# نیمچەدوورگەی عەرەبی

نیمچەدوورگەی عەرەبی
*شِبْه ٱلْجَزِيرَة ٱلْعَرَبِيَّة* (عەرەبی)|  |
| ڕووبەر | ٣٢٣٧٥٠٠ کم٢ |
| دانیشتووان | ٨٦٬٢٢٢٬٠٠٠ |
| چڕی دانیشتووان | ٢٦٫٦/کم٢ |
| Demonym | عەرەبی |
| وڵاتەکان | * بەحرەین
* عێراق
* ئوردن
* کووەیت
* عومان
* قەتەر
* عەرەبستانی سعوودی
* میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان
* یەمەن
 |
| گەورەترین شارەکان | ►
گەورەترین شارەکانی نیمچەدوورگەی عەرەبی
* 1. ڕیاز
	2. جدە
	3. دوبەی
	4. ئەبووزەبی
	5. شاری کووەیت
	6. مەککە
	7. سەنعا
	8. دەوحە
	9. مەسقەت
	10. شاریقە
 |

نیمچەدوورگەی عەرەبی
**نیمچەدوورگەی عەرەبی** (بە عەرەبی: شبه الجزيرة العربية) ناوچەیەکی جوگرافییە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای کیشوەری ئاسیا لەو شوێنەی کە ئاسیا بە ئەفریقا دەگات. گەورەترین نیمچەدوورگەیە لە جیهاندا ڕووبەرەکەی ٣،٢٣٧،٥٠٠ کم٢ دادەپۆشێت، و ئەم ناوچەیە بەشێکی گرنگی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە و ڕۆڵێکی بەرچاوی لە جیۆپۆلەتیکدا ھەیە بەهۆی ئەو بڕە زۆرەی نەوت و گازی سروشتی کە لە ناوچەکەدا هەیە.

## سنوور

نیمچەدوورگەی عەرەبی
سنورە دەریایییەکەی دەریای سوور و کەنداوی عەقەبەیە لە باکووری ڕۆژئاواوە، و لە باشوورەوە دەریای عەرەب و لە باشووری ڕۆژھەڵاتییەوە کەنداوی عومان و کەنداوی فارسە، لە ڕووی سیاسییەوە دوورگەی عەرەبی ئەم وڵاتانەی خوارەوە دەگرێتەوە لە ئێستادا؛

* عەرەبستانی سعوودی ٢٫١٤٩٫٦٩ کم
* یەمەن ٥٥٥٬٠٠٠ کم
* عومان ٣٠٩٬٠٠٠ کم
* ئوردن ٨٩٬٢٨٧ کم
* میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان ٨٣٬٦٠٠ کم
* کووەیت ١٧٬٨٢٠ کم
* قەتەر ١١٬٤٣٧ کم
* بەحرەین ٦٦٥ کم

ڕووبەرەکەی بە گشتی ٣٬٢١٦٬٥٥١ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە، زۆربەی بیابانێکە کە سودی لێ وەرنەگیراوە، و باران لە ناوچەکانیدا ئەبارێت و پلەی گەرما تێیدا ئەگاتە ٥٤ پلەی سەدی، بە ناوچەیەکی گرنگ دادەنرێت لەبەر زۆری ئەو بیرە نەوتانەی لە ناوچەکەدا ھەیە.

لە ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتووانی گەیشتە ٧٥٬٣٣٣٬٨٩٧ کەس، و نزیکەی ١٨٬٥٧٦٬٠٧٦ دانیشتووی بیانی دەگرێتە خۆ، و زیادبوونی ژمارەی دانیشتووانی بە نزیکەی سێ ملیۆن دادەنرێت لە ساڵێکدا.

## دابەشبوونی نیمچە دوورگەی عەرەبی

باشوری ڕۆژهەڵاتی نیمچەدوورگەی عەرەبی (عومان)
نیمچە دوورگەی عەرەبی دابەش دەبێت بەسەر ھەرێم و ناوچەی جوگرافی جیاوازدا، مێژوونوسە ئیسلامیەکان دابەشیان کردووە بۆ؛

* حیجاز؛ بەشی ڕۆژئاوای نیمچەدوورگەی عەرەبیە.
* نەجد؛ بەرزاییەکی فراوانە لە نیمچەدوورگەی عەرەبیدا.
* بەحرەین؛ بەشی ڕۆژھەڵاتی نیمچەدوورگەی عەرەبیە، و درێژ دەبێتەوە لە عومانەوە تا بەسرە لە باکوری.
* یەمەن؛ بەشی باشوری ڕۆژئاوای نیمچە دوورگەی عەرەبیە و درێژ دەبێتەوە لە زەفار لە باشوریەوە تا عەسیر لە باکوریەوە بە مانای ھەموو ئەو ناوچانەی لە باشوری مەککەدان ئەگەڕێنەوە بۆ یەمەن.
* توھامە؛ زەویەکی تەختە لەبەرامبەر دەریای سور.
* شەحر؛ ھەرێمێکی مێژووییە ڕوبع خالی و زەفار و حەزرەموت ئەگرێتەوە.

بەڵام دابەشبوونی نیمچەدوورگەی عەرەبی ئێستا لە شێوەی وڵاتی سەربەخۆدایە وەک وڵاتەکانی کەنداو و یەمەن، وھەروەھا لە ناوچەگەورەکانی نیمچەدوورگەی عەرەبی عەسیر و نفود و ڕوبع ولخالیە.

## مێژوو

دوای ئەوەی حەوزی نیشتنی عەرەبی بوو بە کەنداو (خلیج) لە پێش ھەزارەی ھەشتەمی پێش زاینیدا، ناوچە شوانکاریەکانی نیمچەدوورگەی عەرەبی گۆڕان یۆ ناوچەی بیابانی، مرۆڤ پێش ھەزاران ساڵ ژیاوە لەسەری و تا ئێستا ھیچ ئاسەوارێک نیە کە مێژووی دوورگەکەی پێ دیار بکرێت، بەڵام ھەندێک ئاسەواری بەردین و شوانی ئەگەڕێنەوە بۆ ساڵانی ھەزارەی ھەشتەمی پێش زاینی لە ناوەڕاست و لە ڕوبع ولخالی، شوێنی نیشتەجێبوون دەرکەوت لە قەتەر لە ڕۆژھەڵاتی کاتێک ھەندێک ئاسەوار لە باشوری وڵاتی رافیدەین دۆزرایەوە، و لە ساڵی ٣١٠٠ پێش زاینی، کشتوکاڵی دانەوێڵە دەرکەوتووە لە ئەبوزەبی و لە عومان و لە ناوەندی ھەزارەی سێیەمی پێش زاینیدا پیشەسازی مس بە شێوەیەکی فراوان دەرکەوتووە. و بەلەم دەرکەوتووە بە درێژایی کەنارەکانی ڕۆژھەڵاتی نیمچەدوورگەی عەرەبی ھەتا لە عومان لە باشوور.

## ژینگەی نیمچە دوورگەی عەرەبی

ژمارەیەکی زۆر گیانلەبەر ھەیە لە دوورگەی عەرەبی, لەوانە پڵنگی عەرەبی، و مارمالێکە کە لە ژێر مەترسی ناوچووندایە ئێستا. ھەروەھا کەش وھەوای ناوچەکە کەش وھەوایەکی قاڕییە، بە ھاویندا گەرم و بە زستاندا ساردە و ڕێژەی باران بارین تیایدا ٢٣سم/٢ لە ساڵێکدا.

## سەرچاوەکان

* موسوعە حضارة العالم. أحمد محمد عوف

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی عەرەبستانی سعوودی
* دەروازەی ڕۆژھەڵاتی ناوین
* دەروازەی جوگرافیا