Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# پارێزگای کاناگاوا

**پارێزگای کاناگاوا** (بە ژاپۆنی: 神奈川県) یەکێک لە پارێزگاکانی ژاپۆنە کە لە باشووری ناوچەی کانتوو ھەڵکەوتووە.
پارێزگای کاناگاوا بەشێک لە مەڵبەنی تۆکیۆی گەورەیە.
ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری یۆکۆھامایە.

بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠١٠ ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ٩٬٠٢٩٬٩٩٦ کەس بووە.

نەخشەی پارێزگای کاناگاوا
## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
* دەروازەی ژاپۆن
* دەروازەی تۆکیۆ
# کۆریا

| کۆریا 북한 (کۆریی باکوور) 대한민국 사람 (کۆریی باشوور) |
| --- |
| شوێنی کۆریا   |
| (و گەورەترین شار) | سیئۆل |
| زمان | کۆری |
| **دەوڵەتانی خاوەن‌سەروەری** |  کۆریای باکوور  کۆریای باشوور |
| ڕێبەران |
|  -  | سەرۆکی کۆریای باشوور | پاک گن ھێ |
|  -  | سەرکردەی باڵای کۆریای باکوور | کیم جۆنگ ئون |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ٢١٩٬١٤٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە  ٨٤٬٦١٠ مایلی چوارگۆشە  |
|  -  | ئاو (%) | ٢٫٨ |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی ٢٠١٠ | ٧٤٫٠٠٠٫٠٠٠  |
|  -  | چڕی | ٣٢٨٫٤٩ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە  ٨٥٠٫٧کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| دراو | وۆنی کۆریی باکوور (₩) وۆنی کۆریی باشوور (₩)  |
| ناوچەی کاتی | KST (UTC+٩) |

**کۆریا** ناوچەیەکی جوگرافییە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ئاسیاوە. کۆریا دابەشکراوە لە نێوان دوو دەوڵەتدا کە ئەوانیش کۆریای باکوور و کۆریای باشوورە. ھەر دوو دەوڵەتەکە نیمچەدوورگەیەک پێک دەھێنن کە لە باکووری ڕۆژاواوە لەگەڵ چین و لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ڕووسیا ھاوسنوورە. لە ڕۆژھەڵاتەوە دەریای ژاپۆن لە ژاپۆن و ھەروەھا دەریای چینی رۆژھەڵات لە تایوان جیای دەکاتەوە.

نووسینی چینی لە کۆریا و ھەروەھا ئایینی بوزی لەسەدەکانی ٣–٤ پێش زایین دەورێکی کاریگەری بینی لە مێژووی کۆریادا، کە ئەو کاتە کۆریا لە لایەن زیاتر لە ٣ دەوڵەتەوە بەرێوە براوە ئەوانیش: گۆریۆ، شیلا، بایکجی و دایجو. ئەم دەوڵەتانە بە شێوەیەکی بەردەوام لە بەربەرەکانێدابوون. لە سەدەی ١٣ھەم مەغۆلەکان دەستیان گرت بەسەر ھەمو کۆریادا و کردیان بە وڵاتێکی شوێنکەوتوی خۆیان، کە ئەمەش بووە ھۆی دامەزراندنی دەوڵەتی جۆسۆن لە ساڵی ١٣٩٢، کە ئاشتی و ئارامی ھەموو وڵاتی گرتەوە بۆ ماوەی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ. سەردەمی زێرینی جۆسۆن لە سەردەمی پاشا سیجۆندا بوو کە وڵاتەکە پێشکەوتنی زۆری بەخۆوە بینی لە ڕووی نووسین و دروستکردنی ڕۆژمێری تایبەت بەخۆیان و ھەروەھا چەندین پێشکەوتن لەبوارەکانی تردا.

لە کۆتایییەکانی سەدەی ١٩ھەمدا ژاپۆن چاوی بڕییە سەر کۆریاو توانی دەست بەسەر ھەموو کۆریادا بگرێت تاکو کۆتای ھاتنی شەڕی جیھانیی دووەم لەساکی ١٩٤٥ ز. ەدوای کۆتای ھاتنی جانگ یەکێتی سۆڤیەت و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕێککەوتن لەسەر خۆبەدەستەوەدانی ھەموو ھێزە ژاپۆنییەکان لەو ناوچانەدا بە مەبەستی سزادانی ژاپۆن لەدوای جەنگەکە. کە ئەمەش بوو بە ھۆی دابەشکردنی کۆریا بۆ دوو بەش «کۆریای باکوور» کە بەدەست یەکێتی سۆڤیەتەوە بوو و «کۆریای باشوور» کە بە دەست ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکاوە بوو، کە کێبرکێ لە نێوان ھەر دوو حکوومەتەکەدا دروستب وو کە بووە ھۆی دروستبوونی بیروڕای سیاسی لە نێوان ھەر دوو لادا کە ئەمەش بووە ھۆی لەیەکجیابونەوەی دوو کیانی سیاسی جیاواز کە ئەوانیش کۆریای باکوور و کۆریای باشوور ژمارەی کۆی شارەکانی کۆریایی باشور ٨٥ شارە.

## پەراوێزەکان

## سەرچاوەکان

* ویکیپیدیای عەرەبی

* دەروازەی کۆریا
* دەروازەی کۆریای باشوور
* دەروازەی کۆریای باکوور
* دەروازەی وڵاتەکان
* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی جوگرافیا
# وەرزش لە ژاپۆن

| وەرزش لە ژاپۆن |
| --- |
|  |
| لقی | sport in Asia |
| بەشێکە لە | چاندی ژاپۆن |
| بابەتی لاوەکی | ژاپۆن |
| وڵات | ژاپۆن |
| جێ | ژاپۆن |
| دەسەڵات | Japan Sports Agency |
| بەستەری وەسفکراو |   |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**وەرزش لە ژاپۆن** بەشێکی بەرچاوە لە کەلتووری خەڵکی ژاپۆن. ھەردوو وەرزشی نەریتی ژاپۆنییەکان وەک سومۆ و ھونەری جەنگی ھەروەھا وەرزشییە گشتییەکانی وەک یاری بەیسبۆڵ و تۆپی پێ لەم وڵاتەدا بە شێوەیەکی بەرچاو ئەنجام دەدرێن. خولی بەیسبۆڵی یەکێکە لە گەورەترین پێشبڕکێی وەرزشییەکانی ژاپۆن ژمارەیەکی زۆر بینەری ھەیە. ھەروەھا ھونەری جەنگی وەک جودۆ و کاراتێ بە ھەمان شێوە ژمارەیەکی زۆر تەماشاکەری ھەیە.

## سەرچاوەکان

Sport in Japan

* دەروازەی ئاسیا
* دەروازەی وەرزش
* دەروازەی ژاپۆن
# ٣٠ی حوزەیران

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | حوزەیران | >> |
| ی | د | س | چ | پ | ھ | ش |
|  | 0١ | 0٢ | 0٣ | 0٤ | 0٥ | 0٦ |
| 0٧ | 0٨ | 0٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ١٣ |
| ١٤ | ١٥ | ١٦ | ١٧ | ١٨ | ١٩ | ٢٠ |
| ٢١ | ٢٢ | ٢٣ | ٢٤ | ٢٥ | ٢٦ | ٢٧ |
| ٢٨ | ٢٩ | ٣٠ |  |   |
| **٢٠٢٦** |

**٣٠ی حوزەیران** ١٨١ەم ڕۆژی ساڵە (١٨٢ەم لە ساڵە پڕەکاندا) لە ڕۆژژمێری زایینی؛  ١٨٤ ڕۆژی ماوە بۆ کۆتاییی ساڵ.

## ڕووداوەکان

* ١٥٢٠ : كۆنكویستادۆرهێرنان كۆرتێز به‌ شه‌ڕ ڕایكرد له‌ تینۆچتیتلان.
* ١٧٥٨ - جه‌نگی حه‌وت ساڵه‌ :شه‌ڕی دۆمستاتڵ روویدا.

## لە دایکبوونەکان

## مردنەکان

## بۆنەکان

## بەستەری دەرەکی

---

* دەروازەی ڕۆژژمێر
* دەروازەی کات
# ناوەرۆکی ئازاد

| ناوەرۆکی ئازاد |
| --- |
| لقی | content |
| مۆڵەت | مۆڵەتنامەی ئازاد، copyrighted free use |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

لۆگۆی پاوانی گشتی.
**ناوەڕۆکی ئازاد**، یان **زانیارییەکانی ئازاد**، ھەر جۆرە کارێکی کردەوەیی، بەرھەمەکانی ھونەری یان کارە خولقێنەرەکانیترە کە بەپێی پێناسەکردنی کارێکی کولتووری ئازادە. کارێکی کولتووری ئازاد، جۆرێکە کە بۆ ئازادی خەڵک، ھیچ سنووردارێتییەکی یاسایی نییە:

* بۆ بەکارھێنان و گۆڕینی ناوەڕۆک
* بۆ بڵاوکردنەوەی کۆپییەکانی ناوەڕۆک
* بۆ بڵاوکردنەوەی بەرھەمەکانی تڵیشاوکراوی ناوەڕۆک

گەرچی پێناسەکردنی جۆراوجۆر ھەیە بۆ بەکارھێنان، ناوەڕۆکی ئازاد لە تێڕوانینی یاسایی ھاوتا، بەرابەر نییە لەگەڵ کردنەوەی ناوەڕۆک.

ناوەڕۆکی ئازاد لەخۆگری سەرجەم بەرھەمەکانی پاوانی گشتی و ھەروەھا ئەم بەشە لە بەرھەمەکانی خاوەن مافی بڵاوکردنەوەیە کە مۆڵەتنامەی سەربڵندی و ئاگاداری لە ئازادییەکانی وتراو لە سەرەوەیان ھەیە. چونکوو یاسای مافی بڵاوکردنەوە لە زۆربەی وڵاتان بە شێوەی بەرگریمانە بە یارمەتییە ماڵییەکانی خاوەنانی مافی بڵاوکردنەوە، زۆرجار بە گەڕاندنەوە یان گونجاندنی لێدوانەکانی دەرکردنی مۆڵەتنامە لە ناو بەرھەمەکە، کۆنتڕۆڵی پاوانکراوی دروستکراوەکانی خۆیان بە ڕاشکاوی ئازاد ڕادەگەیەنن.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی یاسا
* دەروازەی کۆمپیوتەر
* ھێمای دەروازەدەروازەی زانستی کۆمپیوتەر
# ئینسایکڵۆپیدیا

| ئینسایکڵۆپیدیا |
| --- |
|  |
| لقی | کاری سەرچاوە، knowledge organization system، tertiary source، serial، lexicon |
| بەستەری وەسفکراو |  |
| جێبەجێکار | encyclopedist |
| Entry in abbreviations table | энцикл. |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

**ئینسایکلۆپیدیا** یان **زانستنامە**، لە یۆنانیی کۆن گیراوە (ἐγκύκλιος παιδεία - enkyklios paideia) کە بە واتای خوێندەواریی گشتی دێت. وشەی *ئینسایکلۆ* enkyklios واتە «گشتی، ئامادە، ھەمیشە بەردەست» و *پیدیا* (παιδεία)، بە مانای "پەروردە، بەخێوکردنی منداڵ". کەواتە enkyklios paideia واتە «خوێندەواری گشتی» یان «پەروردەی گشتی».

## تایبەتمەندییەکان

زۆر جار ئینسایکلۆپیدیا لەگەڵ فەرھەنگ تەماشاکراون و لێیان کۆڵراوەتەوە، بەڵام جیاوازن، فەرھەنگ لە زمان ورد ئەبێتەوە، وشە و زاراوە بابەتە سەرەکییەکانییەتی لەکاتێکدا ئینسایکلۆپیدیا گشتگیرترە. بەپێی ویکی ئینگلیزی ناو ویکیپیدیا ئەم چوار تایبەتمەندییەی ھەیە کە سەرچاوەدار نەکراون:

* ئینسایکڵۆپیدیا ئەکرێ گشتگیر بێت، و بابەتی لە ھەموو بوارێکدا تێدا بێت.
* گرنگی کاری ئینسایکڵۆپیدیا ئەوەیە کە کۆکراوەی زانینگە گرنگەکان بخاتە ڕوو، بۆ نموونە ئینسایکڵۆپیدیایەکی پزیشکی یاخود فەلسەفی.
* جۆرێک لە ڕێکخستنی تێدابێت، لە دێر زەمانەوە یان بە شێوازی ئەلف و بێ ڕێکخراوە یاخود بەپێی بابەت و پۆلێنکردن، بەڵام لە دنیای نوێدا بەھۆی ھەبوونی توانکانی وەک پێرستکردن (indexing) و ھاوسەرچاوەکردن (cross reference) شێوازێکی زیاتر گەڕانی لەخۆ گرتوە، وەک لە ویکی سۆرانی یاخود زمانەکانی تری ویکیپیدیادا ھەیە.
* دەوڵەمەنتر بوونی ئینسایکڵۆپیدیا بە بابەتی فرەناوەند(multimedia) تەواو گۆڕاوە بۆ کۆکردنەوە، پشتڕاستکردنەوە و پوختەکردن و ھەروەھا نیشاندانی زانیاری جۆراوجۆر.

## سەرچاوەکان

* ویکی ئینگلیزی، دوا سەردان ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ nariman halabjai

## بەستەرە دەرەکییەکان

* ئینسایکڵۆپیدیای کوردستان، کوردستانیکا
* ئینسایکڵۆپیدیای کوردیپێدیا ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.

* دەروازەی ئینتەرنێت
* دەروازەی چاند
* دەروازەی وێژە
* دەروازەی ھونەرەکان
* دەروازەی مێژوو
* دەروازەی سیاسەت
* دەروازەی زانست
* دەروازەی کۆمەڵگا
* دەروازەی وەرزش
* دەروازەی تەکنۆلۆژیا
# تەمبەڵ (ئاژەڵ)

تەمبەڵی سێ پەنجە.
تەمبەڵی دوو پەنجە.
**تەمبەڵ** (ناوی زانستی: Folivora) ئەم گیاندارە لە دوو ڕەگەز پێکدێت، تەمبەڵی دوو پەنجە و تەمبەڵی سێ پەنجە ھەروەھا لە ھەردوو بنەماڵەدا بەسەر شەش جۆردا دابەشبوونە. تەمبەڵەکان لە دارستانە باراناوییە گەرمەکانی ئەمریکای باشوور و ئەمریکای ناوەڕاست بڵاوبوونەتەوە و بەھۆی دارستانبڕین و گۆڕانی کەشوھەوا لە مەترسی لەناوچووندان. تەمبەڵەکان سەریان خرە و ڕوخساریکی پان و تەختیان ھەیە، تووک و چنگیان درێژە، کلک و گوێچکەیان زۆر بچووکن، ھەردوو ڕەگەزەکە قاچی دواوەی سێ پەنجەیان ھەیە.

ئەم ئاژەڵە بە ھێواش و لەسەرەخو ناسراون کە تێکڕای خێرایی دەگاتە ٢٧٠ مەتر لە کاتژمێرێکدا، زۆربەی کاتەکانیان بەسەر یەک دار بەسەر دەبەن و ڕۆژانە نزیکەی چواردە کاتژمێر دەخەون، ھەفتانە جارێک دەچنە سەر زەوی بۆ پیساییکردن. تەمبەڵەکان بە تەنیا دەژین و بە دەگمەن پێکەوە دەبینرێن، بەڵام کاتێک یەکتر دەبینن زۆر دۆستانەن. بەسەر دارەکان زاوزێدەکات و بەچکەیاندەبێت، یەک بەچکەیاندەبێت و تەنھا مێینە بەچکەکەی بەخێودەکات.

## ناو

ئەم ئاژەڵە بەھۆی زۆر کەمی میتابۆلیزم و جووڵەی بە (Sloth) ناونراوە، کە وشەی "sloth" لە وشەی ئینگلیزی کۆن (slǣwþ) وەرگیراوە کە بە واتای "تەمبەڵ" دێت.

## خۆراک

تەمبەڵی دوو پەنجە خۆراکی جۆراوجۆر دەخۆن وەک مێروو، گۆشت، میوە، گەڵا، قەوزەکان و کۆتر، لە بەرامبەردا تەمبەڵی سێ پەنجە تارادەیک یان بەتەواو ڕوەکخۆرن، گەڵاکانی داری سیکرۆپیا سەرچاوەی سەرەکی خۆراکیانە کە بە ئاسانی لە ناو گەدەیان ھەرس ناکرێن، پرۆسەی ھەرسکردن دەتوانێت مانگێک یان زیاتر بخایەنێت تا تەواو دەبێت، تاکە شیردەرە کە خۆراکەکەی بە ھێواشی ھەرسدەکات و دوو لەسەر سێی کێشی جەستەی تەمبەڵەکان لە خۆراکی ھەرس ناکراوی ناو گەدەیان پێکدێت.

## سەرچاوەکان

* ھێمای دەروازەدەروازەی گیانلەبەران
* دەروازەی ئەمریکای لاتین
* دەروازەی ژینناسی
* دەروازەی دەیەی ٢٠٠٠
# کاریبی

| کاریبی |
| --- |
|  |
| بەشێکە لە | ئەمریکای ناوەندی، Latin America and the Caribbean |
| ناونراوە لەدوای | Kalinago |
| ناسناوی خەڵک | Caribbean، Caribbean person، West Indian |
| Culture | culture of the Caribbean |
| کیشوەر | ئەمریکای ناوەندی |
| پۆتانی شوێن | ١٥°٠′٠″N ٧٣°٠′٠″W |
| بەرزترین خاڵ | Pico Duarte |
| دانیشتووان | ٣٩٬١٦٩٬٩٦٢ |
| ھاوسنوورە لەگەڵ | ئەمریکای باشوور |
| لێکۆڵینەوە لەلایەن | Caribbean studies |
| ئابووری بابەت | economy of the Caribbean |
| دیمۆگرافیای بابەت | demographics of the Caribbean |
|  |
| لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە  |

نەخشەی کاریبی
**کاری بی** (بە ئینگلیزی: *Caribbean*)، ناوی ناوچەیکی جوگرافیایییە لە جیھانی نوێدا، پێک دێت لە دەریای کاری بی و دوورگەکانی و ناوچەکانی دەوروپشتی، ناوچەکە دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەمریکای باکوور و ڕۆژھەڵاتی ئەمریکای ناوەڕاست و باکوور و ڕۆژاوای ئەمریکای باشوور.

لە کاریبیدا نزیکەی ٧٬٠٠٠ دوورگە ھەیە، دوورگەی ھیندی ڕۆژاوایی پێک دێت لە دوورگەی ئەنتیڵی گەورە و دوورگەی ئنتیڵی بچووک لەگەڵ باھاماس، لە ڕووی جیۆسیاسییەوە دوورگەی ھیندی ڕۆژاوایی (بە مانایەکی تر؛ ناوچەی کاری بی) لەسەر ئەمریکای باکوور دادەنرێت و دابەش دەبێت بۆ ٢٨ بەش لە نێویاندا دەوڵەتی سەربەخۆ ھەیە و ئەوانی تر سەر بە ئەورووپا و ئەمریکان، لە ساڵی ١٩٥٨ دەوڵەتێک دامەزرا بە ناوی یەکێتی دوورگەکانی ھیندی ڕۆژاوایی کە لە ساڵی ١٩٦٢ ھەڵوەشایەوە، و ئەم یەکێتییە لە ١٠ دەوڵەت پێک ھاتبوو کە بە ئینگلیزی ئەدوێن لە کاریبیدا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی جوگرافیا
# پەنەما

| کۆماری پاناما*República de Panamá* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |

 |
| **دروشم:**"Pro Mundi Beneficio" "بۆ سودمەندبوونی جیھان" |
| **سروود:Himno Istmeño-ھیمنۆ ئیستمێنیۆ* (ئیسپانی)  |
| شوێنی پەنەما   |
| **پایتەخت** و گەورەترین شار
  | پەنەما سیتی **پۆتانەکان: Unable to parse latitude as a number:٨**  |
| زمانە فەرمییەکان | ئیسپانی |
| **گرووپە ڕەگەزییەکان**  | * ٦٥٪ مێستیزۆ
* ١٢٫٣٪ ھیندیە سوورەکانی
* ٩٫٢٪ ئەفرۆ-پەنامییەکان
* ٦٫٨٪ مولاتتۆ
* ٦٫٧٪ پانامییەکان
 |
| ناوی هاووڵاتی | پانامییەکان
 |
| دەوڵەت | تاک سەرۆکایەتی یاسای فەرمی کۆماری |
|  -  | سەرۆک کۆمار | خوان کارلۆس ڤەرێلا |
|  -  | سەرۆکوەزیران | ئیزابێل سێینت مالۆ |
| یاسادانەر | ئەنجومەنی نیشتیمانی |
| سەربەخۆیی |
|  -  | لە ئیسپانیا | ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٨٢١  |
|  -  | لە کۆلۆمبیا | ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٠٣  |
| ڕووبەر |
|  -  | سەرجەم | ٧٥٬٥١٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە ((١١٨)یەم) ٢٩٬١٥٧ مایلی چوارگۆشە  |
|  -  | ئاو (%) | ٢٫٩ |
| ژمارەی دانیشتوان |
|  -  | بەراوردی  | ٤٬٥٧٠٬١٣٣   |
|  -  | سەرژمێریی حوزەیرانی ٢٠٢١ est. | ٤٫٣٧٩٫٠٣٩  |
|  -  | چڕی | ٥٤٫٢ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە ((١٥٦)ھەمین) ١٤٠٫٦کەس لە مایلی چوارگۆشە |
| **GDP** (PPP) | بەراوردی ٢٠١٥ |
|  -  | سەرجەم | ٨٣٫٤٢١$ ملیار  |
|  -  | سەرانە | ٢١٫٦٣٤$  |
| **GDP** (nominal) | بەراوردی ٢٠١٥ |
|  -  | سەرجەم | ٤٩٫١٤٢$ ملیار  |
|  -  | سەرانە | ١٢٫٧٤٤$ ملیار  |
| **Gini** (٢٠١٢) | ٥١٫٩  |
| **HDI** (٢٠١٣) | ٠٫٧٦٥ (٦٥th) |
| دراو | * بالبۆوا
* دۆلاری ئەمریکی

 (`PAB, USD`)  |
| ناوچەی کاتی | EST (UTC−٥) |
| لای لێخوڕین | ڕاست |
| کۆدی ISO 3166 | PA |
| پاوانی ئینتەرنێت | .pa |
| کۆدی تەلەفۆن | +٥٠٧ |

**پەنەما** یان **پاناما**، بە فەرمی **کۆماری پەنەما** (بە زمانی ئیسپانی: *República de Panamá*) وڵاتێکی کیشوەری ئەمریکایە پایتەختەکەی پاناما سیتی یە.

دانیشتووانی ئەم وڵاتە بەپێی سەرژمێری حوزەیرانی ٢٠٢١ بریتییە لە ٤٫٣٧٩٫٠٣٩ کەس و زمانی فەرمی ئیسپانی یە و دراوەکەیان بالبۆوای پەنامایی و دۆلاری ئەمریکییە.

پاناما لە ساڵی ١٨٢١ سەربەخۆیی خۆی لە ئیسپانیا و لە ساڵی ١٩٠٣ ش لە کۆلۆمبیا وەرگرتووە. کۆماری پاناما کەم دانیشتووترین وڵاتی ئیسپانی زمانی ئەمریکای لاتینە.

پاناما بە پانتایی ٧٥٫٥١٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە سەدو شازدەھەمین وڵاتی جیھانە لە ڕووی پانتایییەوە لە باکوورەوە لەگەڵ دەریای کاری بی و ئۆقیانووسی ئاتلانتیک، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ کۆلۆمبیا، لە باشوورەوە لەگەڵ ئۆقیانووسی ئارام و لە ڕۆژاواشەوە لەگەڵ وڵاتی کۆستاریکا ھاوسنوورە، ئەم وڵاتە ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوی وڵاتە ئەمریکییەکانە.
تاوەکو پێش ئاشکرابوونی (بەڵگەنامەکانی پەنەما).
پەناما بە (کەناڵی پەنەما) دەناسرا، کە ڕێڕەوێکی ئاوی زۆۆر گرنگی گواستنەوەی ئاوییە، لەنێوان ھەردوو زەریای ئەتڵەسی و ئارام (ھێمن) دا.

## سەرچاوەکان

* دەروازەی ئەمریکای باکوور
* دەروازەی ئەمریکای لاتین
* دەروازەی وڵاتەکان