی بیرکاری بەکار دێن.

لە زۆربەی زمانە ئەورووپایییەکاندا بە بەڵگەنەویست لە بیرکاری و لۆژیکدا دەڵێن **ئاکسیۆم** (axiom). ئەم وشەیە لە بنەڕەتدا لە وشەی یۆنانیی ἀξίωμα -ەوە ھاتووە (ئاکسیۆما)، کە ئەویش چاوگێکە لە کرداری ἀξιόειν (ئاکسیۆئین)، بە واتای "بۆچوونی شیاو"، وە ھەروەھا "پێداویستی"، کە بە نۆبەی خۆی لە ἄξιος -ەوە ھاتووە (ئاکیۆس) کە بە واتای "بوون لە ھاوسەنگیدا"یە و لەم ڕووەوە ھەمان بەھای ھەیە کە "شیاو" و "دروست" ھەیانە. بە لای فەیلەسووفەکانی یۆنانی کەواناراوە ئاکسیۆم بانگەشەیەک بوو کە دەکرا وەکوو ڕاستییەک لێی بڕوانی بەبێ ئەوەی پێویستی بە سەلماندن بێ.

وشەیەکی دیکە کە ئەویش خاوەنی ھەمان واتایە و بە تایبەتی ئیقلیدس بەکاری ھێناوە وشەی **پۆستولا** (postulate) یە. واتای سەرەکیی ئەم وشەیە "داخواز"ە. بۆ نموونە، ئیقلیدس لە ئێمە داخواز دەکا ئەوە قەبووڵ بکەین کە دەکرێ ھەر دوو خاڵی دڵخواز بە ڕاستەھێڵێک بلکێنین بە یەکەوە.

* دەروازەی ماتماتیک
* دەروازەی فەلسەفە
# کریستاڵیت

پەیکەری ماددەی فرەبەلوری پێک دێت لە چەندین کریستاڵیت یا دەنکۆڵە.
**کریستاڵیت** (بە ئینگلیزی: Crystallite) یا دەنکۆڵە بریتییە لە بەلورێکی مایکڕۆسکۆپی کە لەکەتی ساردبوونەوەی زۆرێک لە مەواد دروست دەبێت. ئاڕاستەی بەلورەکانی ھەر کریستاڵیتێک جیاوازە. بە ھۆی ھەندێ پڕۆسەوە دەشێت قابارەکەیان گۆڕانکاری بەسەردابێت. سنووری نێوان کریستاڵیتەکان بە **سنووری دەنکۆڵە** جیادەبێتەوە. فرەبەلور (Polycrystal) بەو ماددانە دەگوترێ کە لە ژمارەیەکی بەرچاو کریستاڵیت پێک ھاتبێت.

زۆرێک لە ماددە نائەندامیەکان فرەبەلورن، وەک کانزاکان و زۆرێک لە سێرامیکەکان، بەردەکان، و بەفر. جۆری بەلورەکان کاریگەریان ھەیە لەسەر سیفاتی فیزیایی ماددەکان.

لەکاتێکا کە پەیکەری ماددەی تاک بەلور لە یەک بەلوری سەرتاسەری پێکھاتوە بە بێ پچڕان و بە بێ بوونی سنووری دەنکۆڵە، بەڵام پەیکەری ماددەی نابەلوری لە بەلور پێک نەھاتوە، وەک شوشەکان، زۆرێک لە پۆلیمەرەکان. ماددەی فرەبەلورەکان دەکەونە نێوان ئەم دوو جۆرە لە ماددە.

## سەرچاوەکان
# حەوزی مەلەکردن

حەوزێکی مەلەکردنی ماڵان
**حەوزی مەلەکردن**، **مەلەوانگە**، یان **مەسبەح** ھەیکەلێکی دەستکردە بۆ لەخۆگرتنی ئاو دروست دەکرێت، بۆ مەلەکرن، واتەرپۆلۆ و چالاکییەکانی کەیفوەرگرتن کەڵکی لێ وەردەگیرێت. حەوزەکان دەکرێ لەژێر زەوی دروست بکرێن لەڕێی ھەڵکەندی چاڵ، یان لەسەر زەوی بن بە دروستکردنی دیواری پاڵشت، کە بەزۆری بە بەرکاھێنانی کۆنکریت دەکرێن. حەوزەکان لە قەبارە و شێوە جیاوازن. گەورەترینیان ئەوانەن کە بۆ یارییەکانی ئۆلۆمپیک بەکاردێن. حەوزەکان مەلەکردنی دابەشی سەر دوو جۆر دەبن؛ کراوە و داخراو، حەوزی داخراو ئەوەیانە کە لەنێو بینایەک دروستکراوە، و کراوەش ئەوەیانە کە بە ھیچ پێکھاتەیەک دانەپۆشراوە.

## ئەمانەش ببینە

* حەوز
* پەرژینی حەوز
* پێڕستی یارییە ئاوییەکان

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Swimming pool»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨.

* دەروازەی ئاو
* دەروازەی نژیاروانی
# ٢٣

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ١ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ٠ – **سەدەی ١** – سەدەی ٢ |
| ساڵەکان: | ٢٠ ٢١ ٢٢ – **٢٣** – ٢٤ ٢٥ ٢٦ |

٢٣ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٧٢٢–٧٢٣ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ٥٩٩ پێش کۆچی – ٥٩٨ پێش کۆچی |
| ڕۆژژمێری زایینی | ٢٣ *XXIII* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٥–١٦ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ٦١٧ پێش کۆچی – ٦١٦ پێش کۆچی |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | −٩٧٧ – −٩٧٦ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٤٧٧٣ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٩٧٣ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | −٥٧٠ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −١٨٢١ – −١٨٢٠ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٥٦٧ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٥٥٣١–٥٥٣٢ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 壬午年 (ئاو ئەسپ) ٢٧١٩ یان ٢٦٥٩     *— تا —* 癸未年 (ئاو بزن) ٢٧٢٠ یان ٢٦٦٠ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٥٦٦ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ١١٨٩ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری جولیانی | ٢٣ *XXIII* |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | −٦١٥ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٣٧٨٣–٣٧٨٤ |
| ڕۆژژمێری قبتی | −٢٦١ – −٢٦٠ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٢٣٥٦ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ١٨٨٩ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前١٨٨٩年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١٠٠٢٣ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ٧٩–٨٠ |
|  - *شاکا سامڤات* | *نەزانراو* |
|  - *کاڵی یوگا* | ٣١٢٤–٣١٢٥ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٧٧٦ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی ئینگلیزی | *نەزانراو* |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

**٢٣** (XXIII) ساڵێکی ئاسایی بوو کە لە ڕۆژی ھەینی لە ڕۆژژمێری جولیانی دەست پێ دەکات، ٢٣یەمین ساڵی دەستنیشانکردنی سەردەمی مەسیحی (CE) و *ئانۆ دۆمینی* (AD)، ٢٣یەمین ساڵی ھەزارەی ١ەم و سەدەی ١ەم، و ٤ەمین ساڵی دەیەی ٢٠ بوو. لە سەرەتای ساڵی ٢٣، ڕۆژژمێری زایینی ١٣ ڕۆژ لەپێش ڕۆژژمێری جولیانی بوو، کە ڕۆژژمێرێکی باوی کات بوو.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# ژەھراویبوون بە گازی کاربۆن مۆنۆکساید

| ژەھراویبوون بە گازی کاربۆن مۆنۆکساید |
| --- |
|  |
| لقی | intoxication، chemical hazard |
| بەکارھێنان | charcoal-burning suicide |
| ھۆکار | کاربۆن مۆنۆکسید |
| Health specialty | پزیشکیی فریاکەوتن |
| First aid measures | artificial respiration، eye frostbite protocol، skin frostbite protocol، move to fresh air |
| Route of administration | inhalation administration، eye contact، skin absorption |
| بەکاردەھێنێت | carboxyhemoglobin |
| مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، کەم دەکرێنەوە، یان بەڕێوەدەبرێن | carbon monoxide detector، ventilation، سیستەمی ئەگزۆز |
| بەستەر |  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ژەھراویبوون بە گازی کاربۆن مۆنۆکساید** بە شێوەیەکی گشتی کاتێک ڕوودەدات کە مرۆڤ بڕێکی زۆر لە گازی کاربۆن مۆنۆکساید (CO) ھەڵدەمژێت. نیشانەکانی زۆرجار وەک نیشانەکانی ئەنفلۆنزا وەسف دەکرێن و بە گشتی بریتین لە سەرئێشە، سەرگێژخواردن، لاوازی، ڕشانەوە، ئازاری سنگ و شێواوی.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی کیمیا
* دەروازەی پزیشکی
* دەروازەی گەردوون