# ئانتۆن چێخۆڤ

| ئانتۆن چێخۆڤ |
| --- |
| بە ڕووسی: Антон Павлович Чехов |
|  |
| لەدایکبوون | ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٨٦٠ Taganrog، ڕووسیا |
| مردن | ١٥ی تەممووزی ١٩٠٤(١٩٠٤-٠٧-١٥) (٤٤ ساڵ ژیاوە) Badenweiler، ئەڵمانیا |
| ناوی کاتی لەدایکبوون | Антонъ Павловичъ Чеховъ |
| Patronym or matronym | Павлович |
| ناوی خوازراو | Брат моего брата، Человек без селизёнки، Антоша Чехонте |
| ھۆی مەرگ | دەردەباریکە |
| شوێنی ناشتن | گۆڕستانی نۆڤۆدیڤیچی |
| باوک | Pavel Chekhov |
| دایک | Evgenia Chekhova |
| خوشک و برا | Maria Chekhova، Alexander Chekhov، Nikolai Chekhov، Mikhail Chekhov |
| ھاوسەر | Olga Knipper |
| هاوژین (بێ هاوسەرگیری) | Dunya Efros |
| زمانەکانی ئاخاوتن | زمانی ڕووسی |
| زمانی نووسین | زمانی ڕووسی |
| بواری کار | پەخشان، نووسینی داھێنەرانە و پیشەیی، دراما، پزیشکی |
| پەروەردە | Medical faculty of Moscow University، Chekhov Gymnasium، I.M. Sechenov First Moscow State Medical University، MSU Faculty |
| دانیشتووی | Melikhovo |
| باری تەندرووستی | دەردەباریکە |
| Last words | cela fait longtemps que je n’ai plus bu du champagne… |
| Contributed to creative work | Lord, Forgive Us, Sinners |
| List of works | Anton Chekhov bibliography |
| بزووتنەوەی ڕۆشنبیری | ڕیالیزمی ئەدەبی |
| چەشن | ڕیالیزمی ئەدەبی، short novel |
| خەڵاتەکان | Order of Saint Stanislaus, 3rd class، Pushkin Prize، Medal for works on the first general census، Honorary Citizen of the Russian Empire |
| پاڵێوراوە بۆ | Drama Desk Award for Outstanding Revival of a Play |
| لێکۆڵینەوە لەلایەن | Chekhov studies |
| وێنا کرا | Anton Chekhov |
| دۆخی مافەکانی لەبەرگرتنەوە | مافەکانی لەبەرگرتنەوە بەسەرچوون |
| Documentation files at | SAPA Foundation, Swiss Archive of the Performing Arts |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ئانتۆن چیخۆڤ** (بە ڕووسی: Анто́н Па́влович Че́хов) لە (٢٩ کانوونی دووەمی ١٨٦٠ بۆ ١٥ی تەممووزی ١٩٠٤) کورتەچیرۆکنووس و شانۆنووسێکی ڕووس بووە و بە یەکێک لە ھەرە نووسەرە بەناوبانگەکان دادەنرێت لە بواری نوسینی کورتەچیرۆکدا.

## ژیانی سەرەتای

ئانتۆن چیخۆڤ لە *تاگانڕۆگ* (Taganrog) لە دایکبووە کە شارێکە لە ڕووسیا. باوکی پاڤیڵ، خاوەنی فرۆشگای سەوزە و میوە بووە. دایکی یەڤگەنیا، ھەندێک جار چیرۆکی مناڵی خۆی بۆ ئانتۆن چیخۆف گێڕاوەتەوە.

لە ساڵێ ١٨٧٦، باوکی چیخۆڤ مایەپووچ بووە. لەوەو دواتر خێزانی چیخۆڤ زۆر ھەژارکەوتن، چیخۆڤ ئەبوایە پارەی خوێندنەکەی خۆی بدایە، ئەم پارەیەی لە ڕێگەی وانەوتنەوەی تایبەتی و ڕاوکردنی باڵندە و فرۆشتنی لەگەڵ نوسینی کورتە چیرۆک بۆ ڕۆژنامەکان پەیدا کردووە، وە ھەرکاتێکیش پارەی زیاتری دەست بکەوتایە بۆ خێزانەکەی دەناردەوە، لە قۆناغی خوێندنی قوتابخەنەدا، کۆمەلێک چیرۆکی زۆری نوسەرە بەناوبانگەکانی خوێندوەتەوە، لەو نوسەرانە میگێل دی سێرڤانتێس و ئارسەر شۆپنھاوەر .

لە ساڵی ١٨٧٦، چیخۆڤ پەیوەندی کردووە بە کۆلێژی پزیشکی لە زانکۆی مۆسکۆ.

## پیشەی نووسین

لە کاتێکدا کە لەزانکۆی مۆسکۆ بووە، چیخۆڤ کۆمەڵە کورتە چیرۆکێکی زۆری نوسیوە بۆ ئەوەی بتوانێت لەو ڕێگەیەوە پارەی خوێندنەکەی پەیدا بکات و بەشێکیشی بنێرێتەوە بۆ خێزانەکەی.لە ساڵی ١٨٨٦، یەکێک لەھەرە ڕۆژنامە بەناوبانگەکانی ڕووسیا، نیو تایمس (New Times) داوای لێکرد چیرۆک لە ڕۆژنامەکەیاندا بڵاو بکاتەوە. پاشتر بەزووی چیرۆکەکانی ناوبانگیان پەیدا کرد، خەڵاتی پوشکینی وەرگرت بۆ نوسینی کۆمەڵە چیرۆکێک بە ناوی *لە زەردەپەڕ* (At Dusk).

لە ساڵی ١٨٨٧، چیخۆڤ شانۆییەکی نووسی بەناوی *ئیڤانۆڤ*(Ivanov) ،چیخۆڤ شانۆییەکەی بە دڵ نەبوو بەڵام ڕەخنەگرەکان بەدڵیان بوو.

لە ساڵی ١٨٩٠ چیخۆڤ ڕۆشت بۆ دورگەی سەخالین بۆ یەکێک لە گرتووخانەکان. قسەی لەگەڵ زۆرێک لە بەندکراوەکان کردوو بۆی دەرکەوت کە زۆر بە خراپی و تووندی مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت. بەندکراوەکان زۆر جار لێیان دەدرێت. ھەروەھا لەو گرتووخانەیە منداڵیشی لێبووە. زۆر بەمە توڕە بوو کتێبێکی دەربارەی دورگەی سەخالین (The Island Of Sakhalin ) بە ناوی *کوشتنەکە* (The Murder) نووسی.

لە ساڵی ١٨٩٢، خانویەک و کۆمەڵێک پارجە زەوی کڕی لە نزیک مۆسکۆ بەناوی مێلیخۆڤۆ(Melikhovo). لەکاتێکدا لەوێ دەژیا دەستی یارمەتی بۆ دانیشتووی ئەو نزیکانە درێژ دەکردوو بە کڕینی خواردن و جلوبەرگ بۆیان، ھەروەھا چارەسەرکردن و دەرمان پێدان بە نەخۆشەکان.

ھەر لە مێلیخۆڤۆ شانۆی نەورەسەکە (The Seagull)ی نووسی، بە ماوەیەکی کەم دوای ئەمە شانۆی *خاڵە ڤانیا*(Uncle Vanya)ی نووسی ،دواتر دوو شانۆی گەورەی تری نوسی بە ناوەکانی *سێ خوشک*(Three Sisters) و *باخی گێلاسەکە* (The Cherry Orchard) ، ئەم چوار شانۆیە تا ئەمڕۆکەش شانۆی لەسەر دەکەرێت.

## ژنھێنان و نەخۆشی و مردن

لە ساڵی ١٨٩٧ تووشی نەخۆشی سیل دەبێت، پزیشکەکان پێی ڕادەگەیەنن کە دەبێت شێوازی ژیانی بگۆڕێت، بۆیە دەگوازێتەوە بۆ ناوچی یەڵتا و لەوێ ڤێلایەک دەکڕێت پاشان لەوێ ژیانی ھاوسەری لەگەڵ ژنێک دروست دەکات بە ناوی ئۆلگا نایپەر، لە یەڵتا ھەندێک چیرۆکە ھەرە بەناوبانگەکانی نووسی یەکێک لەوانە بەناوی *خانم لەگەڵ سەگەکەدا* (The Lady With The Dog).

لە ساڵی ١٩٠٤ زۆر نەخۆش دەکەوێت و ھەر لە ھەمان ساڵیشدا کۆچی دوای دەکات لە ئەڵمانیا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی شانۆ
* دەروازەی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی
* دەروازەی وێژە
* دەروازەی ڕووسیا