# بەیرووت

| بەیرووت
بيروت |
| --- |
| پایتەخت و شارەوانی |
| دیمەنی ئاسمانیی بەیرووتشەقامی حەمراکاتژمێرە گەورەکە لە مەیدانی نەجمەکڵێسای مار جرجس و مزگەوتی محەممەد ئەمینمۆزەخانەی سوورسۆقکەنداوی زەیتوونەمۆزەخانەی نیشتمانیتاشەبەردەکانی کۆتر لە ڕەوشە |
| ئاڵادروشمی خانەدانی |
| ناسناو(ەکان): «پاریسی ڕۆژھەڵات» |
| دروشم(ەکان): *Berytus Nutrix Legum* (لاتینی) «بەیرووت، دایکی یاساکان» |
| وڵات |  لوبنان |
| پارێزگا | بەیرووت |
| دەسەڵات |
|  • پارێزگار | مەروان عەبوود (سەربەخۆ) |
|  • سەرۆکی شارەوانی | ئیبراھیم زەیدان (پارتی گفتوگۆی نیشتمانی) |
| ڕووبەر |
|  • پایتەخت و شارەوانی | ١٩ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٧ میلی چوارگۆشە) |
|  • گەورەشار | ٣٥ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٤ میلی چوارگۆشە) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٧) |
|  • پایتەخت و شارەوانی | نز. ٤٣٣٢٤٩ |
|  • پلە | یەکەم |
|  • چڕی | ٢٣٠٠٠ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (٦٠٬٠٠٠ کەس لە میلی چوارگۆشە) |
|  • گەورەشار | نز. ٣٫٥ ملیۆن |
| سەرناوی دانیشتوو | بەیرووت |
| ناوچەی کاتی | UTC+02:00 (EET) |
|  • ھاوین (DST) | UTC+03:00 (EEST) |
| کۆدی تەلەفۆن | +961 (01) |
| ISO 3166 code | LB-BA |
| قەدیسی پارێزەر | مار جرجس |
| وێبگە | www٫beirut٫gov٫lb |

**بەیرووت** پایتەخت و گەورەترین شاری لوبنانە. تا ساڵی ٢٠٢٥، بەیرووتەکەی گەورە خاوەنی دانیشتووانێکی ٢٫٤ ملیۆن کەسییە، کە دەکاتە کەمێک کەمتر لە نیوەی دانیشتووانی لوبنان، ئەمەش وای کردووە ببێتە دوازدەھەمین گەورەترین شار لە ناوچەی شام و شانزدەھەمین گەورەترین لە جیھانی عەرەبی. شارەکە لەسەر نیمچەدوورگەیەک لە ناوەڕاستی کەناراوەکانی ناوەڕاست لە لوبنان ھەڵکەوتووە. بەیرووت بۆ زیاتر لە ٥٠٠٠ ساڵە ئاوەدانە، ئەمەش وای کردووە ببێتە یەکێک لە کۆنترین شارەکانی جیھان.

بەیرووت بارەگای حکوومەتی لوبنانە و ڕۆڵێکی ناوەندی دەگێڕێت لە ئابووریی لوبناندا، کە زۆرێک لە بانک و کۆمپانیاکان بنکەیان لەو شارەیە. بەیرووت بەندەرێکی گرینگە بۆ وڵاتەکە و ناوچەکە، و لەلایەن تۆڕی توێژینەوەی جیھانگیری و شارە جیھانییەکانەوە وەک «شاری جیھانیی بێتا» پۆلێن کراوە. بەیرووت بەھۆی شەڕی ناوخۆی لوبنان، شەڕی ٢٠٠٦ی لوبنان، و تەقینەوەی ٢٠٢٠ لە بەندەری بەیرووت زیانی زۆری بەرکەوت، و دواتر لە دوای ھەر یەکێک لەو ڕووداوانە سەرلەنوێ بنیاد نرایەوە. پێکھاتەی تەلارسازی و دیمۆگرافییەکەی لە دەیەکانی دواییدا گۆڕانکاریی گەورەی بەسەردا ھاتووە.

## بنەچەی ناو

ناوی ئینگلیزیی «بەیرووت» وەرگێڕانێکی پیتیی پێشووە بۆ ناوە عەرەبییەکەی «بەیڕووت» (بيروت). وەرگێڕانی پیتیی ھەمان ناو بۆ فەڕەنسی «Beyrouth»ە، کە ھەندێک جار لە سەردەمی ئینتیدابی فەڕەنسی لە لوبنان بەکار دەھات. ناوە عەرەبییەکە لە «bēʾrūt»ی فینیکییەوە (𐤁𐤀 𐤓𐤕 «bʾrt») وەرگیراوە. ئەمە دەستکارییەکی وشەی فینیکیی «bīʾrōt» و دواتر «bēʾrūt» بوو، بە واتای «بیرەکان» دێت، وەک ئاماژەیەک بۆ ئاوی ژێرزەویی دەستگەیشتووی ناوچەکە. ناوەکە بۆ یەکەمجار لە سەدەی ١٤ی پێش زاییندا پشتڕاست کراوەتەوە، کاتێک لە سێ تابلۆی ئەکەدیی بزماریدا لە نامەکانی عەمارنە باسی لێوە کراوە، ئەو نامانەی کە لەلایەن «پاشا ئەمۆنیرا»ی «بیروتا»وە بۆ ئامێنھۆتێپی سێیەم یان ئامێنھۆتێپی چوارەمی میسری کۆن نێردراون. «بیروتا» ھەروەھا لە نامەکانی عەمارنە لەلایەن «پاشا ڕیب-ھەدە»ی بیبلۆسەوە ئاماژەی پێ کراوە.

یۆنانییەکان ناوەکەیان گۆڕی بۆ سەر شێوازی یۆنانی وەک «Bērytós» (Βηρυτός)، کە ڕۆمانەکان وەک «**Berytus**» لاتیینییان کرد. کاتێک پلەی داگیرگەیەکی ڕۆمانی بەدەست ھێنا، بە شێوەیەکی فەرمی سەرلەنوێ دامەزرایەوە و ناوە فەرمییەکەی بۆ «Colonia Iulia Augusta Felix Berytus» ڕاست کرایەوە بۆ ئەوەی سپۆنسەرە ئیمپراتۆرییەکانی لەخۆ بگرێت.

## سەرچاوەکان

‏

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی لوبنان

ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگەکانی `<ref>` بۆ گرووپێک بەناوی «lower-alpha» ھەن، بەڵام ھیچ تاگێکی ھاوتای `<references group="lower-alpha"/>` نەدۆزرایەوە