Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ویکیوتە

لۆگۆی ویکوتە
پەڕەی دەستپێکی ویکوتە لەساڵی ٢٠٠٨
**ویکیوتە** (بەئینگلیزی:Wikiquote) یەکێکە لەپڕۆژە سەرکەوتووەکانی ڕێکخراوی ویکیمیدیا و بیرۆکەکەی لەلایەن دانیێل ئارستۆن سازکرا و لەلایەن بریۆن ڤایبەر جێبەجێ کرا، مەبەست و ئامانجی ئەم پڕۆژەیە ئەوە بوو دروستکردنی سەرچاوەیەک بۆ ووتەی کەسانی بەناوبانگ و پەرتووک و پەندی پێشینان ، لەسەرەتادا ئەم پڕۆژەیە تەنیا بە زمانی ئینگلیزی بەردەست بوو دوایی لە تەمموزی ٢٠٠٤ ەوە بەرە بەرە زمانی تر زۆر کران ...

## پەڕەی سەرەتا

* پەڕەی دەستپێک

## بەشێک لەزمانەکانی ویکیوتە

* کورمانجی : WÎKÎGOTIN
* زمانی عەرەبی: ويكي الاقتباس
* زمانی چینی: 維基語錄
* زمانی ئینگلیزی: Wikiquote
* زمانی فەڕەنسی: Wikiquote
* زمانی ئاڵمانی: Wikiquote
* زمانی یۆنانی: Βικιφθέγματα
* زمانی ھیندی: Wikiquote
* زمانی عیبری: ויקיציטוט
* زمانی ئیتالی: Wikiquote
* زمانی ژاپۆنی: ウィキクォート
* زمانی کۆری: 위키인용집
* زمانی فارسی: ویکی‌گفتاورد
* زمانی پۆرتووگالی: Wikiquote
* زمانی ڕووسی: Викицитатник
* زمانی ئیسپانی: Wikiquote
* زمانی تورکی: Vikisöz

* دەروازەی ئینتەرنێت
# ١٧٥١

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٧ – **سەدەی ١٨** – سەدەی ١٩ |
| ساڵەکان: | ١٧٤٨ ١٧٤٩ ١٧٥٠ – **١٧٥١** – ١٧٥٢ ١٧٥٣ ١٧٥٤ |

١٧٥١ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٤٥٠–٢٤٥١ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١١٢٩–١١٣٠ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٧٥١ *MDCCLI* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٧٤٣–١٧٤٤ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٢٠٠ ԹՎ ՌՄ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١١٦٤–١١٦٥ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٧٥١–٧٥٢ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٥٠١ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٧٠١ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١١٥٨ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −٩٣ – −٩٢ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢٢٩٥ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧٢٥٩–٧٢٦٠ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 庚午年 (ئاسن ئەسپ) ٤٤٤٧ یان ٤٣٨٧     *— تا —* 辛未年 (ئاسن بزن) ٤٤٤٨ یان ٤٣٨٨ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢٢٩٤ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٢٩١٧ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Kan'en ٤ / Hōreki ١ (宝暦元年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١١ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١١١٣ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٥١١–٥٥١٢ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٤٦٧–١٤٦٨ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٤٠٨٤ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ١٦١ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前١٦١年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٧٥١ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٨٠٧–١٨٠٨ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٦٧٣–١٦٧٤ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٨٥٢–٤٨٥٣ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٥٠٤ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی بەریتانیا | ٢٤ جۆرجی دووەم – ٢٥ جۆرجی دووەم |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٧٥١** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# سلونی

**سلونی** (بە کرواتی: *Slunj*) شارێکی ویلایەتی کارلۆڤاتسی کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ٦٬١٠٥ کەس بووە.

## ئەمەش ببینە

* پێرستی شار و شارۆچکەکانی کرواتیا

## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
# ژوپانیا

**ژوپانیا** (بە کرواتی: *Županja*) شارێکی ویلایەتی ڤوکۆڤار-سیرمیای کرواتیایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠١١دا ١٦٬٦٩٦ کەس بووە.

## ئەمەش ببینە

* پێرستی شار و شارۆچکەکانی کرواتیا

## سەرچاوەکان
# ڕادیۆ

| ڕادیۆ |
| --- |
|  |
| لقی | دوورپەیوەندی |
| کاتی دۆزینەوە | ١ی کانوونی دووەمی ١٨٩٤ |
| ‎Lemmy instance URL |  |
| International Standard Industrial Classification code Rev.4 | 6010 |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

ڕادیۆی دەستی
**ڕادیۆ** ئامێرێکە بۆ گواستنەوەی شەپۆلە کارۆموگناتیسیەکان لە نێوان دوو یان چەند شوێنی دوور لە یەک کە لەم نێوانەدا زانیاری (دراو) دەگوازێتەوە. بە ئامێرێک کە تایبەتە بە ھەناردەکردنی (بەڕێکردنی) شەپۆلەکان "ترانسمیتەر"(گۆزەر) دەوترێت و بە ئامێرێک کە شەپۆلەکان وەردەگرێت "رێسیڤێر" دەوترێت کر ئەم ئامێرە زۆرجار ھەر بە "ڕادیۆ" ناوی لێ دەبرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ڕادیۆ
# گوێز

داری **گوێز** دارێکی جوانەو ھەندێ جار درێژایی دەگاتە ٢٠ مەتر، لە ناو گوێزدا مادەکانی وەک پرۆتین و ڤیتامین و شەکر و چەوری ھەیە. رێژەی بوونی مادەی فوسفۆر کە مادەیەکی گرنگی خواردنە، لە ناو گوێز ، وەک رێژەی فسفۆرە لە ماسی و برنج و ھێلکە. گەڵاو و پێستی گوێز خوێن پاڵاوتە دەکات.

گوێز
دار گوێز
## گرنگترین تایبەتمەندیەکانی گوێز بۆ چارەسەری نەخۆشییەکان

* بۆ چارەسەری نەخۆشی باکردنی گەدە و لەنێوبردنی کرمی گەدە.
* بۆ لە نێوبردنی ماندوویی، ٥٠ گرام گەڵای گوێز لە لیترێک ئاودا بوکڵێنن و لە کاتی حەمامکردندا لەو ئاوە کەڵک وەرگرن.
* ئەو کەسانەی نەخۆشی کەم خوێنییان ھەیە پێستی سەوزی گوێز لەگەڵ ئاودا بوکڵێنن و پاش خواردنی چێشت رۆژانە پەرداخێک بخۆن.
* کاتی زک ئێشە، گوێز بخۆن.
* مورەبای گوێز لەگەڵ ھەنگوێن بۆ ئەو کەسانە کە کێشی لەشیان ناسروشتیە، بۆ بەھێزکردنی لەش و ماسولکەکانیان بیخۆن.
* خواردنی گوێز لەگەڵ مەوز و ھەنجیر کاریگەرە لەسەر بەھێزبوونی مێشک.

## زیانەکانی گوێز

کەسانی قەڵەو نابێ بیخۆن چونکوو رێژەی مادەی چەوری تێیدا زۆرە. رۆژانە تەنیا ٥ گوێز بخۆن چونکوو خواردنی زۆری گوێز کاریگەری نەرێنی ھەیە لەسەر تەندروستی مرۆڤ.

## پێکھاتەکانی گوێز

ھەر پەرداخێک لە کاکڵە گوێز (١١٧ گرام) بەگوێرەی داتای وەزارەتی کشتوکاڵی ئەمریکا پێکھاتووە لەمانە:

* گەرمۆکی (کالۆریک): ٧٦٥
* چەوری: ٧٦.٣٠
* چەوری تێرکار:٧.١٦
* کاربۆھیدرات: ١٦.٠٤
* ریشال (الیاف): ٧.٨
* پرۆتینەکان: ١٧.٨٣
* کۆلسترۆل: ٠ (سفر)

## سەرچاوەکان

*

* دەروازەی خۆراک
* دەروازەی ڕوەک
# توونس

| Republic of Tunisiaالجمھوریة التونسیة **al-Jumhūriyyah at-Tūnisiyyah** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **دروشم:**حریة، نظام، عدالة *"*Ḥurriyyah, Niẓām, ‘Adālah*"* "Liberty, Order, Justice" |
| **سروود:**"Humat al-Hima" "*Defenders of the Homeland*" |
| شوێنی Tunisia   |
| **پایتەخت** و گەورەترین شار
  | توونس **پۆتانەکان: Unable to parse latitude as a number:٣٦**  |
| زمانە فەرمییەکان | عەرەبی |
| ناوی هاووڵاتی | توونسی
 |
| دەوڵەت | کۆمار |
|  -  | سەرۆککۆمار | مونسف مەرزوکی |
|  -  | سەرۆک وەزیران | مەھدی جوماع |
| یاسادانەر | Constituent Assembly |
| Independence |
|  -  | from France | ٢٠ ئازار ١٩٥٦  |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ١٦٣٦١٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە (92nd) ٦٣١٧٠ مایلی چوارگۆشە  |
|  -  | ئاو (%) | ٥٫٠ |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی ٢٠١٢ | 10,732,900 (77th) |
|  -  | چڕی | ٦٣ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (133rd) ١٦٣کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| **GDP** (PPP) | بەراوردی ٢٠١١ |
|  -  | سەرجەم | $100.979 billion  |
|  -  | سەرانە | $9,477  |
| **GDP** (nominal) | بەراوردی ٢٠١١ |
|  -  | سەرجەم | $46.360 Bllion  |
|  -  | سەرانە | $4,351  |
| **Gini** (٢٠٠٠) | ٣٩٫٨ (medium)  |
| **HDI** (٢٠١١) |  0.698 (high) (٩٤th) |
| دراو | Tunisian dinar (`TND`)  |
| ناوچەی کاتی | CET (UTC+١) |
|  -  | ھاوین (DST) | *not observed* (UTC+١) |
| لای لێخوڕین | right |
| پاوانی ئینتەرنێت | .tn ‎ |
| کۆدی تەلەفۆن | ٢١٦ |

توونس
**توونس** وڵاتێکی عەرەبییە لە باکووری کیشوەری ئەفریقا. پایتەختی ئەم وڵاتە شاری توونسە.

## دانیشتووان

لە ساڵی ٢٠٢٠دا ژمارەی دانیشتووانی توونس بەرامبەر لەگەڵ ١١٬٧٠٨٬٣٧٠ کەس بووە، کە ٩٨٪ عەرەب، ١٪ ئەورووپی و جوولەکەن و ١٪ ئەوانەی دیکەن.

## زمان

عەرەبی زمانی فەرمی ئەو وڵاتەیە، کە بە عەرەبی توونسی یان توونسی دەناسرێت، جۆری خۆماڵیی عەرەبییە کە لەلایەن زۆربەی خەڵکی وڵاتەکەوە بەکاردەھێنرێت. ھەروەھا ھەندێکی تریش بە زمانی ئەمازیغی دەدوێن.

## ئایین

ئیسلام ئایینی فەرمی توونسە کە زۆربەی خەڵکی وڵاتەکە پەیڕەوی لێدەکەن.

| ئایینەکان لە توونس |
| --- |
| **ئایینەکان** |  |  | **ڕێژە** |  |
| ئیسلام |    | ٩٨٫٠٪ |
| مەسیحییەت و جوویەتی |    | ٢٫٠٪ |

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئەفریقا
* دەروازەی وڵاتەکان
# ٢٢ی ئەیلوول

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ئەیلوول | >> |
| ی | د | س | چ | پ | ھ | ش |
|  |  | 0١ | 0٢ | 0٣ | 0٤ | 0٥ |
| 0٦ | 0٧ | 0٨ | 0٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ |
| ١٣ | ١٤ | ١٥ | ١٦ | ١٧ | ١٨ | ١٩ |
| ٢٠ | ٢١ | ٢٢ | ٢٣ | ٢٤ | ٢٥ | ٢٦ |
| ٢٧ | ٢٨ | ٢٩ | ٣٠ |  |   |
| **٢٠٢٦** |

**٢٢ی ئەیلوول** ٢٦٥ەم ڕۆژی ساڵە (٢٦٦ەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛  ١٠٠ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

## بەستەری دەرەکی

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# لەوەڕگە

لەوەڕگەی شاخ لە سویسرا
لەوەڕگەی نزمی بەپیت
**لەوەڕگە** (لە لاتینی *pastus*ەوە، کە partcipleی *pascere*یە، "خواردن پێدان") زەوییەکە کە بۆ لەوەڕاندن بەکاردێت.

## جۆرەکانی لەوەڕگە

لەوەڕگەکان بە مانای تەسکتر بریتین لە پارچە زەوییە پەرژینکراوەکانی کێڵگە، کە لەلایەن ئاژەڵە ماڵییەکانەوە دەلەوەڕێنرێن، وەک ئەسپ، مانگا، مەڕ, یان بەراز. ڕوەکی لەوەڕگەی چاودێریکراو، کە پێی دەوترێت ئالیک، بە شێوەیەکی سەرەکی لە گیاکان پێکدێت، لەگەڵ تێکەڵەیەک لە پاقلەمەنییەکان و ڕوەکە دیکە (ڕوەکە گیایییە نا-گیایییەکان). لەوەڕگە بە شێوەیەکی گشتی بە درێژاییی ھاوین دەلەوەڕێنرێت، بەپێچەوانەی مێرگەوە کە نالەوەڕێنرێت یان تەنھا دوای دروێنەکردنی بۆ دروستکردنی پووش بۆ ئالیکی ئاژەڵان بۆ لەوەڕاندن بەکاردێت.

لەوەڕگە بە مانایەکی فراوانتر لەوەڕانگەکان، سیستەمە شوانکارییە ناپەرژینکراوەکانی تر، و ئەو جۆرە زەوییانەش دەگرێتەوە کە لەلایەن ئاژەڵە کێوییەکانەوە بۆ لەوەڕاندن یان گەڵاخۆری بەکاردەھێنرێن.
لەوەڕگەکان بە مانای تەسکتر لە لەوەڕانگەکان جیا دەکرێنەوە بەوەی کە لە ڕێگەی پراکتیزە کشتوکاڵییە چڕترەکانی تۆوکردن، ئاودێری، و بەکارھێنانی پەینەوە بەڕێوەدەبرێن، لەکاتێکدا لەوەڕانگەکان بە شێوەیەکی سەرەکی ڕوەکی ڕەسەنیان تێدا گەشە دەکات و بە پراکتیزە بەرفراوانەکانی وەک سووتاندنی کۆنترۆڵکراو و ڕێکخستنی چڕیی لەوەڕاندن بەڕێوەدەبرێن.

جۆری خاک، کەمترین پلەی گەرمیی ساڵانە، و بارانبارین ھۆکاری گرنگن لە بەڕێوەبردنی لەوەڕگەدا.

زەویی کشتوکاڵیی جیھان بەپێی بەکارھێنان، مێرگ و لەوەڕگەی ھەمیشەیی و زەویی چێنراو
لەوەڕگەی گرد لە پێنسیلڤانیا.
شیپوۆک ناوچەیەکی گیایییە کە مەڕ دەتوانێت بە ئازادی تێیدا بگەڕێت. بەرھەمداریی شیپوۆک بە ژمارەی مەڕ لە ھەر ناوچەیەکدا دەپێورێت. ئەمە، لەنێو شتەکانی تردا، پشت بە بەردی بنەڕەتی دەبەستێت. شیپوۆک ھەروەھا ناوی شارۆچکەیەکە لە کاونتیی ڕۆسکۆمۆن، ئیرلەند، و کاونتیی فێرماناگ، ئیرلەندی باکوور. بەپێچەوانەی بەخێوکردنی کارگەیییەوە، کە لە چڕترین شێوەیدا بە تەواوی ئالیکدان لە ئاخوڕ لەخۆدەگرێت، لەوەڕگەی بەڕێوەبراو یان بەڕێوەنەبراو سەرچاوەی سەرەکیی خۆراکی کاوێژکەرەکانە. لەوەڕاندنی لەوەڕگە باڵادەستە بەسەر بەخێوکردنی ئاژەڵدا لەو شوێنانەی کە زەوییەکە چاندنی دانەوێڵە یان دروێنەکردنی (یان ھەردووکیان) قورس دەکات، وەک لە ناوچە وشکەکان یان شاخاوییەکاندا، کە جۆرەکانی وشتر، بزن، ئاسک، یاک و کاوێژکەرەکانی تر دەژین کە بە باشی لەگەڵ زەوییە سەختترەکاندا گونجاون و زۆر بە دەگمەن لە کارگەدا بەخێو دەکرێن. لە ناوچە شێدارترەکاندا، لەوەڕاندنی لەوەڕگە لە سەرانسەری ناوچەیەکی گەورەی جیھانیدا بۆ بەخێوکردنی ئازاد و ئۆرگانیک بەڕێوەدەبرێت. جۆرە دیاریکراوەکانی لەوەڕگە لەگەڵ خۆراک، پەرەسەندن، و مێتابۆلیزمی ئاژەڵە تایبەتەکاندا دەگونجێن. پەینکردن و چاودێریکردنی زەوییەکە لەلایەن ئەوانەوە لەوانەیە بە درێژاییی نەوەکان ببێتە ھۆی ئەوەی کە لەوەڕگەکە لەگەڵ کاوێژکەرە پرسیارلێکراوەکاندا ببێتە بەشێکی دانەبڕاو لە سیستەمێکی ژینگەیی دیاریکراودا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی مێژوو
# ١٨٢١

|  |  |
| --- | --- |
| ھەزارە: | ھەزارەی ٢ـەم |
| سەدەکان: | سەدەی ١٨ – **سەدەی ١٩** – سەدەی ٢٠ |
| ساڵەکان: | ١٨١٨ ١٨١٩ ١٨٢٠ – **١٨٢١** – ١٨٢٢ ١٨٢٣ ١٨٢٤ |

١٨٢١ لە ڕۆژژمێرەکانی تر| ڕۆژژمێری کوردی | ٢٥٢٠–٢٥٢١ |
| ڕۆژژمێری ئێرانی | ١١٩٩–١٢٠٠ |
| ڕۆژژمێری زایینی | ١٨٢١ *MDCCCXXI* |
| ڕۆژژمێری ئەتیوبیایی | ١٨١٣–١٨١٤ |
| ڕۆژژمێری ئەرمەنی | ١٢٧٠ ԹՎ ՌՄՀ |
| ڕۆژژمێری کۆچی | ١٢٣٦–١٢٣٧ |
| ڕۆژژمێری ئیگبۆ | ٨٢١–٨٢٢ |
| ڕۆژژمێری ئاشووری | ٦٥٧١ |
| ڕۆژژمێری بەربەری | ٢٧٧١ |
| ڕۆژژمێری بەنگالی | ١٢٢٨ |
| ڕۆژژمێری بەھایی | −٢٣ – −٢٢ |
| ڕۆژژمێری بودایی | ٢٣٦٥ |
| ڕۆژژمێری بیزەنتی | ٧٣٢٩–٧٣٣٠ |
| ڕۆژژمێری شیوش | *نەزانراو* |
| ڕۆژژمێری چینی | 庚辰年 (ئاسن ئەژدیھا) ٤٥١٧ یان ٤٤٥٧     *— تا —* 辛巳年 (ئاسن مار) ٤٥١٨ یان ٤٤٥٨ |
| ڕۆژژمێری ھەتاویی تایلەندی | ٢٣٦٤ |
| ڕۆژژمێری دیسکۆردی | ٢٩٨٧ |
| ڕۆژژمێری ژاپۆنی | Bunsei ٤ (文政４年) |
| ڕۆژژمێری جولیانی | زایینی کەم ١٢ ڕۆژ |
| ڕۆژژمێری بێرمەیی | ١١٨٣ |
| ڕۆژژمێری عیبری | ٥٥٨١–٥٥٨٢ |
| ڕۆژژمێری قبتی | ١٥٣٧–١٥٣٨ |
| ڕۆژژمێری کۆری | ٤١٥٤ |
| ڕۆژژمێری مینگوو | ٩١ پێش ڕۆژژمێری کۆماری چین 民前٩١年 |
| ڕۆژژمێری ھۆڵۆسن | ١١٨٢١ |
| ڕۆژژمێرە ھیندووەکان |  |
|  - *ڤیکرام سامڤات* | ١٨٧٧–١٨٧٨ |
|  - *شاکا سامڤات* | ١٧٤٣–١٧٤٤ |
|  - *کاڵی یوگا* | ٤٩٢٢–٤٩٢٣ |
| لە دروستبوونی ڕۆما | ٢٥٧٤ |
| ساڵی فەرمانڕەواییی بەریتانیا | ١ جۆرجی\_چوارەم – ٢ جۆرجی\_چوارەم |
| ئەم سندووقە: * بینین
* وتووێژ
* دەستکاری
 |

ساڵی **١٨٢١** لە ڕۆژژمێری زایینیدا.

## ڕووداوەکان

## لەدایکبوونەکان

## مردنەکان

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات