# گووگڵ

گووگڵ| لۆگۆی گووگڵ ھەتا ڕێکەوتی ٢٠١٥ |
| ناوەندی سەرەکی گووگڵ |
| ناوی پێشووتر | گووگڵ (١٩٩٨–٢٠٢٣) |
| چەشن | کۆمپانیای تایبەت، سەر بە کۆمپانیایەکی دیکەیە |
| پیشەسازی | * ئینتەرنێت
* کۆگاکردن
* سۆفتوێری کۆمپیوتەر
* ھاردوێری کۆمپیوتەر
* ڕۆبۆت
* ڕیکلام
 |
| دامەزرا | ٤ی ئەیلوولی ١٩٩٨ (١٩٩٨-٠٩-04) لە مینلۆ پارک، کالیفۆرنیا، ئەمریکا |
| دامەزرێنەران | * لاری پەیج
* سێرگی برین
 |
| بارەگا | کالیفۆرنیا، ئەمریکا |
| بەردەستە لە | جیھان |
| کەسایەتییە سەرەکییەکان | سوندار پیچای (بەڕێوبەری گشتی) ڕوس پۆرات (بەڕێوبەری بەشی دارایی) |
| داھات | ٦٦٬٠٠١٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی (٢٠١٤) |
| Operating income | ١٦٬٤٩٦٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی (٢٠١٤) |
| Net income | ١٤٬٤٤٤٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی (٢٠١٤) |
| Total assets | ١٣١٬١٣٣٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی (٢٠١٤) |
| ژمارەی کارمەندان | ١١٤٬٠٩٦ (چارەکی سێیەمی ٢٠١٩) |
| بەشێکە لە | ئەلفابێت |
| وێبگە | google.com |

**گووگڵ** (بە ئینگلیزی: Google) یەکێکە لە کۆمپانیاکانی وێب، کە بەرھەمھێنەری مەکینەی گەڕانی گووگڵە. لە ٤ی ئەیلوولی ١٩٩٨ دامەزراوە لەلایەن سێرجی برین و لاری پەیج کە ھەردووکیان قوتابیی بوون لە زانکۆی ستانفۆرد.

وێنەی دامەزرێنەرانی گووگڵ سێرجی بین و لاری پەیج
ئێستا **گووگڵ** ملیاران کەس زیاتر لە جیھان بەکاری دێنن. کۆمپانیای گووگڵ بێجگەلە ماڵپەڕی سەرەکی گووگڵ چەندەها ئەپ و ماڵپەڕی‌تری هەن کە ئاسانکاری بۆ خەڵک دەکەن وەک: نەخشەی گووگڵ، یووتیووب، ساڵنامەی گووگڵ، جیمەیڵ، گووگڵ ئێرذ، گووگڵ چات، وەرگێڕی گووگڵ، گووگڵ نیوز، گووگڵ ئەسیستنت، گووگڵ فیت،گووگڵ{وێنەکان}، ئەندرۆید و هتد……

هەندێک لە ئەپەکانی تری کۆمپانیای گووگڵ
## چەند زانیارییەک لەسەر سێرجی برین و لاری پەیج

سێرجی برین لە ساڵی ١٩٧٣ لەدایکبووە، زانایەکی کۆمپیوتەرە. سێرجی برین جوولەکەیە.
لاری پەیج لە ساڵی ١٩٧٣ لەدایکبووە لەگەڵ ھاوڕێکەی سێرجی برین پلەی Co-Founderی ھەیە لە گووگڵ.
ئەو دوو ھاوڕێیە لەسەرەتادا ھەستان بە دروستکردنی پەڕگەیەکی گەڕان بە ناوی
BackRub دواتریش ناویان نا گووگڵ. لە ساڵی ١٩٩٨ دەستیان کرد بەپێشکەشکردنی ئەو گەڕانە. ئێستاکەش لاری پەیج خاوەنی ١٨٫٧ ملیۆنە و ناوبراو مامۆستای زانکۆی کۆمپیوتەرە.

## مانای گووگڵ

وشەی گووگڵ خۆی لە (Googol)ەوە ھاتووە کە گووگۆڵ زاراوەیەکی وەرزشی یە بەمانای (١ێک کە سەد سفر بە دوایدا دێت) دەردەکەوێ،
ئەو وشەیە لەلایەن زانا (میلتۆن سیرۆتا) دانراوە کە لە کتێبێکی ئینگلیزی بەناوی (بیرکاری و خەیاڵ) ھاتووە.

## مێژووی گووگڵ

گووگڵ لە ساڵی ١٩٩٦ دەستی کرد بە گۆڕانکارییەکەی کە لەلایەن سێرجی برین و لاری پەیج دروست کرابوو کاتێک ھەردووکیان قوتابیی بوون لەزانکۆی ستانفۆرد.
لەکاتێکدا مەکینەی گەڕانی گووگڵ مەکینەیێکی ئاسایی بوو، ھەردووکیان بیریان کردەوە و پلانێکیان دانا بۆ ئەوەی مەکینەی گەڕانەکەیان باشتر و جوانتر بکەن. چونکە زۆر سادە بوو ئەوکات، ھەر بۆیە ئەوان بەرەو پێشەوەیان برد بەھۆی تەکنەلۆژیایەکی نوێ بەناوی PageRank کە چەند پەڕێکی سایتە بەناوبانگەکانی تێدا بوو. گرنگی ئەم پەڕانە لەوە بوو کە دەتویست بگەڕێیت ھەر لەناو گووگڵ بۆی دەگەڕا. (دەتوانین ئەمە بەسەرەتای SEO دابنێین)
ئەم مەکینەی گەڕانە بچووکە بوو بە سیستەمێکی‌تر کەناوی RankDex بوو. ئەم سیستەمەش لەلایەن Robin Li ەوە دیزاین کرابوو، ئەم سیستەمە داھێنەرەکەی ڕۆبن لی بوو کاتێک ئەو سیستەمەی دۆزییەوە لەناوچەی بایدو لەچین.
لاری پەیج و برین بنەڕەتیانە نازناوی ئەو سیستەمەیان نوێیەیان کرد بە BackRub، لەبەر ئەوەی سیستەمەکە ھەندێک لە ھەڵەکانی سیستەمەکانی پێشتری چاک کردبوو. لەکۆتاییدا ناویان نا Google کە بەھۆی یاریکردنەوە بەوشەی Googolەوە بووەتە Google. تا ئەو کاتە سایتی گووگڵڕ ھەر سەر بە زانکۆی ستانفۆرد بوو، بەڵام گووگڵ ویستی لەمەش ڕزگاری بێت و توانی دۆمەینێکی نوێ بکڕێت کە ئەو کات ناوی دۆمەینەکە بریتی بوو لە google.stanford.edu. دواتر لە ساڵی ١٩٩٧ بەتەواوی خۆی جیاکردەوە لەزانکۆی ستانفۆرد و دۆمەینێکی سەربەخۆی تۆمارکرد. دواتر گووگڵڕ بەتەواوی یەکی گرت لە ساڵی ١٩٩٨، و ئەوکات ھاورێیەکیان لە زانکۆی ستانفۆرد بەناوی (Susan Wojcicki) بنکەیەکی بۆ بە کرێ گرتن لە لەکالیفۆرنیا وەکو دەستپێکردنێک بۆ ئەو کۆمپانیایە.
لە مانگی ٥ی ٢٠١١ سەردانکەرانی گووگڵ بێ ھاوتا بوو کە لەماوەی تەنھا یەک ھەفتەدا یەک بلیۆن کەس سەردانی گووگڵیان کرد کە ئەمەش داھاتێکی زۆری بۆ گووگڵ پەیدا کرد کە داھاتەکەی ٩٣١ ملیۆن بوو تەنھا لەماوەی ئەم ھەفتەیەدا.
لەمانگی ١ی ٢٠١٣ گووگڵ ٥٠ بلیۆنی بەدەستھێنا کە بووە یەکەم کۆمپانیا زۆرترین داھات بەدەست بێنێت لەماوەیەکی زۆر کورتدا.

## بەشداریکردنی گووگڵ لەگەڵ چەندین کۆمپانیای دیکە

لە ساڵی ٢٠٠٥ کۆمپانیای گووگڵ بەشداریکرد لەگەڵ چەندین کۆمپانیا و دەزگای حکومی بەمەبەستی باشترکردنی بەرھەمەکانی. ھەر بۆیە کۆمپانیاکە ڕایگەیاند کە ھاوبەشی دەست پێکرد لەگەڵ کۆمپانیای (ناسا)ی ئەمریکی بەمەبەستی پەخشکردنی ئاسمان و چاودێریکردنی زەوی و کەش وھەوا. دواتر ھاوبەشییەکی دیکەی کرد لەگەڵ کۆمپانیای سەن میکرۆسیستەمز لە ١٠ی ٢٠٠٥ بە مەبەستی بەشداریکردن ئەو تەکنەلۆژیایانەی کە بەکۆمپانییەکە دەگەیشت. بەمەبەستی باشترکردنی خزمەتگووزارییە ڤیدیۆیییەکانی دەستی کرد بە ھاوبەشی لەگەڵ کۆمپانیای AOL کە ئەو کۆمپانیایەش سەر بە کۆمپانیای (Time Warner)ە کە ئەویش یووتیووب بوو کە گووگڵ توانی باشترین قازانج بکات لە یووتیووب و لە ئێستادا یووتیووب بەناوبانگترین سایتی ڤیدیۆیییە. لەھەمان ساڵ گووگڵ بوو بە باشترین کۆمپانیای بازرگانی.
دواتریش توانی گرێبەست بکات لەگەڵ چەند کۆمپانیایەکی دیکە وەکو مایکرۆسۆفت و نۆکیا و سۆنی ئیریکسۆن و چەند کۆمپانیایەکی دیکە؛ و لە ساڵی ٢٠٠٧ گووگڵ خزمەتگوزاریی مۆبایلیی ژیری ڕاگەیاند.

## تایبەتمەندییەکانی کۆمپانیای گووگڵ

گووگڵ پێکدێت لە کۆمەڵێ خزمەتگوزاریی جیاواز کە بەکارھێنەرانی سەرسام کردووە ھەر ئەمەشە ڕۆژ بەڕۆژ بەکارھێنانی ڕوو لە زۆربوونە

* گووگڵ سکۆلار Google Scholar
* گەڕان Google Search
* گەڕان بۆ وێنە Google Image
* ڤیدیۆ Google Video
* پۆستی ئەلیکتڕۆنی Google Mail
* بازاڕ Shop
* تۆڕی کۆمەڵایەتی Google plus (لە ئێستادا لە کار کەوەتوە)
* وەڕگێڕ بۆ چەندەھا زمانی جیھانی Google Translate
* بلاگ blogger
* نەخشە Google Map
* دۆکەمێنت Documents
* کۆگای ئەپڵیکەیشنی سیستەمی ئەندڕۆید Google Play
* پەرتووکخانە Google Books
* گەڕانی کۆمەڵەدراوە Dataset Search
* گوگڵ درایڤ Google drive
* جیمەیڵ
* ئەندرۆید

## کڕینی یووتیووب

لە ساڵی ٢٠٠٦ کۆمپانیای گووگڵ ھەڵساوە بە کڕینی ماڵپەڕی یووتیووب کە تایبەتە بە سەیریکردنی ڤیدیۆ بەمەش داھاتێکی باشی بۆخۆی مسۆگەر کرد. چونکە یووتیووب لە ئێستادا لەڕیزبەندی جیھانی سێیەم ماڵپەڕە لەڕووی زۆری سەردانیکەرانی جگە لەوەش داھاتی ڕێکلامیش داھاتێکی بێسنووری بۆ گووگڵ مسۆگەر کردووە.

## بەرھەمەکان

* ماڵپەڕی گووگڵ
* ماڵپەڕی یووتیووب
* سیستەمی ئەندڕۆید
* گەڕۆکی گووگڵ کڕۆم بۆ کردنەوەی پەڕگەی ئینتەرنێت

## ئەو وڵاتانەی کە زۆرترین سەردان دەکەن بۆ گووگڵ

ئەرجەنتین، ئوسترالیا، بەلجیکا، بەڕازیل، کەنەدا، دانیمارک، فەڕەنسا، ئیتاڵیا، ئەڵمانیا، مەکسیک، سوید، سویسڕا و وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا

## مێژوو

### ساڵانی سەرەتایی

لاری پێگە و سێرگی برین لە ٢٠٠٣
گووگڵ لە کانوونی دووەمی ١٩٩٦ دەستی پێکرد وەک پرۆژەیەکی توێژینەوە لەلایەن لاری پێگە و سێرگی برین کاتێک هەردووکیان خوێندکار بوون لە زانکۆی ستانفۆرد لە کالیفۆرنیا ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. پڕۆژەکە لە سەرەتادا "سێیەم دامەزرێنەرێکی" نافەرمی لەخۆگرتبوو بە ناوی سکۆت حەسەن، کە بەرنامەسازی سەرەکیی ڕەسەن بوو و زۆربەی کۆدەکانی بزوێنەری گەڕانی گووگڵی نووسیبوو، بەڵام پێش ئەوەی گووگڵ بە فەرمی وەک کۆمپانیا دابمەزرێت، پڕۆژەکەی جێهێشت؛[١][٢] حەسەن دواتر بەردەوام بوو لە کارکردن لە بواری ڕۆبۆتیکدا و کۆمپانیای (Willow Garage)ی لە ساڵی ٢٠٠٦دا دامەزراند.

سەرۆکی ئەوکات و بەڕێوەبەری جێبەجێکار ئێرێک شمیت (لای چەپ) لەگەڵ هاودامەزرێنەران سێرگی برین (ناوەڕاست) و لاری پەیج (لای ڕاست) لە ساڵی ٢٠٠٨دا.
لەکاتێکدا بزوێنەرە کلاسیکییەکانی گەڕان ئەنجامەکانیان بەپێی ژمارەی دووبارەبوونەوەی وشەکانی گەڕان لەناو لاپەڕەکەدا ڕیزبەند دەکرد، ئەوان بیردۆزێکیان بۆ سیستمێکی باشتر داڕشت کە پەیوەندییەکانی نێوان ماڵپەڕەکانی شیکار دەکرد. ئەوان ناوی ئەم ئەلگۆریتمەیان نا "پەیج ڕانک" (PageRank)؛ کە تێیدا پەیوەندیداریی (Relevance) ماڵپەڕێکیان دیاری دەکرد بەپێی ژمارەی لاپەڕەکان و گرنگیی ئەو لاپەڕانەی کە لینکیان بۆ ماڵپەڕە سەرەکییەکە دەگەڕاندەوە. پەیج بیرۆکەکانی خۆی بۆ حەسەن باسکرد، ئەویش دەستی کرد بە نووسینی کۆدەکە بۆ جێبەجێکردنی بیرۆکەکانی پەیج. پەیج و برین کاتێک لە ساڵی ١٩٩٨دا بزوێنەری گەڕانەکەیان دامەزراند، گەراجی هاوڕێکەیان "سوزان وۆجیسکی"یان وەک ئۆفیسەکەیان بەکاردەهێنا.

پەیج و برین لە سەرەتادا نازناوی "باک ڕەب" (BackRub)یان لە بزوێنەرە نوێیەکەی گەڕان نا، چونکە سیستمەکە پشکنینی بۆ لینکە گەڕاوەکان (Backlinks) دەکرد بۆ خەمڵاندنی گرنگیی ماڵپەڕێک. لاری پەیج و سێرگی برین ئاماژەیان بەوە کردووە کە سکۆت حەسەن و هەروەها ئالان ستێرمبێرگ ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوە و گرنگیان هەبووە لە پەرەپێدانی گووگڵدا. راجیڤ مۆتوانی و تێری وینۆگراد دواتر لەگەڵ پەیج و بریندا یەکەمین توێژینەوەیان دەربارەی پڕۆژەکە نووسی، کە تێیدا باسیان لە "پەیج ڕانک" (PageRank) و نموونەی سەرەتاییی (Prototype) بزوێنەری گەڕانی گووگڵ کرد، کە لە ساڵی ١٩٩٨دا بڵاوکرایەوە. هێکتۆر گارسیا-مۆلینا و جێفری ئۆلمان بە هەمان شێوە وەک بەشداربووانی پڕۆژەکە ناویان هێنراوە. ئەلگۆریتمی پەیج ڕانک (PageRank) لەژێر کاریگەریی ئەلگۆریتمێکی هاوشێوەی ڕیزبەندکردنی لاپەڕە و خاڵبەندیی ماڵپەڕەکاندا بوو کە پێشتر بۆ ڕانک دێکس (RankDex) بەکارهاتبوو، کە لەلایەن ڕۆبن لی لە ساڵی ١٩٩٦دا پەرەی پێدرابوو؛ تەنانەت پاتێنتەکەی پەیج بۆ "پەیج ڕانک" ئاماژەیەکی بۆ پاتێنتە پێشوەختەکەی لی بۆ ڕانک دێکس تێدایە؛ لی دواتر بەردەوام بوو لە کارەکانی و بزوێنەری گەڕانی چینی "بایدو"ی (Baidu) دامەزراند.

لە کۆتاییدا، ناوەکەیان گۆڕی بۆ گووگڵ (Google)؛ ناوی بزوێنەری گەڕانەکە لە بنەڕەتدا هەڵەیەکی ڕێنووسیی وشەی گوگۆڵ (googol) بوو،[١][٢][٣] کە ژمارەیەکی یەکجار گەورەیە و بە شێوەی 10^{100} دەنووسرێت (واتە ١ و ١٠٠ سفری لەبەردەمدایە)؛ ئەم ناوە بۆ ئەوە هەڵبژێردرا تا ئاماژە بێت بۆ ئەوەی کە بزوێنەری گەڕانەکە ئامانجیەتی بڕێکی یەکجار زۆر لە زانیاری دابین بکات. گووگڵ لە سەرەتادا لە ئابی ١٩٩٨دا لە ڕێگەی وەبەرهێنانێکی ١٠٠,٠٠٠ دۆلارییەوە لەلایەن ئاندی بێختۆلشایم،[١] هاودامەزرێنەری کۆمپانیای (Sun Microsystems)، پاڵپشتی دارایی کرا. ئەم وەبەرهێنانە سەرەتایییە بوو بە پاڵنەرێک بۆ ئەوەی کۆمپانیاکە بە فەرمی تۆمار بکەن (Incorporate) تاوەکو بتوانن ئەو پارەیە بەکاربهێنن. پەیج و برین لە سەرەتادا بۆ وەرگرتنی ئامۆژگاری چوونە لای دەیڤید چێریتۆن، چونکە ئۆفیسەکەی لە زانکۆی ستانفۆرد لەوانەوە نزیک بوو، هەروەها دەیانزانی کە ئەزموونی لە دامەزراندنی کۆمپانیای نوێدا (Startup) هەیە، بەوپێیەی لەو ماوەیەدا کۆمپانیای "گرانیت سیستمز"ی (Granite Systems) ــ کە یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی ــ بە بڕی ٢٢٠ ملیۆن دۆلار بە سیسکۆ (Cisco) فرۆشتبوو. دەیڤید کۆبوونەوەیەکی بۆ پەیج و برین لەگەڵ ئاندی بێختۆلشایم، کە یەکێک بوو لە هاودامەزرێنەرانی کۆمپانیای "گرانیت"، ڕێکخست. کۆبوونەوەکە بۆ کاتژمێر ٨ی بەیانی لەسەر هەیوانەکەی بەردەم ماڵی دەیڤید لە پالۆ ئاڵتۆ (Palo Alto) دیاری کرابوو، دەبوو زۆر کورت بێت، چونکە ئاندی لە کاتژمێر ٩ی بەیانی کۆبوونەوەیەکی تری لە کۆمپانیای سیسکۆ (Cisco) هەبوو، کە دوای کڕینەوەی کۆمپانیاکەی لەوێ دەستی بەکار کردبوو. ئاندی بە خێرایی تاقیکردنەوەیەکی پێشاندەری (Demo) ماڵپەڕەکەی تاقی کردەوە و ئەوەی بینی بە دڵی بوو، پاشان گەڕایەوە بۆ ناو ئۆتۆمبێلەکەی تا چەکەکەی بهێنێت. دەیڤید چێریتۆنیش دواتر بە وەبەرهێنانێکی ٢٥٠,٠٠٠ دۆلاری بەشداریی کرد.

Google's homepage in 1998لاپەڕەی سەرەتاییی (Homepage) ڕەسەنی گووگڵ دیزاینێکی زۆر سادەی هەبوو، چونکە دامەزرێنەرانی کۆمپانیاکە ئەزموونێکی کەمیان لە زمانی HTMLـدا هەبوو، کە ئەو زمانەیە بۆ دیزاینکردنی لاپەڕەکانی وێب بەکاردێت.
گووگڵ لە ساڵی ١٩٩٨دا لەلایەن دوو وەبەرهێنەری فریشتەی (Angel investors) تریشەوە پارەی پێگەیشت، کە بریتی بوون لە جێف بێزۆس، دامەزرێنەری ئەمازۆن، و ڕام شریرام-ی خاوەنکار. پەیج و برین لە سەرەتادا بۆ دەستکەوتنی بودجە و وەرگرتنی ڕێنمایی چوونە لای "شریرام"، کە وەبەرهێنەرێکی پڕۆژە پێشەنگەکان (Venture capitalist) بوو؛ شریرامیش لە شوباتی ١٩٩٨دا بڕی ٢٥٠,٠٠٠ دۆلاری لە گووگڵدا وەبەرھێنا. شریرام لەبەر ئەوە بێزۆسی دەنا چونکە کۆمپانیای ئەمازۆن کۆمپانیای (Junglee)ی کڕیبووەوە، کە شریرام لەوێ سەرۆکی کۆمپانیا بوو. ئەوە شریرام بوو کە باسی گووگڵی بۆ بێزۆس کرد. بێزۆس داوای لە شریرام کرد کە دامەزرێنەرانی گووگڵ ببینێت، و شەش مانگ دوای ئەوەی شریرام وەبەرهێنانەکەی خۆی ئەنجامدا، یەکتریان بینی کاتێک بێزۆس و هاوسەرەکەی بۆ گەشتێکی پشوو لە ناوچەی بەی (Bay Area) بوون. خولی سەرەتاییی دابینکردنی بودجەی گووگڵ بە فەرمی داخرابوو، بەڵام پێگەی بێزۆس وەک بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئەمازۆن بەس بوو بۆ ئەوەی پەیج و برین قایل بکات کە خولەکە درێژ بکەنەوە و وەبەرهێنانەکەی قبوڵ بکەن. لە نێوان ئەم وەبەرهێنەرە سەرەتایییانە و هاوڕێیان و خێزانەکانیاندا، گووگڵ نزیکەی ١,٠٠٠,٠٠٠ (یەک ملیۆن) دۆلاری کۆکردەوە، ئەمەش ئەو بڕە پارەیە بوو کە ڕێگەی پێدان یەکەمین بنکەی کارکردنی خۆیان لە مێنلۆ پارک (Menlo Park) لە ویلایەتی کالیفۆرنیا بکەنەوە. کریگ سیڵڤەرستاین خوێندکارێکی دکتۆرا لە ستانفۆرد، وەک یەکەم کارمەند دەستبەسەر کرا.

دوای چەند وەبەرهێنانێکی بچووکی تری زیادە لە کۆتاییی ساڵی ١٩٩٨ تا سەرەتای ١٩٩٩، لە ٧ی حوزەیرانی ١٩٩٩دا خولێکی نوێی دابینکردنی بودجە بە بڕی ٢٥ ملیۆن دۆلار ڕاگەیەندرا،[٢] کە وەبەرهێنەرە سەرەکییەکان تێیدا بریتی بوون لە کۆمپانیاکانی وەبەرهێنانی پڕۆژە پێشەنگەکانی Kleiner Perkins و Sequoia Capital. هەردوو کۆمپانیاکە لە سەرەتادا دوودڵ بوون لەوەی بە هاوبەشی وەبەرهێنان لە گووگڵدا بکەن، چونکە هەر یەکێکیان دەیویست ڕێژەیەکی گەورەتری کۆنتڕۆڵکردنی کۆمپانیاکە بۆ خۆی بپارێزێت. پەیج و برین پێداگرییان لەسەر وەرگرتنی وەبەرهێنان لە هەردووکیان کرد. لە کۆتاییدا، هەردوو کۆمپانیای وەبەرهێنەر ڕازی بوون کە بە هاوبەشی و هەر یەکەیان بە بڕی ١٢.٥ ملیۆن دۆلار وەبەرهێنان بکەن، ئەمەش بەهۆی بڕوایان بەو پتانسیێلە گەورەیەی کە لە گووگڵدا هەبوو، هەروەها لە ڕێگەی نێوەندگیریی وەبەرهێنەرە فریشتە (Angel investors) سەرەتایییەکانی وەک "ڕۆن کۆنوەی" و "شریرام" کە پەیوەندییان لەگەڵ ئەو کۆمپانیایانەدا هەبوو. لە ساڵی ١٩٩٨ پەیج و برین پێشنیاری فرۆشتنی گووگڵیان کرد بە یاهوو بە بڕی یەک ملیۆن دۆلار، بەڵام یاهوو ڕەتیکردەوە. دەرفەتێکی گرنگتر بۆ یاهوو بۆ کڕینی گووگڵ لە ساڵی ٢٠٠٢ هاتە ئاراوە. تێری سێمێل، کە ئەو کاتە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری یاهوو (Yahoo) بوو، بڕی ٣ ملیۆار دۆلاری پێشنیار کرد بۆ کڕینەوەی کۆمپانیاکە، بەڵام وەک باس دەکرێت، پەیج و برین پێداگر بوون لەسەر ئەوەی کە بەهای کۆمپانیاکەیان ٥ ملیۆار دۆلارە. دوای ئەوەی یاهوو ڕەتیکردەوە بڕی پێشنیارەکەی زیاد بکات، ڕێککەوتنەکە سەری نەگرت؛ ئەم هەنگاوەش دواتر وەک هەڵەیەکی ستراتیژیی گەورە بۆ یاهوو ئەژمار کرا.

### گەشەکردن

یەکەم سێرڤەری بەرهەمهێنانی گووگڵ
لە ئاداری ١٩٩٩دا، کۆمپانیاکە ئۆفیسەکانی گواستەوە بۆ پالۆ ئاڵتۆ (Palo Alto) لە ویلایەتی کالیفۆرنیا،[١] کە شوێنی نیشتەجێبوونی چەندین کۆمپانیای نوێی (Start-up) تەکنەلۆژیی دیاری دۆڵی سیلیکۆنە. ساڵی دواتر، گووگڵ دەستی کرد بە فرۆشتنی ئەو ڕیکلامانەی کە پەیوەست بوون بە وشە سەرەکییەکانی گەڕان (Keywords)، ئەمەش سەرەڕای دژایەتیی سەرەتاییی پەیج و برین بۆ هەبوونی بزوێنەرێکی گەڕان کە لە ڕێگەی ڕیکلامەوە بودجەکەی دابین بکرێت. بۆ پاراستنی دیزاینی لاپەڕەیەکی ناجێگیر، ڕیکلامەکان تەنها لەسەر بنەمای نووسراو بوون. لە حوزەیرانی ٢٠٠٠دا، ڕاگەیەندرا کە گووگڵ دەبێتە دابینکەری بزوێنەری گەڕان بۆ یاهۆ! یەکێک لە بەناوبانگترین ماڵپەڕەکانی ئەو کاتە، لە جێگەی ئینکتۆمی.

لە ساڵی ٢٠٠١ وەبەرهێنەرانی کۆمپانیای گووگڵ هەستیان بە پێویستی کرد کە بەڕێوەبردنێکی ناوخۆیی بەهێزیان هەبێت، هەروەها ڕێککەوتن لەسەر دامەزراندنی ئێریک شمیت وەک سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای گووگڵ. شمیت لەلایەن جۆن دۆر لە کلاینەر پێرکنزەوە پێشنیار کرا. چەند مانگێک بوو هەوڵیدا بەڕێوەبەری جێبەجێکارێک بدۆزێتەوە کە پەیج و برین وەریبگرن، بەڵام چەند کاندیدێکیان ڕەتکردەوە، چونکە دەیانویست کۆنترۆڵی کۆمپانیاکە بپارێزن. تەنانەت مایکل مۆریتز لە کۆمپانیای سیکۆیا کاپیتال لە کاتێکدا هەڕەشەی ئەوەی کرد کە داوای لە گووگڵ بکات دەستبەجێ وەبەرهێنانی سیکۆیا بداتەوە کە 12.5 ملیۆن دۆلارە ئەگەر بەڵێنەکەیان جێبەجێ نەکەن بۆ دامەزراندنی بەڕێوەبەری جێبەجێکار، کە لە کاتی دانوستانەکانی وەبەرهێناندا بە شێوەیەکی زارەکی درابوو. شمیتیش لە سەرەتادا بە جۆش و خرۆشەوە پەیوەندی بە گووگڵەوە نەبوو، چونکە هێشتا توانای تەواوی کۆمپانیاکە لەو کاتەدا بە شێوەیەکی بەرفراوان نەناسرابوو، هەروەها بەو پێیەی سەرقاڵی بەرپرسیارێتیەکانی بوو لە کۆمپانیای نۆڤێڵ کە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکە بوو. لە چوارچێوەی پەیوەندیکردنیدا، شمیت ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر کڕینی یەک ملیۆن دۆلار لە پشکە پەسەندکراوەکانی گووگڵ وەک ڕێگەیەک بۆ نیشاندانی پابەندبوونی خۆی و دابینکردنی ئەو پارەیەی کە گووگڵ پێویستی پێیەتی.

لە ساڵی ٢٠٠٣، دوای ئەوەی لە دوو شوێنی دیکە گەشەی کرد، کۆمپانیاکە کۆمەڵگەیەکی ئۆفیسەکانی لە کۆمپانیای سیلیکۆن گرافیک بەکرێ گرت، لە ١٦٠٠ ئەمفیشانۆ پارک وەیی لە ماونتن ڤیو، کالیفۆرنیا . کۆمپلێکسەکە بە Googleplex ناسرا، شانۆگەرییەکە لەسەر وشەی googolplex, ژمارە یەک و دواتر گوگۆڵێکی سفرەکان. دوای سێ ساڵ، گووگڵ موڵکەکەی لە SGI بە ٣١٩ ملیۆن دۆلار کڕی.   تا ئەو کاتە، ناوی "Google" ڕێگەی خۆی بۆ ناو زمانی ڕۆژانە کردبووەوە، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی فەرمانی "google" بۆ فەرهەنگی (Merriam-Webster Collegiate Dictionary) و فەرهەنگی ئینگلیزیی ئۆکسفۆرد (Oxford English Dictionary) زیاد بکرێت، کە بەم شێوەیە پێناسە کرابوو: "بەکارهێنانی بزوێنەری گەڕانی گووگڵ بۆ دەستکەوتنی زانیاری لەسەر ئینتەرنێت". یەکەم بەکارهێنانی ئەم کردارە لە تەلەفزیۆن لە ئەڵقەیەکی ئۆکتۆبەری ٢٠٠٢ لە فیلمی *بافی خوێنمژکوژ* دەرکەوت.

### پێشکەشکردنی سەرەتایی گشتی

Eric Schmidt, بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای گووگڵ لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠١١
لە ١٩ی ئابی ٢٠٠٤ گووگڵ لە ڕێگەی پێشکەشکردنی سەرەتایی گشتیەوە بوو بە کۆمپانیایەکی گشتی . لەو کاتەدا پەیج و برین و شمیت ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ لە گووگڵ پێکەوە کاربکەن، تا ساڵی ٢٠٢٤. کۆمپانیاکە لە بازاڕی نیشتمانی ناسداک لە ژێر هێمای تیکەری GOOGL کرایەوە بە پێشکەشکردنی 19,605,052 پشک بە نرخی 85 دۆلار بۆ هەر پشکێک. پشکەکان بە شێوەی زیادکردنی ئۆنلاین فرۆشران بە بەکارهێنانی سیستەمێک کە لەلایەن مۆرگان ستانلی و کرێدیت سویسەوە دروستکرابوو کە گرێبەستەکە بوون. فرۆشتنی 1.67 ملیار دۆلار سەرمایەی بازاڕی زیاتر لە 23 ملیار دۆلاری بە گووگڵ بەخشی.

لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦، گووگڵ یوتیوبی بە بڕی ١.٦٥ ملیار دۆلار لە پشکی گووگڵ کڕی، لە ٢٠ی تەمموزی ٢٠٠٧، گووگڵ ٤.٦ ملیار دۆلاری بۆ زیادکردنی سپێکتریمی بێ وایەر لەلایەن FCC پێشکەش کرد. لە ١١ی ئازاری ٢٠٠٨ کۆمپانیای گووگڵ کۆمپانیای DoubleClick ی بە نرخی ٣.١ دۆلار کڕی ملیار دۆلار، گواستنەوەی پەیوەندییە بەنرخەکانی بۆ گووگڵ کە دابلکلیک لەگەڵ بڵاوکەرەوەی وێب و دەزگاکانی ڕیکلام هەیبوو. تا ساڵی ٢٠١١ گووگڵ نزیکەی ٣ ملیار گەڕانی لە ڕۆژێکدا مامەڵەی لەگەڵ دەکرد. بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم بارگرانییە کارە، گووگڵ ١١ ناوەندی داتا لە سەرانسەری جیهاندا دروستکرد کە هەریەکەیان چەند هەزار سێرڤەریان تێدابوو. ئەم ناوەندە داتایانە ڕێگەیان بە گووگڵ دا کە بە شێوەیەکی کاراتر مامەڵە لەگەڵ باری کاری هەمیشە گۆڕاودا بکات.

لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠١١ ژمارەی سەردانکەرانی ناوازەی مانگانەی گووگڵ بۆ یەکەمجار ملیارێکیان تێپەڕاند. لە مانگی ئایاری ٢٠١٢ کۆمپانیای گووگڵ مۆتۆرۆلا مۆبیلیتی بە نرخی ١٢.٥ دۆلار کڕی ملیار دۆلار، لە گەورەترین کڕینی تا ئێستا. ئەم کڕینە بەشێکی بۆ یارمەتیدانی گووگڵ بۆ بەدەستهێنانی پۆرتفۆلیۆی بەرچاوی پاتێنتەکانی مۆتۆرۆلا لەسەر مۆبایل و تەکنەلۆژیای بێ وایەر، بۆ یارمەتیدانی پاراستنی گووگڵ لە ناکۆکییە بەردەوامەکانی پاتێنت لەگەڵ کۆمپانیاکانی دیکە، بە شێوەیەکی سەرەکی ئەپڵ و مایکرۆسۆفت, و بۆ ئەوەی ڕێگەی پێبدات بەردەوام بێت لە پێشکەشکردنی ئازادی ئەندرۆید.

### ساڵی ٢٠١٢ بەدواوە

دەرگای چوونە ژوورەوەی ئەو بینایەی کە گووگڵ و کۆمپانیای لقەکەی دیپمایند لە ٦ پانکراس سکوێری لەندەن لێیە
لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٣ کۆمپانیای گووگڵ بە بڕی ٩٦٦ ملیۆن دۆلار وەیزی کڕی. لە کاتێکدا کە Waze وەک یەکەیەکی سەربەخۆ دەمێنێتەوە، تایبەتمەندییە کۆمەڵایەتییەکانی، وەک پلاتفۆرمی شوێنی قەرەباڵغییەکەی، بەپێی ڕاپۆرتەکان یەکخستنی بەنرخ بوون لە نێوان Waze و Google Maps, خزمەتگوزاری نەخشەسازی خودی گووگڵ. گووگڵ لە 19ی ئەیلولی 2013 کۆمپانیایەکی نوێی بە ناوی Calico ڕاگەیاند کە لەلایەن سەرۆکی کۆمپانیای Apple Inc. لە بەیاننامە فەرمییە گشتییەکەدا، پەیج ڕوونیکردەوە کە کۆمپانیای "تەندروستی و خۆشگوزەرانی" سەرنجی لەسەر "تەحەدای پیربوون و نەخۆشییە پەیوەندیدارەکان" دەبێت.

لە ٢٦ی ژانویەی ٢٠١٤ کۆمپانیای گووگڵ ڕایگەیاند کە ڕەزامەندی دەربڕیوە لەسەر کڕینی کۆمپانیای DeepMind Technologies کە کۆمپانیایەکی تایبەتی AI یە لە لەندەنەوە . ماڵپەڕی هەواڵی تەکنەلۆژی *Recode* بڵاویکردووەتەوە، کۆمپانیاکە بە بڕی ٤٠٠ ملیۆن دۆلار کڕدراوە، لەگەڵ ئەوەشدا سەرچاوەی زانیارییەکان ئاشکرا نەکراوە. وتەبێژی گووگڵ ڕەتیکردەوە هیچ لێدوانێک لەسەر نرخەکەی بدات. کڕینی کۆمپانیای DeepMind یارمەتیدەرە لە گەشەکردنی ئەم دواییەی گووگڵ لە کۆمەڵگەی AI و ڕۆبۆتیکدا. لە ساڵی ٢٠١٥ بەرنامەی AlphaGo ی کۆمپانیای DeepMind بووە یەکەم بەرنامەی کۆمپیوتەر کە لە یاری Go شکستی بە پڕۆیەکی سەرەکی مرۆڤ هێنا . بەپێی ڕاپۆرتی ساڵانەی ئینتەربراند باشترین براندەکانی جیهانی، گووگڵ دووەم بەنرخترین براند بووە لە جیهاندا (لەدوای ئەپڵ ئینکۆ) لە ساڵانی ٢٠١٣، ٢٠١٤، ٢٠١٥، و ٢٠١٦، بە بەهای ١٣٣ ملیار دۆلار.

سوندار پیچای بەڕێوەبەری جێبەجێکاری گووگڵ لەگەڵ نارێندرا مودی سەرۆک وەزیرانی هیندستان
لە 10ی ئابی 2015 کۆمپانیای گووگڵ پلانەکانی بۆ ڕێکخستنەوەی بەرژەوەندییە جیاوازەکانی وەک کۆمپانیایەک بە ناوی ئەلفابێت ئینکۆ ڕاگەیاند، گووگڵ بوو بە گەورەترین کۆمپانیای ئەلفابێت و بوو بە کۆمپانیای چەتر بۆ بەرژەوەندییەکانی ئینتەرنێتی ئەلفابێت. لەگەڵ تەواوبوونی داڕشتنەوەی نوێ، سوندەر پیچای بوو بە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای گووگڵ، جێگەی پەیجی گرتەوە کە بوو بە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەلفابێت. لە ٨ی ئابی ٢٠١٧دا، گووگڵ کارمەندەکەی جەیمس دامۆر لە کارەکەی دوورخستەوە دوای ئەوەی یاداشتێکی بەسەر کۆمپانیاکەدا بڵاوکردەوە کە قسەی لایەنگری و " ژووری دەنگدانەوەی ئایدیۆلۆژی گووگڵ "ی کردە هەوری بیرکردنەوەکانیان سەبارەت بە هەمەجۆریی و گشتگیری، هەروەها ئەوەش هۆکارە بایۆلۆژییەکانن نەک جیاکاری تەنها، کە دەبنە هۆی ئەوەی ژنێکی ئاسایی کەمتر ئارەزووی بکات لە چاو پیاوان لە پۆستە تەکنیکییەکان. سوندار پیچای بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای گووگڵ دامۆری تۆمەتبار کرد بە پێشێلکردنی سیاسەتی کۆمپانیاکە بە "بەرەوپێشبردنی چەشنە ڕەگەزییە زیانبەخشەکان لە شوێنی کارەکەماندا"، هەروەها لە هەمان ڕۆژدا لە کارەکەی دوورخرایەوە.

لە نێوان ساڵانی ٢٠١٨ بۆ ٢٠١٩، گرژییەکانی نێوان سەرکردایەتی کۆمپانیاکە و کرێکارەکانی پەرەی سەند، کاتێک ستافەکان ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بڕیارەکانی کۆمپانیاکە سەبارەت بە ئازاردانی سێکسی ناوخۆیی، Dragonfly, بزوێنەری گەڕانی چینی سانسۆرکراو، و Project Maven, کە زیرەکی دەستکردی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی سەربازییە، کە وەک بوارێکی گەشەسەندنی داهات بۆ کۆمپانیاکە سەیر دەکرا. لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، *ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز* ئەو *ئاشکراکردنەی* بڵاوکردەوە, "چۆن گووگڵ ئەندی ڕوبین, 'باوکی ئەندرۆید'ی پاراست". دواتر کۆمپانیاکە ڕایگەیاند کە "لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا ٤٨ کارمەند لە کارەکانیان دوورخراونەتەوە" بەهۆی هەڵسوکەوتی نادروستی سێکسییەوە. لە 1ی تشرینی دووەمی 2018 زیاتر لە 20 هەزار کارمەند و بەڵێندەری گووگڵ خۆپیشاندانێکی جیهانییان ئەنجامدا بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر بە مامەڵەکردنی کۆمپانیاکە لەگەڵ سکاڵاکانی ئازاردانی سێکسی. بەپێی هەواڵەکان، سوندەر پیچای بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکە پشتگیری لە ناڕەزایەتییەکان دەکات. دواتر لە ساڵی ٢٠١٩ بەشێک لە کرێکاران ئەو کۆمپانیایەیان بە تۆڵەسەندنەوە لە چالاکانی ناوخۆ تۆمەتبار کرد.

لە 19ی ئازاری 2019 کۆمپانیای گووگڵ ڕایگەیاند کە دەچێتە بازاڕی یارییە ڤیدیۆییەکان و پلاتفۆرمی یاریکردنی هەوری بەناوی Google Stadia خستە بازاڕەوە. ڕۆژی 3ی حوزەیرانی 2019 وەزارەتی دادی ئەمریکا ڕاپۆرتێکی بڵاوکردەوە کە لێکۆڵینەوە لە گووگڵ دەکات لەسەر پێشێلکارییەکانی دژە ئیختیلاف . ئەمەش بووە هۆی ئەوەی کە لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠دا داوای یاسایی دژە ئیختیلاف تۆمار بکرێت، بە پاساوی ئەوەی کۆمپانیاکە پێگەی قۆرخکاری لە بازاڕەکانی ڕیکلامی گەڕان و گەڕاندا خراپ بەکارهێناوە. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩، بیل ڕیدی، سەرۆکی پێشووی کارپێکردنی پەیپاڵ، بووە سەرۆکی نوێی بازرگانی گووگڵ. ڕۆڵی ڕیدی ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە گووگڵ پەیەوە نابێت. لە مانگی نیسانی ٢٠٢٠، بەهۆی پەتای کۆڤید-١٩ ، گووگڵ چەند ڕێکارێکی کەمکردنەوەی تێچووی ڕاگەیاند. ئەم جۆرە ڕێوشوێنانە بریتی بوون لە خاوکردنەوەی دامەزراندنی کارمەند بۆ ماوەی ساڵی ٢٠٢٠، جگە لە ژمارەیەکی کەم لە بوارە ستراتیژییەکان، دووبارە قەبارەدانان بە فۆکەس و خێرایی وەبەرهێنانەکان لە بوارەکانی وەک ناوەندی داتا و ئامێرەکان، و بازاڕکردن و گەشتە بنەڕەتییە نابازرگانییەکان. هەروەها زۆربەی کارمەندەکان بەهۆی پەتای کۆڤید-١٩ لە ماڵەوە کاریان دەکرد و سەرکەوتنی تەنانەت بووە هۆی ئەوەی گووگڵ ڕایگەیاند کە هەندێک لە کارەکانیان بۆ هەمیشەیی دەگۆڕن بۆ کارکردن لە ماڵەوە

پچڕانی خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ لە ساڵی ٢٠٢٠ خزمەتگوزارییەکانی گووگڵی تێکدا: یەکێکیان لە مانگی ئابدا کە کاریگەری لەسەر گووگڵ درایڤ هەبوو لەنێو ئەوانی تردا، یەکێکی دیکەیان لە مانگی نۆڤەمبەردا کاریگەری لەسەر یوتیوب هەبوو، و سێیەمیان لە مانگی کانوونی دووەمدا کاریگەری لەسەر تەواوی کۆمەڵە بەرنامەکانی گووگڵ هەبوو. هەر سێ پچڕانەکە لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا چارەسەر کران. لە ساڵی ٢٠٢١ یەکێتی کرێکارانی ئەلفوبێ دامەزرا کە زۆربەیان لە کارمەندانی گووگڵ پێکهاتبوون. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢١ حکومەتی ئوسترالیا یاسایەکی پێشنیار کرد کە گووگڵ و فەیسبووک پارە بدەن بە کۆمپانیاکانی میدیا بۆ مافی بەکارهێنانی ناوەڕۆکەکانیان. لە بەرامبەردا گووگڵ هەڕەشەی داخستنی دەستگەیشتن بە بزوێنەری گەڕانەکەی لە ئوسترالیا کرد. بەپێی زانیارییەکان لە مانگی ئازاری ٢٠٢١دا کۆمپانیای گووگڵ ٢٠ ملیۆن دۆلاری داوە بۆ دەروازەکانی یوبی سۆفت لە گۆگڵ ستادیا. گووگڵ "دەیان ملیۆن دۆلاری" خەرج کرد بۆ ئەوەی بڵاوکەرەوە گەورەکانی وەک یوبی سۆفت و تەیک-تو هەندێک لە گەورەترین یارییەکانیان بهێنن بۆ یاریگا. لە مانگی نیسانی ٢٠٢١، *ڕۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ* بڵاویکردەوە کە گووگڵ بەرنامەیەکی ساڵانێکی بە ناوی "پڕۆژەی بێرنانکە" بەڕێوەبردووە کە داتای پێشنیارەکانی پێشووی ڕێکلام بەکاردەهێنێت بۆ بەدەستهێنانی سوودێک لە کێبڕکێکردن بۆ خزمەتگوزارییەکانی ڕێکلام. ئەمەش لە بەڵگەنامەکاندا ئاشکرا بوو کە تایبەتن بەو داوایەی دژە ئیختیلاف کە لە مانگی کانوونی دووەمدا لەلایەن دە ویلایەتی ئەمریکاوە دژی گووگڵ تۆمارکرابوون. لە ئەیلوولی ٢٠٢١دا، حکوومەتی ئوسترالیا پلانەکانی خۆی ڕاگەیاند بۆ سنووردارکردنی توانای گووگڵ لە فرۆشتنی ڕیکلامە ئامانجدارەکاندا (Targeted ads)؛ بەو بانگەشەیەی کە کۆمپانیاکە قۆرخی بازاڕەکەی کردووە و ئەمەش زیان بە بڵاوکەرەوەکان، ڕیکلامکەران و بەکارهێنەران دەگەیەنێت.

لە ساڵی ٢٠٢٢ کۆمپانیای گووگڵ دەستیکرد بە وەرگرتنی داواکاری بۆ لابردنی ژمارەی تەلەفۆن و ناونیشانی فیزیکی و ناونیشانی ئیمەیڵ لە ئەنجامی گەڕانەکانیدا. پێشتر داواکارییەکانی لابردنی تەنها زانیارییە نهێنییەکانی وەرگرتبوو، وەک ژمارەی ئاسایشی کۆمەڵایەتی، ژمارەی ئەژمێری بانکی و کارتی بانکیی، واژۆی کەسی و تۆماری پزیشکی. تەنانەت بە سیاسەتە نوێیەکەشەوە، گووگڵ ڕەنگە زانیاری تەنها لە هەندێک پرسیاری گەڕان لاببات بەڵام هەموو پرسیارەکانی گەڕان نا. ناوەڕۆکێک کە "بە شێوەیەکی بەرفراوان بەسوودن"، وەک بابەتەکانی هەواڵ، یان پێشتر بەشێک لە تۆماری گشتی لانابات. لە مانگی ئایاری ٢٠٢٢ کۆمپانیای گووگڵ ڕایگەیاند کە کۆمپانیاکە کۆمپانیای Raxium ی کڕیوە کە بنکەکەی لە کالیفۆرنیایە و تەکنەلۆژیای پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای شاشەی MicroLED و بەرهەمهێنانە. بڕیارە ڕاکسیم پەیوەندی بە تیمی ئامێر و خزمەتگوزارییەکانی گووگڵەوە بکات بۆ یارمەتیدان لە پەرەپێدانی مایکرۆ ئۆپتیک و یەکخستنی یەکپارچە و یەکخستنی سیستەم. لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٢، گووگڵ بۆ یەکەمجار OSV-Scanner، ئامرازێکی Go بۆ دۆزینەوەی کونەکانی ئاسایش لە نەرمەکاڵاکانی سەرچاوە کراوەدا نمایشکرد، کە لە گەورەترین بنکەدراوەی لاوازی سەرچاوە کراوە لە جۆرەکەی خۆیدا دەکێشێت بۆ بەرگریکردن لە هێرشەکانی زنجیرەی دابینکردن . دوای سەرکەوتنی ChatGPT و نیگەرانییەکان لەوەی کە گووگڵ لە پێشبڕکێی AIدا دواکەوتووە، بەڕێوەبەرایەتی باڵای گووگڵ "کۆدی سووری" و "رێنمایییەکی دەرکرد کە هەموو بەرهەمە گرنگەکانی- ئەوانەی زیاتر لە ملیارێک بەکارهێنەریان هەیە- دەبێت لە ماوەی چەند مانگێکدا AIی درووستکەر لەخۆبگرن". لە مانگی ئازاری ٢٠٢٣، لە وەڵامی ڕاستەوخۆی سەرهەڵدانی خێرای ChatGPT، گووگڵ Bard (ئێستا Gemini )ی بڵاوکردەوە، کە چاتبۆتێکی زیرەکی دەستکردی درووستکەر بوو .

لە سەرەتای مانگی ئایاری ٢٠٢٣ کۆمپانیای گووگڵ پلانەکانی خۆی بۆ دروستکردنی دوو ناوەندی داتا زیادە لە ویلایەتی ئۆهایۆ ڕاگەیاند. ئەم سەنتەرانە کە لە شاری کۆڵۆمبۆس و لانکاستەر دروست دەکرێن، ئامرازەکانی کۆمپانیاکە بەهێز دەکەن، لەنێویاندا تەکنەلۆژیای AI. ناوەندی داتا ئاماژەپێکراوەکە زیاد دەکات بۆ ئەو ناوەندەی کە پێشتر لە نزیک کۆڵۆمبۆس کاردەکات، بەمەش کۆی وەبەرهێنانی گووگڵ لە ئۆهایۆ دەگاتە زیاتر لە دوو ملیار دۆلار. لە مانگی ئابی ٢٠٢٤دا گووگڵ داوای یاسایی لەدەست دەدا کە لە ساڵی ٢٠٢٠ لە دادگای خوارەوە دەستیپێکرد ، چونکە دەرکەوت کۆمپانیاکە قۆرخکارییەکی نایاسایی لەسەر گەڕان بەدوای ئینتەرنێتدا هەیە. دادوەری دادگای بازنەیی دی سی ئەمیت میهتا پێیوابوو کە ئەم قۆرخکارییە پێشێلکردنی بەشی دووەمی یاسای شێرمانە . هەروەها لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٤ دادگای دادوەری یەکێتی ئەوروپا کە بنکەکەی لە لۆکسمبۆرگە، بۆی دەرکەوت کە گووگڵ قۆرخکارییەکی نایاسایی بەدەستەوەیە، لەم کەیسەدا سەبارەت بە گەڕانی بازاڕکردن، و نەیتوانی خۆی لە غەرامەکردنی ٢.٤ ملیار یۆرۆ بەدوور بگرێت. دادگای دادوەری یەکێتی ئەوروپا بۆی دەرکەوت کە مامەڵەی گووگڵ لەگەڵ گەڕانەکانی بازاڕکردنی ڕکابەر، کە دادگاکە بە "جیاکاری" ناوی بردووە، پێشێلکردنی یاسای بازاڕە دیجیتاڵییەکان بووە. لە مانگی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٤دا، گووگڵ لەلایەن دادگایەکی ناوخۆیی ڕووسیا بە بڕی ٢.٥ دەسیلیۆن دۆلاری ڕەمزی غەرامە کرا بەهۆی ئەوەی گوایە ڕێگری لە پڕوپاگەندەی لایەنگری کرێملین کردووە. هیچ پارەیەک نەدرا.

لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ کۆمپانیای گووگڵ دامەزراندنی ناوەندێکی نوێی AIی لە سعودیە ڕاگەیاند، بە ئامانجی پشتگیریکردن لە گەشەی ئابووری و گەشەپێدانی تەکنەلۆژی شانشینی سعودیە وەک بەشێک لە دەستپێشخەرییەکەی دیدگای ٢٠٣٠. پێشبینی دەکرێت ئەم ناوەندەی AI تا 71 ملیار دۆلار بەشداری ئابووری سعودیە بکات لەڕێگەی پێشخستنی چارەسەرەکانی AI کە بەپێی پێداویستییە تایبەتەکانی ناوچەکە گونجاون و ڕاهێنانی بەهرەمەندە ناوخۆییەکان. هاوبەشی نێوان گووگڵ و سعودیە هاوکاری لەگەڵ لایەنە گرنگەکانی وەک سندوقی وەبەرهێنانی گشتی (PIF) لەخۆدەگرێت بۆ پەرەپێدانی ئەپڵیکەیشنی AI کە سوودی بۆ کەرتەکانی وەک چاودێری تەندروستی، دارایی، نەوت و گاز، و لۆجستی دەبێت. دەستپێشخەرییەکە گرنگی بە دروستکردنی تەکنەلۆژیای AI ی ناوخۆیی دەدات، لەگەڵ جەختکردنەوە لەسەر یەکخستنی تواناکانی زمانی عەرەبی و چالاککردنی وەرگرتنی هەوری بەرفراوان.

لە مانگی ئازاری ٢٠٢٥، گووگڵ ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر کڕینی کۆمپانیای Wiz, کە کۆمپانیایەکی دەستپێشخەری ئاسایشی ئەلیکترۆنییە و بنکەکەی لە نیویۆرکە و گرنگی بە کۆمپیوتەری هەور دەدات، بە بڕی ٣٢ ملیار دۆلاری ئەمریکی. ئەم گرێبەستە کاش گەورەترین گرێبەستی گووگڵ دەبێت تا ئێستا، هەروەها لە ئێستادا گرانترین گرێبەستە لە ساڵی ٢٠٢٥. بەپێی زانیارییەکان، ئەلفابێت لە ساڵی ٢٠٢٤دا هەوڵی داخستنی گرێبەستێکی بە تەنها ٢٣ ملیار دۆلاری داوە، بەڵام ئەمە دوای نیگەرانییەکان لەبارەی بەربەستە ڕێکخراوەییەکان و لەنێو پرسەکانی دیکەدا لەیەکتر کەوت. کۆمپانیای ویز کە دەکەوێتە ئەمریکا و ئیسرائیل، لە ساڵی ٢٠٢٠ لەلایەن ئەسەف ڕاپاپۆرتەوە هاوبەشی دامەزراندنی کۆمپانیای ویز. کۆمپانیاکە لەلایەن ژمارەیەک وەبەرهێنەری پڕۆژە پێشەنگەکانی (Venture capitalists) دۆڵی سیلیکۆنەوە پاڵپشتی دەکرێت، هەروەها بە شێوەیەکی بەرچاو هاوبەشیی لەگەڵ ئەمازۆن و مایکرۆسۆفتدا هەیە، وەک ئەوەی لە ماڵپەڕەکەیاندا ئاماژەی پێدراوە. وەک باس دەکرێت، گووگڵ ڕایگەیاندووە کە "ئەم ڕێککەوتنە یارمەتیی کۆمپانیاکانی ژیریی دەستکرد دەدات کە ئاسایشێکی باشتر بەدەست بهێنن و پتر لە خزمەتگوزارییەکی هەور (Cloud service) بەکاربهێنن."[١] لە تەممووزی ٢٠٢٥دا، وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (DoD) ڕایگەیاند کە گووگڵ گرێبەستێکی ٢٠٠ ملیۆن دۆلاری بۆ بەکارهێنانی ژیریی دەستکرد لە بواری سەربازیدا وەرگرتووە، لەگەڵ هەریەکە لە کۆمپانیاکانی Anthropic و OpenAI و xAI. لە ئەیلوولی ٢٠٢٥دا، ئەمیت مێهتا، دادوەری فیدراڵی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بڕیاریدا کە پێویست ناکات گووگڵ دەستبەرداری براوسەری کرۆم (Chrome) یان سیستەمی کارپێکردنی ئەندرۆید بێت؛بەڵام بڕیارەکە گووگڵی قەدەغە کرد لەوەی گرێبەستی تایبەت و قۆرخکارانەی هەبێت بۆ بەرهەمەکانی وەک گەڕانی گووگڵ، کرۆم، گووگڵ ئەسیستێنت و ئەپڵیکەیشنی جێمنای (Gemini)، هەروەها بڕیاریدا کە دەبێت گووگڵ داتاکانی گەڕان لەگەڵ ڕکابەرەکانیدا هاوبەش بکات.

## سەرچاوەکان

* **Google Ping Service ویکپیدیای ئینگلیزی
* ویکیبیدیای عەرەبی

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
* دەروازەی کۆمپانیا
* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی ئابووری
* دەروازەی جاڤا
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی کۆمپیوتەر
* دەروازەی دەیەی ١٩٩٠