Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# خانەدان

سەڵاحەدینی ئەییووبی
بە فەرمانڕوایانی پشتاوپشتی سەر بە یەک خێزان ئەوترێ **خانەدان**. نەریتی مێژووناسان وایە کە زۆربەی دەوڵەتانی خاوەن سەروەری لە مێژوودا، وەکوو میسری کۆن، ئیمپراتۆریی ئێران و، ئیمپراتۆریی چین، لە چوارچێوەی خانەدانە یەک لە دوای یەکەکانەوە تەماشا بکەن. لە بەشی زۆری مێژووی سیاسی ئەورووپادا زاڵێتی و سەردەستیی خانەدانەکانی وەکوو کارۆلینژییەکان، کاپتییەکان، بۆربونەکان، ھەبسبێرگەکان، ستوارتەکان و، ڕۆمانۆڤەکان، بەرچاو ئەکەوێ.

لە کوردستانیشدا، ھەر لە کۆنەوە، میری و فەرمانڕەوایی بە دەستی خانەدانەکانەوە بووە.

چارڵزی یەکەم و کوڕەکەی، جەیمزی دووەم
## ئەمانەش ببینە

* پێرستی خانەدان و وڵاتە کوردییەکان

* دەروازەی پاشایەتی
* دەروازەی زانستی مرۆڤ
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی مێژوو
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی سیاسەت
# ماسیگر

**ماسیگر** (بە ئینگلیزی: Fisherman) بە کەسێک دەگووترێت کە خەریکی نەچیروانی و ڕاوکردن ئەوەی ماسی و ئەوتر ئاژەڵەکان لە ئاو بێت. ماسیگری دەتوانێت ھەم پێشەی کەسێک بێت و ھەم وەکوو فڕ و دڵخۆشی بێت بۆ کەسێک.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ھێمای دەروازەدەروازەی گیانلەبەران
* دەروازەی ئاو
* دەروازەی خۆراک
# ھانگژۆو

| ھانگژۆو |
| --- |
| بە Chinese (China): 杭州市 |
|  |
| بەشێکە لە | ژێجیانگ |
| خوێندنەوەی ئای پی ئەی | [xǎŋ.ʈʂóu] |
| ناسناوی خەڵک | Hangzhou People |
| وڵات | چین |
| پایتەختی | ژێجیانگ |
| پایتەخت | Shangcheng District |
| دابەشکاریی کارگێڕی | ژێجیانگ |
| ناوچەی کاتی | یوو تی سی+٠٨:٠٠ |
| پۆتانی شوێن | ٣٠°١٥′٠″N ١٢٠°١٠′٣″E |
| سەرۆک | Gaoyuan Yao |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Q106007036 |
| ئەندامی | تۆڕی شارە داھێنەرەکان لە یوونێسکۆ، فیدراسیۆنی شارە گەشتیارییەکانی جیھان، Wetland City Network |
| دانیشتووان | ١١٬٩٣٦٬٠١٠ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ١٩ مەتر |
| جێگەی دەگرێتەوە | Q15936547، Hangzhou |
| ڕووبەر | ١٦٬٨٥٣٫٥٧ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| کۆدی پۆستە | 310000 |
| وێبگە |  |
| ھاشتاگ | Hangzhou |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | geography of Hangzhou |
| ئابووری بابەت | economy of Hangzhou |
| کۆدی تەلەفۆن | 0571 |
| کۆدی تابلۆی ئۆتۆمۆبیل | 浙A |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ھانگژۆو** پایتەخت و قەرەباڵغترین شاری پارێزگای ژێجیانگە لە چین، کە دەکەوێتە شوێنی بەیەکگەیشتنی کۆتاییی باشووری کەناڵی گەورە و سەرەتای کەنداوی ھانگژۆو: ٨٦ ھانگژۆو کە وەک یەکێک لە ھەشت پایتەختە دێرینەکەی چین ناسراوە، بەھۆی میراتی کولتووری و دەریاچەی ڕۆژاوایەوە بەناوبانگە.

ھانگژۆو کە لە ساڵی ٢٢١ی پێش زاییندا وەک ناوەندی شارستان دامەزرا، دواتر وەک پایتەختی شانشینی وویوێ (٩٢٣–٩٩٧) و ئیمپراتۆریەتیی سۆنگی باشوور (١١٣٨–١٢٧٦) خزمەتی کرد. شارەکە خاوەنی سێ شوێنەواری کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆیە، کە بریتین لە: دیمەنی کولتووریی دەریاچەی ڕۆژاوا، کەناڵی گەورە، و شوێنەوارە دێرینەکانی شاری لیانغژو.

ھانگژۆو وەک شارێکی ژێر-پارێزگایی دیاری کراوە. ھانگژۆو لە ڕووی کۆی بەرھەمی ناوخۆیییەوە پلەی نۆیەمی لە نێوان شارەکانی خاکی سەرەکیی چیندا ھەیە، و بەپێی پێنوێنی جیھانیی داھێنانیش لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی لە پلەی ١٤یەمدایە. شارەکە بارەگای سەرەکیی گرووپی عەلی بابە، ئانت گرووپ، دیپسیک، جیلی، و نێتئیس لەخۆ دەگرێت. بەپێی پێنوێنی نەیچەر، شارەکە لە ڕووی بەرھەمی توێژینەوەی زانستییەوە لە پلەی ١٠یەمی جیھاندایە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی چین
* دەروازەی جوگرافیا
# زیژی تۆنگجیان

زیژی تۆنگجیان
資治通鑑 | بەشێکی یەکێک لە لولپێچەکانی زیژی تۆنگجیان |
| نووسەر | سیما گوانگ |
| زمان | Classical Chinese: چینی کلاسیکی |
| بابەت | مێژووی چین |
| ڕێکەوتی بڵاوبوونەوە | 1084 |
| جۆری کتێب | لولپێچ |

**زیژی تۆنگجیان** (بە چینی:資治通鑑، خوێندنەوە:資治通鑑)  تۆمارێکی مێژووییە کە لە ١٠٨٤ لەسەردەمی ئیمپراتۆریەتی سۆنگ بڵاوکرایەوە وەک ڕووداونامەیەک کە مێژووی چین لە ٤٠٣ی پێش زایین تا ٩٥٩ی زایینی تێدایە، کە تیایدا ١٦ زنجیرەی فەرمانرەوایی بە نزیکەیی ١٤٠٠ ساڵی مێژووی چینی تێدا تۆمارکراوە و وەک سەرچاوەییەکی گرنگی مێژوویی بەکاردێت.

دەقە ڕەسەنەکە وەک ٢٩٤ نامیلکە ڕێکخستنەوەی بۆ کراوە ( یەکسانە بە بەرگی کتێب، بە چینی: 卷� -جوان) تیابووی ٣ ملیۆن کارەکتەری چینییە.

لە ١٠٦٥ی زایینی ئیمپراتۆر ینگزۆنگ بانگی مێژووناس سیما گوانگی کرد بۆ ئەوەی پێشڕەوی پڕۆژەیەک بکات بەناوی (مێژووی جیھانی چین) و پشتگیری و دەسەڵاتی پێدا بۆ ئەوەی ستافی خۆی دابمەزرێنێت تیمەکەی ١٩ ساڵیان پێچوو بۆ ئەوەی کارەکە تەواو بکەن وە لە ١٠٨٤ی زایینی کارەکە بە کوڕی ئیمپراتۆر ینگزۆنگ نیشاندرا کە ئیمپراتۆر شێنزۆنگ بوو.

بەشێوەیەکی ڕێک چاککرا بوو وە ڕاستەوخۆ کاریگەریی ھەبوو بەسەر زاناکان و بە گشتی.

وێنەی سیما گوانگ
## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Zizhi Tongjian»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی چین
* دەروازەی مێژوو
# ڕۆژھەڵاتی ژۆو

نەخشە
**ڕۆژھەڵاتی ژۆو** (بە چینی: 東周 خوێندنەوە:دۆنگ ژۆو، ٧٧٠ تا ٢٥٦ی پێش زاین) بەشێک یان نیوەکەی تری ئیمپراتۆرییەتی ژۆوە کە دابەش بووە بەسەر دوو سەردەم، سەردەمی بەھار و پایز و شەڕی ویلایەتەکان

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Eastern\_Zhou»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢١.

* دەروازەی چین
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی پاشایەتی