Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# دوبەی

| دوبەی
دُبَيّ |
| --- |
| شار |
| دیمەنێکی شاری دوبەی |
| **شاری دوبەی** |
| دوبەیجێگەی دوبەی لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکاندادوبەیجێگەی دوبەی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستداپیشاندانی نەخشەی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکانپیشاندانی نەخشەی Middle Eastپیشاندانی ھەموو |
| پۆتانەکان: ﻿ / ﻿ |
| وڵات |  میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان |
| میرنشین |  دوبەی |
| دامەزران | ١٨٢٢ |
| دەسەڵات |
|  • جۆر | پاشایەتیی ڕەھا |
|  • دەسەڵاتدار | محەممەد کوڕی ڕاشد ئال مەکتووم |
| ڕووبەر |
|  • سەرجەم | ١،٤٩١ کیلۆمەتری چوارگۆشە (**ھەڵەی دەربڕین: کرداری < پێشبینی نەکراوە.** میلی چوارگۆشە) |
| بەرزایی | ٠ مەتر (٠ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠٢٥) |
|  • سەرجەم | ٤،٩٤٥،٠٠٠ |
| ناوچەی کاتی | +٤:٠٠ (ستاندارد) |
| وێبگە |  |

**دوبەی** (بە عەرەبی: دُبَيّ) شارێکە لە میرنشینی دوبەی، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان. بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢٥، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٤،٩٤٥،٠٠٠ کەس بووە. ڕووبەری ئەم شارە ١،٤٩١ کیلۆمەتری چوارگۆشە و چڕیی دانیشتووانی ٣،٣١٧ کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.

## ئەمانەش ببینە

* پێڕستی شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی

* دەروازەی جوگرافیا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
* دەروازەی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان
# لاھۆر

| **لاهۆر**
لاہور لاہور |
| --- |
| شار |
| ناسناو(ەکان): دڵی پاکستان |
|  |
| پاکستان |  پاکستان |
| پارێزگا | پارێزگای پەنجاب |
| دەسەڵات |
|  • شارەوان | میلان عامر مەحمود مەحمود حەنیف |
| ڕووبەر |
|  • سەرجەم | ١٧٧٢ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٦٨٤ میلی چوارگۆشە) |
| بەرزایی | ٢١٧ مەتر (٧١٢ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٠) |
|  • سەرجەم | ١٠،٠٠٠،٠٠٠ |
| کۆدی پۆستی | ٥٤۰۰۰ |
| کۆدی تەلەفۆن | ٠٤٢ |
| شارۆچکەکان | ٩ |
| وێبگە | www.lahore.gov.pk |

**لاهۆر** ( به ئوردوو : لاہور) یەکێکه له شارەکانی کۆماری ئیسلامی پاکستان و ناوەندی پارێزگای پەنجابه.
ئەو شاره له دوای کەراچی وەک گەورەترین شاری ئەو وڵاته دێته هەژمار.

شاری لاهۆر له پێڕستی گەورەترین شارەکانی پاکستان دایه و و له بیری خەڵک دا وەکوو **دڵی پاکستان** ناوی دەبرێ. خەڵک ڕاست بیر دەکەنەوه و ڕەگی مێژووی وەدی هاتن له پاکستان دەگەڕێتەوە ئەم شاره، هەروەها وەک شوێنێکی فەرهەنگی دەناسرێ.
پسپۆڕانی دارایی و پەروەرده له نێو شارەکانی پاکستان دا زیاتر ئەم شاره هەڵدەبژێرن و لەوێ دادەنیشن؛ به هۆی ئەوەی هەم بۆ وەدەست هێنانی دارایی شوێنێکی بازرگانیه و هەم بۆ پەروەردە شوێنێکی فەرهەنگیه.

ئەم شاره زۆرتر باغ شەهری پێ دەوترێت و هەروەها میراتی گوورکانیەکان لەو شاره ماوەتەوه. ئەم شاره له شوێنێکه له نێوان ڕووباری ڕاوی و ڕووباری وێگاه، بەو هۆیەش باخ‌گەلێکی سەوز و پڕ پیتی لێ هەڵکەوتووه.
شاری لاهۆر به هۆی هەڵکەوتنی له سەر سنووری پاکستان، و هیندستان گرینگیەکی زۆری هەیه.

## جووگرافیا

شاری لاهور له ٣١°٤٥′ باکووری هێڵی پان و ٧٤°٣٩′ ڕۆژهەڵاتی هێڵی لاری جووگرافی هەڵکەوتووه.

ئەو شاره له لای باکوور و ڕۆژاوا به ناوچەی شێخ ئووپوورا، له لای باشوور به ناوچەی کاسور و له لای ڕۆژهەڵات به ڕووباری وێگاهەوه گرێ دراوه.

ڕووباری ڕاوی له که له باکووری لاهۆره، کۆمەڵێک بەردی بننیشتووی وەدیهێناون که جوانیەکی بێ وێنەی بەخشیوەیه ناوچەکه .
دەورادەوری شاری لاهۆر ٤٠٤ کیلۆمتری چوارگۆشەیه.

## کەشوھەوا

کەشوھەوای لاهۆر له درێژایی مانگەکانی ئایار، حوزەیران و تەممووز زۆر گەرمه. کاتێک که پلەی گەرما لەو شاره بەرز دەبێتەوه، تا ٤٠ ب٠ ٤٥ پله دەچێ.

له مانگی ئاب بایێکی کاتی بەسەر لاهۆر دا دەخوشێ. بارانێکی چر تەواوی ئەو شارەو تەنانەت پارێزگاکەش لەو مانگه دا دادەگرێ. کانوونی یەکەم ، کانوونی دووەم و شوبات ساردترین مانگەکانی ئەم شارەن.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| پلەی گەرما (جانواری ۲۰۰۷) | جانواری | فێبرواری | مارچ | ئاپریل | مەی | جوون | جوولای | ئۆگست | سیپتەمبر | ئۆکتۆبەر | نۆڤەمبر | دێسەمبر | ساڵیانه |
| ئەوپەڕی زۆری (°C) | ٢٧ | ٢٨ | ٣٥ | ٤٢ | ٤٦ | ٤٨ | ٤٦ | ٤٠ | ٤٠ | ٤٠ | ٣٥ | ٢٨ | ٤٨ |
| ئەوپەڕی کەمی(°C) | -١ | ٠ | ٣ | ١٠ | ١٥ | ١٨ | ١٨ | ٢٠ | ١٨ | ٨ | ٤ | -١ | -١ |

## سەرچاوه

* ویکی فارسی- لاهور

* دەروازەی پاکستان
* دەروازەی جوگرافیا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
# کونسوڵخانە

**کونسوڵخانە** یان **کونسوڵگەری** شوێنێکی تایبەت بە وڵاتێکە لە وڵاتێکی تر کە کاروباری زیاتر گرنگیدانە بە ھاووڵاتیانی و دەرکردنی ڤیزە و کاروباری کەسایەتییەکان لە تۆمارکردنی ژنھێنان، منداڵبوون، مردن و سکولەرشیپ. ئاسانکاری بۆ ھاووڵاتیانیان دەکەن تا نەچنە باڵیۆزخانە لە پایتەخت بۆ ڕاپەڕاندنی کارەکانیان. لە لایەکی تریشەوە ڕێخۆشکەرە بۆ پەیوەندیی ڕۆشنبیری، بازرگانی، ھونەری و وەرزشی لەنێوان ھەردوو وڵات.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان
# چڵاو

چڵاو لەگەڵ برنجی زافەرانی
**چڵاو**، **وشکەپڵاو**، **ھیشکەپڵاو** بە برنجی ئاوکێشکراوی دەمکێشراو دەگۆترێت کە لەگەڵ کەرە یان ڕۆن و خوێدا بەرھەم دەھێنرێت و بە خۆرشت یان کەبابەوە دەخۆرێت.

جیاوازیی چڵاو لەگەڵ پڵاو ئەمەیە کە چڵاو بە تەنیا و بێ تێکەڵاوی لەگەڵ ماکەکانی دیکە وەکوو ماشەک، نیسک، ھەڕشتە و … دەکوڵێندرێت.

## پێشانگا

* چڵاو لەحاڵی کوڵان
* چڵاو یان برنجی پاڵێوراوی سادە لەگەڵ بنکڕی نان
* چڵاو لەگەڵ بنکڕی سێڤک

## وتارە پەیوەندیدارەکان

* خۆرشت
* کەباب
* پڵاو
* چڵاو کەباب

## سەرچاوەکان

* دەروازەی خۆراک
# کتێبی دواتری ھان

کتێبی دواتری ھان | یەکەم پەڕەی کتێبەکە |
| نووسەر | Fan Ye et al |
| سەردێڕی سەرەکی | *後漢書* |
| وڵات | چیم |
| زمان | Classical Chinese: چینی کلاسیکی |
| بابەت | مێژوویی دێرینی چین: (ئیمپراتۆریەتیی ھان) |
| ڕێکەوتی بڵاوبوونەوە | سەدەی پێنجەم |

**کتێبی دواتری ھان** ھەروەھا وەک **کتێبی مێژوویی دواتری ھان** ناسراوە وە بە ناوە چینییەکەی **ھۆو ھانشو** (چینی: 後漢書),  یەکێک بوو لە بیست و چوار تۆمارە مێژوویەکە وتۆماری مێژووی ھانی تێدایە لە ٦ تا ١٨٩یی زایینی. ھەورەھا وەک دواتر یان ڕۆژھەڵاتی ھان ناسراوە. کتێبەکە لەلایەن فان یێ و ئەوانی ترەوە لە سەدەی پێنج داڕێژراوە لە سەردەمی لیو سۆنگ، لە ڕیگەی بەکارھێنانی ژمارە و سەرچاوەی مێژووناسەکانی پێش خۆیان.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Book of the Later Han»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١١ی شوباتی ٢٠٢٢.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی چین
* دەروازەی کتێب
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی وێژە
# ھۆجۆ مەساکۆ

| ھۆجۆ مەساکۆ |
| --- |
|  |
| وێنەی ھۆجۆ مەساکۆ لەلایەن کیکوچی یۆسای (菊池 容斎) |
| Midaidokoro |
| وردەکاریی تاکەکەسی |
| لەدایکبوون | ١١٥٧ |
| مردن | ١٦ی ئابی ١٢٢٥(١٢٢٥-٠٨-١٦) (٦٩ ساڵ ژیاوە) |
| ھاوسەر(ەکان) | مینامۆتۆ نۆ یۆریمۆتۆ |
| خزمەکان | Hōjō Yoshitoki (brother) Kujō Yoritsune (grandson-in-law) |
| منداڵ(ەکان) | Minamoto no Yoriie Minamoto no Sanetomo |

**ھۆجۆ مەساکۆ** (بە ژاپۆنی 北条 政子,، لەدایکبووی ١١٥٦ بۆ ١٦ی ئابی ١٢٢٥) سەرکردەیەکی سیاسی بوو لە سەردەمی کەماکورا کە ڕۆلێکی بەرچاوی ھەبوو لە وڵات، وە ھاوسەری شۆگن کاماکورا بوو. کچی گەورەی ھۆجۆ تۆکی-مەسا، و خوشکی ھۆجۆ یۆشیتۆکی بوو.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Hōjō Masako»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١.

#### ئاماژە بەسەرچاوە

* Harding، Christopher (٢٠٢٠). *The Japanese: A History in Twenty Lives* (چاپی Google Books). London: Penguin Books. ژپنک ٩٧٨٠١٤١٩٩٢٢٩٧. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
* Henshall، Kenneth (٢٠١٣). «Minamoto no Sanetomo». *Historical Dictionary of Japan to 1945*. Historical Dictionaries of Ancient Civilizations and Historical Eras series (چاپی Google Books). Scarecrow Press. ژپنک ٩٧٨٠٨١٠٨٧٨٧٢٣. لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
* Jones، David E. (١٩٩٧). *Women Warriors: a History*. Garden City, New York: Brassey's. ژپنک ٩٧٨١٥٧٤٨٨١٠٦٦.
* McCullough، William (1968). «The Azuma Kagami Account of the Shōkyū War». *Monumenta Nipponica*. **٢٣** (1/2). Tokyo: Sophia University: ١٠٢–١٥٥. doi:١٠.٢٣٠٧/٢٣٨٣١١٠. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی پاشایەتی
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ژن
# کاماکورا

**کاماکورا کاناگاوا** شارێکە لە پارێزگای کاناگاوا لە ژاپۆن، ڕێژەی دانیشتوانی ١٧٢،٩٢٩ (سەرژمێری ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠)، لە مێژوودا تەنھا بەناو کاماکورا پایتەختی ژاپۆن بووە لە ساڵانی ١١٨٥ بۆ ١٣٣٣ وەکوو شوێنی مانەوەی شۆگن کاماکورا وە لەو سەردەمەدا ببوە یەکێک لە چڕترین شوێنەکانی ژاپۆن لە نێوان ساڵانی ١٢٠٠ بۆ ١٣٠٠ لە سەردەمی کاماکورا.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Kamakura»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١.

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی (ژاپۆنی)
* وێبگەی گەشتیاری (فەرمی) (ئینگلیزی)
* Kamakura travel guide from Wikivoyage

* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی پاشایەتی
* دەروازەی ژیاننامە
# دەستوور

دەستووری ساڵی دوازدەھەم (یەکەم کۆماری فەڕەنسا)
**دەستوور** سیستەمێکە و زۆرجار بەڵگەیەکی نوسراوە کە ئەو یاسا و پرەنسیپە بنەڕەتییانە دەسەپێنێت کە ڕیکخراوێک بەڕێوە دەبەن. لە دۆخی دەوڵەتانیش ئەم دەستەواژەیە ئاماژە بۆ دەستووری نیشتیمانی دەکات، کە پرەنسیپە ڕامارییە بنەڕەتییەکانی وڵات دەستنیشان دەکات و ئەرک و دەسەڵاتەکانی میری دیار دەکات. زۆربەی دەستوورە نیشتیمانییەکان ھەروەھا ژمارەیەک ماف بۆ ھاوڵاتیان مسۆگەر دەکات. لە ڕووی مێژووەوە و پێش ھاتنەکایەوەی دەستوورە نیشتیمانییە مۆدێرنەکان، ئەوە دەکرا دەستەواژەی (دەستوور) بە ھەموو یاسایەکی گرنگ بگوترێت. دەستوور لە جۆرەھا ڕێکحراودا ھەیە. بەڵام بەشێوەیەکی چڕش لە حکوومەتدا و لەسەر ئاستی سوپەرنیشتیمانی (بۆ نموونە پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان) و نیشتیمانی (دەستووری فەڕەنسا) و ئاستی نیمچە نیشتیمانە / ھەرێمی (بۆ نموونە دەستووری ویلایەتی مێریلاند)ئەن. جۆرەھا گرووپی ڕامیاری دەستووریان ھەیە، وەک پارتە ڕامیارییەکان و گرووپەکانی فشار ھێنان و لەوانە سەندیکاکانە کرێکاران. ھەروەھا دەکرێ گرووپ قەوارەی ناڕامیاری وەک کۆمپانیا و ڕێکخراوە خۆبۆخشەکان دەستووریان ھەبێت.

دەەستوور ماف و ئازادی و ئەرکی ھاوڵاتیان و گرنتی دەستبەرکردنی ئەو ماف و ئازادیانەی تێدا دەچەسپێنرێت.

## سەرچاوە

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی کۆمەڵگا
# فرۆشگا

**فرۆشگا**، **دووکان** یان **دکان** شوێنێک بۆ فرۆشتنی کاڵایە. چەندین فرۆشگا و دووکان بۆ فرۆشتنی چەندین کاڵا ھەن.

## لە کوردستان

لە کوردستان ھێندێک شوێن ھەن کە بەھۆی ھەبوونی بازاڕی باشی دووکانداران، فرۆشگا یان دووکانی ئەم شوێنە ئەوەندە گرانە کە ھێندێک دەڵێن بەھای دووکانەکان بە بست دەپێون.

## سەرچاوەکان

* فروشگاه لە ویکیپدیای فارسی
# ئۆتاکو

**ئۆتاکو** (بەھیراگانا:おたく، بەکانجی: お宅) بریتییە لە وشەیەکی ژاپۆنی دەوترێت بە سەرسام بووان و سەیرکەری ئارەزوویەکی تایبەت وەک ئەنیمێ، مانگا یان یاری ڤیدیۆیی. وشە ژاپۆنییەکە پێکدێت لە دوو بەش: بەشی **ئۆ** کە سودی گەورەکردنی ھەیە وە بەشی **تاکو** کە بە مانای شوێنی مانەوە یان ماڵ دێت. بەژاپۆنی (ئۆتاکو بریتییە لە ڕێگەیەکی جوان و بەڕەوشت بۆ وتنی "ماڵەکەت" بەکەسی بەرامبەر).

ناوچەی ئاکیھابارا لە تۆکیۆ کە ناسراوە بە زۆری ڕوو تێکردن لەلایەن ئۆتاکوەکانەوە
## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی ئەنیمێ و مانگا
* دەروازەی کایەی ڤیدیۆیی
# پارێزگای نیگاتا

**پارێزگای نیگاتا**(بە ژاپۆنی:新潟県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە ناوچەی چووبو ھەڵکەوتووە.
ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری نیگاتایە.

بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١١ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٢,٣٧١,٥٧٤ کەس بووە.

نەخشەی پارێزگای نیگاتا
## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ژاپۆن
# ١٨٧١

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٨ – **سەدەی ١٩** – سەدەی ٢٠ |
| ساڵەکان: | ١٨٦٨ ١٨٦٩ ١٨٧٠ – **١٨٧١** – ١٨٧٢ ١٨٧٣ ١٨٧٤ |

١٨٧١ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٥٧٠–٢٥٧١ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١٢٤٩–١٢٥٠ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٨٧١ *MDCCCLXXI* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٨٦٣–١٨٦٤ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٣٢٠ ԹՎ ՌՅԻ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٢٨٧–١٢٨٨ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٨٧١–٨٧٢ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٦٢١ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٨٢١ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٢٧٨ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | ٢٧–٢٨ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢٤١٥ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧٣٧٩–٧٣٨٠ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 庚午年 (ئاسن ئەسپ) ٤٥٦٧ یان ٤٥٠٧     *— تا —* 辛未年 (ئاسن بزن) ٤٥٦٨ یان ٤٥٠٨ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢٤١٤ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٣٠٣٧ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Meiji ٤ (明治４年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١٢ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١٢٣٣ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٦٣١–٥٦٣٢ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٥٨٧–١٥٨٨ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٤٢٠٤ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ٤١ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前٤١年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٨٧١ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٩٢٧–١٩٢٨ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٧٩٣–١٧٩٤ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٩٧٢–٤٩٧٣ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٦٢٤ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی بەریتانیا | ٣٤ [[ڤیکتۆریا (شاژن)|شاژن ڤیکتۆریا) – ٣٥ [[ڤیکتۆریا (شاژن)|شاژن ڤیکتۆریا) |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٨٧١** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# کوشتنی عەلی خامنەیی

| کوشتنی عەلی خامنەیی |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران |
| بابەتی لاوەکی | عەلی خامنەیی |
| وڵات | ئێران |
| دابەشکاریی کارگێڕی | تاران |
| جێ | Office of the Supreme Leader of Iran Complex |
| پۆتانی شوێن | ٣٥°٤١′٣١″N ٥١°٢٣′٥٦″E |
| کاتی ڕوودان | ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |
| دەبێتە ھۆکاری | state funeral of Ali Khamenei |
| ئامانج | عەلی خامنەیی |
| قوربانی | عەلی خامنەیی |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦، عەلی خامنەیی، دووەم ڕێبەری باڵای ئێران، لە چوارچێوەی زنجیرەیەک ھێرشی مووشەکی ئیسرائیل لە دەوروبەری تاران بە ئامانجی بە ئامانجگرتنی بەرپرسانی باڵای ئێران تیرۆر کرا. کوژرانی خامنەیی لە ئۆپەراسیۆنی ھێرشی ئاسمانی ھاوبەشی ئەمریکا و ئیسرائیل بە کەڵک وەرگرتن لە ھەواڵگری شوێنە ستراتیژییەکانی دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی ئەمریکا سەبارەت بە شوێنی چەند سەرکردەیەک ڕوویدا. وێنە مانگە دەستکردەکان باس لەوە دەکەن کە لەکاتی ھێرشەکەدا شوێنی نیشتەجێبوونی خامنەیی لەو شارە زیانێکی زۆری بەرکەوتووە.

دوابەدوای ڕاپۆرتە سەرەتاییەکانی ئیسرائیل سەبارەت بە کوژرانی خامنەیی لە ئۆپەراسیۆنەکەدا، دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا و بێنیامین نێتانیاھو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ڕایان گەیاند کە خامنەیی مردووە. میدیاکانی دەوڵەتی ئێران لە سەرەتای ڕۆژی دواتردا گیانلەدەستدانی ناوبراویان پشتڕاستکردەوە و حکوومەتیش ٤٠ ڕۆژ ماتەمینی و حەوت ڕۆژ پشووی فەرمی ڕاگەیاند. ئاژانسی ھەواڵی فارس ڕای گەیاند لە بەئامانجگرتنەکاندا کچ و زاوا و نەوە و بووکەکەی خامنەیی بەھەمان شێوە کوژراون.

ھاوکات لەگەڵ پشتڕاستکردنەوەی کۆچی دوایی خامنەیی، بەشێکی زۆر لە خەڵکی مەدەنی ئێران بۆ ئاھەنگگێڕان لە شەقامەکاندا چوونە دەرەوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ڕووداوە بەردەوامەکان
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ئێران
* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی دەیەی ٢٠٢٠
# ھێزە چەکدارەکان

ھێزە چەکدارەکانی پێشمەرگە
 **ھێزە چەکدارەکان** ھێزێکی یەک وڵات، ڕێکخراو و ھێزی ھێرشکەر و بەرگریکەرن کە لە لایەن دەوڵەت پشتیوانیان لێ دەکرێ. ئەو ھێزانە وەدی ھاتوون تا سیاسەتی ناوەخۆ و دەرەوەی چینی باڵادەستی وڵاتەکەیان بەروە پێش بەرن و بەرانبەر ھێرشکەرانی ناوخۆ و دەرەوەی وڵات و بێگانە بەرگریان لێ بکەن.

لە ھەندێک وڵات ئەو ھێزانەی وەک ھێزە سەربازیەکانن (ھێزە نیمچە سەربازیەکان) ھەر لەگەڵ ھێزە چەکدارەکان ھەژمار کراون.

بە خوێندنی کردار و ئەرکی ھێزە چەکدارەکان (زانستی سەربازی) دەوترێ. بە شێوەیەکی گشتی ئەو زانستە وێڕای سەرنج دان بۆ ھێرش کردن و بەرگری سێ بەشە:

* ستراتێژی، پلان
* ھونەری کردەوە و ئۆپەراسیۆن
* تەکنیکی شەڕ

ھەرسێک بەش چۆنیەتی کەڵک وەرگرتن لە ھێز بۆ گەیشتن بە ئامانجی باش تاوتوێ دەکەن.

## ڕێکخراو

لە زۆربەی ولاتەکان ھێزە چەکدارەکان بە سێ یان چوار بەش دابەش دەکرێن:

* ھێزی وشکانی
* ھێزی ئاسمانی
* ھێزی دەریایی

و ھەندێ جار ژاندرمە یان ھێزێکی نیمچە سەربازی پۆلیسی. ژاندرمەریەکان لە زۆربەی شوێنەکانی جھیان جگە لە وڵاتە ئانگلۆساکسۆنەکان ھەن، ھەندێ وڵاتیش بە ھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافی ھێزی دەریاییان نیە.

سەربازێکی CENZUB سەر بە هێزە چەکدارەکانی فەرەنسا
زۆربەی وڵاتەکان ھەندێ دەستکاریان لە مۆدێلی سێ یان چوار بەشی ھێزە چەکدارەکان کردوە، بۆ نموونە:

* چین(زەمینی، ئاسمانی، دەریایی و ھێزی ستراتێژیکی مووشەکی چین)
* ئەفریقای باشوور (زەمینی، ئاسمانی، دەریایی و ھێزی سەربازی پاک و خاوێنی ئەفریوای باشوور)
* میسر و ئێران (زەمینی، ئاسمانی، دەریایی وھێزی بەرگری ھەوایی و ھێرشی ھەوایی)
* ھۆڵەندا(زەمینی، ئاسمانی، دەریایی و پۆلیسی سەربازی)
* ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێنج ەیزی ھەیە (زەمینی، ئاسمانی، دەریایی و ھێزی تفەنگ ھەڵگرە دەریاییەکانی ئەمریکا و گاڕدی کەنار دەریای ئەمریکا)
* ئیتالیا (زەمینی، ئاسمانی، دەریایی و پۆلیسی سەربازی و پۆلیسی دارایی).

لەناو ئەو ھێزە چەکدارانەی گەورەترن، کەلتووری زاڵ لە ھێزە چۆراوجۆرەکان دا دەتوانێ زۆر جیاواز بێت.

زۆرتری ولاتە بچووکەکان یەک ڕێکخراویان ھەیە بۆ سەرکردایەتی ھێزە چەکدارەکانی وڵات. ئەرتەشەکانی وڵاتانی جیھانی سێیەم زیاتر حەزیان لە پیادە نیزامە. لە حاڵێک دا وڵاتانی جیھانی یەکەم (وڵاتە پێشکەوتووەکان) حەزیان بە ھەبوونی یەکەی گەورەترە کە ھەڵگری کەرەستە و ئامێری قورس تر بێت و تەنیا بەشێکی کەم لە کارکەرانیان لە یەکە پیادەکان وە کار دێخن.

هێزه چەکدارەکانی فەرەنسا
ڕێژەی ئامادەیی یەک ڕێکخراو دەکرێ لە ڕێگای حاڵەتی ھۆشیار بوون پێوانە بکرێ.

## ئەمانەش ببینە

* ھێزی ئاسمانی
* ھێزی وشکانی
* ھێزی دەریایی
* سپا
* سەرباز

## پێشانگا

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* ویکی‌ئینگلیزی Armed Forces
* ویکی فارسی نیروھای مسلح

* دەروازەی شەڕ
# پێڕستی وڵاتان پشت بەستن بە ناوچەکەیان

روونکردنەوەیەکی وێنەیی لەسەر ٣٠ فراونترین وڵاتەکانی سەر زەوی
ئەمە لیستێکە لە وڵاتانی جیهان و ناوچە وابەستەکانیان بە پێی ناوچە، کە بە کۆی ناوچەکە ڕیزکراون.

تۆمارەکانی ناو ئەم لیستە بریتین لە، بەڵام سنووردار نین بە، ئەوانەی لە ستانداردی ISO 3166-1، کە دەوڵەتە سیادیەکان و ناوچە سەربەخۆکان دەگرێتەوە. هەموو 193 وڵاتی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان لەگەڵ دوو دەوڵەتی چاودێری ژمارە پلەداریان پێ دەدرێت. تا ڕادەیەکی زۆر ویلایەتە نەناسراوەکان لە ISO 3166-1 لە ریزبەندی ڕیزکراودا بەشدار نین. ئەو ناوچانەی کە تا ڕادەیەکی زۆر ناناسرێن لە زۆربەی حاڵەتەکاندا هەروەها لە ناوچەکانی ئەو دەوڵەتانەی کە بە فراوانی دەناسرێنەوە دەگرێتەوە کە هەمان ناوچە دەخوازن، سەیری تێبینیەکان بکە لە ستوونی "تێبینیەکان" بۆ هەر وڵاتێک بۆ ڕوونکردنەوە.

لە لیستەکەدا ناگرێتەوە دەوڵەتی تاک بانگەشەی بەشێک لە کیشوەری ئەنتارکتیکا یان قەوارەکانی وەک یەکێتی ئەوروپا کە چەند پلەیەکی سەروەریان هەیە بەڵام خۆیان بە دەوڵەتێکی باڵادەست یان ناوچەی وابەستە نازانن.

سێ پێوانەی ڕووبەری بریتین لە :

کۆی ڕووبەر: کۆی زەوی و ناوچە ئاوییەکان لە سنووری نێودەوڵەتی و کەنارەکان.

ڕووبەری زەوی: کۆی هەموو زەوییەکانی سنووری نێودەوڵەتی و کەنارەکانی ، جگە لە ڕووبەری ئاو.

ڕووبەری ئاو: کۆی ڕووبەری ڕووکەشی هەموو ڕوفاتی ئاوی ناوەوە (دەریاچەکان و عەمبارەکان و ڕووبارەکان) لە سنووری نێودەوڵەتی و کەنار دەریاکان لەوانەیە ئاوەکانی ناوەوەی کەناری تێدابێت. دەریاکانی ناوچەیی ناگرێتەوە مەگەر ئەگەر نا تێبینی بکرێت. ناوچە نزیکەکان و ناوچە ئابوورییە تایبەتەکان ناگرێتەوە.

The top 10 largest countries occupy nearly half of the world's land
██ ڕووسیا (11%)██ چین (6.3%)██ ویلایەتە یەکگرتووەکان (6.1%)██ کەنەدا (6.1%)██ بەڕازیل (5.6%)██ ئۆسترالیا (5.2%)██ ھیندستان (2.0%)██ ئەرجەنتین (1.8%)██ کازاخستان (1.8%)██ جەزائیر (1.6%)██ Other (54.1%)

* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی جوگرافیا
# جامو و کەشمیر (ھەرێمێکی یەکێتیی)

| جامو و کەشمیر |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | کەشمیر کە لەلایەن ھیندستانەوە بەڕێوەدەبرێت |
| دامەزران | ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |
| ناو بە زمانی فەرمی | جۆم تہٕ کٔشیٖر، جموں و کشمیر |
| Vocalized name | جَمُّوں و کَشْمِیر |
| زمانی فەرمی | زمانی ھیندی، زمانی کەشمیری، زمانی دۆگری، زمانی ئوردوو، زمانی ئینگلیزی |
| وڵات | ھیندستان |
| پایتەخت | سرینەگار، جاموو |
| دابەشکاریی کارگێڕی | ھیندستان |
| ناوچەی کاتی | UTC+05:30 |
| پۆتانی شوێن | ٣٤°٥′٢٨″N ٧٤°٤٨′٢٢″E |
| پۆستی سەرۆکی دەوڵەت | جێگری پارێزگاری جامو و کەشمیر |
| سەرۆکی حکوومەت | مانۆج سینھا |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | سەرۆک وەزیرانی جامو کەشمیر |
| سەرۆک | Omar Abdullah |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | ئەنجومەنی یاسادانانی جامو و کەشمیر |
| دانیشتووان | ١٢٬٢٥٨٬٤٣٣ |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | لاداخ، ھیماچال پرادیش، پەنجاب، ھیند |
| خاکی ھاوشێوە | جامو و کەشمیر |
| لە پێش | جاموو و کەشمیر |
| ھۆکار | یاسای ڕێکخستنەوەی جامو و کەشمیر، ٢٠١٩ |
| ڕووبەر | ٤٢٬٢٤١ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| ‎most populous urban area | سرینەگار |
| ئابووری بابەت | economy of Jammu and Kashmir |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**جامو و کەشمیر** لەلایەن ھیندستانەوە وەک خاکی یەکێتی بەڕێوەدەبرێت و بەشی باشووری ناوچەی گەورەی کشمیر لەخۆدەگرێت، کە لە ساڵی ١٩٤٧ ەوە بووەتە جێگەی ناکۆکی نێوان ھیندستان و پاکستان و لە ساڵی ١٩٦٢ەوە لەنێوان ھیندستان و چین. ھێڵی کۆنترۆڵ جامو و کەشمیر لە ناوچەکانی ئازاد کشمیر و گیلگیت-بالتستان کە لەلایەن پاکستانەوە بەڕێوەدەبرێت لە ڕۆژاوا و باکوور جیادەکاتەوە. لە باکووری ویلایەتی ھیماچال پرادیش و پەنجاب و ڕۆژاوای لاداخ دایە کە ھەروەھا وەک بەشێک لە کەشمیر ناکۆکی لەسەرە و لەلایەن ھیندستانەوە وەک خاکی یەکێتیی بەڕێوەدەبرێت.

بڕگەکانی پێکھێنانی خاکی یەکێتیی جامو و کەشمیر لە یاسای ڕێکخستنەوەی جامو و کشمیر، ٢٠١٩دا ھاتووە، کە لەلایەن ھەردوو ئەنجومەنی پەرلەمانی ھیندستانەوە لە مانگی ئابی ٢٠١٩ پەسەندکرا. یاساکە ویلایەتی جامو و کەشمیری پێکھێنایەوە بۆ دوو خاکی یەکێتی، جامو و کشمیر و لاداخ، کە لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ەوە کاری پێدەکرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی جوگرافیا
# حکوومەتی ھیندستان

| حکوومەتی ھیندستان |
| --- |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٩١ |
| وڵات | ھیندستان |
| دابەشکاریی کارگێڕی | نیوودێلھی |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | سەرۆک کۆماری ھیندستان |
| سەرۆک | دروپدی مرمو |
| ئەندامی | Coalition for Epidemic Preparedness Innovations |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | ھیندستان |
| وێبگە |  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**حکوومەتی ھیندستان** (*Bhārata Sarakāra*، بە یاسایی **حکوومەتی یەکێتی**، **یەکێتیی ھیندستان** یان **حکوومەتی ناوەندی**) دەسەڵاتی نیشتمانیی کۆماری ھیندستانە، کە بەپێی دەستووری ھیندستان دامەزراوە. وەک لە بەشی یەکەمدا دیاری کراوە، ھیندستان «یەکێتیی ویلایەتەکانە»، زاراوەیەکە کە زۆرجار بە جێگەی یەکتر بۆ ئاماژەدان بە «حکوومەتی یەکێتی»یان حکوومەتی ھیندستان بەکاردێت، کە نوێنەرایەتیی دەسەڵاتی ناوەندی دەکات. ھیندستان کۆمارێکی پەرلەمانییە کە لەلایەن سەرۆک کۆماری ھیندستانەوە سەرۆکایەتی دەکرێت، کە وەک سەرۆکی تەشریفاتیی دەوڵەت، خاوەنی دەسەڵاتی جێبەجێکردنی فەرمییە. بەپێی ئەنجامی ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان، سەرۆککۆمار سەرۆک وەزیران وەک سەرۆکی حکوومەت، لەگەڵ وەزیرەکانی تر دادەمەزرێنێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی ھیندستان
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی سیاسەت
# باتن ڕووگ

| باتن ڕووگ |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Baton Rouge |
|  |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٦٩٩ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Bâton-Rouge، Bâton-Rouge |
| خوێندنەوەی ئای پی ئەی | ˌbætən ˈruːʒ |
| کەسێکی دیار | YoungBoy Never Broke Again |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| پایتەختی | لویزیانا، East Baton Rouge Parish |
| دابەشکاریی کارگێڕی | East Baton Rouge Parish |
| ناوچەی کاتی | ناوچەی کاتی ناوەندی |
| خاکی ئاماری | Baton Rouge metropolitan area |
| پێداچوونی ناوچەیی | Baton Rouge urban area |
| پۆتانی شوێن | ٣٠°٢٦′٥١″N ٩١°١٠′٤٣″W |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Mayor of Baton Rouge, Louisiana |
| سەرۆک | Sharon Weston Broome |
| دانیشتووان | ٢٢٧٬٤٧٠ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ١٧±١ مەتر |
| خوشکەشارەکان | Aix-en-Provence، پۆرت ئۆ پرینس، 臺中市، Córdoba |
| خاوەنی | Raising Cane's River Center، Baton Rouge River Center Arena |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | Alexandria |
| ڕووبەر | ٢٢٨٫٢٣٠٦٠٣ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| ھاشتاگ | BatonRouge |
| وەسفی ئاڵا | flag of Baton Rouge |
| کۆدی تەلەفۆن | 225 |
| Category for honorary citizens of entity | Q65609766 |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**باتن ڕووگ** (بە ئینگلیزی: Baton Rouge) پایتەخت و شارێکە لە ویلایەتی لویزیانا ، ئەمریکا.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Baton Rouge, Louisiana»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤.

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی فەڕەنسا
* دەروازەی مێژوو
# فیرعەون

وێنەی فیرعەونێک
**فیرعەون** بە پاشاکانی وڵاتی میسر لە سەردەمی کۆندا دەوترا. فیرعەون کوڕی ڕەع خودای میسری دەژمێریا و خاونی ھەموو ئەو شتەی بوو کە لە میسردا بوو. ئەو خاوەنی ئەرتەش و خەزانە و ماڵ و گیان ھەمووان بوو. فیرعەون لە ئەسڵدا بە واتای ماڵی گەورە بووە، کە ئاماژە بە کۆشکی فیرعەونەکان بوو و دواتر بۆ خۆیان بە کار برا.

هەورەها **فیرعەون** بە پاشای ڕەسەن میسری دەوترێ فیرعەون، ھەبوونی میسر وەک وڵات/شانشین لە ٥٦٦٠ی پێش زایین دەست پێدەکات

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی

* دەروازەی میسر
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی پاشایەتی