# شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران

| شەڕی ئێران ٢٠٢٦ |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ڕێکەوت | ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦–١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |
| شوێن | ڕۆژاوای ئاسیا |
| دۆخ |
بەردەوامە |

 |
| شەڕکەرەکان |
|  ئێران  حیزبوڵڵای لوبنان حەشدی شەعبی حیزبوڵڵای عێراق |  ویلایەتە یەکگرتووەکان  ئیسرائیل |
| یەکە تێوەگڵاوەکان |
|  عەلی خامنەیی **X** مەسعوود پزیشکیان عەلی لاریجانی **X**  موجتەبا خامنەیی (بریندار)  عەباس عێراقچی عەلیرەزا ئەعرافی عەزیز نەسیرزادە **X** عەبدولڕەحیم مووسەوی **X** محەممەد پاکپوور **X** | دۆناڵد ترەمپ پیت ھێگسێت دان کەین براد کوپەر بێنیامین نێتانیاھوو یسرائیل کاتز ئیال زەمیر تۆمەر بار |
| ھێز |
|  ئێران |  ویلایەتە یەکگرتووەکان  ئیسرائیل |
| زەرەر و زیانە گیانییەکان |
| **بەپێی ئێران:** ١،٤٤٤ کەس کوژراوە، و ١٨،٥٥١ کەسیش بریندار بووە

---

**بەپێی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسڕائیل:** ٤،٠٠٠-٥،٠٠٠ سەربازی ئێرانی کوژراون (تەنھا بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل) زیاتر لە ١٠ ھەزار سەربازی ئێرانی کوژراون یان بریندار بوون (تەنھا بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل) زیاتر لە ١٩٠ مووشەکی بالیستی لەناوبراون ٩٠ کەشتیی دەریایی نوقم بوونە یان زیانیان پێگەیشتووە}}  حیزبوڵڵای لوبنان: ٢٠٠ چەکدار کوژراون حەشدی شەعبی: ٥٤ چەکدار کوژراون و ٨١ی دیکەش برینداربوون

---

**بەپێی ڕێکخراوە مرۆیییەکان:** مافەکانی مرۆڤ: ٣ ھەزار و ١٩ کەس کوژراون کە لانیکەم ھەزار و ٢٩٨ کەسیان ھاووڵاتیی مەدەنی بوونە. **بەپێی ھەنگاو:** لانیکەم ٤ ھەزار و ٣٠٠ کەس کوژراون کە سێ ھەزار و ٩١٠ سەرباز و ٣٩٠ ھاووڵاتیی مەدەنی بوون. | **بەپێی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسڕائیل:**  ئیسرائیل: ٢ سەرباز کوژراون ٢٠ کوژراو ٢،٩٧٥ بریندار برینداربوونی ١٤ ئەندامانی سوپا  ویلایەتە یەکگرتووەکان: کوژرانی ١٣ ئەندامانی ھێزی سەربازی برینداربوونی ٢٠٠ کەس لانیکەم ١٧ شوێنی ئەمریکی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زیانیان بەرکەوتووە |
|  لوبنان: ٦٨٧ کوژراو و ١٧٧٤ بریندار  ھەرێمی کوردستان: ٣٠ کوژراوی ھێزە ئەمنی و ٢ کوژراوی مەدەنی، و برینداربوونی ٢ کەس  کووەیت: چوار ئەندامی خزمەت و چوار ھاووڵاتیی مەدەنی گیانیان لەدەستداوە، ھەروەھا ٦٧ ئەندامی خزمەت و ٣٢ مەدەنی برینداربوون.  میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان: دوو سەرباز و چوار ھاووڵاتیی مەدەنی کوژراون و ١٣١ کەسیش بریندار بوون.  بەحرەین: ٣ کوژراو و ٣٨ بریندار  عەرەبستانی سعوودی: ٣ کوژراو و ٣٨ بریندار  فەڕەنسا: سەربازێک کوژرا و چەندی دیکەش بریندار بوون  عومان: ١ کەس کوژراوە  قەتەر: ١٦ بریندار  ئوردن: ١٩ بریندار  ئازەربایجان: ٤ بریندار |

 لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦، ئیسرائیل و ئەمریکا ھێرشی ئاسمانی لەناکاویان بۆ سەر چەندین شوێن و شار لە سەرانسەری ئێران دەستپێکرد و بەھۆیەوە عەلی خامنەیی، ڕێبەری شۆڕشی ئیسلامیی ئێران و ژمارەیەکی زۆر لە بەرپرسانی دیکەی ئێران کوژران. ئێران بە ھێرشی مووشەکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بۆ سەر ئیسرائیل و بنکەکانی ئەمریکا و لە وڵاتانی ھاوپەیمانی ئەمریکا لە ناوچەکە وەڵامی دایەوە.

دوای ئەوەی قەیرانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ٢٠٢٣ دەستیپێکرد، ئێران و ئیسرائیل لە ساڵی ٢٠٢٤ دا ھێرشی مووشەکییان کردە سەریەکتری و بۆ جارێکی دیکە لە جەنگی دوازدە ڕۆژەدا لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ کە ھێرشی ئاسمانی ئەمریکای بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران بەخۆیەوە بینی. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێزە ئەمنییەکانی ئێران لەکاتی یەکێک لە گەورەترین ناڕەزایەتی لە دوای شۆڕشی ئیسلامییەوە کە تێدا ھەزاران خۆپیشاندەریان کوژران و برینداربوون. دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ھەڕەشەی گرتنەبەری ڕێوشوێنی سەربازی لە دژی ڕژێمی ئێرانی کرد لەسەر ئەو کوشتنانە. ئێران و ئەمریکا لە مانگی شوباتدا دانوستانی ناڕاستەوخۆی ئەتۆمییان ئەنجامدا، لەھەمانکاتدا ئەمریکا زۆرترین ھێزی سەربازی خۆی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە دوای داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە ئەنجامدا.

ھێرشە ھاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لەکاتی نوێبوونەوەی دانوستانە ئەتۆمییەکانی ئێران و ئەمریکادا، عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێرانیان تیرۆر کرد. ھەروەھا بەرپرسانی دیکەی ئێرانیش کوژراون. پاشان ئێران سەدان فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و مووشەکی بالیستیکی ئاراستەی ئامانجەکانی ئیسرائیل و بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە بەحرەین و ئوردن و کووەیت و قەتەر و عەرەبستانی سعوودی و تورکیا و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان کرد. لە ئێران زیانی گیانی مەدەنی ھەبووە، ھەروەھا زیان بە قوتابخانە و نەخۆشخانە و شوێنەوارە کولتوورییەکان کەوتووە. بینایەکی قوتابخانە لە ئێران بە ھەڵە وەک ئامانجێک بۆ ھێرشی مووشەکی ئەمریکا کرا بە ئامانج تێیدا و زیاتر لە ١٠٠ قوتابی کوژران. ئامانجە مەدەنییەکان لە ئازەربایجان و کوردستان و عومان لەلایەن ئێرانەوە کرانە ئامانج. بنکەی سەربازی ئەکرۆتیری بەریتانیا لەسەر قوبرس لەلایەن فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانەوە کرایە ئامانج. ململانێی نێوان حیزبوڵڵای لوبنان و ئیسرائیل، کە لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە سنووردار بوو بە ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر حیزبوڵڵا لە لوبنان، پەرەی سەند بۆ شەڕی لوبنان لە ساڵی ٢٠٢٦ کاتێک حیزبوڵڵا دەستیان بە ئاراستەکردنی مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان کردەوە بۆ سەر شوێنە سەربازییەکانی ئیسرائیل، ئیسرائیلیش ھێرشە ئاسمانییەکانی لە لوبنان زۆر فراوانتر کرد و بۆردومانی بەیرووتی دەستپێکردەوە.

ئەمریکا ئامانجی ئۆپەراسیۆنەکەی ڕوون نەکردەوە؛ سەرۆک دۆناڵد ترەمپ و بەرپرسانی دیکەی ئەمریکا ھۆکاری جیاوازیان بۆ ھێرشەکە خستووەتەڕوو، لەوانە ئەوەی کە بۆ بەرپەرچدانەوەی ھەڕەشەی ئێران کە ببێتە خاوەن چەکی ئەتۆم، بۆ پێشگرتن لە تۆڵەسەندنەوەی ئێران لە سەروەت و سامانی ئەمریکا دوای ھێرشێکی حەتمی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، بۆ لەناوبردنی توانا مووشەکی و سەربازییەکانی ئێران بۆ دەستەبەرکردنی سامانە سروشتییەکانی و دواجار بە ھێنانەدی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران بۆ سەر دەسەڵات، گۆڕینی ڕژێم. ئێران و ھەروەھا بەرپرسانی پنتاگۆن ئەو بانگەشانەیان ڕەتکردەوە کە گوایە ئێران ئامادەکاری بۆ ھێرشکردن کردووە. ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی ڕای گەیاند کە ئەو دەستڕاگەیشتنەی نییە کە پێویستی پێیەتی بۆ دڵنیابوون لەوەی کە بەرنامەی ئەتۆمی ئێران بە تەنیا ئاشتیانە بێت، بەڵام لە کاتی ھێرشەکاندا ھیچ بەڵگەیەک لەسەر بەرنامەیەکی ستراکتۆری چەکی ئەتۆمی نەبووە. ئەنتۆنیۆ گوتیرێس سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان و چەند وڵاتێکی دیکە ھێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلیان ئیدانە کرد؛ دواتر ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیارنامەیەکی دەرکرد کە ھێرشە تۆڵەسەندنەوەکانی ئێران بۆ سەر وڵاتانی کەنداو شەرمەزار دەکات. ڕەخنەگرانی مانگرتنە سەرەتاییەکان، لەوانەش شارەزایانی یاسایی، ئەو ھێرشانەیان بە پێشێلکردنی سەروەری ئێران وەسف کردووە بەپێی یاسا نێونەتەوەیییەکان.ململانێکان بووە ھۆی بەرزبوونەوەی دەستبەجێی نرخی نەوت و گاز و پچڕانی بەرفراوانی فڕۆکەوانی و گەشتیاری و بەرزبوونەوەی ناجێگیری لە بازاڕە داراییەکان. ئێران گەرووی ھورمزی داخست و ھێرشی کردە سەر دامەزراوەکانی وزە و ناردنی نەوت و غازی جیھانی پەکخست.

لە ٨ی نیساندا ئەمریکا ئاگربەستێکی دوو حەفتەیی ڕاگەیاند بۆ ئەوە کە بە ناوجێیەتیی پاکستان وتووێژێک بکرێت. لە ماوەی ئاگربەستەکەدا ئێران و گرووپە هاوپەیمانەکانی هێرشەکانیان بۆ ھەرێمی کوردستان بەردەوام بوو کە ئەنجامی کوژرانی غەزال مەولان و چەند کەسی تر بوو. ئیسرائیلیش دەستی لە بۆمببارانی لوبنان هەڵنەگرت و هەتا ١٣ی نیسان بە خەستی لوبنانی کوتا.

## سەرچاوەکان

## بەستەرە دەرەکییەکان

* دەروازەی ڕووداوە بەردەوامەکان
* دەروازەی شەڕ
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی دەیەی ٢٠٢٠
* دەروازەی ڕۆژھەڵاتی ناوین
* دەروازەی ئێران
* دەروازەی ئیسرائیل
* دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا