# تایوان

| کۆماری چین中華民國 *Zhōnghuá Mínguó* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **سروود:** "سروودی نیشتیمانی کۆماری چین" 《中華民國國歌》
 "سروودی نیشتیمانی ئاڵا" 《中華民國國旗歌》 |
| نەخشەیەک کە شوێنی کۆماری چین لە ڕۆژهەڵاتی ئاسیا و جیھاندا نیشان دەدات. depicting the Free area of the Republic of China |
| **پایتەخت** | تایپێ ﻿ / ﻿ |
| گەورەترین شار | تایپێی نوێ |
| زمانە فەرمییەکان | ماندەری |
| زمانە ناوچەییەکان | تایوانی ھاکا زمانی فارمۆسان |
| شێوە نووسینی فەرمی | چینی |
| **گرووپە ڕەگەزییەکان**  | ٪٩٨ ھان
* ٪٧٠ ھۆکلۆ
* ٪١٤ ھاکا
* 14% خاوەن خاکەکان

2% تایوانیە ڕەسەنەکان |
| ناوی هاووڵاتی | تایوانی یان چینی یان ھەردوکیان
  |
| دەوڵەت | نیمچە سەرۆکایەتی یەکگرتوو کۆمار |
|  -  | سەرۆکی حکومەتی چین | Ma Ying-jeou (KMT) |
|  -  | جێگری سەرۆک | Wu Den-yih (KMT) |
|  -  | سەرۆک وەزیران | Jiang Yi-huah (KMT) |
|  -  | سەرۆکی یوانی یاسادانان | Wang Jin-pyng (KMT) |
|  -  | سەرۆکی یوانی دادوەری. | Rai Hau-min |
| یاسادانەر | Legislative Yuan |
| دامەزراندن | Xinhai Revolution  |
|  -  | ڕاپەڕینی وشجوانگ | ١٠ تشرینی یەکەم ١٩١١  |
|  -  | کۆماری دامەزراو | ١ کانوونی دووەم ١٩١٢  |
|  -  | دەستوور | ٢٥ کانوونی یەکەم ١٩٤٧  |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ٣٦,١٩٣ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٣٦ـەم) ١٣٬٩٧٤ مایلی چوارگۆشە  |
|  -  | ئاو (%) | ١٠٫٣٤ |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی ٢٠١٢ | 23,261,747 (٥٠یەم) |
|  -  | چڕی | ٦٤٢ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (حەڤدەیەم) ١٬٦٦٤کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| **GDP** (PPP) | بەراوردی ٢٠١١ |
|  -  | سەرجەم | $876.035 billion (نۆزدەیەم) |
|  -  | سەرانە | $37,719 (نۆزدەیەم) |
| **GDP** (nominal) | بەراوردی ٢٠١١ |
|  -  | سەرجەم | $466.832 billion (٢٦ـەم) |
|  -  | سەرانە | $20,100 (٣٩یەم) |
| **Gini** (٢٠١٠) | 34.2 (medium)  |
| **HDI** (٢٠١٠) |  0.868\* (Very high)  |
| دراو | دۆلاری تایوانی نوێ (NT$) (`TWD`)  |
| ناوچەی کاتی | CST (UTC+8) |
|  -  | ھاوین (DST) | not observed (UTC+8) |
| شێوازەکانی ڕێکەوتنووسین | yyyy-mm-dd yyyy年m月d日 (CE; CE+2697) *or* 民國yy年m月d日 |
| لای لێخوڕین | ڕاست |
| پاوانی ئینتەرنێت | .tw, .台灣, .台湾 |
| کۆدی تەلەفۆن | +٨٨٦ |

  ئەم وتارە سەبارەت بە **کۆماری چین** نووسراوە. بۆ بینینی وتارە هاوشێوەکان بڕوانە **چین (ڕوونکردنەوە)**.
**تایوان**، بە فەرمی **کۆماری چین** حکوومەتێکە لە کیشوەری ئاسیا کە تەنیا ٢٣ دەوڵەت (لە ساڵی ٢٠١١) وەک وڵاتێکی سەربەخۆ مامەڵەی لەگەڵدا دەکەن. پایتەختەکەی شاری تایپێیە.

لەگەڵ دامەزراندنی لە ساڵی ١٩١٢، کۆماری چین زۆربەی ناوچەکانی چین و مەنگۆلیای کۆنترۆڵکرد. لەگەڵ کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانی دووەم و تەسلیمبوونی ژاپۆن، چین کومەڵێک دوورگەی تایوان و پێسکادۆری خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە. لەگەڵ شکستی پارتی نەتەوەیی چینی ناسراو بە کومیتانگ لە شەڕی ناوخۆ لە دژی ھێزەکانی حیزبی کۆمۆنیستی چین، حکومەتی شکستخواردوو ڕووی لە تایوان کرد، لەوێ شاری تایپەی وەک پایتەختی کاتی وڵاتەکە دامەزراند، لەکاتێکدا ئەندامانی
حیزبی کۆمۆنیستی چین کۆماری گەلی چین دامەزراند، کە ئێستا شوێنیە جوگرافییەکەی لەوێ ناسراوە.لە کاتێکدا دوورگەکانی تایوان و پێسکادۆرەکان و هاوپێچەکانیان، دوورگەکانی کینمەن و ماتسۆ و ھەندێک دوورگەی بچووکی دیکە بوونە درێژکراوەی کۆماری چین، هەرچەندە لەلایەن زۆرێک لە وڵاتانی ڕۆژئاوایی و ئەمریکاوە دانپێندرەو بوو کە میراتگری شەرعیی کۆماری چین بوو لەگەڵ سەرەتای شەڕی سارد.

## مێژوو

تایوان لە کۆتایی سەدەی **پلاستستۆن** پەیوەست بووە بە وشکانیەکانی ئاسیا تا نزیکەی ١٠ھەزار ساڵ لەمەوبەر کە ئاستی دەریاکانی ڕۆژهەڵات بەرزبووەوە. لە دوورگەکەدا پاشماوەی پارچە پارچەی مرۆڤ کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٢٠ بۆ ٣٠ھەزار ساڵ لەمەوبەر، هەروەها شوێنەوارەکانی دواتر لە کولتوورێکی سەردەمی بەردی کۆن دۆزراونەتەوە. ئەم کەسانە هاوشێوەی نێگریتۆکانی فلیپین یاخود ئاوارەکانی فلیپین دەناسرێن.

## تێبینییەکان

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی چین
* دەروازەی تایوان
* دەروازەی ڕۆژھەڵاتی ناوین
* دەروازەی وڵاتەکان