Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# بوومەلەرزە لە ڤێنیزوێلا، ٢٠٢٦

| بوومەلەرزە لە ڤێنیزوێلا، ٢٠٢٦ |
| --- |
|  |
| وڵات | ڤێنیزوێلا |
| دابەشکاریی کارگێڕی | Yaracuy |
| جێ | Yaracuy، Montalbán |
| پۆتانی شوێن | ١٠°٣٠′٠″N ٦٨°٢٤′٠″W |
| کاتی ڕوودان | ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |
| ڕێکەوتی دەستپێکردن | ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |
| ڕێکەوتی کۆتاییھاتن | ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |
| Modified Mercalli intensity scale | Mercalli scale VIII |
| Fault | Morón Fault System |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦، دوو بوومەلەرزەی گەورەی لادانی-لێدان (strike-slip) کاریگەرییان لەسەر باکووری ڕۆژاوا و ناوەڕاستی ڤێنیزوێلا ھەبوو. چەقی ھەردوو بوومەلەرزەکە لە سان فێلیپی، یاراکوی بوو. یەکەم بوومەلەرزە، کە گوڕەکەی Mw7.2 بوو، لە کاتژمێر ١٨:٠٤ بە کاتی ڤی ئی تی (VET) ڕوویدا؛ وەک پێشەلەرزە پۆلێن کرا، و ٣٩ چرکە دواتر بوومەلەرزەیەکی سەرەکی بە گوڕی Mw 7.5 بەدوایدا ھات. ھەردوو بوومەلەرزەکە زیانی بەربڵاویان لە سەرانسەری وڵاتەکەدا دروست کرد، بەتایبەتی لە لا گوایرا و کاراکاسی پایتەخت. زیاتر لە ١٬٧٠٠ کەس گیانیان لەدەستدا، زیاتر لە ٥٬٠٠٠ کەسی تر بریندار بوون و زیاتر لە ٤٦٬٦٠٠ کەسیش وەک بێسەروشوێن ڕاپۆرت کراون.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی دەیەی ٢٠٢٠
# ٢٥ی حوزەیران

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | حوزەیران | >> |
| ی | د | س | چ | پ | ھ | ش |
|  | 0١ | 0٢ | 0٣ | 0٤ | 0٥ | 0٦ |
| 0٧ | 0٨ | 0٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ١٣ |
| ١٤ | ١٥ | ١٦ | ١٧ | ١٨ | ١٩ | ٢٠ |
| ٢١ | ٢٢ | ٢٣ | ٢٤ | ٢٥ | ٢٦ | ٢٧ |
| ٢٨ | ٢٩ | ٣٠ |  |   |
| **٢٠٢٦** |

**٢٥ی حوزەیران** ١٧٦ەم ڕۆژی ساڵە (١٧٧ەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛  ١٨٩ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان

١٩٩٢ - جەیمز ستیرلینگ، تەلارسازی ناوداری بریتانی و ھەڵگری خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر.
٢٠٠٩ - مایکڵ جاکسۆن ، گۆرانیبێژی ئەمەریکی و ئایکۆنی پۆپ .

## بۆنەکان

## بەستەری دەرەکی

---

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# ٢٢ی حوزەیران

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | حوزەیران | >> |
| ی | د | س | چ | پ | ھ | ش |
|  | 0١ | 0٢ | 0٣ | 0٤ | 0٥ | 0٦ |
| 0٧ | 0٨ | 0٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ١٣ |
| ١٤ | ١٥ | ١٦ | ١٧ | ١٨ | ١٩ | ٢٠ |
| ٢١ | ٢٢ | ٢٣ | ٢٤ | ٢٥ | ٢٦ | ٢٧ |
| ٢٨ | ٢٩ | ٣٠ |  |   |
| **٢٠٢٦** |

**٢٢ی حوزەیران** ١٧٣یەم ڕۆژی ساڵە (١٧٤ەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛  ١٩٢ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

## ڕووداوەکان

* ١٩٤١:ئۆپراسیۆنی باربارۆسا دەستی پێکرد کە ئەڵمانیای نازی رووسیا ی داگیرکرد.
* ١٩٤٢:ئێروین رۆمێڵ پلەی بەرز کرایەوە بۆ پلەی فەرماندەی مەیدانی دوای شەڕی توبریک.

## لەدایکبوونەکان

* ١٩٧٢ - زەینەدین زێدان، یاریزانی تۆپی پێی بەناوبانگی جیھانی و فەڕەنسی.

## مردنەکان

## بۆنەکان

---

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# کیەر ستارمەر

| کیەر ستارمەر |
| --- |
|  |
| Keir Starmer  |
| لەدایکبوون | Keir Rodney Starmer  ٢ی ئەیلوولی ١٩٦٢  (تەمەن ٦٣ ساڵ) Southwark  |
| پەروەردە | Bachelor of Laws  |
| زانکۆ | * University of Leeds
* St Edmund Hall
* Reigate Grammar School
 |
| پیشە | Barrister، سیاسەتوان، دادوەر  |
| شوێنکار | * Crown Prosecution Service (٢٠٠٨–)
* Doughty Street Chambers
 |
| حیزب | پارتی کرێکاران  |
| ھاوسەر | Victoria Starmer  |
| باوان | * Rodney Starmer
* Josephine Anne Baker
 |
| خەڵاتەکان | * Knight Commander of the Order of the Bath (٢٠١٣، ٢٠١٤)
* King's Counsel (٢٠٠٢)
* تایم ١٠٠ (٢٠٢٥)
 |
| وێبگە |   |
| واژوو |
|  |
| پلە | member of the 57th Parliament of the United Kingdom (٢٠١٧–٢٠١٩)، member of the 56th Parliament of the United Kingdom (٢٠١٥–٢٠١٧)، member of the 58th Parliament of the United Kingdom (٢٠١٩–٢٠٢٤)، Leader of the Opposition (٢٠٢٠–٢٠٢٤)، Leader of the Labour Party (٢٠٢٠–)، Shadow Secretary of State for Exiting the European Union (٢٠١٦–٢٠٢٠)، Shadow Minister for Immigration (٢٠١٥–٢٠١٦)، member of the 59th Parliament of the United Kingdom (٢٠٢٤–)، سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتوو (٢٠٢٤–)، Member of the Privy Council of the United Kingdom (٢٠١٧–)، Director of Public Prosecutions (٢٠٠٨–٢٠١٣)، First Lord of the Treasury (٢٠٢٤–)، Minister for the Union (٢٠٢٤–)، Minister for the Civil Service  |

**سێر کیەر ڕۆدنی ستارمەر**، پارێزەر و سیاسەتمەدارێکی بەریتانییە و لە ٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتوویە. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٥ەوە ئەندامی پەرلەمانی بەریتانیایییە. لە ٥ی تەممووزی ٢٠٢٤، ستارمەر سەرکردایەتی پارتی کرێکارانی کرد بۆ سەرکەوتنێکی گەورە لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵی ٢٠٢٤ و کۆتایی بە چواردە ساڵ دەسەڵاتی پارێزەران ھێنا. ئەم سەرکەوتنە گەورەیە ھاوشێوەی ئەو سەرکەوتنە بوو کە تۆنی بلێر لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵی ١٩٩٧ دا بەدەستیھێنا. لە دوای سووناک پۆستی سەرۆک وەزیرانی گرتەوە.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی شانشینی یەکگرتوو
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی سۆشیالیزم
* دەروازەی لەندەن
* دەروازەی مێژوو
# سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتوو

| سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتوو |
| --- |
| لقی | سەرۆک وەزیران، Great Officer of State |
| بەشێکە لە | Cabinet of the United Kingdom، حکوومەتی شانشینی یەکگرتوو |
| دامەزران | ٤ی نیسانی ١٧٢١ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Prime Minister of the United Kingdom |
| کورتەناو | PM |
| پێشگرێکی شەرەفمەندانە | The Right Honourable |
| شوێنی نیشتەجێبوون | 10 Downing Street |
| Appointed by | monarch of the United Kingdom |
| Vehicle normally used | Prime Ministerial Car |
| خاوەن پۆست | کیەر ستارمەر |
| وڵات | شانشینی یەکگرتوو |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | شانشینی یەکگرتوو |
| Substitute/deputy/replacement of office/officeholder | Deputy Prime Minister of the United Kingdom |
| وێبگە |  |
| بەستەری وەسفکراو |   |
| فۆڕمی ناونیشانی نێر | Premier ministre du Royaume-Uni، رئيس وزراء المملكة المتحدة، Premierminister vum Vereenegte Kinnekräich |
| پێڕست | list of prime ministers of the United Kingdom |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتوو ياخود سەرۆک وەزیرانی شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندی باکوور (بە ئینگلیزی: Prime Minister of the United Kingdom) سەرۆکی حکوومەتی شانشینی بەریتانیا، لەلایەن شاژنی بەریتانیاوە ڕادەسپێردرێت بۆ پێکھێنانی حکوومەت و دەستنیشانکردنی وەزیرەکان. سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا و وەزیرەکان لەژێر سیاسەت و یاسای تایبەتی وڵاتەکە کاردەکەن، لێپرسینەوە لە کارو چالاکییەکانیان دەکرێت لە کاتی ئەرکەکانیان.سەرۆک وەزیرانی ئێستا کەیر ستارمەرە .

## سەرچاوەکان

* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی شانشینی یەکگرتوو
# ٢١ی حوزەیران

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | حوزەیران | >> |
| ی | د | س | چ | پ | ھ | ش |
|  | 0١ | 0٢ | 0٣ | 0٤ | 0٥ | 0٦ |
| 0٧ | 0٨ | 0٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ١٣ |
| ١٤ | ١٥ | ١٦ | ١٧ | ١٨ | ١٩ | ٢٠ |
| ٢١ | ٢٢ | ٢٣ | ٢٤ | ٢٥ | ٢٦ | ٢٧ |
| ٢٨ | ٢٩ | ٣٠ |  |   |
| **٢٠٢٦** |

**٢١ی حوزەیران** ١٧٢ەم ڕۆژی ساڵە (١٧٣یەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛  ١٩٣ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

## ڕووداوەکان

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

## بەستەری دەرەکی

---

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# بێلگراد

| بێلگراد |
| --- |
| شار |
| Београд
 Beograd |
| وێنەی شاری بێلگراد |
| ئاڵادروشمی خانەدانی |
| وڵات |  سڕبیا |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠٠٩) |
|  • سەرجەم | ١٢١٣٠٠٠ |
| وێبگە | www.beograd.rs |

**بێلگراد** پایتەختی وڵاتی سربیایە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٩ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارە ١,٢١٣,٠٠٠ کەس بووە.

## سەرچاوەکان

ویکیپیدیای ئینگلیسی

* دەروازەی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
* دەروازەی جوگرافیا
# بانکۆک

| بانکۆک
กรุงเทพมหานคร |
| --- |
| شار |
| Bangkok |
| ئاڵادروشمی خانەدانی |
| وڵات |  تایلەند |
| ڕووبەر |
|  • شاری | ١٫٥٦٨٫٧٣٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٠٫٦٠٥ میلی چوارگۆشە) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٠) |
|  • شار | ٩١٠٠٠٠٠ |
| وێبگە |  |

**بانکۆک** (بە ئینگلیزی:Bangkok) گەورەترین شار و پایتەختی وڵاتی تایلەندە. ناوی ئەم شارە بە مانای (شاری فریشتەکان) دێت. لە ساڵی ١٧٨٢ بووە پایتەختی ئەم وڵاتە.

* بانکۆک - Bangkok
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## بابەتی پەیوەندیدار

پایتەختی دەوڵەتانی جیھان

‏

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی جوگرافیا
* ھێمای دەروازەدەروازەی شارەکان
* دەروازەی تایلەند
# برووس لی

| برووس لی  |
| --- |
| 李小龍 |
| لی لە ١٩٧١ |
| لەدایکبوون | لی جون-فان 李振藩  (١٩٤٠-١١-٢٧) ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٤٠ سان فرانسیسکۆ، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان |
| مەرگ | ٢٠ی تەممووزی ١٩٧٣(١٩٧٣-٠٧-٢٠) (٣٢ ساڵ ژیاوە) کۆولوون تۆنگ، هۆنگ کۆنگ |
| ھۆکاری مەرگ | Cerebral edema |
| شوێنی حەوانەوە | گۆڕستانی لەیک ڤیو، سیاتڵ، واشینگتن، ویلایەتە یەکگرتووەکان |
| ناوەکانی تر | برووس لی سیو-لونگ، لی یوێن-چام، لی یوێن-کام |
| شارۆمەندێتی | ویلایەتە یەکگرتووەکان هۆنگ کۆنگ |
| خوێندنگە | زانکۆی واشینگتن |
| پیشە | * هونەری جەنگی داڕێژە:یاریزان
* دەرهێنەر
* سیناریۆنووس
* بەرهەمهێنەر
 |
| چالاکبوون | ١٩٤١–١٩٧٣ |
| ھاوسەر | لیندا ئێمێری (ھاوسەرگیری ١٩٦٤) |
| مناڵ(ەکان) | براندۆن لی (کوڕ)، شانن لی (کچ) |
| باوان | * لی هۆی-چوێن (باوک)
* گرەیس هۆ (دایک)
 |
| خێزان | پیتەر لی (برا) ڕۆبێرت لی (برا) |
|

|  |
| --- |
|  |
| برووس لی |
| چینیی سادەکراو |  李小龙  |
| چینیی تەقلیدی |  李小龍  |
|

| نووسراوەکان |
| --- |
| Mandarin |
| هانیو پینین | Lǐ Xiǎolóng |
| Cantonese |
| Jyutping | Lei5 Siu2 Lung4 |

 |
| لی جون-فان |
| چینی |  李振藩  |
|

| نووسراوەکان |
| --- |
| Mandarin |
| هانیو پینین | Lǐ Zhènfān |
| Cantonese |
| Jyutping | Lei5 Zan3 Faan4 |

 |

 |
| وێبگە | Bruce Lee Foundation |
| واژوو |
|  |

**لی جون-فان** (بە چینی: 李振藩�؛ ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٤٠ – ٢٠ی تەممووزی ١٩٧٣)، ناسراو بە **برووس لی** (بە چینی: 李小龍)، یاریزانی هونەری جەنگی، ئەکتەر، دەرهێنەر، مامۆستا و فەیلەسووفی هونەرە جەنگییەکانی چینی-ئەمریکی بوو. لی لەلایەن بێژەرەکان، ڕەخنەگران، میدیا، و یاریزانی هونەری جەنگییەکانی تر بە دیارترین یاریزانی هونەری جەنگیی مێژوو و ئامرازی کلتووریی سەدەی بیستەم دادەنرێت، کە بۆشایی نێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوای پڕکردۆتەوە. دیارە بە گۆڕینی پیشاندانی ئاسیاییەکان لە فیلمە ئەمریکییەکاندا.

## سەرەتای ژیان

جان فان) ناوی بروس لییە بە زمانی چینی لە کاتژمێری ئەژدیها لە دایکبووە (٦بۆ٨) بەیانی چینییەکان بەو کاتە دەڵێن کاتژمێری ئەژدیها،لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١۹٤٠ لە نەخۆشخانەی چینی لە گەڕەکی چینی سانفرانسیسیکۆ لە دایکبوو.باوکی بروس لی گەڕاوە بۆ هۆنگ کۆنگ کاتێ تەمەنی بروس 3 مانگان بوو، برووس جەوازێکی (پاسپۆرت) ئەمریکی هەبوو دوای سوودی لێبینی پاش ئەوەی لەگەڵ مافیایەکی چین تووشی کێشە هات.

## ئەمانەش ببینە

* ئیپ مان

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای ئینگلیزی

* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
* دەروازەی کالیفۆڕنیا
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی ھۆڵیوود
* دەروازەی ئەنیمێ و مانگا
* دەروازەی چین
* دەروازەی فیلم
* دەروازەی فەلسەفە
* دەروازەی ھونەرەکان
# دوئێل

**دوئێل** (بە فەڕەنسی: *duel*) کێبڕکێیەکە لە نێوان دوو کەسدا بۆ تۆڵەسەندنەوە بەرانبەر بوختانێک و پاراستنی شەرەف بەپێی یاسا و ڕێسایەکی تایبەت کە ھەردووک لایەن لەسەری داکۆک بن و تیایدا تەنھا یەک کەس واتا ئەوەی پیرۆزی مەیدان بێت زیندوو دەمێنێت. دوئێل ڕەسمێکی کۆنی ئەورووپییە ھەرچەن لە مێژووی وڵاتانی تریشدا وێنەی بەدی کراوە. ئێستا ئەم ڕەسمە لە زۆربەی وڵاتانی جیھاندا لە بواری یاساییەوە قەدەغەیە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «دوئل»، ویکیپیدیای فارسی. سەردان لە ٢٧ی ئابی ٢٠١٦.

* دەروازەی شەڕ
# کراڤ ماگا

| کراڤ ماگا |
| --- |
|  |
| لقی | وەرزشی شەڕکردن، self-defense، ھونەری جەنگی |
| ناو بە زمانی فەرمی | קרב מגע |
| وڵات | ئیسرائیل |
| ئافرێنەر | Imi Lichtenfeld |
| وڵاتی بنەڕەت | چێکۆسلۆڤاکیا، ئیسرائیل |
| جێبەجێکار | Imi Lichtenfeld، Yaron Lichtenstein |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

کراڤ ماگا سیستەمێکی بەرگریکردنە لە خۆ کە لە ئیسرائیل پەرەی پێدراوە. تیشک دەخاتە سەر تەکنیکە پراکتیکییەکان کە کەسێک دەتوانێت لە دۆخە ڕاستەقینەکانی ژیاندا بەکاربھێنێت بۆ پاراستنی خۆی بە خێرایی و کاریگەر. کراڤ ماگا جووڵەکانی ھونەری جەنگی و شێوازی شەڕکردن تێکەڵ دەکات بەڵام بە شێوەیەک دروست کراوە کە فێربوون و بەکارھێنانی ئاسان بێت، گرنگی بە تەمەن و توانای جەستەی نادات.

خولی کراڤ ماگا لە قوتابخانەی فڕۆکەبازانی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٥٥
## مێژوو

کراڤ ماگا لە ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠ لەلایەن ئیمی لیشتێنفیڵد، ھونەرمەندێکی جەنگی ھەنگاری-ئیسڕائیلی دروست کراوە. ئەو پەرەی پێداوە بۆ ئەوەی یارمەتیدەر بێت بۆ پاراستنی کۆمەڵگای جولەکەکان لە ھێرشە توندوتیژەکانی سەر شەقامەکان لەلایەن گرووپە فاشیستەکان لە ئەورووپا. دوای ئەوەی ئیمی ڕووی لە ئیسرائیل کرد، بەردەوام بوو لە باشترکردنی کراڤ ماگا، و گونجاندنی بۆ مەشقی سەربازی. سیستەمەکەی بوو بە شێوازی فەرمی بەرگری لە خۆ، لە ناو ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل (IDF). بە تێپەڕبوونی کات، کراڤ ماگا لە جیھاندا بڵاوبووەوە و ئێستا لە زۆرێک لە وڵاتان فێری خەڵکی مەدەنی و پۆلیس و ھێزە سەربازییەکان دەکرێت.

## تەکنیک و ڕاھێنان

کراڤ ماگا تەکنیکە سادە و کاریگەرەکان بەکاردەھێنێت وەک چەقۆ، لێدان، ھەڵھاتن لە گرتن و بەرگریکردن لە چەکی وەک چەقۆ یان دەمانچە. گرنگی بە کۆتایی ھێنانی شەڕەکان بە خێرایی و بە سەلامەتی دەدات. ڕاھێنان بریتییە لە فێربوونی چۆنێتی ئارامگرتن لەژێر فشار و باشترکردنی لەشجوانی و کاردانەوەی خێرا بەرامبەر ھەڕەشەکان. بە پێچەوانەی ھونەرە جەنگییە تەقلیدییەکان، کراڤ ماگا سەرنجی لەسەر کێبڕکێ یان یاساکان نییە بەڵکو گرنگی بە خۆپاراستنی پراکتیکی دەدات.

## کراڤ ماگا بۆ ژنان

کراڤ ماگا لای ژنان بەناوبانگە چونکە بە شێوەیەک دروست کراوە کە کاریگەر بێت بەبێ گوێدانە قەبارە و ھێز. سیستەمەکە ژنان فێری ئەوە دەکات کە چۆن بەرگری لە خۆیان بکەن لە بەرامبەر ھێرشە باوەکان کە دەکرێنە سەر ژنان. زۆرێک لە قوتابخانەکانی کراڤ ماگا پۆلی تایبەت بۆ ژنان پێشکەش دەکەن کە گرنگی بە دروستکردنی متمانە و ھۆشیاری و ئەو لێھاتووییانەی کە پێویستن بۆ پاراستنی خۆیان لە دۆخە مەترسیدارەکاندا. ئەو ژنانەی کە لە کراڤ ماگا ڕاھێنان دەکەن زۆرجار ھەست بە بەھێزبوون و سەلامەتی زیاتر دەکەن لە ژیانی ڕۆژانەیاندا.

* دەروازەی ئیسرائیل
# تێنسی سەرمێز

تێنسی سەرمێز
**تێنسی سەرمێز** (بە ئینگلیزی: Table Tennis) ھەروەھا ناسراوە بە پینگ پۆنگ (Ping-pong) ئەو یارییەیە کە لە نێوان دوو یان چوار یاریزاندا دەکرێت و تۆپێکی کێش سووک بەکاردەھێنرێت لەم یارییەدا، ھەروەھا ھەردوولا یەکی ڕەکتەیەکی تێنسیان بە دەستەوەیە بۆ ھەڵدانی تۆپەکە.

## مێزی یاری

ڕووبەری مێزەکە لەیاری نێودەوڵەتییەکان ٢٫٧ × ١٫٥ ە، دەبێ ڕەنگیشی لەنێوان شینی تاریک یان ڕەش یان سەوز یان پرتەقاڵی بێت، بەرزی تۆڕەکەش ١٥٫٢٥ سم دەبێت، تۆپی یاریش جیاوازی زۆرترە لەچاو تۆپی تێنسی سەرزەوی لەڕووی کێش یان قەبارەوە قەبارەی تۆپەکە ٤٠ملیمەترە.

## ھەڵەکان

* نابێ یاریزان لەیەک کاتدا دوو جار بە ڕەکتەیەکەی لە تۆپەکە بدات
* لەکاتی ھاوێشتنی تۆپەکە دەبێ تۆپەکە سەرەتا بە مێزی یاریکەری بەرامبەر کەوێ بەر لەوەی بچێتە دەرەوەی مێزەکە گەر چووە دەرەوە بەر لەوەی بە مێزی یاریکەری بەرامبەر کەوێ بچێتە دەرەوە

بە ھەڵە ھەژمار دەکرێت.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی وەرزش
# سێ شانشینەکەی کۆریا

نەخشەی سێ شانشینەکەی کۆریا لە کۆتایی سەدەی پێنجەم
**سێ شانشینەکەی کۆریا** (بە ھانگۆل: 삼국시대، بە ھانجا: 三國時代)، سێ شانشینی کۆریای کۆن بوون پێک ھاتبوون لە گۆگۆریۆ بایکجی وە شیللا، کە زاڵبوو بەسەر نیمچە دورگەی کۆریا بە شێک بوو لە مەنچوریا لە ھەزارەی یەکەم. ماوەی سێ شانشینەکەی کۆریا دەستی پێ کرد لە ٥٧ی پێش زایین کاتێک شیللا سەرکەوت بەسەر گۆگۆریۆ لە ٦٦٠ز.

## سەرچاوە

* ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Three Kingdoms of Korea

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی کۆریا
# سەردەمی بڕۆنز

| سەردەمی برۆنز |
| --- |
|  |
| لقی | پێش مێژوو |
| بەشێکە لە | Holocene |
| ناونراوە لەدوای | بڕۆنز |
| لە پێش | سەردەمی بەردین، Chalcolithic، شارستانی نیۆلیسیک |
| لە دوای | سەردەمی ئاسن |
| ڕێکەوتی دەستپێکردن | ٣٣٠٠ پێش زایین، ٣٢٠٠ پێش زایین، ٣١٠٠ پێش زایین |
| ڕێکەوتی کۆتاییھاتن | ١٢٠٠ پێش زایین، ٣٠٠ پێش زایین، ٦٠٠ پێش زایین |
| وێنا کرا | The Bronze Age |
| ناوبراو بە | Bronzezeit |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

ملوانکەیەک لە بڕۆنز، مۆزەخانەی توولووز، فەڕەنسا
**سەردەمی بڕۆنز** ٢٠٠٠ تا ٨٠٠ی پ.ز، دەگەڕێتەوە بۆ دەستپێکی مێژوو، سەردەمێک کە مرۆڤ ئەم ئالیاژە دەدۆزێتەوە و سەردەمی بەکارھێنانی کانزای بڕۆنز. برۆنز ئالیاژێکە لە کەلناس و مێس پێکھاتووە. ئەم ئالیاژە بە پێی جوگرافیا جۆراوجۆرەکان ڕێکەوتەکەی جیاوازە و ئەم ڕێکەوتە دیاری کراوانە تایبەتن بە سەردەمی برۆنز لە ئەورووپا. سەردەمی پێش برۆنز بە سەردەمانی بەرد و سەردەمی پاش برۆنز بە سەردەمی ئاسن ناسراوە. سەردەمی بڕۆنز لەگەڵ کۆتایی سەردەمی نیۆلیتیک ٦٠٠٠-٢٠٠٠ی پ.ز، دەست پێ دەکات.

سەردەمی برۆنز بە سەر چەند سەردمێکدا دابەش دەبێت:

* سەردەمی برۆنزی دێرین ١٨٠٠ ھەتا ١٤٠٠ی پێش زایین: لەم سەردەمەدایە کە دراوی مسین، ژریژ و برۆنز خویا دەبن. لێرەدا گەشەیەکی بەرچاو دێتە ئاراوە کە مرۆڤ دەست دەکات بە ئاڵوگۆڕ و بازرگانی برۆنز.
* سەردەمی برۆنزی ناوەندی ١٥٠٠ ھەتا ١١٠٠ی پێش زایین
* سەردەمی برۆنزی کۆتایی ١٢٠٠ ھەتا ٧٠٠ی پێش زایین

## سەرچاوەکان

* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
* دەروازەی زانستی ماددە
# یی سون-سین

**ئەدمیڕال یی سون-سین** (کۆری: 이순신; ھانجا: 李舜臣; لەدایکبووی ٢٨ی نیسانی ١٥٤٥ تا ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٥٩٨) ئەدمیڕال و ژەنەڕاڵێک بوو بەھۆی بەشدارییەکانی لە داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر جۆسۆن بەناوبانگ بوو لە سەردەمی (جەنگی ئیمجین) لە شانشینی جۆسۆن.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی کۆریا
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی کۆریای باشوور
# کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)

**کاتی زۆرکراو** یاسایەکی تۆپی پێ یە لەکاتی بەڕێوەچوونی پاڵەوانییەتییەکان ئەنجام دەدرێت، بەگشتی بۆ یاری دۆستانە ئەنجام نادرێت مەگەر
بەڕەزامەندی دوو تیپی یارییە دۆستانەکە کاتی زۆرکراو زۆرکرێ بۆ یەکلایکردنەوەی ئەنجامەکە، بەگشتی کاتی زۆرکراو بۆ یەکلایکردنەوەی براوە و شکست بەش ئەو کاتە زۆر دەکرێت، گەر لەکاتەکەش ئەنجامەکە یەکلایی نەکرایەوە پەنا دەبردرێتە لێدانی یەکلاکەرەوە لە خاڵی سزا، بەڵام لە ھەنێ لە پاڵەوانییەتییەکان لەکاتی زۆرکراودا پشت بە گۆڵی زێڕین دەبەسترێت لەکاتی یارییەکاندا واتە لەکاتی زۆرکراو کام تیپ گۆڵ بکا یارییەکە دەباتەوە لەکاتێ گۆڵیش نەکرا ئینجا پەنا دەبردرێتە بەر لێدانی یەکلاکەرەوە لە خاڵی سزا، و کاتی زۆرکراو بەپێی یاساکانی تۆپی پێ لە دوو گێم پێکدێت کە گێمێ لە ١٥ خولەک پێکدێت واتە بەھەردوو گێم دەبێتە٣٠ خولەک وەھەروەھا ناوبژیوانانیش بۆیان ھەیە کاتی بەفیڕۆ لە کۆتایی گێمەکان زۆر بکەن

* دەروازەی وەرزش
# یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا

یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا| وڵاتانی ئەندام |
| دروستبوون | ١٥ی ئایاری ٢٠٠١ (٢٠٠١-٠٥-15) |
| جۆر | ڕێکخراوی وەرزشی |
| ئۆفیسی سەرەکی | عەممان، ئوردن |
| ئەندامان  | 12 member associations |
| سەرۆک | شازادە عەلی کوڕی حسێن |
| وێبگە | the-waff.com (ئینگلیزی) |

**یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا** (**WAFF** ; بە عەرەبی: إتحاد غرب آسيا لكرة القدم)، لە ساڵی ٢٠٠١ دامەزراوە، یەکێتییەکی ناوچەیییە بۆ تۆپی پێ بۆ گەلانی ڕۆژاوای ئاسیا، بەشێکە لە یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا.لە ١٢ کۆمەڵەی وڵاتانی ئەم ناوچەیە پێکھاتووە. ئەم یەکێتییە پاڵەوانێتی ڕۆژاوای ئاسیا ڕێکدەخات. ھەندێک لە نەتەوەکانی دەرەوەی ناوچەکە ناوبەناو بانگھێشت دەکرێن بۆ بەشداریکردن لە پێشبڕکێکەدا، وەک کازاخستان و قیرغیزستان لە ساڵی ٢٠٠٠ و تایلەند لە ساڵی ٢٠٢٣. ئەندامانی دامەزرێنەری یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا بریتین لە ئێران و عێراق و ئوردن و لوبنان و فەلەستین و سووریا. لە ساڵی ٢٠٠٩ سێ کۆمەڵەی دیکە پەیوەندییان بە فیدراسیۆنەکەوە کرد: قەتەر، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان و یەمەن. چوار نەتەوەی دیکەی ڕۆژاوای ئاسیا: بەحرەین، کوێت، عومان و عەرەبستانی سعوودی لە ساڵی ٢٠١٠ پەیوەندییان پێوە کرد

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* وێبگەی فەرمی (ئینگلیزی)
* وێبگەی فەرمی (عەرەبی)

* دەروازەی وەرزش
* دەروازەی تۆپی پێ
* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی ڕۆژھەڵاتی ناوین
* دەروازەی دەیەی ٢٠٠٠
# باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا

| باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | ئاسیا |
| کیشوەر | ئاسیا |
| پۆتانی شوێن | ١٢°٠′٠″N ١٠٥°٦′٠″E |
| Coordinates of easternmost point | ٩°٧′٣٧″S ١٤١°١′١٠″E |
| Coordinates of northernmost point | ٢٨°٣٣′٠″N ٩٧°٣٤′١٢″E |
| Coordinates of southernmost point | ١١°٠′٢٧″S ١٢٢°٥٢′٢٩″E |
| Coordinates of westernmost point | ٢١°١٠′٥٠″N ٩٢°١٠′١٩″E |
| دانیشتووان | ٦٨٤٬٤١٤٬٢٠٥ |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | ڕۆژھەڵاتی ئاسیا، باشووری ئاسیا، Melanesia، Australasia |
| لێکۆڵینەوە لەلایەن | Southeast Asian studies |
| ڕووبەر | ٤٬٥٠٠٬٠٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | جوگرافیای باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا |
| ئابووری بابەت | economy of Southeast Asia |
| بەرامبەر | باکووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا
**باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا**، ناوچەیەکە لە کیشوەری ئاسیادا، ڕووبەرەکەی ئەگاتە ٤ ملیون کم²، و لە ساڵی ٢٠٠٤وە زیاتر لە ٥٩٣ ملیۆن کەسی تێدا ئەژی، زیاتر لە شەش یەکیان لە دوورگەی جاوەی ئیندۆنیزیا ئەژین.

ئەو ناوچاناەی ئەکەونە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیاوە ئەمانەی خوارەوەن:

* ئیندۆنیزیا
* بروونای
* تایلەند
* تیمۆری ڕۆژھەڵات
* سینگاپوور
* فلیپین
* ڤیێتنام
* کەمبۆدیا
* لاوس
* مالیزیا
* میانمار

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی فلیپین
# ئەمریکای ناوەندی

| ئەمریکای ناوەندی |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | ئەمریکاکان |
| پۆتانی شوێن | ١٢°٠′٠″N ٨٦°٠′٠″W |
| بەرزترین خاڵ | Volcán Tajumulco |
| دانیشتووان | ١٨٠٬٠٩٥٬٩١٨ |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | Northern America and Mexico، ئەمریکای باشوور |
| ڕووبەر | ٥٦٠٬٩٨٨ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| جوگرافیای ئەم بابەتە | geography of Central America |
| ئابووری بابەت | economy of Central America |
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of Central America |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

نەخشەی سروشتی ئەمریکای ناوەندی
**ئەمریکای ناوەندی**، ناوچەیەکە دەکەوێتە ناوەڕاستی ھەردوو کیشوەری ئەمریکاکە، درێژ دەبێتەوە لە مەکسیک لە باکوورەوە ھەتا کۆڵۆمبیا لە باشوورەوە، لە ڕووی جوگرافییەوە دەناسرێت بە بەشی باشووری کیشوەری ئەمریکای باکوور، دەریای کاری بی دەوری ناوچەکەی داوە لە ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵاتییەوە و کەنداوی مێکسیک لە باکوورەوە دەوری داوە و زەریای ھیندی لە ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوایەوە.

وڵاتەکانی ئەمریکای ناوەندی ئەمانەی خوارەوەن؛

* بەلیز
* پەنەما
* گواتیمالا
* ئێلسالڤادۆر
* کۆستاریکا
* نیکاراگوا
* ھۆندووراس

بەپێی پێناسەی نەتەوە یەکگرتووەکان ناوچەکە مەکسیکیش لە خۆ دەگرێت بەڵام پێناسەی یەکێتی ئەورووپا بەلیز و مەکسیکی لێدەرئەکات.

لە ساڵی ١٨٢٣ز گواتیمالا و ئێلسالڤادۆر و کۆستاریکا و نیکاراگوا و ھۆندووراس یەکیان گرت لەژێر ناوی کۆماری ئەمریکای ناوەڕاستی فیدراڵی، کە زۆری نەبرد ھەڵوەشایەوە لە ساڵی ١٨٤٠ز.

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ئەمریکای لاتین
# بۆڵینگ

کایەزانێک لەکاتی ھەڵدانی تۆپی بۆڵینگ
**بۆڵینگ** (بە ئینگلیزی: Bowling) کایەیەکی تاکە، تێیدا کایەزانێک ھەڵدەستێت بە لێدانی تۆپەکە بۆ ئەوەی بە بووتڵەکان بکەوێت و خاڵ تۆمار بکات.

## مێژوو

بۆ یەکەمین جار ئەم کایەیە لەلایەن ئیمپڕاتۆڕە ڕۆمانییەکان و یۆنانیەکان و میسڕیە کۆنەکان ئەنجام دراوە لە ٢٠٠٠ ھەزار ساڵی ڕابردوو. ئیمپڕاتۆڕە یۆنانییەکان بۆ مەشقی سەربازەکانیان ئەم کایەیان داھێناوە کە چەندەھا جووڵەی فیزیایی ھەیە بۆ بەھێزکردنی ماسوولکەکان.

## تەندروستی

ئەم کایەیە سوودی بۆ ماسوولەکەکان ھەیە وە بۆ لاوازکردنیش سوودی ھەیە چونکە کێشی تۆپی کایەکە زۆرە، و تەنانەت زۆرکەسیش ناتوانن تۆپەکە بەئاسانی بەرز بکەنەوە.
# ئۆدا نۆبوناگا

**ئۆدا نۆبوناگا** (織田 信長، لەدایکبووی ٢٣ی حوزەیرانی ١٥٣٤ تا ٢١ حوزەیرانی ١٥٨٤) دایمیۆییەکی ژاپۆنی بوو وە یەکێک بوو لە سەرکردەکانی سەردەمی سێنگۆکو.بە یەکێک لە "یەکخەرە مەزنەکان" دادەنرێت لە ژاپۆن.

نۆبوناگا سەرکردەی ھۆزی "ئۆدا" بوو کە ھۆزێکی زۆر بەھێزی ئەوسا بوو، نۆبونگا لە دژی دایمیۆکانی تر جەنگا لە دەیەی ١٥٦٠ بۆ ئەوەی بتوانێت ژاپۆن یەکبخاتەوە. نۆبونگا وەک بەھێزترین دایمیۆ خۆی ڕێکخستەوە و بەسەر بەناو فەرمانڕەوای شۆگنی ئەشیگاکا یۆشیاکی سەرکەوت و زنجیرە شۆگنی ئەشیگاکای ھەڵوەشاندنەوە لە ١٥٧٣. لە ١٥٨٠ زۆربەی دوورگەی ھۆنشووی گرت. و کوودەتاچییەکانی ئیکۆ-ئیکی بەزاند لە دەیەی ١٥٨٠.

ھەرچۆنێک بێت بەھۆی تەکتیکە سەربازییەکان و بازرگانی، و چاکسازییەکانی لە حکوومەت ناسراوە، و دەستپێکی سەردەمی ئازوچی-مۆمۆیاما ھەرچۆنێک بێت دژایەتی و کپکردنی ئەوانەشی دەکرد کە شوێنی ناکەون لەگەڵی نین. لە ١٥٨٢ بەھۆی ڕووداوێکەوە دەمرێت و لەلایەن شوێنکەوتووەکەی ئاکێچی میتسوھیدێ خیانەتی لێدەکرێت و زۆری لێدەکرێت بۆ ئەوەی خۆی لەناوببات (سێپوکو) بکات. نۆبوناگا لەلایەن تۆیۆتۆمی ھیدێیۆشی جێگەی دەگیرێتەوە.

## سەرچاوەکان

* بەشداربووانی ویکیپیدیا، «Oda Nobunaga»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢ی شوباتی ٢٠٢٢.

* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی ژیاننامە
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی شەڕ