# تێلێگرام

نەرمامێری تێلێگرام|  |
| سکرینشۆتبەکارھێنانی تێلێگرام لەسەر ئەندرۆید |
| پەرەپێدەر(ان) | Telegram FZ LLC Telegram Messenger Inc. |
| یەکەم وەشان | ١٤ی ئابی ٢٠١٣ (٢٠١٣-٠٨-١٤) |
| نووسراوە بە | C++ |
| سەکۆی پێژمێری | ئەندرۆید، ئای ئۆ ئێس، ویندۆز، مەک ئۆئێس، لینوکس، پلاتفۆرمی وێب |
| زمانەکان | ١٩ زمان |
| لیستی زمانەکانئینگلیزی، ڕووسی، فارسی، تورکی، ئیتالی، عەرەبی، ئوکراینی، ئوزبەکی، پورتوگالی، ئیسپانی، ئەڵمانی، ھۆلەندی، فەڕەنسی، کۆری، ئیندۆنیزی، مالایی، بیلاڕووسی، کەتەلانی، پۆڵەندی |
| جۆر | نەرمامێری خێرا |
| مۆڵەتنامە | GNU GPLv2 or GPLv3 (clients), نەرمامێری ساماندار (ڕاژەکار) |
| وێبگە | telegram.org |

تێلێگرام
Telegram Messenger LLP|  |
| دامەزراندن | ئازاری ٢٠١٣ (٢٠١٣-٠٣) |
| بارەگا | لەندەن، شانشینی یەکگرتوو (ناوەندی یاسایی) دوبەی، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان (ناوەندی ئۆپەراسیۆنی) |
| ناوچەی ڕاژەکراو | جیھانی |
| دامەزرێنەر(ان) | * نیکۆلای دۆرۆڤ
* پاڤێل دۆرۆڤ
 |
| پیشەسازی | نەرمامێر |
| فەرمانبەران | ٣٥١ (٢٠١٩) |
| وێبگە | telegram.org |

**تێلێگرام** (بە ئینگلیزی: Telegram) یەک بەرنامەی دەقکراوی نەرمامێری سەکۆبڕە. تێلێگرام بە فەرمی تەنانەت بە ویندۆز فۆن و ئای ئۆ ئێس لەبەر دەستدایە. ڕاژەکارەکانی تێلێگرام لە ھەموو جیھاندا بڵاودەبێتەوە و ناوەندەکەی ئەم بەرنامەیە لە شاری دوبەی ھەڵکەوتووە.

## مێژوو

### پەرەپێدان

تێلێگرام لە ساڵی ٢٠١٣ لەلایەن دوو برا نیکۆلای و پاڤێل دوورۆڤ دەستی پێ کرا. پێشتر، ئەم دووانە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ڕووسیی ڤیکەییان دامەزراند، کە لە ساڵی ٢٠١٤ جێیان ھێشت، وتیان کە لەلایەن حکوومەتەوە دەستی بەسەردا گیراوە. پاڤێل پشکە ماوەکانی خۆی لە ڤیکەی فرۆشت و دوای بەرگریکردن لە پەستانی حکوومەت ڕووسیای جێھێشت. نیکۆلای پڕۆتۆکۆڵی ئێم-تی-پڕۆتۆی (MTProto) دروست کرد کە بنەمای نێردەرەکەیە، لەکاتێکدا پاڤێل پاڵپشتیی دارایی و ژێرخانی لە ڕێگەی سندوقی دیجیتاڵ فۆرترێس دابین کرد. نێردەری تێلێگرام ئەوە ڕەت دەکاتەوە کە ئامانجی کۆتایییەکەی قازانجکردن بێت، بەڵام وەک ڕێکخراوێکی قازانج نەویست دانەمەزراوە.

تێلێگرام وەک کۆمپانیایەک لە دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا و وەک کۆمپانیای بەرپرسیارێتیی سنووردار لە دوبەی تۆمار کراوە. شوێنی بەکرێگرتنی نووسینگەکان یان ئەو لایەنە یاسایییانەی بۆ بەکرێگرتنیان بەکاری دەھێنێت ئاشکرا ناکات، ئەمەش بۆ «پاراستنی تیمەکە لە کاریگەرییە ناپێویستەکان» و پاراستنی بەکارھێنەران لە داواکارییەکانی حکوومەت بۆ داتا دەگەڕێنێتەوە. دوای ئەوەی پاڤێل دوورۆڤ لە ساڵی ٢٠١٤ ڕووسیای جێھێشت، وترا کە لەگەڵ گرووپێکی بچووکی پڕۆگرامسازانی کۆمپیوتەر کە لە ١٥ ئەندامی سەرەکی پێکھاتبوون، لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر دەچوو.

لەکاتێکدا کارمەندێکی پێشووی ڤیکەی وتی کە تێلێگرام کارمەندی لە سەنت پیتەرزبورگ ھەیە، پاڤێل وتی کە تیمی تێلێگرام لە ساڵی ٢٠١٤ بەرلین، ئەڵمانیایان کردووەتە بنکەی سەرەکییان، بەڵام نەیانتوانی مۆڵەتی نیشتەجێبوونی ئەڵمانیا بۆ ھەموو ئەندامانی تیمەکە بەدەست بھێنن و لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٥دا بۆ شوێنەکانی تر گواستیانەوە. لە ساڵی ٢٠١٧وە بنکەی کۆمپانیاکە لە دوبەی بووە. ناوەندەکانی داتاکانی لەناو پێکھاتەیەکی ئاڵۆزی کۆمپانیاکانی کۆمپانیای وەھمی لە وڵاتە جیاوازەکان بڵاو بوونەتەوە، ئەمەش بۆ دوورکەوتنەوە لە پابەندبوون بە بانگھێشتنامە یاسایییەکانی حکوومەت. کۆمپانیاکە دەڵێت ئەمە بۆ «پاراستنی ئەو داتایانە ئەنجام دەدرێت کە بە کۆدکردنی سەرتاپاگیر دانەپۆشراون». لاپەڕەی پرسیارە باوەکانی تێلێگرام دەڵێت کە داواکارییەکانی پێوەست بە ناوەڕۆکی نایاسایی لە چاتەکان و چاتە گرووپییەکاندا جێبەجێ ناکات، ھەروەھا «تا ئەمڕۆ، ٠ بایت پەیامی بەکارھێنەرانمان بۆ لایەنی سێیەم ئاشکرا نەکردووە، لەوانەش حکوومەتەکان». بەڵام بە بۆچوونی پاڤێل، تێلێگرام داتای بۆ ٢٠٣ داواکاریی یاسایی حکوومەتی بەڕازیل لە کانوونی دووەم تا ئەیلوولی ٢٠٢٤ و ٦،٩٩٢ داواکاریی یاسایی ھیندستان، کە گەورەترین بازاڕیەتی، لەو ماوەیەدا ئاشکرا کردووە. بەکارھێنەران دەتوانن بۆتی شەفافییەتی تێلێگرام بەکار بھێنن بۆ پشکنینی ئەوەی کە چەند داواکاریی یاسایی لە وڵاتەکەیانەوە جێبەجێ کراوە.

### بەکارھێنان

لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٣، تێلێگرام ڕای گەیاند کە ١٠٠،٠٠٠ بەکارھێنەری چالاکی ڕۆژانەی ھەیە.

لە ٢٤ی ئازاری ٢٠١٤، تێلێگرام ڕای گەیاند کە گەیشتووەتە ٣٥ ملیۆن بەکارھێنەری مانگانە و ١٥ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی ڕۆژانە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٤، پلانەکانی چاودێریی حکوومەتی کۆریای باشوور وای لە زۆرێک لە ھاووڵاتییانی کرد کە لە ئەپڵیکەیشنی کۆریی کاکاوتۆکەوە بەرەو تێلێگرام بچن. لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٤، تێلێگرام ڕای گەیاند کە ٥٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی ھەیە، کە ڕۆژانە ١ ملیار پەیام دەنێرن، و ھەفتانە ١ ملیۆن بەکارھێنەری نوێ لە خزمەتگوزارییەکەی تۆمار دەکرێن، ھاتوچۆی پەیامەکانیش لە ماوەی پێنج مانگدا دوو ئەوەندە زیادی کردووە و گەیشتووەتە ٢ ملیار پەیامی ڕۆژانە. لە ئەیلوولی ٢٠١٥، تێلێگرام ڕای گەیاند کە ئەپڵیکەیشنەکە ٦٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی ھەیە و ١٢ ملیار پەیامی ڕۆژانە دەگەیەنێت.

لە شوباتی ٢٠١٦، تێلێگرام ڕای گەیاند کە ١٠٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی مانگانەی ھەیە، کە ڕۆژانە ٣٥٠،٠٠٠ بەکارھێنەری نوێ تۆمار دەکرێن، و ڕۆژانە ١٥ ملیار پەیام دەگەیەنێت. لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٧، تێلێگرام گەیشتە ١٨٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی مانگانە. تا ئازاری ٢٠١٨، ئەو ژمارەیە دوو ئەوەندە زیادی کرد و تێلێگرام گەیشتە ٢٠٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی مانگانە.

لە ١٤ی ئازاری ٢٠١٩، پاڤێل وتی «لە ماوەی ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا ٣ ملیۆن بەکارھێنەری نوێ لە تێلێگرام تۆمار کراون». ئاماژەی بەوە نەکرد کە چی بووەتە ھۆی ئەم شەپۆلە نوێیەی تۆمارکردن، بەڵام ئەو ماوەیە ھاوکات بوو لەگەڵ پچڕانێکی تەکنیکیی درێژخایەن کە فەیسبووک و خێزانی ئەپڵیکەیشنەکانی، لەوانەش ئینستاگرام، تووشی ببوون. بەگوێرەی کۆمیسیۆنی کاغەزە دارایییەکان و بۆرسەی ویلایەتە یەکگرتووەکان، تا تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، تێلێگرام ٣٠٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی مانگانەی لە سەرانسەری جیھاندا ھەبووە.

لە ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٠، تێلێگرام ڕای گەیاند کە گەیشتووەتە ٤٠٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی مانگانە.

لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١، پاڤێل لە پۆستێکی بلۆگدا ڕای گەیاند کە تێلێگرام گەیشتووەتە «نزیکەی ٥٠٠ ملیۆن» بەکارھێنەری چالاکی مانگانە. لە ئابدا، تێک-کرەنچ ڕای گەیاند کە ھیندستان گەورەترین بازاڕی تێلێگرامە، کە ٢٢٪ی کۆی داگرتنەکان لەو ناوچەیەوە ھاتووە. دواتر تێلێگرام زیاتر لە ٧٠ ملیۆن بەکارھێنەری نوێی بەدەست ھێنا بەھۆی پچڕانێک کە لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ کارکردی فەیسبووک و ھاوبەشەکانی پەکخست.

لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢، تێلێگرام ڕای گەیاند کە گەیشتووەتە ٧٠٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی مانگانە.

لە تەممووزی ٢٠٢٣، تێلێگرام ٨٠٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی مانگانەی تێپەڕاند، دواتر لە ئازاری ٢٠٢٤ گەیشتە ٩٠٠ ملیۆن و لە تەممووزی ٢٠٢٤ گەیشتە ٩٥٠ ملیۆن. لە ئازاری ٢٠٢٥، پاڤێل دوورۆڤ ڕای گەیاند کە تێلێگرام ١ ملیار بەکارھێنەری چالاکی مانگانەی تێپەڕاندووە.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی

* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی ئابووری
* دەروازەی کۆمپانیا
* دەروازەی ئەڵمانیا
* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی کۆمپیوتەر
* دەروازەی ڕووسیا
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی کۆمپیوتەر