# ماو تسی تۆنگ

| ماو تسی تۆنگ |
| --- |
|  |
| 毛澤東  |
| لەدایکبوون | 毛澤東  ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٣  Shaoshan  |
| مەرگ | ٩ی ئەیلوولی ١٩٧٦  (٨٢ ساڵ ژیاوە) Zhongnanhai  |
| گۆڕ | Mausoleum of Mao Zedong  |
| زانکۆ | * Dongshan Senior High School
* Xiangxiang First Senior High School
* The First High School of Changsha, Hunan
* Hunan First Normal University
 |
| پیشە | سیاسەتوان، شاعیر، نووسەر، فەیلەسووف، کتێبخانەوان (١٩١٨–١٩١٩)، strategist، political theorist، شۆڕشگێڕ، calligrapher، military theorist، communist، بوونیار  |
| شوێنکار | * Peking University Library
 |
| کارەکان | Anti-Rightist Campaign، Bombard the Headquarters، Jiangxi–Fujian Soviet، On Coalition Government، On New Democracy، On the People's Democratic Dictatorship، Poetry of Mao Zedong، Quotations from Chairman Mao Tse-tung، Selected works of Mao Zedong، Statement by comrade Mao Zedong, chairman of the Central Committee of the Communist Party of China, in support of the Afro-American struggle against violent repression، The Shian Kian Weekly Review، Three Old Articles، بازدانی گەورە بۆ پێشەوە، ماویزم، calligraphy of Mao Zedong، proclamation of the People's Republic of China  |
| حیزب | حیزبی کۆمۆنیستی چین، Kuomintang  |
| ھاوسەر | Luo Yixiu، Yang Kaihui، He Zizhen، جیانگ چینگ  |
| مناڵ | Mao Anying، Mao Anqing، Mao Anlong، Yang Yuehua، Li Min، Li Na  |
| باوان | * Mao Yichang
* Wen Qimei
 |
| خێزان | Mao Zemin، Mao Zetan  |
| خەڵاتەکان | * People's Liberation Army Strategist (1)
 |
| واژوو |
|  |
| پلە | Chairman of the Chinese Communist Party (١٩٤٥–١٩٧٦)، Chairman of the Central Military Commission of the Chinese Communist Party (١٩٤٥–١٩٧٦)، Chairman of the National Committee of the Chinese People's Political Consultative Conference (١٩٤٩–١٩٥٤)، سەرۆکی چین (١٩٥٤–١٩٥٩)، member of the National Political Assembly، member of the Politburo Standing Committee of the Chinese Communist Party (١٩٣٥–١٩٤٥)، member of the Politburo Standing Committee of the Chinese Communist Party (١٩٥٦–١٩٧٦)، سەرۆک  |
| لق | سوپای ڕزگاریخوازی گەلی چین، Chinese Workers’ and Peasants’ Red Army، New Army  |

**ماو تسی تۆنگ** ھەروەھا ناسراوە بە **سەرۆک ماو** (بە چینی: 毛澤東 / 毛泽东، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٣ – ٩ی ئەیلوولی ١٩٧٦) شۆڕشگێڕێکی کۆمۆنیستی چینی بوو کە بە دامەزرێنەری کۆماری گەلی چین دادەنرێت. ئەو لە دامەزراندنیی ئەو کۆمارە لە ١٩٤٩ تاکوو مردنی لە ساڵی ١٩٧٦ وەک سەرۆکی وڵات کاری کرد. ماو ئایدۆلۆژیای مارکسی-لێنینی ھەبوو، لەگەڵ ئەوەشدا بیرۆکە و ھزرەکانی ئەو، ستراتیژیی سەربازی و زانستی سیاسیی ئەو وەک کۆکراوەیەک بە ماویزم ناسراوە، واتە بە ئایدۆلۆژیایەکی تایبەت.

ماو کوڕی جووتیارێکی سەرکەوتوو بوو لە شاشان، ھەرێمی خونان. ئەو ھەر لە سەرەتای ژیانییەوە کەسێکی ناسیۆنالیستی چینی و دژە ئیمپریالیزم بوو، ھەروەھا بە دیاریکراوی کەوتبووە ژێر کاریگەریی شۆڕشی شینھای لە ساڵی ١٩١١ ھەروەھا بزووتنەوەی ٤ی ئایار لە ١٩١٩. دواتر کە لە زانکۆی پەکین کاری دەکرد، ماو بووە کەسێکی مارکسی-لێنینی و لە ساڵی ١٩٢١ بووە ئەندامی دامەزرێنەری حیزبی کۆمۆنیستی چین دواتر لە ساڵی ١٩٢٧، ڕابەرایەتی ڕاپەڕینی ھارڤێستی پاییزی کرد. لە دەمی شەڕی ناوخۆییی چین لە نێوان پارتی نەتەوەیی چین (KMT) و حیزبی کۆمۆنیستی چین (CCP)، ماو ھاوکاریی لە دامەزراندنی سوپای سووری ڕەنجدەران و کرێکارانی چینی کرد. ماو لە ماوەی ڕاپەڕینی درێژیی چین بووە سەرۆکی حیزبی کۆمۆنیست. دواتر لە ماوەی جەنگی دووەمی چین و ژاپۆن لە ساڵاننی ١٩٣٧–١٩٤٥، ھەر دوو حیزبی کۆمۆنیست و نەتەوەیی چین بەشێوەیەکی کاتی بوونە ھاوپەیمان لە دژی ژاپۆن، ھاوپەیمانییەکە بەردەوامی ھەبوو تاوەکوو لە ساڵی ١٩٤٩ ژاپۆن خۆی بەدەستەوەدا لە داگیرکردنی چین. ھەر لەو ساڵەدا، ماو لەڕێی ھێزەوە شکستی بە حکوومەتەکەی حیزبی نەتەوەیی چین ھێنا و بەناچاریی ڕوویانکردە تایوان.

لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩، ماو تسی تۆنگ دامەزراندنی کۆماری گەلی چینی ڕاگەیاند، کە بووە وڵاتێکی تاک حیزبی و لەلایەن حیزبی کۆمۆنیستی چین کۆنتڕۆڵ و بەڕێوە دەبردرێت. لە ساڵانی دواتر توندی بە دەسەڵاتی ماو دەبیندرا لەڕێی کەمپەینکردن لە دژی خاوەن زەوییەکان، لە ساڵانی ١٩٥٠ بۆ ١٩٥٣ دەستپێکردنی ھەڵمەتێک بۆ سڕینەوە و بێدەنگکردنی نەیارانی شۆڕش، لەو نێوانەدا دژایەتیکردنی سیاسییە سەرمایەدارەکان و سیاسییەکانی پارتی نەتەوەیی چینی لە خۆگرت، لە پاڵ ئەوانەش بردنەوەی جەنگێکی دەروونی لە دژی کۆریا، ھەموو ئەوانە لە ماوەی ساڵانی ١٩٥–١٩٥٨ بوونە ھۆی مردنی چەند ملیۆنێک لە خەڵکی چین. ماو ڕۆڵی بەرچاویشی گێڕا لە بە ناوەندیکردنی سیستمی ئابووریی چین. لە ساڵی ١٩٥٤ بەشداربوو لە نووسینەوەی یەکەمین دەستووری کۆماری گەلی چین. لەلایەکی دیکەشەوە، لە داڕشتنی پڕۆگرامی پیشەسازی و دەستپێکردنی پڕۆگرامی وزەی ناوەکی و بۆشایی ئاسمان لەژێر ناوی (دوو بۆمب، یەک سەتەلایت) بەشداربوو.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی سۆشیالیزم
* دەروازەی مێژوو
* ھێمای دەروازەدەروازەی شەڕی سارد
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی چین
* دەروازەی فەلسەفە