Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سینت مارتن

| سینت مارتن |
| --- |
| بە هۆڵەندی: Sint Maarten |
|  |
| بەشێکە لە | کاریبیی ھۆڵەندی، Saint Martin، کاریبی، CAS countries |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Sint Maarten |
| ناونراوە لەدوای | Saint Martin |
| ناسناوی خەڵک | Sint-Maartenaar، St. Maartener، sanmartines |
| زمانی فەرمی | زمانی ھۆڵەندی، زمانی ئینگلیزی |
| سروودی نیشتمانی | O Sweet Saint Martin's Land |
| دروشم | Semper pro Grediens |
| کیشوەر | ئەمریکای باکوور |
| وڵات | شانشینی ھۆڵەندا |
| پایتەخت | Philipsburg |
| دابەشکاریی کارگێڕی | شانشینی ھۆڵەندا |
| ناوچەی کاتی | ناوچەی کاتیی ئەتڵەسی، America/St\_Kitts |
| ناوچەی جوگرافی | Saint Martin |
| پۆتانی شوێن | ١٨°١′٥٥″N ٦٣°٤′٤″W |
| Coordinates of easternmost point | ١٨°٣′١٣″N ٦٣°٠′٤٩″W |
| Coordinates of northernmost point | ١٨°٣′٥٠″N ٦٣°٣′١٣″W |
| Coordinates of southernmost point | ١٨°٠′١٩″N ٦٣°٢′٣٧″W |
| Coordinates of westernmost point | ١٨°٣′١٠″N ٦٣°٨′٢٠″W |
| سەرۆکی حکوومەت | ویلیەم ئەلێکساندەر، Eugene Holiday |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Prime Minister of Sint Maarten |
| سەرۆک | Leona Marlin-Romeo |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Parliament of Sint Maarten |
| ئەندامی | یوونێسکۆ، ڕێکخراوەی جیھانیی کەش و ھەوا، ئینتەرپول |
| دانیشتووان | ٤٣٬٨٤٧ |
| لەخۆگرتنەکان | بێ نرخ |
| دراو | Caribische gulden |
| خوشکەشارەکان | تەڵاھاسی |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | کۆمەڵەی ھەرێمیی سەینت مارتن، فەڕەنسا |
| Driving side | right |
| لە پێش | ئەنتیلی ھۆڵەندا |
| جێگەی دەگرێتەوە | ئەنتیلی ھۆڵەندا |
| زمانەکان | زمانی ئینگلیزی، زمانی ھۆڵەندی، Antiguan and Barbudan Creole |
| ڕووبەر | ٣٤ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| ھاشتاگ | SintMaarten |
| پاوانی ئینتەرنێتی | .sx |
| وەسفی ئاڵا | flag of Sint Maarten |
| وەسفی نیشان | Coat of arms of Sint Maarten |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | Q54864616 |
| Patron saint | Martin of Tours |
| ئابووری بابەت | economy of Sint Maarten |
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of Sint Maarten |
| کۆدی تەلەفۆنی وڵات | +1721 |
| Maritime identification digits | 306 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سینت مارتن** وڵاتێکی پێکھێنەری شانشینی ھۆڵەندایە کە لە ناوچەی کاری بی لە ئەمریکای باکوور ھەڵکەوتووە. بە ژمارەی دانیشتووانی ٥٨٬٤٧٧ کەس تا حوزەیرانی ٢٠٢٣ لەسەر ڕووبەری ٣٤ square kilometre (١٣ sq mi)، ٤٤٪ی باشووری دوورگەی دابەشکراوی سەینت مارتن دەگرێتەوە، لەکاتێکدا ٥٦٪ی باکووری دوورگەکە کۆمەڵەی ھەرێمیی سەینت مارتنی فەڕەنسی پێکدەھێنێت. پایتەختی سینت مارتن فیلیپسبورگە. بە کۆمەڵ، سینت مارتن و دوورگە ھۆڵەندییەکانی تری ناو کاری بی زۆرجار بە کاریبیی ھۆڵەندی ناودەبرێن.

پێش ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠، سینت مارتن بە ھەرێمی دوورگەی سینت مارتن (بە ھۆلەندی: *Eilandgebied Sint Maarten*) دەناسرا، و یەکێک بوو لە شەش (و لە ساڵی ١٩٨٦ەوە، پێنج) ھەرێمە دوورگەیییەکەی کە ئەنتیلی ھۆڵەندایان پێکدەھێنا. سینت مارتن پێگەی وڵاتێکی دەرەوەی وڵاتی یەکێتیی ئەورووپای ھەیە؛ بەشێک نییە لە یەکێتیی ئەورووپا، بەڵکو ئەندامی کۆمەڵەی وڵاتان و ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتە.

لە ٦ و ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧دا، گەردەلوولی ئیرما لە پلەی ٥ لە دوورگەکەی دا، کە بووە ھۆی زیانی بەرفراوان و بەرچاو بە باڵەخانەکان و ژێرخانەکە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* ھێمای دەروازەدەروازەی دەیەی ٢٠١٠
# ١٦٧٤

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٦ – **سەدەی ١٧** – سەدەی ١٨ |
| ساڵەکان: | ١٦٧١ ١٦٧٢ ١٦٧٣ – **١٦٧٤** – ١٦٧٥ ١٦٧٦ ١٦٧٧ |

١٦٧٤ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٣٧٣–٢٣٧٤ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١٠٥٢–١٠٥٣ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٦٧٤ *MDCLXXIV* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٦٦٦–١٦٦٧ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١١٢٣ ԹՎ ՌՃԻԳ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٠٨٤–١٠٨٥ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٦٧٤–٦٧٥ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٤٢٤ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٦٢٤ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٠٨١ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −١٧٠ – −١٦٩ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢٢١٨ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧١٨٢–٧١٨٣ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 癸丑年 (ئاو گا) ٤٣٧٠ یان ٤٣١٠     *— تا —* 甲寅年 (دار پڵنگ) ٤٣٧١ یان ٤٣١١ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢٢١٧ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٢٨٤٠ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Enpō ٢ (延宝２年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١٠ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١٠٣٦ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٤٣٤–٥٤٣٥ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٣٩٠–١٣٩١ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٤٠٠٧ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ٢٣٨ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前٢٣٨年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٦٧٤ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٧٣٠–١٧٣١ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٥٩٦–١٥٩٧ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٧٧٥–٤٧٧٦ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٤٢٧ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی ئینگلیزی | ٢٥ چارلزی دووەم – ٢٦ چارلزی دووەم |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٦٧٤** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* ٨ی تشرینی دووەم : جۆن میلتۆن ، شاعیری ئینگلیسی

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# ١٦٣٢

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٦ – **سەدەی ١٧** – سەدەی ١٨ |
| ساڵەکان: | ١٦٢٩ ١٦٣٠ ١٦٣١ – **١٦٣٢** – ١٦٣٣ ١٦٣٤ ١٦٣٥ |

١٦٣٢ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٣٣١–٢٣٣٢ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١٠١٠–١٠١١ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٦٣٢ *MDCXXXII* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٦٢٤–١٦٢٥ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٠٨١ ԹՎ ՌՁԱ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٠٤١–١٠٤٢ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٦٣٢–٦٣٣ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٣٨٢ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٥٨٢ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٠٣٩ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −٢١٢ – −٢١١ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢١٧٦ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧١٤٠–٧١٤١ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 辛未年 (ئاسن بزن) ٤٣٢٨ یان ٤٢٦٨     *— تا —* 壬申年 (ئاو مەیموون) ٤٣٢٩ یان ٤٢٦٩ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢١٧٥ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٢٧٩٨ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Kan'ei ٩ (寛永９年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١٠ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ٩٩٤ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٣٩٢–٥٣٩٣ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٣٤٨–١٣٤٩ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٣٩٦٥ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ٢٨٠ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前٢٨٠年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٦٣٢ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٦٨٨–١٦٨٩ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٥٥٤–١٥٥٥ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٧٣٣–٤٧٣٤ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٣٨٥ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی ئینگلیزی | ٧ چارلزی یەکەم – ٨ چارلزی یەکەم |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٦٣٢** لە ڕۆژژمێری زایینیدا. ئەم ساڵە ساڵێکی پڕە.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# ١٥٧٣

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٥ – **سەدەی ١٦** – سەدەی ١٧ |
| ساڵەکان: | ١٥٧٠ ١٥٧١ ١٥٧٢ – **١٥٧٣** – ١٥٧٤ ١٥٧٥ ١٥٧٦ |

١٥٧٣ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٢٧٢–٢٢٧٣ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ٩٥١–٩٥٢ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٥٧٣ *MDLXXIII* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٥٦٥–١٥٦٦ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٠٢٢ ԹՎ ՌԻԲ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ٩٨٠–٩٨١ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٥٧٣–٥٧٤ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٣٢٣ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٥٢٣ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ٩٨٠ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −٢٧١ – −٢٧٠ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢١١٧ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧٠٨١–٧٠٨٢ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 壬申年 (ئاو مەیموون) ٤٢٦٩ یان ٤٢٠٩     *— تا —* 癸酉年 (ئاو کەڵەشێر) ٤٢٧٠ یان ٤٢١٠ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢١١٦ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٢٧٣٩ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Genki ٤ / Tenshō ١ (天正元年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | ١٥٧٣ *MDLXXIII* |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ٩٣٥ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٣٣٣–٥٣٣٤ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٢٨٩–١٢٩٠ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٣٩٠٦ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ٣٣٩ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前٣٣٩年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٥٧٣ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٦٢٩–١٦٣٠ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٤٩٥–١٤٩٦ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٦٧٤–٤٦٧٥ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٣٢٦ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی ئینگلیزی | ١٥ ئێلیزابێتی یەکەم – ١٦ ئێلیزابێتی یەکەم |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٥٧٣** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# ژۆزێ دێ سان مارتین

ژۆزێ دێ سان مارتین
**ژۆزێ دێ سان مارتین** (بە ئیسپانی: *José de San Martín*؛ لەدیکبووی ٢٥ی شوباتی ١٧٧٨-مردووی ١٨ی ئابی ١٨٥٠) کەسایەتییەکی نیزامی و ژەنەڕاڵێکی ئیسپانی–ئەرجەنتینی بوو، و ڕێبەری بەشی باشوور و بەشی ناوەندی ئەمریکای باشووری بوو کە بەشێوەیەکی سەرکەوتووانە ھەوڵیدا بۆ سەربەخۆ بوون و ڕزگار بوون لەدەست ئیمپراتۆری ئیسپانی و وەک کەسایەتییەکی پارێزەری پیروو ڕۆڵی بینی. ئەو لە یاپڵیۆ کە بەشێک لە ئەرجەنتینی مودیرنە لەدایکبوو و لە تەمەنی حەوت ساڵاندا «ڤیسیرۆیاڵتی» کە سەر بە ناوچەی «ریۆ دێ لا پارتە» یە جێھێشت و بۆ خوێندن ڕووی کردە شاری مالاگا لە ئیسپانیا
لە ساڵی ١٨٠٨دا کە مارتین بەشداری لەشەڕی نیمچە دورگەدا کرد دژ بە فەڕەنسا پێوەندی لەگەڵ لەندن گرت کە داشدارییان لە سەربەخۆیی ئەمریکای باشوور لە ژێر دەسەلاتی ئیسپانیا ئەکرد. لە ساڵی ١٨١٢دا ئەو بەپاپۆر کەوتە ڕێ بەرەو بۆینس ئایرس و خزمەتەکانی خۆی پێشکەشی پارێزپا یەکگرتووەکانی ڕیۆ دێ لاپارتە کرد کە ئەبێتە ئەرجەنتینـی مودیرن. پاش شەڕی «سان لۆرێنزۆ» واتە ئەو کاتەی کە فەرمانی ئەکرد بەسەر سوڵای باشووردا لە ساڵی ١٨١٤دا، دەستی کرد بە دارشتنی پلانێک بۆ شکست پێھێنانی ھێزی ئیسپانیا کە ترسی خستبووە ناو دڵی پارێزگا یەکگرتووەکانی باکوورەوە و بۆ ئەم شەڕە کەڵکی لە ڕێگایەکی جیاوازی پاشایی وەرگرت و لە لایەن «پیروو»ەوە ھێرشی کردنە سەر. ئەم کردەوەیە بووە ھۆی ساز بوونی سوپایەکی نوێ واتە سوپای «ئاند» لەپارێزگای کۆیۆ لە وڵاتی ئەرجەنتیندا.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «José de San Martín»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠.

* دەروازەی ئیسپانیا
* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی پێروو
* دەروازەی ئەمریکای لاتین
* دەروازەی ئەرژەنتین
# مەی

شەرابی سوور
**مەی**، **بادە** یان **شەراب** خواردنەوەیەکی کھوولییە، کە لە گوشراوەی ترێ بەدەست دێت. مرۆڤ مەست دەکات. مەی لە تەواوی میوەکان بە دەست دێت بەڵام ھەرکات ناوی مەی بە تەنھایی و بە بێ ناوی میوە بێت، مەبەست لێی مەی ترێیە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی خواردنەوە
* دەروازەی خۆراک
# یاسای مافە مەدەنییەکانی ساڵی ١٩٦٤

دەقی یاسای مافە مەدەنییەکانی ساڵی ١٩٦٤
**یاسای مافە مەدەنییەکانی ساڵی ١٩٦٤** یاسایەکی گرینگە بۆ مسۆگرکردنی مافە مەدەنی و سیاسییەکان لە ئەمریکا بە پێی ئەم یاسایە جیاکاری لەسەر بنەمای ڕەگەز، ڕەنگ، ئایین، سێکس، یان ڕەچەڵەکی نەتەوەیی قەدەغە کردووە. یاساکە ڕێگری لە مەرجە نایەکسانەکانی تۆمارکردنی دەنگدەران و جیاکاری ڕەگەزی لە قوتابخانە و شوێنی کار و شوێنەکانی خزمەتکردنی خەڵکدا دەکرد.

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای فارسی
# ١٧٨٧

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٧ – **سەدەی ١٨** – سەدەی ١٩ |
| ساڵەکان: | ١٧٨٤ ١٧٨٥ ١٧٨٦ – **١٧٨٧** – ١٧٨٨ ١٧٨٩ ١٧٩٠ |

١٧٨٧ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٤٨٦–٢٤٨٧ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١١٦٥–١١٦٦ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٧٨٧ *MDCCLXXXVII* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٧٧٩–١٧٨٠ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٢٣٦ ԹՎ ՌՄԼԶ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٢٠١–١٢٠٢ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٧٨٧–٧٨٨ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٥٣٧ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٧٣٧ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١١٩٤ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −٥٧ – −٥٦ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢٣٣١ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧٢٩٥–٧٢٩٦ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 丙午年 (ئاگر ئەسپ) ٤٤٨٣ یان ٤٤٢٣     *— تا —* 丁未年 (ئاگر بزن) ٤٤٨٤ یان ٤٤٢٤ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢٣٣٠ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٢٩٥٣ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Tenmei ٧ (天明７年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١١ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١١٤٩ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٥٤٧–٥٥٤٨ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٥٠٣–١٥٠٤ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٤١٢٠ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ١٢٥ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前١٢٥年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٧٨٧ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٨٤٣–١٨٤٤ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٧٠٩–١٧١٠ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٨٨٨–٤٨٨٩ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٥٤٠ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی بەریتانیا | ٢٧ جۆرجی\_سێیەم – ٢٨ جۆرجی\_سێیەم |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٧٨٧** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# لایپزیگ

| لایپزیگ  |
| --- |
| St Thomas' Church in the evening |
| ئاڵادروشمی خانەدانی |
| وڵات | ئەڵمانیا |
| ویلایەت | ساکسۆنیا |
| Admin. region | Leipzig |
| District | Leipzig |
| دەسەڵات |
|  • Mayor | Burkhard Jung (SPD) |
| ڕووبەر |
|  • سەرجەم | ٢٩٧٫٦٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١١٤٫٩٠ میلی چوارگۆشە) |
| ژمارەی دانیشتووان (2008-02-29) |
|  • سەرجەم | ٥١٠٬٦٥١ |
|  • چڕی | ١٬٧٠٠ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (٤٬٤٠٠ کەس لە میلی چوارگۆشە) |
| ناوچەی کاتی | CET/CEST (UTC+1/+2) |
| Postal codes | 04003-04357 |
| Dialling codes | 0341 |
| تابلۆی ئۆتۆمۆبێل | L |
| وێبگە | www.leipzig.de |

**لایپزیک** گەورەترین شارە لە ویلایەتی ساکسۆنیا (ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا) کاتێک ئەڵمانیا دابەش کرا بۆ بەرەی ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا، لایپزیگ یەکێک بوو لە سێ شارە پیشەسازییە گەورەکەی ناو ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا

کۆی گشتی ڕووبەری شارەکە دەکاتە ٢٩٧.٦٢ کیلۆمەتر دووجا، وە تا ئێستا شارێکی پیشەسازییە. بەپێی سەرژمێرییەکی ٢٠٢١ ڕێژەی دانیشتووانی شارەکە بریتییە لە ٦٠٥.٤٠٧ کەس.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Leipzig»، ویکیپیدیای ئینگلیزی سادە. سەردان لە ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

داڕێژە:EB1911 Poster

* وێبگەی فەرمی شارەکە
* لایپزیگ لە کێرلی
* «Leipsic» . *The American Cyclopædia*. 1879.

* دەروازەی ئەڵمانیا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ئەورووپا
# ماری ویلستۆنکرافت

ماری ویلستۆنکرافت
**ماری ویلستۆنکرافت** (ماوەی ژیان:٢٧ی نیسانی ١٧٥٩ تاکوو ١٠ی ئەیلوولی ١٧٩٧) فەیلەسووفی فێمینیزم - لیبرالیزم و نووسەرێکی سەدەی ھەژدەمی بریتانی بوو وە داکۆکیکارێکی مافی ژنان بوو، یەکەم نووسینی ئەو پەرتووکی  **پەروەردەی کچان** وە ڕۆمانی مێژووی شۆڕشی فەڕەنسا یەکێک بوو لەباشترین نووسینەکانی ئەو، وە ھەروەھا ئەو دەربارەی شێوازی ھەڵسوکەوت و منداڵانیش نووسیویەتی.

ئەو بەیەکەم ژنە فێمێنیستی بەریتانی دەناسرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی وێژە
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ژن
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی فەلسەفە
# تێنس

یاریکەری تێنسی سەرزەوی بۆ ھەڵبژاردەی ئیسپانیا ڕافایل نادال
**تێنس** ئەو یارییە کە دوو تا چوار وەرزشوان یاری دەکەن بەمەبەستی بە دەست ھێنانی خاڵی زۆرتر لە وەرزشوابەکەی بەرامبەر.

## جۆرەکانی تێنس

تێنس دوو جۆری ھەیە

* ١- تێنسی سەر زەوی

ئەم تێنسەش خۆی دابەش دەبێت بەسەر دوو جۆردا:تێنسی سەر خۆڵ- تێنسی سەر چیمەن

* ٢-تێنسی سەرمێز

## کورتەی مێژوویی

بۆ یەکەم جار کایەی تنێس لە سەدەی شازدەھم و حەڤدەدەھەمی زایینی لە وڵاتی فەڕانسە بووە، بەڵام دواتر لە وڵاتی بریتانیا پێشکەوتنێکی ئەوتۆی بەخۆوە بینی کە ناوی نریا سەردەمی نوێی تێنس. ئەم گۆڕانکارییە لە ساڵی ١٨٧٣ زایینیدا دەستی پێ کرد.

## پێداویستییەکان

### تۆپ

تۆپی تنێس
قورسایی ئەم تۆپە دەبێت ٥٦ تا ٥٩/٤ گرەم بێت.

### ڕاکت

ڕاکتی تنێس
قورسایی و ئەندازەی ئەم ڕاکتە لە لاێین فدراسیۆنی نێودەوڵەتییەوە دیاری دەکرێت.

## یاساکانی تێنس

پاڵەوانییەتی ھەیە پێکدێت لە دوو کۆمەڵە ھەیە پێک دێت لە سێ کۆمەڵە.
بەبێ خولەکە و بەبێ کارتی زەرد و سوورە بە گوێرەی یارییەکە تەواو دەبێت ئینجا ھەرچەند کات بێتن.
پاڵەوانییەتییەکان نابێت لەشەوان ئەنجام بدرێتن.
ھەر کۆمەڵەو شەش خاڵە ھەر خەڵەو بەو شێوەیە:١٥٫٣٠٫٤٠
کە شەش خاڵ یاریزانێک تۆماری کرد ئەوکات ئەو یاریزانە دەبێتە یەک کۆمەڵە.
تەنھا لەوکاتە کە دەبێتە حەوت خاڵ کە خالەکان بوونە ٥–٥
تەنھا لەو کاتەی زیاتر لە خاڵ دەبێت کە ٤٠بە٤٠بوو
ھەر سێ خاڵەو پشوێکە درێژترین پشوو پشووی نێوان کۆمەڵەکانە.
ھاندەرەکان تەنھا بۆیان ھەیە چەپڵە لێبدەن نابێت ھاندەر ھاوار بکاتن ئەگەر ھاواری کرد ئەوا دەردەکرێت لە یاریگادا.
حەوت نابژیوانی ھەیە کە یەکێکیان لە ناوەراستی یاریگایە ناوبژیوانی سەرەکییە سێش لەلای چەپی ڕایگایە سێش لەلای ڕاستی یاریگادایە.
ئەگەر لە یارییەکدا بووە شەو ئەوا یارییەکە دەوەستێت دەبێت بەیانی تەواو بکرێتەوە.
ھەر یاریزانێک دەبێت ڕاھێنەری خۆی ھەبێتن.

## سەرژمێری

## پاڵەوانییەتییەکان

## یاریزانان

ھەندێ یاریزانە بەناوبنگەکانی جیھان بۆ پیاوان:
ڕافایل نادال
ڕۆجێر فێدرێد
داڤد فەرێر
نۆڤاک جۆکۆفیج
ئەندی مورای
دیمپرۆتیڤ
تسۆنگا
بۆ ژنان:
سرینا ولیامز
ماریا شەرەپۆڤا

* دەروازەی وەرزش
# نیپال

| کۆماری دیموکراتیکی فیدراڵی نیپال  सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल *Sanghiya Loktāntrik Ganatantra Nepāl* |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
| **دروشم:**जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी (Devanāgarī) "Mother and Motherland are Greater than Heaven" |
| **سروود:**"Sayaun Thunga Phool Ka" |
| شوێنی Nepal   |
| **پایتەخت** و گەورەترین شار
  | کاتماندوو (بە نیپالی: काठमाडौं) ﻿ / ﻿ |
| زمانە فەرمییەکان | Nepali |
| زمانە ناوچەییەکان | Nepal Bhasa, Maithili, Bhojpuri, Tharu, Gurung, Tamang, Magar, Awadhi, Sherpa, Kiranti, Limbu and altogether 103 different spoken languages out of which many languages are spoken in very less numbers. |
| ناوی هاووڵاتی | Nepali
  |
| دەوڵەت | Federal republic |
|  -  | President | Bidhya Devi Bhandari |
|  -  | Prime Minister | Khadga Prasad Oli |
| یاسادانەر | Constituent Assembly |
| Unification |
|  -  | Kingdom declared | 21 December 1768  |
|  -  | State declared | 15 January 2007  |
|  -  | Republic declared | 28 May 2008  |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ١٤٧,١٨١ کیلۆمەتری چوارگۆشە (95th) ٥٦,٨٢٧ مایلی چوارگۆشە  |
|  -  | ئاو (%) | 2.8 |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی 2010 | 29,331,000 (40th) |
|  -  | سەرژمێریی 2011 | 26,620,809  |
|  -  | چڕی | 199.3 کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (62nd) ٥١٨٫١کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| **GDP** (PPP) | بەراوردی 2011 |
|  -  | سەرجەم | $37.795 billion  |
|  -  | سەرانە | $1,328  |
| **GDP** (nominal) | بەراوردی 2011 |
|  -  | سەرجەم | $18.580 billion  |
|  -  | سەرانە | $653  |
| **Gini** (2003–04) | 47.2 (high)  |
| **HDI** (2011) |  0.458 (Low) (١٥٧th) |
| دراو | Nepalese rupee (`NPR`)  |
| ناوچەی کاتی | NPT (UTC+5:45) |
|  -  | ھاوین (DST) | not observed (UTC+5:45) |
| لای لێخوڕین | left |
| پاوانی ئینتەرنێت | .np |
| کۆدی تەلەفۆن | +977 |

**نیپال** و بە فەرمی **کۆماری دیموکراتیکی فیدراڵی نیپال** (بە زمانی نیپالی: नेपाल  بیبیسە) وڵاتێکە لە باشووری کیشوەری ئاسیادا. پایتەختەکەی شار کاتماندوویە.

## دانیشتوان

بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی نیپال ٢٨,١٢٠,٧٤٠ کەس بووە کە دەکاتە ٠.٣٩ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٢٢.٧ ساڵە. ھەروەھا ١٨ لەسەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.

## ئایین

| ئایینەکان لە نیپال  |
| --- |
| **ئایینەکان** |  |  | **ڕێژە** |  |
| هیندوو |    | ٨٠٫٠٪ |
| بودیزم |    | ١٠٫٠٪ |
| ئیسلام (سوننە) |    | ٥٫٠٪ |
| ئەوانی تر |    | ٥٫٠٪ |

## پێشانگا

* نیپال
* Kathmandu
* Pashupatinath
* Bhaktapur
* Changu Narayan
* Patan
* Himalaya
* Mustang
* Rice

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی وڵاتەکان
# یۆرۆ

دراوەکانی یۆرۆ
بانکی سەرەکی دراو لە شاری فڕانکفۆڕت لە ئەورووپا
**یۆرۆ** (بەئینگلیزی :Euro) دراوێکە ١٧ وڵاتی ئەورووپی کە ئەندامن لە یەکێتیی ئەورووپا لە ساڵی ١٩٩٩ بەکاری دەھێنن، کە بنکەی سەرەکی بانقی یۆرۆ لە شاری فڕانفۆرتە لە ئەڵمانیا، دوو سیمبووڵی ھەیە کە دراوەکەی پێوە دەناسرێتەوە کە یەکەمیان (€) و دووەمیان (EUR).

## جۆرەکان بەژمارە

* ٥ یۆرۆ
* ١٠ یۆرۆ
* ٢٠ یۆرۆ
* ٥٠ یۆرۆ
* ١٠٠ یۆرۆ
* ٢٠٠ یۆرۆ
* ٥٠٠ یۆرۆ

## بەکارھێنەران

1. ئیسپانیا
2. ئەڵمانیا
3. بەلجیکا
4. فینلاند
5. فەرەنسا
6. یۆنان
7. کۆماری ئیرلەند
8. ئیتالیا
9. لوکسەمبورگ
10. ھۆڵەندا
11. نەمسا
12. پورتوگال
13. سلۆڤینیا
14. ماڵتا
15. قوبرس
16. سلۆڤاکیا
17. ئەستۆنیا
18. لاتڤیا
19. لیتوانیا

## سەرچاوەکان

* یۆرۆ (ئینگلیزی)

* دەروازەی ئابووری
* دەروازەی دەیەی ١٩٩٠
* دەروازەی دەیەی ٢٠٠٠
# سیستم

**سیستم** (لە یۆنانییەوە: *σύστημα* سیستێما، "تەڤاھییەکی پێکھاتوو لە چەندین پاژ یان ئەندام") کۆمەڵەیەک لە پێکھێنەگەلی کارلەیەککەر یان سەربەخۆیە کە تەڤاھییەکی یەکپارچە پێک دێنن.

سیستمەکان تایبەتمەندیگەلێکیان ھەیە، لەوانە:

* پێکھاتە، پێکھاتەکەشیان بەھۆی پێکھێنەکانیان و چۆنێتیی ئاوێتەبوونیانەوە پێناسە دەکرێ.
* ئاکار، کە داگری تێکردن، پێوەئاژۆتن و بەرھەمنێنانی ماک، وزە، زانیاری، یان داتایە.
* پێوەندیی ناوەکی (interconnectivity): بەشە جۆراوجۆرەکانی سیستم لە نێوان یەکتردا پێوەندیی کاری و پێکھاتەیییان ھەیە.

لەوانەیە زاراوەی *سیستم* ئاماژە بە کۆمەڵێک ڕێساش بدا کە زاڵن بەسەر پێکھاتە و/یان ئاکاردا.

## چەمکەکانی سیستم

دەوراندەور و کەوشەن
بیردۆزی سیستمەکان جیھان وەکوو سیستمێکی ئاڵۆز دەبینێ کە بەشەکانی پێکەوە بەستراون. ئێمە سیستم بە پێناسەکردنی کەوشەنیەوە دەستنیشان دەکەین؛ ئەمە بە واتای ئەوە دێ کە کام بوونەوەرگەل لە ناوەوەی سیستمن و کام بوونەوەرگەل لە دەرەوەن و دەکەونە دەوراندەورەوە. پاشان بۆ تێگەیشن لە سیستمەکە و پێشبینیکردنی ئاکار و ڕەفتاری، نموونەگەلی سادەی لێ دروست دەکەین (پیان دەوترێ مودێل). لەوانەیە ئەم مودێلانە پێکھاتە و/یان ئاکاری سیستمەکە پێناسە بکەن.

سیستمگەلی خۆڕسک و دەسکرد
سیستمەکان دوو جۆرن: خۆڕسک و دەسکرد (داڕێژراو). لەوانەیە سیستمە خۆڕسکەکان ئامانجێکی ئاشکرایان نەبێ بەڵام دەکرێ دەرچووکانیان وەکوو مەبەست و نیازیان تەماشا بکرێن. سیستمە دەسکردەکان بۆ مەبەستێکی تایبەت دروست دەکرێن. پێویستە بەشەکانیان پێوەندییان ھەبێ؛ پێویستە ئەو بەشانە بۆ "کارکردن وەکوو یەک بوونەەر" داڕێژرابێتن.

ژێرسیستم
*ژێرسیستم* یا *بنسیستم* بە سیستمێک دەوترێ کە خۆی پێکھێنەیەک بێ لە سیستمێکی تر.

نژیاروانیی سیستمەکان
نژیاروانیی سیستمەکان (Systems architecture) داڕشتنی چەمکێکە بۆ ناساندنی پێکھاتە و/یان ئاکاری سیستم.

## سەرچاوەکان

## لینکی دەرەکی

* *پێناسەکانی سیستمەکان و مودێلەکان* **(ئینگلیزی) دەروازەی ماتماتیک
* دەروازەی زانست
# بوێنس ئایریس

| Buenos Aires
بوێنس ئایریس |
| --- |
| شار |
| دیمەنی چەند شوێنی شاری بوێنس ئایریس |
| وڵات |  ئەرژەنتین |
| پارێزگا | بوێنس ئایریس |
| کۆدی تەلەفۆن | ٠١١ |
| وێبگە |  |

**بوێنس ئایریس** پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی ئارجەنتینە. ھەروەھا ئەم شارە دوای ساوپاولۆی بەڕازیل دووھەمین شاری گەورەی ئەمریکای باشوورە.

بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٢٬٨٩١٬٠٨٢ کەس بووە.

ئەم شارە دەکەوێتە کەناری باشووری ڕۆژھەڵاتی کیشوەری ئەمریکای باشوور.

بوێنس ئایریس
## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ئەرژەنتین
* دەروازەی ئەمریکای لاتین
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
# دورس

| دورس |
| --- |
| شارەوانی و شار |
| **لە سەرەوە بۆ خوارەوە، چەپ بۆ ڕاست**: دیمەنی گشتیی دورس، تاوەری ڤێنیز، مۆزایکێک لەنێو شانۆی گەورە، کڵێسای سانت ئاستی و پۆڵسی نێردراوی خودا، کۆلێژی ئەلبانی، شانۆی ئامفی، دیوارە کۆنەکان، گۆڕەپانی ئیلیریا. |
| ئاڵامۆر |
| پۆتانەکان: ﻿ / ﻿ |
| وڵات | ئەلبانیا |
| دامەزراندن | سەدەی حەوتەمی پێش زایین |
| ڕووبەر |
|  • شارەوانی | ٣٣٨٫٣٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٣٠٫٦٢ میلی چوارگۆشە) |
| بەرزایی | ٠ مەتر (٠ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠١١) |
|  • شارەوانی | ١٧٥٫١١٠ |
|  • شارەوانی چڕی | ٥١٧ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٬٣٤٠ کەس لە میلی چوارگۆشە) |
|  • یەکەی کارگێڕی | ١١٣٫٣٤٩ |
| سەرناوی دانیشتوو | ئەلبانی |
| ناوچەی کاتی | UTC+٠١:٠٠ (CET) |
| پۆست کۆدی ئەلبانیا | ٢٠٠٠ |
| وێبگە | Durrës.gov.al |

**دورس** (/ˈdʊrəs/ *DUURR-əs*) دووەم خاوەن زۆرترین دانیشتووانی شارە لە کۆماری ئەلبانیا و ناوەندی ناوچەی دورس و شارەوانی دورسە. یەکێکە لە کۆنترین شارەکانی ئەلبانیا. نزیکەی ٢٥٠٠ ساڵ مێژووی تۆمارکراوی ھەیە. دەکەوێتە دەشتێکی تەخت بەدرێژایی کەناری دەریای ئادریاتیک لە نێوان دەمی ئێرزێن و ئیشێم لە گۆشەی باشووری ڕۆژھەڵاتی دەریای ئادریاتیک. کەشوھەوای دورس بە قووڵی کاریگەری کەشوھەوای وەرزیی دەریای ناوەڕاستی لەسەرە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* durres.gov.al – ماڵپەڕی فەرمی (ئەلبانی)

* دەروازەی ئەلبانیا
* دەروازەی ئەورووپا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
* دەروازەی جوگرافیا
# ٢ی ئەیلوول

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ئەیلوول | >> |
| ی | د | س | چ | پ | ھ | ش |
|  |  | 0١ | 0٢ | 0٣ | 0٤ | 0٥ |
| 0٦ | 0٧ | 0٨ | 0٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ |
| ١٣ | ١٤ | ١٥ | ١٦ | ١٧ | ١٨ | ١٩ |
| ٢٠ | ٢١ | ٢٢ | ٢٣ | ٢٤ | ٢٥ | ٢٦ |
| ٢٧ | ٢٨ | ٢٩ | ٣٠ |  |   |
| **٢٠٢٦** |

**٢ی ئەیلوول** ٢٤٥ەم ڕۆژی ساڵە (٢٤٦ەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛  ١٢٠ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

## ڕووداوەکان

* ١٩٧٩ - کۆمەڵکۆژیی قارنێ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان.

## لەدایکبوونەکان

* ١٩٦٤ - کیانو ڕیڤز، ئەکتەری ئەمریکایی
* ١٩٦٦ - سەلما حایک، ئەکتەری ئەمریکایی

## مردنەکان

## بۆنەکان

## بەستەری دەرەکی

---

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# سەدەی حەوتەم

نیوەگۆی ڕۆژھەڵات لە سەدەی حەوتەمدا
**سەدەی حەوتەم** ماوەیەکی کاتییە لە یەکەم ڕۆژی ساڵی ٦٠١ تا کۆتا ڕۆژی ساڵی ٧٠٠ بەپێی ڕۆژژمێری زایینی. کۆتایی ھاتنی شەڕەکانی ڕۆمان و فارس، سەرھەڵدانی ئیسلام لە نیمچە دوورگەی عەرەبیدا و فراوانبوونی دەوڵەتی ئیسلامیی تازەپێگەیشتوو لەسەر ھەژمار(حیساب)ـی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی و فارس، لە چین، شانشینی سوی کۆتایی ھات و شانشینی تانگ دامەزرا، کە بۆ ماوەی سێ سەدە بەردەوام بوو، کۆتایی ھاتنی سەردەمی سێ شانشینی کۆریا، وەک چۆن شانشینی یەکگرتووی شیللا دامەزراند، کە بۆ ماوەی ٣٠ ساڵ دەسەڵاتداری شانشینی باکوور و باشووری کرد. پێش ئەوەی دای گویۆنگ شانشینی بالھای لە باکوور دابمەزرێنێت بۆ دەستپێکردنی قۆناغی دەوڵەتانی باکوور و باشوور لە کۆریا لە کۆتایی سەدەدا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی مێژوو
# جۆبار

جۆبارێکی بەردەڵان لە ئیتالیا
جۆبارێکی ڕچاو لە فینلاند
**جۆبار** کۆمایەکی نەبڕاوەیە لە ئاوی ڕووی زەوی کە بە تەختی ئاوەڕێیەکدا و، لە نێوان ڕۆخەکانی ئەمبەر و ئەوبەریدا، دەڕوا. بە جۆبارێکی گەورە کە لە ئاکامی پێکگەیشتنی چەند جۆباری بچووکتر دروست دەبێ دەڵێن ڕووبار.

## سەرچاوە

* دەروازەی ئاو
# چین ئاڕ شی

چین ئاڕ شی (بە چینی: نەوەی دووەمی چین) کوڕی ئیمپراتۆر چین شی ھوانگ و دووەم ئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتی چین بوو، لە ٢١٠ تا ٢٠٧ی پێش زاین فەرمانرەوایی کرد.

## چوونە سەر تەختی شاھانە: دووەم ئیمپراتۆر

یەکەم ئیمپراتۆر چین شی بوو کە لە یەکێک لە گەشتەکانی بۆ ڕۆژھەڵاتی چین کۆچی دوایی کرد لە ١٠ی ئەیلولی ٢١٠ی پێش زاین لە کۆشکی شاچیو، کاتی ئاگادارکردنەوەی مردنی بە نھێنی مایەوە تا ئەوکاتەی دوای دوو مانگ یاوەرەکانی ئیمپراتۆر لە گەشتەکە گەڕانەوە بۆ پایتەخت، ھەرچۆنێک بێت ھوھای، ژاۆ گاۆ، ئاگاداری مردنی ئیمپراتۆر بوون و خەریکی نەخشە و پلان بوون.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «ژیاننامەی فەرمانڕەواکانی ئیمپراتۆریەتی چین»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١.

* دەروازەی چین
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی پاشایەتی
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی سیاسەت