Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# بالکان

| بالکان |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا |
| ناونراوە لەدوای | Balkan Mountains |
| ناسناوی خەڵک | Balcánach، balcánico |
| کیشوەر | ئەورووپا |
| ناوچەی جوگرافی | باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا |
| پۆتانی شوێن | ٤٢°٠′٠″N ٢٢°٠′٠″E |
| بەرزترین خاڵ | Musala |
| دانیشتووان | ٧٠٬٠٠٠٬٠٠٠ |
| ھاوسنوورە لەگەڵ |  |
| ڕووبەر | ٤٧٠٬٠٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

باڵکان
**بالکان** یان **بەڵقان** نیمچەدوورگەیەکە ئەکەوێتە بەشی باشوری ڕۆژھەڵاتی قاڕەی ئەورووپا، ڕووبەرەکەی ئەگاتە نزیکەی ٤٦٦,۸۷۷ کیلۆمەتری چوارگۆشە و ژمارەی دانیشتوانی ئەگاتە زیاتر لە ٥٣ میلیۆن کەس. ناوی ناوچەکە وەرگیراوە لە زنجیرە شاخی بالکان کە درێژدەبێتەوە لە ناوەندی بولگاریاوە تا ڕۆژھەڵاتی کۆماری سربیا و یەکێکە لە ناوچە مێژوویی و جوگرافیە گرنگەکان لە قاڕەی ئەورووپادا.

## پێناسە و سنور

### نیمچەدوورگەی باڵکان

زۆرجار بە باڵکان دەوترێت نیمچەدوورگەی باڵکان بەو سیفەتەی کە سێ لای بە ئاو دەورە دراوە، کە دەریای ڕەش لە ڕۆژھەڵاتی و بەشێکی دەریای ناوەڕاست لە باشوری ولە ڕۆژئاواییدا دەریای ئیدریاتیک و دەریای مەڕمەڕە و دەریای ئەیونی و دەریای ئیجە ھەیە. تەنھا پەردێک ئەیبەستێتەوە بە کیشوەری ئورووپاوە.

### بالکان

لە ماوەی سەردەمەکاندا بەلقان کەوتۆتە سەر سنوری ئیمپراتۆریەتەگەورەکان، لەبەر ئەوە مێژووەکەی لێوانلێوە لە شەڕ و شۆڕش و جەنگ و ململانێی لە نێوان نەتەوەکان لە سەردەمی ئیمپراتۆری ڕۆمانیەوە پاشان دەوڵەتی عوسمانی و تا کاتی شەڕی یۆگسلافیا, لەبەر ئەو ھۆیە ناوی بەلقان بەستراوە بە توندوتیژی و ململانێی ئاینی ونەژادی.

وڵات‏‏‏ە‏‏‏كانی باڵکان
### سنور

ڕووباری زانوب و ساڤا سنووری باکووری بالکان پێک دەھێنن و لە باشووریەوە دەریای مەڕمەڕە و دەریای ئیجە و دەریای دەردنیلە, و لە ڕۆژھەڵاتیەوە دەریای ڕەش وگەروی بسفۆرە, ودەریای ئەدریاتیک و دەریای ئەیونی ئەکەونە ڕۆژئاوایەوە.

### وڵاتەکانی بالکان

ناوچەی نیمچە دوورکەی بالکان ئەم وڵاتانە ئەگرێتەوە:

* ئەلبانیا
* کۆسۆڤۆ
* بولگاریا
* بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا
* سربیا
* شاخی ڕەش
* کرۆواتیا
* مەقدوونیا
* یۆنان

ھەروەھا ھەندێک لە لێکۆڵەرەوان ڕۆمانیا و سلۆڤێنیا و مۆلداڤیا لە کۆمەڵی وڵاتەکانی بەلقان دائەنێن لەگەڵ ئەوەی ناکونە ناو نیمچە دوورگەکەوە بەلام بە ھۆی پەیوەندیە مێژوویی و سیاسیەکانیان لەگەڵ ھەرێمەکەدا.

## سەرچاوەکان

وێکپیدیای عەرەبی

* دەروازەی ئەلبانیا
* دەروازەی ئەورووپا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی یۆنان
* دەروازەی تورکیا
* دەروازەی جوگرافیا
# لیبیا

| Libyaليبيا / Libya / ⵍⵉⴱⵢⴰ |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
| **سروود:Libya, Libya, Libya* |
| **Seal of the National Transitional Council**  |
| شوێنی Libya   |
| **پایتەخت** | تەرابلوس ﻿ / ﻿ |
| زمانە فەرمییەکان | عەرەبی |
| Spoken languages | Libyan Arabic, other Arabic dialects, Berber |
| ناوی هاووڵاتی | Libyan
 |
| دەوڵەت | Provisional: National Transitional Council |
|  -  | Chairman | Mustafa Abdul Jalil |
|  -  | Vice Chairman | Abdul Hafiz Ghoga |
|  -  | Interim Prime Minister | Abdel Rahim al-Kib |
| Independence |
|  -  | Relinquished by ئیتالیا | 10 February 1947  |
|  -  | from شانشینی یەکگرتوو & فەڕەنسا under United Nations Trusteeship | 24 December 1951  |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ١,٧٥٩,٥٤١ کیلۆمەتری چوارگۆشە (17th) ٦٧٩,٣٥٩ مایلی چوارگۆشە  |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی 2011 | ٧٬٣٨١٬٠٢٣  (102nd) |
|  -  | سەرژمێریی 2006 | 5,670,688  |
|  -  | چڕی | 3.6 کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (218th) ٩٫٤کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| **GDP** (PPP) | بەراوردی 2010 |
|  -  | سەرجەم | $90.841 billion  |
|  -  | سەرانە | $13,846  |
| **GDP** (nominal) | بەراوردی 2010 |
|  -  | سەرجەم | $71.336 billion  |
|  -  | سەرانە | $10,873  |
| **HDI** (2011) |  0.760 (high) (٦٤th) |
| دراو | Dinar (`LYD`)  |
| ناوچەی کاتی | EET (UTC+2) |
| لای لێخوڕین | right |
| پاوانی ئینتەرنێت | .ly |
| کۆدی تەلەفۆن | 218 |
| a. **^** Libyan Arabic and other varieties. زمانی ئەمازیغی in certain low-populated areas. The official language is simply identified as "Arabic" (Constitutional Declaration, article 1).
 b. **^** Included 350,000 foreigners |

**لیبیا** (بە عەرەبی: *الجماھیریة العربیة اللیبیة الشعبیة الاشتراکیة العظمی*) وڵاتێکی عەرەبییە لە باکووری کیشوەری ئافریقا. پایتەختەکەی ترابلوسە. دانیشتووانەکەی ٥٢٤٠٥٩٩ کەس دەبێت، کە زۆرینەیان لە شارەکانی قەراخ دەریا نیشتەجێن.

## ناوەکانی

## مێژوو

### سەردەمی پێش مێژوو و لیبیا ی بەربەری

### سەردەمی یۆنانی و لیبیای کریکی

### لیبیای رۆمانی

### لیبیای ئیسلامی

### لیبیای عوسمانی

### لیبیای ئیتاڵی

### پاشانشینی

### جەماھیریە و کۆماری عەرەبی

### شۆڕش و شەری ناوخۆیی

## جوگرافیای

### بیابانی لیبی

## ڕامیاری و حکوومەت

## مافەکانی مرۆڤ

## شارەکانو دابەشبوونی بەرێوەبردنی

### شارە گەورەکانی

* ترابلوس ژمارەی دانیشتووان ٩٩٦١٦٩٢
* بەنغازی : ٦١٥٨١٤ ٦١٥٨١٤.
* میسراتە ژمارەی دانیشتووان ٥٧٣٤٩٣.
* چیای سەوز ژمارەی دانیشتووان ١٦٥٣٨٦.
* فەززان ژمارەی دانیشتووان ٣١٩٠٢٩

## ئابووری

## دانیشتووان

## ئایین

| ئایینەکان لە لیبیا  |
| --- |
| **ئایینەکان** |  |  | **ڕێژە** |  |
| ئیسلام(سوننە) |    | ٩٧٫٠٪ |
| مەسیحی |    | ٣٫٠٪ |

## کەلتوور

## بەستەری دەرەکی

پوختەیەک دەربارەی کۆماری لیبیا

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئەفریقا
* دەروازەی وڵاتەکان
# کۆماری ئەفریقای ناوەندی

**کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست** (بە ئینگلیزی: Central African Republic) وڵاتێکی داخراوە لە ناوەڕاستی ئەفریقا، لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ چاد، لە باکووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ سودان، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ باشووری سودان، کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ لە باشوور، و کامێرون لە ڕۆژاوا. ڕووبەرەکەی نزیکەی ٦٢٠ ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (٢٤٠ ھەزار میل چوارگۆشە)، و ژمارەی دانیشتووانەکەی تا ساڵی ٢٠٠٨ بە نزیکەی ٤٬٤ ملیۆن کەس مەزەندە دەکرێت. پایتەختەکەی شاری بانگوئییە.

## ئایین

٥١٪ مەسیحی، ٢٥٪ ئیسلام (سوننە)، ٢٤٪ کاتۆلیک.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئەفریقا
* دەروازەی وڵاتەکان
# ئۆقیانووسی بەستووی باکوور

| ئۆقیانووسی بەستووی باکوور |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | ئۆقیانووسی ئەتلانتیک |
| Inflows | Kukpuk River، Wolf River، Hood River |
| Drainage basin | Arctic Ocean basin |
| ناونراوە لەدوای | باکوور |
| وڵات | بێ نرخ |
| دابەشکاریی کارگێڕی | ئاوە نێونەتەوەیییەکان |
| پۆتانی شوێن | ٩٠°٠′٠″N ٠°٠′٠″E |
| نزمترین خاڵ | Molloy Deep |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٠ مەتر |
| بەستراوە بە | تەنگاوی برینگ، Greenland Sea، دەریای لابرادۆر |
| ڕووبەر | ١٤٬٠٥٦٬٠٠٠±١ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| Contains | گرینلاند، Spitsbergen |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

شوێنی ئۆقیانووسی باکوور لە زەوی
**ئۆقیانووسی بەستووی باکوور** یان **ئۆقیانووسی ئارکتیک** بچووکترین ئۆقیانووسی جیھانە کە پاناییەکەی ١٤٫٧٥ ملیۆن کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. لە تەواو وەرزەکانی ساڵدا ئەم دەریا بە سەھۆڵ داپۆشراوە و لە بەر ئەمە پێواندنی قووڵاییەکەی کارێکی ئەستەمە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ڕووسیا
* دەروازەی کەنەدا
* دەروازەی ئاو
* دەروازەی ئایسلەند
# چیاکانی ئۆڕاڵ

| چیاکانی ئۆڕاڵ |
| --- |
|  |
| وڵات | ڕووسیا |
| پۆتانی شوێن | ٦٠°٠′٠″N ٥٩°٠′٠″E |
| بەرزترین خاڵ | Mount Narodnaya |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ١٬٨٩٥ مەتر |
| لە پێش | Ural Ocean |
| سەردەم | Paleozoic، Carboniferous |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**زنجیرەچیاکانی ئورال** (بە ڕووسی: Ура́льские го́ры) زنجیرەچیایەکە ئاسیا بە ئەورووپاوە دەبەستێتەوە، کە دەکەوێتە ڕووسیا و کازاخستان چیاکانی ئورال زنجیرەچیایێکن کە بۆ نزیکەی ٢٤٠٠ کیلۆمەتر لە بەشی ڕۆژاوای ڕووسیا درێژ دەبنەوە. ئەم شاخانە لە بازنەی جەمسەری باکوورەوە بەرەو نزیک سنووری کازاخستان درێژ دەبێتەوە. زۆرێک لە جوگرافیناسان لە سنووری نێوان کیشوەرەکانی ئەورووپا و ئاسیادا ڕەچاویان دەکەن. ئەم شاخانە بڕێکی زۆر سامانی کانزاییان تێدایە وەک کانزای خوێ کە لە سەدەی ١٦ەوە چالاکییەکی گرنگ بووە، لەکاتێکدا کە کانزای ئاسن و مس لە سەدەی ١٨دا گەشاوەتەوە، ئۆرالییەکان بەناوبانگن بە خشڵ و بەردی بەنرخ، لەوانە زێر، شاھانە و عەمیتیستەکان. چالاکی دیکەی کانزای بۆکسیتە، کرۆمیۆم، خەڵوز، زێڕ، زیو، سەرد، مس، ئاسن، مەگنیزیۆم، نیکل، پلاتینۆم و پۆتاش بەرھەم دەھێنێت نەوت لە ڕۆژاوای ئورالەکان دۆزرایەوە و کێڵگە نوێیەکانی گاز و نەوت لە بەرەی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم شاخانە ئاشکرا کران ھەروەھا چیاکانی ئورال یەکێکن لە گەورەترین یەدەگی ئەسبێستۆسیان ھەیە لە جیھاندا.

پێشکەوتنی پیشەسازی کانزایی لە چیاکانی ئورال ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە دابینکردنی کانزا و سووتەمەنی بۆ یەکێتی سۆڤیەتی (پێشوو) لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا. چیاکان نزیکەی ٣٠٠ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا لە کۆتایی سەردەمی پیری دروستبوون. کێوەکان تێکشکێنران، نزیکەی ٢٠٠ ملیۆن ساڵ لەمەوپێش دووبارە دروستکرانەوە. لەو کاتەوە ئەم شاخانە ڕووخاون و دەکرێنە گردی تەپۆڵکەیی، کە زۆربەیان لە ٣٠٠ بۆ ١٨٠٠ مەتر بەرز دەبێتەوە لووتکەی چیای نارودنایا (١٬٨٩٧ مەتر) بەرزترین لووتکەیە لە چیای ئورال.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی ئەورووپا
* دەروازەی چیاکان
* دەروازەی ڕووسیا
# دەریای عەرەب

نەخشەی جوگرافی دەریای عەرەب
**دەریای عەرەب** پانتاییەکی ئاوییە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئۆقیانووسی ھیند، نێوان نیمچەدوورگەی عەرەبی و ھیندوستان، لە باکوور دا تێکەڵی دەریای عوممان و کەنداوی فارس بووە.

ئەم دەریایە بەشێکە لە ئۆقیانووسی ھیند. ئەوپەڕی پانتایی دەریای عەرەب ٢، ٤٠٠ کێلۆمەتر و قووڵییەکەی ٥٠٠٠ مەتر بەراورد کراوە. مەزنترین ڕووبار کە دەڕژێتە ئەم دەریایەوە ڕووباری سیندە.

ئەو وڵاتانای کە کەنارییان لەسەر ئەم دەریایە ھەیە بریتین لە؛ عوممان، ئێران، یەمەن، پاکستان، ھیندستان و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان. ھەروەھا ھەردوو شاری مومبای لە ھیند و کەراچی لە پاکستان ھاوسنووری ئەم دەریایەن.

## سنوور

سنووری دەریای عەرەب
ئەمڕۆکە دەریای عەرەب بە پێی لێکدانەوی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کەشتیوانی، پانتاییەکی ئاوییە کە لە کەنداوی عوممان تاکوو تەواوی کەنارەکانی ھیند و پاکستان و بەشیک لە کەنارەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئێران و ھەروەھا کەنارەکانی جیبووتی لە قۆچی ئەفریقا لە خۆ دەگرێ.

وێنەی دەریای عەرەب و شاخی ئەفریقا، لە ١٩٩٣ لە لایەن ناسا وە گیراوە
لە سەدەکانی ١٨ و ١٩ بە کەنارەکانی یەمەن و باشووری عوممان دەوترا. بەڵام ئەمڕۆکە درێژێ و پانی و سنووری ئەم دەریایە بە پێی ڕاگەیاندنی ڕێکخراوی ئاوپێوی نێودەوڵەتی بەم شێوەیەی خوارەوە وتراوە:

لە ڕۆژھەڵاتەوە لە سنووری خەلیجی عەدەن و باشووری نیمچەدوورگەی عەرەبی تا ڕۆژھەڵاتی کەنارەکانی ئێران و گشت کەنارەکانی پاکستان ھەروەھا تا کەنارەکانی ھیند و کۆتاییترین بەشی باشووری دوورگەی وڵاتی مالدیڤ

## سەرچاوەکان

* دریای عرب - ویکی فارسی

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ڕۆژھەڵاتی ناوین
* دەروازەی ھیندستان
* دەروازەی پاکستان
* دەروازەی عومان
# بانی تبت

| بانی تبت |
| --- |
|  |
| ناو بە زمانی فەرمی | 青藏高原 |
| کیشوەر | ئاسیا |
| پۆتانی شوێن | ٣٣°٠′٠″N ٨٨°٠′٠″E |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٤٬٥٠٠ مەتر |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | تان تان لە تبت |
| ڕووبەر | ٢٬٥٠٠٬٠٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**بانی تبت** (تبتی: བོད་ས་མཐོ།)، ھەروەھا ناسراو بە بەرزایییەکانی شینگ-تبت یان شینگ-زەنگ (چینی: 青藏高)یان وەک نیوەی ڕۆژاوای سیچوان، باشووری پارێزگاکانی گانسو لە ڕۆژاوای چین، ناوچەکانی ھیندی لاداخ و لاھاول و سپیتی (ھێماچال پرادش) و ھەروەھا بۆتان بە نزیکەیی ١٠٠٠ کیلۆمەتر دەگرێتەوە لە باکوور بۆ باشوور و ٢٥٠٠ کیلۆمەتر ڕۆژھەڵات بۆ ڕۆژاوا درێژ دەبێتەوە. بەرزترین و گەورەترین بانی جیھانە لەسەر ئاستی ڕووی دەریا، کە ڕووبەری ٢٬٥٠٠٬٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی چیاکان
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی چین
* دەروازەی ھیندستان
# خینگانی مەزن

| Greater Khingan Range |
| --- |
| 大兴安岭 |
| The Yalu river in the Greater Khingan range |
| بەرزایی | ٢٬٠٣٥ م (٦٬٦٧٧ پێ) |
| شوێن |
|  |
| پۆتانی شوێن | ﻿ / ﻿ |
| Geology |
| جۆر | Tilted block faulting |

**سنووری خینگانی مەزن** یان **دا ھینگان** (چینی سادەکراو: 大兴安岭، چینی دێرین: 大興安嶺، شێوازی خوێندنەوە:دا سینگان لینگ) چیایەکی ١٢٠٠ کیلۆمەترییە کە دەکەوێتە ناوەوەی مەنگۆلیا لە ناوچەی باکووری ڕۆژھەڵاتی چین

## سەرچاوەکان

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی چین
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ئاسیا
# دوورگەکانی سولەیمان

| دوورگەکانی سولەیمان |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Solomon Islands |
|  |
| بەشێکە لە | Melanesia |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Solomon Islands |
| خوێندنەوەی ئای پی ئەی | ˈsɑːlumunœɪənə |
| ناونراوە لەدوای | سولەیمان |
| زمانی فەرمی | زمانی ئینگلیزی |
| سروودی نیشتمانی | God Save Our Solomon Islands |
| Culture | culture of the Solomon Islands |
| دروشم | To Lead is to Serve، Seek the unexplored، A fo ben, bid bont |
| کیشوەر | ئۆقیانووسیا، ئۆقیانووسیا |
| وڵات | دوورگەکانی سولەیمان |
| پایتەخت | Honiara |
| ناوچەی کاتی | UTC+11:00، Pacific/Guadalcanal |
| ناوچەی جوگرافی | Melanesia |
| پۆتانی شوێن | ٩°٢٨′٠″S ١٥٩°٤٩′٠″E |
| Coordinates of easternmost point | ١١°٥٥′٠″S ١٧٠°١٢′٠″E |
| Coordinates of northernmost point | ٥°١′١٢″S ١٥٩°١٩′١٢″E |
| Coordinates of westernmost point | ٧°٢٣′١٥″S ١٥٥°٣٣′٣٠″E |
| بەرزترین خاڵ | Mount Popomanaseu |
| نزمترین خاڵ | ئۆقیانووسی ئارام |
| پۆستی سەرۆکی دەوڵەت | monarch of the Solomon Islands |
| سەرۆکی حکوومەت | چارڵسی سێیەم |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Prime Minister of the Solomon Islands |
| سەرۆک | Jeremiah Manele |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | National Parliament of Solomon Islands |
| Central bank | Central Bank of Solomon Islands |
| دانیشتووان | ٦١١٬٣٤٣ |
| دراو | Solomon Islands dollar |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | فیجی، پاپوا گینێی نوێ، ڤانواتوو، ئوسترالیا، فەڕەنسا |
| Driving side | left |
| Electrical plug type | AS/NZS 3112، BS 1363 |
| جێگەی دەگرێتەوە | British Solomon Islands |
| ڕووبەر | ٢٨٬٤٠٠٫٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| ھاشتاگ | SolomonIslands |
| پاوانی ئینتەرنێتی | .sb |
| وەسفی ئاڵا | flag of the Solomon Islands |
| وەسفی نیشان | coat of arms of the Solomon Islands |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | geography of the Solomon Islands |
| ئابووری بابەت | economy of Solomon Islands |
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of the Solomon Islands |
| Commonwealth Sport country code | SOL |
| کۆدی مۆبایلی وڵات | 540 |
| کۆدی تەلەفۆنی وڵات | +677 |
| Emergency phone number | ٩١١، 988، 999 |
| Maritime identification digits | 557 |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**دوورگەکانی سلێمان** (بە ئینگلیزی: Solomon Islands؛ (بیبیستە)) دەوڵەتێکی سەروەرە لە ئۆقیانووسیا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئۆقیانووسیا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی وڵاتەکان
# دوورگەکانی ئەلووشن

دوورگەکانی ئەلووشن|  |
| جوگرافیا |
| شوێن | ئۆقیانووسی ئارام, دەریای بێرینگ |
| Total islands | ٣٠٠ |
| Major islands | دوورگەی ئانالاسکا |
| Highest point | ١٠٬٠٠٠ |
| وڵات |
| **ویلایەتە یەکگرتووەکان** |
| گەورەترین شار |  (pop. ٤٬٢٨٣) |
| Demographics |
| دانیشتووان | ٨٬١٦٢ (as of ٢٠٠٠) |
| گرووپە ڕەگەزییەکان | خەلکی ئێلۆتی |

 **دوورگەکانی ئەلووشن** (/əˈl**[invalid input: '(j)']**uːʃən/; پێ دەچی زمانی چووکچی بێت *aliat* بە مانای "دوورگە") کۆمەڵێکە لە ١٤ دوورگەی گەورەی گڕکانی و ٥٧ دوورگەی بچووکتر کە لە باکووری ئۆقیانووسی ئارامە.

نەخشەیەک لە ساڵی ١٩١٦ی ناوچەی ئەلاسکا و دەریای بێرینگ
## سەرچاوە

* ویکی ئینگلیزی - Aleutian Islands

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
# فیجی

| Republic of Fiji**Matanitu ko Viti**  (Fijian) **फ़िजी गणराज्यکۆدی زمانی نادروست.Fijī Gaṇarājya*   |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **دروشم:Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui* Fear God and honour the Queen |
| **سروود:God Bless Fiji* |
| شوێنی Fiji   |
| **پایتەخت** و گەورەترین شار
  | Suva ﻿ / ﻿ |
| زمانە فەرمییەکان | English Fijian Fiji Hindi |
| ناوی هاووڵاتی | Fijian
  |
| دەوڵەت | Military-appointed government and parliamentary republic |
|  -  | President | Epeli Nailatikau |
|  -  | Acting prime minister | Frank Bainimarama |
| یاسادانەر | Parliament |
|  -  | ئەنجومەنی باڵا | Senate |
|  -  | ئەنجومەنی خواروو | House of Representatives |
| Independence |
|  -  | From the شانشینی یەکگرتوو | 10 October 1970  |
|  -  | Republic | 28 September 1987  |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ١٨,٢٧٤ کیلۆمەتری چوارگۆشە (155th) ٧,٠٥٦ مایلی چوارگۆشە  |
|  -  | ئاو (%) | Negligible |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی 2009 | 849,000 (156th) |
|  -  | سەرژمێریی 2007 | 837,271 people  |
|  -  | چڕی | 46.4 کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (148th) ١٢٠٫٣کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| **GDP** (PPP) | بەراوردی 2011 |
|  -  | سەرجەم | $4.133 billion  |
|  -  | سەرانە | $4,620  |
| **GDP** (nominal) | بەراوردی 2011 |
|  -  | سەرجەم | $3.546 billion  |
|  -  | سەرانە | $3,965  |
| **HDI** (2010) |  0.669 (medium) (٨٦th) |
| دراو | Fijian dollar (`FJD`)  |
| ناوچەی کاتی | +11 (UTC+12) |
|  -  | ھاوین (DST) |  (UTC+13) |
| لای لێخوڕین | Left |
| پاوانی ئینتەرنێت | .fj |
| کۆدی تەلەفۆن | 679 |
| 1 | Recognised by the Great Council of Chiefs. |

**فیجی**، بە ڕەسمی **کۆماری دوورگەکانی فیجی** (بە ئینگلیزی: *Republic of the Fiji Islands*) وڵاتێکە لە ئۆقیانووسیا. پایتەختەکەی سوڤایە.

## ئایین

| ئایینەکان لە فیجی |
| --- |
| **ئایینەکان** |  |  | **ڕێژە** |  |
| مەسیحی |    | ٦٥٫٠٪ |
| هیندوو |    | ٢٨٫٠٪ |
| سوننە |    | ٧٫٠٪ |

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئۆقیانووسیا
* دەروازەی وڵاتەکان
# تۆنگا

| تۆنگا |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Tonga |
| بەشێکە لە | Polynesia |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Tonga |
| زمانی فەرمی | زمانی تۆنگایی، زمانی ئینگلیزی |
| سروودی نیشتمانی | Ko e fasi 'o e tu'i 'o e 'Otu Tonga |
| Culture | culture of Tonga |
| دروشم | Ko e ʻOtua mo Tonga ko hoku tofiʻa |
| کیشوەر | ئۆقیانووسیا |
| وڵات | تۆنگا |
| پایتەخت | Nukuʻalofa |
| ناوچەی کاتی | UTC+13:00، Pacific/Tongatapu |
| ناوچەی جوگرافی | Polynesia |
| پۆتانی شوێن | ٢٠°٣٥′١٦″S ١٧٤°٤٨′٣٧″W |
| Coordinates of easternmost point | ١٥°٥١′٠″S ١٧٣°٤٣′٠″W |
| Coordinates of northernmost point | ١٥°٣٤′١٢″S ١٧٥°٣٧′٤٨″W |
| Coordinates of westernmost point | ١٥°٣٦′٠″S ١٧٥°٣٨′٠″W |
| بەرزترین خاڵ | Kao |
| نزمترین خاڵ | ئۆقیانووسی ئارام |
| پۆستی سەرۆکی دەوڵەت | Monarch of Tonga |
| سەرۆکی حکوومەت | Tupou VI of Tonga |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Prime Minister of Tonga |
| سەرۆک | Fatafehi Fakafanua |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Legislative Assembly of Tonga |
| دانیشتووان | ١٠٨٬٠٢٠ |
| لەخۆگرتنەکان | ʻEua district، Haʻapai district، Niua district، Tongatapu، Vava‘u |
| دراو | Tongan paʻanga |
| خوشکەشارەکان | ئۆکلاند، ئۆواریساشی |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| Driving side | left |
| Electrical plug type | AS/NZS 3112 |
| لە پێش | British Tonga |
| زمانەکان | زمانی ئینگلیزی، زمانی تۆنگایی، Niuafo'ou |
| ڕووبەر | ٧٤٨٫٥٠٦٥٦٣ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| بەستەری وەسفکراو |  |
| ھاشتاگ | Tonga |
| پاوانی ئینتەرنێتی | .to |
| وەسفی ئاڵا | flag of Tonga |
| وەسفی نیشان | coat of arms of Tonga |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | geography of Tonga |
| ئابووری بابەت | economy of Tonga |
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of Tonga |
| Commonwealth Sport country code | TGA، TON |
| کۆدی مۆبایلی وڵات | 539 |
| کۆدی تەلەفۆنی وڵات | +676 |
| Maritime identification digits | 570 |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**تۆنگا**، بە ڕەسمی **شانشینی تۆنگا** (بە ئینگلیزی: *Kingdom of Tonga*) وڵاتێکە لە ئۆقیانووسیا و لە ژمارەیەکی زۆر دوورگە پێکھاتووە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی دوورگەکان
* دەروازەی ئۆقیانووسیا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی وڵاتەکان
# سیاتڵ

| سیاتڵ |
| --- |
| بە ئینگلیزی: Seattle |
|  |
| دامەزران | ١٣ی تشرینی دووەمی ١٨٥١ |
| ناو | Tây Nhã Đồ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Seattle |
| ناسناو | Emerald City، Queen City، Jet City |
| ناونراوە لەدوای | Chief Seattle |
| ناسناوی خەڵک | Seattleite، Seattleites |
| دروشم | The City of Flowers، The City of Goodwill |
| وڵات | ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |
| پایتەختی | King County |
| دابەشکاریی کارگێڕی | King County |
| ناوچەی کاتی | UTC−08:00، ناوچەی کاتیی ئۆقیانووسی ئارام، UTC−07:00 |
| خاکی ئاماری | Seattle metropolitan area |
| پێداچوونی ناوچەیی | Seattle–Tacoma urban area |
| پۆتانی شوێن | ٤٧°٣٦′١٨″N ١٢٢°١٩′٤٨″W |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Mayor of Seattle |
| سەرۆک | Katie Wilson |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Seattle City Council |
| ئەندامی | تۆڕی شارە داھێنەرەکان لە یوونێسکۆ |
| دانیشتووان | ٧٣٧٬٠١٥ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٤٠ مەتر |
| خوشکەشارەکان | Daejeon، گدینیا |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | Shoreline، SeaTac، بێلڤیو، Lake Forest Park، ڕێنتن |
| ڕووبەر | ٣٦٩٫٢٤٣٦١٤ کیلۆمەتر چوارگۆشە، ٣٦٩٫٤٦٦٢٠٢ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| Official map URL |   |
| ھاشتاگ | Seattle |
| وەسفی ئاڵا | flag of Seattle |
| ھێمای فەرمی | Ardea herodias، Dahlia |
| ئابووری بابەت | economy of Seattle |
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of Seattle |
| کۆدی تەلەفۆن | 206 |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**سیاتڵ** (بە بە ئینگلیزی: Seattle) /siˈætəl/ /siˈætəl/ **AT** -əl) شارێکی کەنار دەریایە لە باکووری ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. سیاتڵ دەکەوێتە شاری کینگ کاونتی لە واشنتۆن. بە ژمارەی دانیشتووانی ٣٬٥٤٩٬٠٠٠ کەس لە ساڵی ٢٠٢٣ گەورەترین شاری ویلایەتی واشنتۆن و ناوچەی باکووری ڕۆژاوای زەریای ھێمن لە ئەمریکای باکوورە. ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی سیاتڵ ٤٫٠٢ ملیۆن کەسە، بەمەش دەبێتە پازدەھەمین ناوچەی گەورە لە ئەمریکا. ڕێژەی گەشەی دانیشتووانەکەی لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠ بۆ ٢٠٢٠ بە ڕێژەی ٢١٫١٪ بووەتە ھۆی ئەوەی ببێتە یەکێک لە خێراترین شارەکانی ئەمریکا.

سیاتڵ پارچە زەوییەکە دەکەوێتە نێوان پوگێت ساوند (دەروازەیەکی زەریای ھێمن) و دەریاچەی واشنتۆن. باکووریترین شاری گەورەی ئەمریکایە و نزیکەی ١٦٠ کیلۆمەتر لە باشووری سنووری کەنەدا دوورە. سیاتڵ دەروازەیەکی سەرەکییە بۆ بازرگانی لەگەڵ ڕۆژھەڵاتی ئاسیا، چوارەم گەورەترین بەندەر لە ئەمریکای باکوور لە ڕووی مامەڵەکردن لەگەڵ کۆنتێنەرەکان تا ساڵی ٢٠٢١. ناوچەی سیاتڵ لانیکەم بۆ ماوەی ٤ ھەزار ساڵ شوێنی نیشتەجێبوونی ڕەسەنی ئەمریکی بووە پێش ئەوەی یەکەم دانیشتووانی ھەمیشەیی ئەورووپی بگەن. ئارسەر ئی. دێنی و کۆمەڵە گەشتیارەکەی کە دواتر بە پارتی دێنی ناسران، لە ویلایەتی ئیلینۆیسەوە لە ڕێگەی پۆرتلاندەوە چوونەتە ناوچەکە.

ئەم شوێنە نیشتەجێبوونە گواسترایەوە بۆ کەناری ڕۆژھەڵاتی ئیلییۆت بەی و لە ساڵی ١٨٥٢دا ناوی "سیاتڵ"ی لێنرا وەک ڕێزێک بۆ سەرۆکی کەنارەکانی ھۆزە ناوخۆیییەکانی دوامیش و سووکوامیش. ئەمڕۆ، سیاتڵ دانیشتووانێکی زۆری ڕەسەنی ئەمریکی، سکاندیناڤیایی، ئاسیایی-ئەمریکی و ئەفریقایی-ئەمریکی ھەیە، ھەروەھا کۆمەڵگەیەکی گەشەسەندووی ئێڵ جی بی تی ھەیە، کە شەشەم گەورەترینە لە ئەمریکا لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Seattle»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣.

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی کەشوھەوا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
# ڤانکۆڤەر

| ڤانکۆڤەر |
| --- |
| بە ئینگلیزی: City of Vancouver |
|  |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٨٦ |
| ناونراوە لەدوای | George Vancouver |
| ناسناوی خەڵک | Vancouverite، Vancouvéroise، Vancouvérois، vancouveresi |
| دامەزرێنەر | William Cornelius Van Horne |
| زمانی فەرمی | زمانی ئینگلیزی |
| کیشوەر | ئەمریکای باکوور |
| وڵات | کەنەدا |
| دابەشکاریی کارگێڕی | Metro Vancouver Regional District |
| ناوچەی کاتی | UTC−08:00، ناوچەی کاتیی ئۆقیانووسی ئارام |
| پۆتانی شوێن | ٤٩°١٥′٣٩″N ١٢٣°٦′٥٠″W |
| نووسینگەی بەڕێوەبردن | Mayor of Vancouver |
| سەرۆک | Ken Sim |
| ئەنجومەنی یاسادانەر | Vancouver City Council |
| دۆخی یاسایی | کۆمپانیای ناوخۆیی |
| دانیشتووان | ٦٦٢٬٢٤٨ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٢ مەتر |
| خوشکەشارەکان | ئێدینبەرە |
| خاوەنی | Vancouver City Hall، Pacific Coliseum، Doug Mitchell Thunderbird Sports Centre، Scotiabank Field at Nat Bailey Stadium، Vancouver Forum |
| Organizational division | Vancouver Civic Theatres |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | West Vancouver، Burnaby، University Endowment Lands، Richmond، North Vancouver |
| جێگەی دەگرێتەوە | Granville |
| ڕووداوە بەرچاوەکان | 2010 Winter Olympics |
| دەردەکەوێت لە بەرھەمی | Civilization V |
| ڕووبەر | ١١٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| وێبگە |  |
| ھاشتاگ | Vancouver |
| وەسفی ئاڵا | flag of Vancouver |
| Köppen climate classification | Marine west coast climate |
| ئابووری بابەت | economy of Vancouver |
| بەستەر |  |
| کۆدی تەلەفۆن | 604، 778، 236 |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ڤانکۆڤەر** شارێکی سەرەکییە لە ڕۆژاوای کەنەدا دەکەوێتە ناوچەی خوارەوەی ویلاندەکانی بریتش کۆلۆمبیا. وەک ژمارەی دانیشتووانترین شار لە پارێزگاکەدا، سەرژمێری ساڵی ٢٠٢١ ٦٦٢ ھەزار و ٢٤٨ کەسی لە شارەکەدا تۆمارکردووە، لەکاتێکدا لە ساڵی ٢٠١٦دا ٦٣١ ھەزار و ٤٨٦ کەس بووە، ناوچەی ڤانکۆڤەری گەورە لە ساڵی ٢٠٢١ ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٫٦ ملیۆن کەس بووە، بەمەش بووە سێیەم گەورەترین ناوچەی گەورە لە کەنەدا. ڤانکۆڤەر زۆرترین چڕی دانیشتووانی لە کەنەدا ھەیە، کە زیاتر لە ٥٤٠٠ کەس لە ھەر کیلۆمەتر چوارگۆشەیەکدا دەژین. ڤانکۆڤەر یەکێکە لە شارە ھەمەچەشنترین شارەکانی کەنەدا لە ڕووی نەتەوەیی و زمانەوە: لەسەدا ٥٢ی دانیشتووانەکەی بە ڕەسەنی ئینگلیزی قسە ناکەن، لەسەدا ٤٨٫٩ بە زمانی ڕەسەنی نە ئینگلیزی و نە فەرەنسی قسە دەکەن، لە سەدا ٥٠٫٦ی دانیشتووانەکەی سەر بە بینراون گرووپە کەمینەکان.

ڤانکۆڤەر یەکێکە لە شارە گونجاوەکانی کەنەدا و جیھان. ھەروەھا لە ڕووی توانای کڕینی خانووبەرەوە، ڤانکۆڤەر یەکێکە لە گرانترین شارەکانی کەنەدا و جیھان. ڤانکۆڤەر پلانی ھەیە ببێتە سەوزترین شاری جیھان. ڤانکۆڤەریزم فەلسەفەی دیزاینی پلاندانانی شارە لە شارەکەدا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی کەنەدا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
* دەروازەی ئۆڵۆمپیاد